Ad Valvas 1975-1976 - pagina 367

AD VALVAS — 4 JUNI 1976

11

MF VU over nieuw project in

Indonesië:

Men gaat voorbij aan harde politieke realiteit De V.U.-bnifenlandplannenmakers lifken zowel originaliteit als ontvankelykheid voor liritick te missen. Ondanks alle, ook via Ad ValVas, door de SRVU en de Werkgroep Projekten geleverde lo-itiek m.b.t de Projekten van de centrale interfakulteit en fysische geografie, beeft de Commissie Internationale Samenwerking serieuze plannen om o.a. op basis van deze kohtakten een „raamovereenkomst" te sluiten met de ^a^jah Mada Universiteit te Yogyakarta._ Vanuit de vakgroep sociale geneeskunde en de subfakulteit niet-westerse sociologie vindt men het zelfs nodig om nog een nieuw projekt aan dit rijtje toe te voegen. De MFVU heeft zich in het verleden al eens verzet tegen een der gelijk kontakt vanuit de medische fakulteit. Hieronder zullen wij aangeven waarom ook dit projekt niet door moet gaan.

Unified approach Eind vorig jaar werd ons bekend, dat er in de vakgroep sociale geneeskunde al meer dan een jaar plannen in ontwikkeling waren om i.s.m. nws/ca een onderzoek te starten naar „Health Care System en Community Development" in rurale gebieden, uit te voeren in Klampok, op Midden Java, Men meent dat hier sprake is van een aantal Projekten van „inklusieve gezondheidszorg" <onderdeel van de zg. unified approach, waarbij vlgs. prof. dr. J. P. Kuiper „de "bevolking participeert in «11e zaken die haar eigen welvaart en welzijn aangaan"). M.n. Ticht de bdangstelUng zich op het sociale veld tussen Pukesmas (gezondheidcentra voor ca. 70.000 mensen) en de plattelandsbevolking. Er blijken hier nl. problemen te liggen m.b.t. de beschikbaarheid, toegankelijkheid en effe"ktiviteit van de voorzieningen. H. Boutmy, medisch student te Rotterdam, maakte een stagereis naar Indonesië. Zijn verslag, dat de basis vornit voor de onderzoekplannen, meldt o.a. dat de ontwikkeling van de gezondheidszorg in Indonesië niet alleen belemmerd wordt door de geringe prioriteit ervan op de staatsbegroting en „de slechte voeding en uitermate slechte hygienische omstandigheden", maar ook door de geringe inzet en participatie van de bevolking zelf. M.n. deze participatie staat in het onderzoek centraal. Counterpart zal zijn: de Gadjah Mada Universiteit.

Illusie In dit alles gaat men o.i. geheel voorbij aan de harde politieke realiteit in Indonesië. Het schrikbewindSuharto is, bevestigd en gesteund door velerlei „buitenlandse hulp", aan zijn 11e jaar bezig. Ruim een half miljoen mensen zijn op politieke gronden vermoord, en nog steeds zitten er zo'n 100.000 onder erbarmelijke omstandigheden in konsentratiekampen, merendeels nog zonder enige vorm van prpces. Vrijheid van meningsuiting bestaat niet, er is strenge perscensuur. Iemand van kommunisme „betichten" is voldoende om hem op te ruimen. Het overheidsapparaat hangt aan elkaar van korruptie. Het sociaal-ekonomische en landbouwbeleid van (de regering) Suharto is belabberd. Buitenlandse konserns profiteren van een grootscheepse uitverkoop van bodemschatten. En op Oost-Timor (al 60.000 doden) zijn de razzia's nog gaande. De term inklusieve gezondheidszorg krijgt hier een wrange bijsmaak. Het moet toch duidelijk zijn, dat de zo broodnodige deelname aan werkelijke sociaal-ekonomische ontwikkeling, dat welzijn en gezondheid voor de gehele bevolking onder dit regiem illusies zijn.

Universitair klimaat Na 1965 hebben omvangiijke zuiveringen plaatsgevonden op de universiteiten, vaak met medewerking van de rektoren (zoals Vu-eredoktor Notohamidjojo op Satya Wacana). De Gadjah Mada Universiteit verloor 30% van de Akademische bevolking. Op de universiteiten opereren „Veiligheidsburo's". Prof. van Peursen bevestigde dit voor de Gadjah Madah Universiteit. Onlangs werden 3 studentenleiders, die in jan. 1974 bij demonstraties n.a.v. het bezoek van Tanaka werden werden opgepakt, tot straffen van 6 tot 12 jaar veroordeeld. Tientallen zitten nog in de gevangenis

op veroordeling te wachten. Ruim 2V2 maand geleden nog werd een demonstratie t.g.v. de ASEAN verboden op straffe van arrestaties. Politieke uitspraken zijn op de universiteiten taboe, zoals ook een recent reisverslag yan V. Olden (NUFFIC) en Braber (V.U.) vermeldt. Universitaire autonomie kent men niet. De President benoemt de Rektoren, welke een veel sterkere positie hebben dan het KvB(!) bij ons. De ministeriële invloed op benoemingen is vrijwel absoluut. Verder is er volgens genoemd verslag nog sprake van „subtielere en minder zichtbare politieke afhankelijkheid van personen". Zo nodig wordt budgettaire druk gebruikt voor politieke doelen. Alle wetenschappelijk onderzoek t.b.v. de overheid wordt „uitbesteed" aan de universiteiten. Illustratief is de ontwikkeling m.b.t. de universiteit van Aceh: tot voor kort was dit een opstandige provincie, nu is volgens de rektor „de tijd van rust en toekomstplanning aangebroken". Multinationals als Dow-Chemical «n Mobil-Oil hebben ca. $ 2 miljard in dit gebied geïnvesteerd. Van meer direkte invloed op de universiteit is de vestiging van het eerste Field Station in het kader van het door de Ford Foundation gefinancierde Social Science Research Training Program. Op het Institut Teknologi Surabaya is men bezig een „instituut voor so-

ciale wetenschappen" op te richten, waarin voorlopig vakken als religieuze en politieke scholing, sportj militaire training e.d. zullen wor,den ondergebracht. Buitenlandse projekten moeten goedgekeurd worden door het Indonesisch Instituut voor de Wetenschappen en dienen gericht te zijn op een terrein dat door de Indonesische regering vitaal wordt geacht. De resultaten moeten gepresenteerd worden aan de regering. Het Sekretariaat Kabinet (de hoogst beslissende instantie inzake projekten) wil bovendien het Ministerie van Onderwijs een centralere rol geven bij de koordinatie en supervisie t.a.v. de Projekten. Kan in dit barre klimaat een emancipatoir projekt gedijen?

Gevaar Zijn al deze gegevens al niet evenzovele argumenten tegen een projekt via de officiële Indonesische regerings- en universitaire instanties, m.b.t. het ,Community Health Project" zijn nog de volgende punten van belang. In het rapport van Boutmy lezen we (blz. 93) dat „men na de politieke ontwikkelingen in 1965 de mensen verboden heeft deel te nemen aan aktiviteiten die door de plaatselijke overheid niet goedgekeurd zijn". Bovendien maakte Suharto in 1971 alle Ijestuurlijke funktionarissen, ook de Desahoofden, lid van het ambtenarenkorps, en daarmee verplicht lid van de Sebker Golkar, de regeringspartij. Via korruptie weet hij ze nog extra aan zich te binden (V.U.magazin dec. '73). De plaatselijke overheden spelen in de gezondheidszorgprojekten een belangrijke

'Hoogleraren Blauw en Verhuyl snijden dialoog hij voorbaat af

'Christenen voor socialisme' willen werkelijke dialoog De beweging Cliristenen voor het socialisme meent dat de dialoog tussen christenen en marxisten als gesprek en samenwerking in het zoeken naar gerechtigheid ook aan de V.U. een kans moet Icrügen. De wijze waarop het College van Bestuur — door de uitgave van de brochure „Doelstelling V.U. en Statuten CPN" — de aktuele kwestie in diskussie probeert te brengen acht de beweging CvS geen bijdrage aan de realisering van de dialoog aan de V.U. De beweging CvS, die dit standpunt heeft neergelegd in een uitvoerige brochure onder de titel „Over gesprek en samenwerking aan de V.U.", vindt dat de stellingname van de hoogleraien Blauw en Verkuyl in de brochure „Doelstelling V.U. en Statuten CPN" de dialoog zelfs bfl voorbaat onmogelijk maakt. Beide hoogleraren gaan uit van de principiële onverenigbaarheid van christendom en marxisme en ontkennen de huidige historische situatie waarin gesprek en samenwerking van christenen en marxisten al lange tijd plaatsvindt, aldus de beweging CvS. De brochure „Over gesprek en samenwerking aan de V.U." is ondertekend door Hans Blok, Kees Blom, Christiaan Donner, Reinier Gosker, Dineke Havinga, Willem Klamer, Roel Knol, Frans Schouwenaar en Jisk Steetskamp, allen leden van de beweging CvS en studenten aan de V.U. De brochure werd verzonden aan het College van Bestuur, de studentenpastores en mensen die zich publiekelijk met de diskussie inlieten, en is voor gemteresseerden verkrijgbaar bij het Informatiecentrum V.U. De beweging CvS, waarin leden van alle linkse partijen en verschillende kerken vertegenwoordigd zijn, stelt zich onder meer tot taak de anti-socialistische tendenzen die zij in de kerken en de christelijke instellingen waarneemt, te doorbreken. In de inleiding van de CvS-brochure schetsen de schrijvers in het kort de lange geschiedenis die de dialoog op basis van samenwerking reeds achter de rug heeft. In het eerste deel wordt gesteld dat het marxisme niet anti-christelijk is. Vanuit de marxistische godsdienstkritiek kan aan christenen en marxisten de vraag gesteld worden of godsdienst slechts illusie is, of ook nog een andere funktie kan hebben.

Vervolgens spreekt men over het christelijk karakter van de V.U. Het is volgens de opstellers niet mogelijk om op de vragen „wie of wat is christelijk"? hoe dan ook een eenduidig antwoord te geven. De doelstelling mag — in deze visie — dan ook niet gebruikt worden als een kriterium bij het toelaten of benoemen van individuen aan de V.U. De brochure stelt, dat de christelijkheid van de V.U. gestalte moet krijgen in het voortdurend bezigzijn van allen, die aan de V.U. werken, met de vraag: „wat doen wij en voor wie doen we het allemaal".

Als blokken In de huidige diskussie aan de V.U. worden volgens CvS christendom en marxisme ten onrechte als twee gefixeerde blokken tegenover elkaar gesteld. Huns inziens is dat een heilloze weg: „noch de doelstelling, noch de in haar geformuleerde geloofsuitspraken krijgen meer inhoud als men ze wil ontwikkelen en interpreteren door zich af te zetten tegen ander denken."

Cursus wetenschapsoorrespondenten voor journalistieke vaardigheid In oktober 1976 begint een nieuwe „cursus wetenschapscorrespondenten" van het Instituut voor Perswetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Deze sinds 1971 bestaande cursus heeft tot doel wetenschappelijke onderzoekers te Ieren, boe zi| over onderwerpen uit het eigen vakgebied kunnen schrijven voor een publiek van niet-vakgenoten. Om de deelnemers beter in staat te stellen de resultaten van hun werk te „vertalen" in ook voor leken begrgpelqke artikelen krijgen zü gedurende dertien weken een hoeveelheid praktische informatie over zaken als: het vermijden vakjargon, het uitkiezen van voor leken interessante gegevens, de opboutv van artikelen, schrijftechniek, opmaaktechniek e.d. Het zwaartepunt van de cursus ligt echter bij de zelfwerkzaamheid der cursisten. Zij kiezen zelf de onder-

rol. Een open onderzoek naar o.a. de opvatting van de bevolking over gezondheid en iiiekte, de belangrijkste onderwerpen en problemen van de gemeenschap, haar eigen prioriteiten etc. is dus, mede gezien wat al eerder gezegd is, óf onmogelijk, óf levert direkt gevaar op voor de betrokkenen. De stukken en verslagen wedijveren in lofzangen over de welwillendheid van de Indonesische regering om meer en betere gezondheidsvoorzieningen voor meer mensen toegankelijk te maken. De praktijk is echter, dat Indonesië het laagste begrotingspercentage ter wereld aan gezondheidszorg besteedt <4%) terwijl defensie zeer hoog op het prioriteitenlijstje staat De elitaire specialistlsch-klinische zorg zal niet worden uitgebreid, doch men zal zich richten op de ontvrikkeling van de eerstelijnsgezondheidszorg. Dit klinkt mooi, maar houdt in, dat deze specialistische zorg gereserveerd blijft voor de toplaag. Het gevaar is verder niet denkbeeldig, dat de eerstelijnsgezondheidszorg nog eens apart moet worden betaald door de straatarme bevolking. (55 miljoen mensen verdienen zo'n 66 Pp.d.i. 40 et per dag). Zo zijn er zg. Dana Sehat projekten (ziektekostenverzekeringen op kleine schaal) waarvoor de lokale bevolking premies moet betalen. In Klampok worden hierdoor alleen de kosten van de „kaders" (health agents" m.n. voor eerste hulp) gedekt. De kosten voor de verzorging vanuit de Health Centres, laat staan ziekenhuizen, zijn voor eigen rekening. Boutmy zelf konkludeert <blz. 110), dat „extra kosten aan deze vorm van Community Healthcare nauwelijks zijn verbonden". Dit systeem lijkt dus eerder het inkomen van de medewerkers dan de gezondheid van de bevolking ten goede te komen.

Sociaal-economische basis Zoals ook Boutmy stelt, vindt de dorpsbevolking in Klampok op dit moment de zorg voor ekonomische verbetering belangrijker dan de zorg voor eigen gezondheid. Hiermee geeft zijzelf aan, dat gezondheid niet kan bloeien op een sociaal-ekonomische rotsvlakte. Of moeten wij hen dit uit het hoofd pr^en? Ervaringen bij landbouwen technische projekten hebben geleerd dat echte „rurale ontwikkeling" niet mogelijk is zonder strukturele, sociaal-ekonomische verbeteringen. Grondspekulatie, verdringing van oorspronkelijke bewoners etc. liggen dan op de loer. Alleen wanneer een projekt een reële bijdrage levert aan het tot stand komen van een demokratie in Indonesië, zal het iets goeds voor de bevolking kunnen betekenen. Dit is onmogelijk via door het regiem Suharto gekontroleerde instanties. Op de medische fakulteit is, tegen alle Potchefstroom- en Indonesië sentimenten in, een traditie opgebouwd van steun aan de ontwikkeling van de gezondheidszorg van zich van het imperialisme bevrijdende en nu bevrijde volkeren van o.a. Vietnam en Angola. De MFVU zal zich dan ook hard maken tegen het aanknopen van lelaties met de onderdrukkers in Indonesië ten behoeve van een misschien goed bedoeld, doch perspektiefloos en eventueel zelfs voor de bevolking direkt nadelig projekt.

Liteiatuur: H. L. Boutmy: op weg naar nieuwe vormen van gezondheidszorg in InTenslotte verzetten de schrijvers donesia zich tegen de rol die het wantrou- Reisveiilag Van Olden en Braber wen in de diskussie speelt. Zij for- SRVU: Geen V.U. steun voor het muleren als eindstandpunt, dat Suharto Regiem ,,CPN-leden recht hebben op een_ V.U. magazine, decepiber 1973 volwaardige plaats aan de Vrije NCSV-map over Indonesië 1970 Universiteit om te studeren en te Ad Valvas 19, 26 sept., 21 nov., besturen" en dat pas onder die 30 jan., 13 febr., 27 febr., 19 maart. voorwaarde de dialoog tot zijn Sektie Buitenland, recht kan komen. MFVU

werpen voor hun artikelen, schrijven die artikelen als „huiswerk", waarna deze vervolgens worden besproken door de docenten en medecursisten. Hoewel de cursus uiteraard niet beoogt de deelnemers op te leiden tot professionele wetenschapsjournalisten en -voorlichters richt hij zich wel tot die wetens ;hapsbeoefenaren, die belangstelling hebben voor het schrijven van artikelen geschikt voor b.v. dag- en weekbladen. Verbetering van stijl en compositie van wetenschappelijke rapporten, artikelen, nota's enz. is niet de primaire doelstelling van de cursus (maar kan wel als positief neven-effect van de deelneming daaraan optreden). Anders dan in voorafgaande jaren staat de inschrijving niet slechts open voor stafleden en (gevorderde) studenten van de Universiteit van Amsterdam, maar ook van andere universiteiten en hogescholen, alsmede voor onderzoekers verbonden aan overige (8emi-)overheidsinstanties. Dit houdt verband met de omstandigheid dat de cursus thans niet meer wordt gesubsidieerd door de Universiteit van Amsterdam, maar door de Minister voor Wetenschapsbeleid. Van de deelnemers wordt verwacht dat zij een hoge graad van actieve deelneming aan de cursuswerkzaamheden kunnen opbrengen. Gezien het sterk praktisch gerichte kaï-akter van die werkzaamheden kunnen per cursus niet meer dan twaalf deelnemers worden ingeschreven. Tijdige aanmelding is noodzakelijk. Daartoe wende men zich tussen 1 • 18 juni a.s. schriftelijk of telefonisch tot de secretaresse, mevrouw D. Stefanski, Instituut voor Perswetenschap, Oude Turfmarkt 151, Amsterdam, tel. 24 20 15. Aanmelders ontvangen daarna een uitnodiging voor een persoonlijk gesprek met de cursusleider, drs. F. Kempers, De cursus wordt gehouden in het Instituut voor Perswetenschap, op zaterdag van 10 - 14 uur. De eerst« bijeenkomst zal op 2 oktober 1976 plaatsvinden. De eigen bijdrage die de deelnemers aan de dekking der cursuskosten betalen bedraagt ƒ 100,— voor afgestudeerden en ƒ 50,— voor studenten.

Ernstige kritiek HBO-raad De HBO-raad heeft ernstige kritiek op de nota „Hoger onderwijs in de toekomst" van minister Van Kemenade (onderwijs en wetenschappen). Volgens de HBO-raad, wordt blijkens de nota het hoger onderwijs in de toekomst voornamelijk beheerst door kostenoverwegingen en niet door degelijke onderwijskundige ideeën. De HBO-raad is het overlegorgaan van het Nederlandse hoger beroepsonderwijs. Erin vertegenwoordigd zijn: besturen en directies van HBOinstellingen, docenten en, in mindere mate, studenten. De conclusie van het beraad over de nota, dat vorige week in Noordwijk plaatshad, is dat de bewindslieden van het ministerie van o. en w. de nota maar eens in heroverweging moeten nemen: de in de nota uitgestippelde weg naar kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs acht de HBO-raad niet de juiste. Volgens de plannen in de nota krijgt de noodzakelijke democratisering voor het HBO te weinig kansen. Daarnaast mist de raad in de nota een geleidelijke, piocesmatige aanpak van de problemen. De raad heeft echter ook lichtpuntjes ontdekt: zij gaat vooiwaardelijk akkoord met het expeiiraent scholengemeenschappen van HBO-instellingen te vormen en juicht een be« tere aansluiting van HBO en wetenschappelijk ondel wijs toe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen