Ad Valvas 1975-1976 - pagina 293

A D VALVAS — 26 M A A R T 1976

Doctoraalscriptie Hugo Keine over

9

ontstaansgeschiedenis

Kapitalistische vertioudingen stimulans voor oprichting Studenten Vak Beweging „Geschiedenis van de Nederlandse studentenbeweging 1963-1972", zo heet de doctoraal scriptie van de socioloog Hugo Keine. De SRVU heeft deze scriptie uitgegeven (verkrijgbaar in de SRVU-barak ä ƒ 6,—). Met deze uitgave is een nieuwe visi[e toegevoegd aan de kleine hoeveelheid materiaal, dat de Studenten (Vak)-Beweging (S('V)B) in een historisch perspektief plaatst. Tot nu toe zijn er zeker niet meer dan ongeveer tien min of meer uitvoerige pogingen gedaan om de SVB en het studentenprotest in zijn geheel te behandelen. Keine, zelf ex-aktivist bij de SRVU, doet een (goed geslaagde) poging om „de kapitalistische verhoudingen, waaronder zich het proces van verwetenschappelijking van de produktie voltrekt" aan te wijzen als de voornaamste stimulans om een SVB op te richten. Na de oorlog moest de wetenschap optreden als voorhoede van de produktie. Keine's kapitalistische verhoudingen drongen toen door in de wetenschap, omdat elke wetenschappelijke ontdekking direkt betekenis kreeg voor het produktieproces. De studenten werden dus opgeleid tot de wetenschappelijke abeider, die tot taak had de technische en organisatorische faktoren van het produktieproces te rationaliseren. D e SVB werd opgericht om de studenten, in het eerste manifest gedefinieerd als „jonge intellektuele werknemers", te beschermen. Immers, het sterk elitaire en monopolistische karakter van de fcorpora had aanzienlijk aan ki^acht ingeboet, grote aantallen studenten waren uit de zgn. middenklasse afkomstig en de sociaal-ekonomisch geëngageerde fakulteitsraden kregen meer armslag. Met veel kennis van zaken en duidelijk beïnvloed door de gesprekken met Ton Regtien, momenteel wetenschappelijk medewerker aan de R U te Groningen, schildert Keine het ontstaan van de SVB, aan d e hand van vele brochures, artikelen, manifesten, akties en gebeurtenissen. Belangrijkste is dat al deze feiten in verband met elkaar worden gebracht, waardoor er soms verrassende situaties ontstaan. Keine komt tot een duidelijk en objektief verslag van de periode '63-'67, waarbij hij zijn uitgangspunt van de „kapitalistiese verhoudingen" nauweli:^s uit het oog verliest.

Totalitair Naast de historische toetsing van de scriptie is het raadzaam ook een andere vergelijking te maken: hoe ligt Keine in de markt in vergelijking met andere verklaringen van het studentenprotest? Het meest markante verhaal daarover is geschreven door prof. dr. R. A. de Moor: „studentenprotest en universiteit" (197G, Universitaire pers Rotterdam, aanwezig in het informatiecentrum). Enkele citaten: „Een revolutionäre stndentenbeweging is totalitair in deze zin, dat alles in dienst moet worden gesteld van de politieke ideologie. Allereerst moet de universiteit worden gepolitiseerd; al haar activiteiten moeten dienstbaar worden gemaakt aan de ideologie van de beweging. De academische vrijheid wordt door zulk een politiserende stroming steeds aangetast. Maar ook het persoonlijke leven van de student, zijn studie, zqn vriendschappen, zyn sexuele relaties, zgn ontspanning, staan in dienst van de ideologie." Een ander citaat: „In onze samenleving doen zich fundamentele storingen voor, n.1. op het niveau van de waarden en normen. Daarbij openbaart zich als storingssymptoom een onevenwichtige houding tegenover de werkelijkheid. Werkelijkheidsvreemde verwachtingen en overmatige angst ontstaan door een verzwakking van traditionele waarden en normen. Zij uiten zich in utopistisch denken en krampachtig conformisme in activisme zowel als terugtrekking uit de werkelijkheid. De problemen van onze samenleving openbaren zich in de studentenrevolte. Typerend voor deze revolte is haar anarchistisch karakter, dat wil zeggen het utopisch element. In het verzet tegen onze (!, B.R.) maatschappelijke instituten en in de vage denkbeelden over een ideale maatschappij, in het pleidooi voor een radenuniver-

Door Ben Rogmans siteit etc. herkent men het anarchisme." Tot zover dit citaat. De Moor ondergraaft zichzelf door zich diverse malen zeer subjektief te uiten, waardoor de waarde van zijn boek tot een minimum daalt. Het gebruik van citaten die niet worden verantwoord is een exponent hiervan! De Moor: „Om dit samen te vatten in de woorden van een student (wie, wat, waar, hoe en waarom?, B.R.): tijdens de strijd tegen het bestaande, dat in ieder geval moet verdwijnen, ontdekken we wel wat er voor in de plaats moet komen."

Hugo Kleine schreef zijn doctoraal scriptie in de sociologie over de geschiedenis van de Studenten Beweging (SB). Kleine, zelf ex-aktivist bij de SRVU, probeert naast de geschiedschrijving ook een verklaring voor de opkomst van het studentenprotest te geven, uit de overtuiging dat de „kapitalistiese verhoudingen waaronder zich het proses van verwetenschappelijking van de produktie voltrekt" de eigenlijke oorzaak is. Deze scriptie biedt praktisch gezien veel voordelen voor d» huidige student-aktivisten, omdat hij een historisch en ideologisch goed beeld geeft van wat er in de periode 19631972 in de SB zo al aan de hand is geweest.

Ouderen

grote precisie. Het verloop van de studentenbeweging van '67-'69 wordt onderstennt door talrijke citaten van de meest uiteenlopende personen.

De Moor plaatst zichzelf in het kamp van de ouderen, degenen die, zoals hg zelf zegt niet in staat waren om de wereldproblemen op «en voor de jongeren inspirerende wüze aan te pakken. Ia zUn conclusies blijkt, dat De Moor het idee heeft dat de SVB een soort blinde stier is, die alles omverwerpt, al* leen omdat hS niet goed begeleid is. De oudere generatie heeft gefaald, en daarom kan de Moor kwistig strooien siet «Herlei etiketten, die lüj links e n rechts op de SVB-las of andere „anarchisten" plakt: storingssymptoom, werkel^ktaeidsvreemde verwachtingen, krampachtig conformisme, angstsymbolen, strijd tegen het „imperialistiscb-monopolistisch-boargeoiskapitalisme", psychische moeilijkheden met een relatie tussen wanhoop en activisme «nz. enz.

In het licht van de maatschappelijke oorzaak van de studentenprotest e n (dit gezien in combinatie met de steekpenningschandalen van de Amerikaanse bedrijven) is het schokkend om te ervaren dat Keine, die van de schandalen bij het publiceren van zijn scriptie nog geen weet kon hebben (of hij moet wel een zeer goede vriend van prins Bernhard zgn), de Amerikaan Marcuse als volgt citeert: „De arbeidersklasse in <ic V.S. behoort niet tot de oppositie, ze is in het systeem geïntegreerd en op de materiële basis van een stijgende produktiviteit en een stijgend levensnivo. Vanzelfsprekend is Amerika een klassemaatschappij, en het werkelijke onderscheid tussen diegenen, die over het leven beslissen en diegenen, wier leven bepaald wordt, is misschien groter dan het ooit is geweest:

De grote demokratiseringsaktics, (de hogeschool van Tilburg, waar De Moor werkzaam was, kwam het eerst aan de beurt), verklaart De Moor als volgt: „De psychisch eenzijdige uitdaging en belasting <ioor <Je onderwijssituatie Wijkt bijvoorbeeld uit de voldoening die een langduriger bezetting van de «niversiteitsgebouwen met zich meebrengt (...) De protestbeweging geeft met al haar (bezettings) akties en de solidariteit die daaruit voortvloeit een compensatie voor het isolement waarin vele studenten leven. Dat verklaart waarom pas aankomende studenten zich tot de protestbeweging voelen aangetrokken" (pag. 6S). De Moor ontkent dus elke werkelijke relatie van het studentenprotest met de werkelijkheid van de maatschappij. De „geestelijk gestoorde activist" moet op vriendelijke wijze worden bijgebracht dat hij fout zit en dan blijft e r niets meer over van het studentenprotest. Uit bovenstaande citaten blijkt duidelijk hoezeer De Moor zelf werkelijkheidsvreemde ideeën koestert over de studentenbeweging.

De beslissingen zgn geconcentreerd by een kleine groep. Ut minder „van onderop" gekontroleerd wordt dan ooit tevoren."

Keine zegt daarover: „Voor zover hij al pogingen doet om de opvattingen van de studentenbeweging in Nederland zelf weer te geven, vervormt hij deze tot een karikatuur dat op geen enkele wijze in een reële verhouding staat tot datgene wat door de studentenbeweging naar voren is gebracht. Weinig vruchtbaar lijkt bovendien de poging van de Moor om het studentenprotest vanuit het generatiekonflikt te verklaren. Zijn hele aanpak kenmerkt zich hierdoor, dat bepaalde fenomenen, b.v. antiautoritarisme, anti-parlementarisme, uit de totaal-maatschappelijke kontekst worden gelicht, tot een karikatuur gemaakt en vervolgens aan de kritiek van De Moor worden onderworpen."

Men kan wel zeggen, dat de groep van welzijnswerkers de minste kansen heeft in de machtsstrijd. Daaro m is de kursus kabeltelevisie juist bedoeld voor professionele welzijnswerkers, vrijwilligers uit het welzijnsopbouwwerfc en studenten. D e kursus beoogt een oriëntatie te geven op de mogelijkheden van kabeltelevisie en behandelt bovendien de verschillende middelen om toch een deel van de „kabelkoek" te bemachtigen. De stichting heeft geen vastomlijnd programma samengesteld. Daarom verzoekt de stichting de potentiële deelnemers zelf met suggesties voor onderwerpen te komen. Het zou de stichting zeer welkom zijn, als men haar zo spoedig mogelijk programmavoorstellen toestuurt, omdat er slechts een korte tijd aanwezig is om alles voor te bereiden. De deelnemerskosten bedragen ƒ 155,— (all-in), voor studenten ƒ 100,—. Reiskosten op basis van 2e klas trein zullen worden vergoed. Naast deze kursus organiseert de stichting Europahuis vele kiirsussen met vrije inschrijving en

Waarheid Aangenomen dat Keine dichter bü de waarheid zit dan de Moor, kunnen we verder gaan met de bespreking van Keine's scriptie. Anders dan De Moor verantwoordt Keine al zijn feiten en bewijsplaatsen met

Marcuse is één van de grote ideologen achter de zgn. Kräiese Universiteit (KrU). Over <äeze universiteit zelf en haar taken haalt Keine de Berlijnse Brochure 'was

De bezetting

van het Amsterdamse

wil der Asta' en de brochure 'Kritische Universität' aan. In Berlijn werd een internationaal congres gehotiden met de volgende stellingen als resultaat: — D e K i U moet een instituut van permanente kritiek op het Universitaire bedrijf zijn, kritiek die noodzakelijke studiehervojmingen aankondigt. — De K r U moet de diskrenantie tussen het vakgebied e n de werkelijke kulturele en politieke interesses van d e student opheffen. In de tweede brochure: — De K r U stek zich ten doel om door krities-teoretiese reflexie «B het gebruik van empiries-analitiese metoden mede te werken aan de vaststelling van doel en akties van de buitenparlementaire, radikaaldemokratiese oppositiegroepen ( . . ) — Dat zijn die groepen die aan een zuiverende demokratjsering van onze maatschappij en aan de bevrijding van onderdrukking en onmenselijkheid, vooral in de landen van d e derde wereld, aktief deel wUlcn hebben. In Nederland, zo vertelt Keine, werden in Nijmegen en in Amster-

Unieke kursus over kabel-t.v. Gedurende de periode van 21 juni tot 26 juni organiseert de Stichting Europahuis in Nederland een vrü unieke Nederlands-Belgische kursus over het fenomeen „Kabeltelevisie". Het staat wel vast, dat kabeltelevisie in de nafoüe toekomst een grote rol in onze samenlevii^ zal gaan spelen. Op dit moment wordt er intensief met de kabeltelevisie in enkele gemeenten geëxperimenteerd. D e moeilijkheid met kabeltelevisie is niet zozeer van technische aard, maar meer van politieke aard. Diverse groeperingen in onze samenleving willen namelijk een belangrijke vinger in de pap krijgen. Belangengroepen als bedrijven, media, concerns, politieke partijen, journalisten en welzijnswerkers leveren nu een verwoed gevecht om de macht In tegenstelling tot België, waar de vraag „Wie krQgt de kabels in handen", zo goed als beantwoord is, is de kabeltrekkerij in Nederland nog volop aan de gang. algemene volkshogeschool-kursussen voor mensen uit het bedrijfsleven en overheidsinstellingen. Een greep hieruit: Een kursus voor bejaarden en gepensioneerden (55-i-): thema: „Terrorisme, een vorm van kriminaliteit?"; kursus met als thema „Regionale politiek in de Europese Gemeenschap"; verder zijn er d e Internationale Socialistenkursus en de Vrouwenkursus met als thema „Feminisme als protestbeweging tegen overheersende mannencultuur?" En last but not least nog enkele gegevens over de stichting zelf. Het Europahuis ligt in Bernden (St. Antoniusbank 30) bij Maastricht. Het gebouw, dat vroeger een hotel was, biedt goede accomodaties voor de kursussen. Vanaf het station Maastricht kan men het Europahuis per bus (LTM, liJn 13, richting Margraten) bereiken. Voor gedetailleerde inlichtingen over de kursussen en aanvraag van inschrijfformulieien kan met het telefoonnummer bellen: 04407-1546 (3 lijnen). (R.A.)

Maagdenhuis

(1969)

dam een KrU opgericht. Binnen twee jaar zijn beide instituten ter ziele gegaan. D e geinstitutiona'iseerde studentenprotesten raakten in verval. De SVB stond nog nauwelijks meer overeind en ook de NSR had geen grote invloed. Via het plan-Maris en de nota-Posthumus verloopt de tijd in de richtinjr van wat Keine de 'anti-imperia'" tiese akties' noemt Dat hotic^' voornamelijk de bezetting van h<Mexicaanse consulaat in, geri-' tegen de afslachting van ca. ?' mexicaanse studenten die pro:ftcerden tegen de verkwisteOlympische Spelen in Mexico C. •

Publiciteit ID alle jaren: dat er -werd gevochten voor it rechten van de jonge itttellektaele werknemer — sinds 1965 — kreeg men niet zo'n publiciteit als by de grote demokratisertngsakties. Voor de beweging zelf kwamen zy ook vrq onverwacht Noch het SVB-kongres, noch het NSR kongres van begin 1969 deden de grote attbarsting vermoeden. Keine: ,4Iocwcl bet perspektief van de massale demokratiseringsakties tijdens het NSR-kongres nog niet werd gezien, bestond er een direkt verband tassen de tema's die op het NSR-kongres aan de orde waren geweest en de tematiek van de demokratiseringsakties". Het NSRkongres formuleerde de volgende stellingen: 1) afschaffing van het hoogleraarschap, in plaats daarvan twee of drie docenten voor hetzelfde geld 2) aanval op de hierarchiese opbouw van het dosentenkorps; 3) recht op politieke diskussies te houden tijdens kolleges, verandering van literatuurlijsten; 4) aanval op het monopolie van de wetenschapsinrichting; 5) inspraak van de studenten bij studieopbouw, programmering, personeelsbeleid, financiën etc. Ondanks een nog weinig geladen stemming op de kongressen kwam het in Tilburg en Amsterdam (Maagdenhuis) tot een bezetting. De uitwerking daarvan was een totale herioriëntatie van de studentenbeweging. Uitvoerig doet Keine verslag van de belangrijke veranderingen in de ideologie, de stabilisatie die daarna optreedt en de organisaties die daaruit voortspruiten. Vooral dit gedeelte staat het dichtst bij de huidige struktuur. Tóén is de ASVA een politieke vakbond geworden en niet veel later is het LOG opgericht. De achtergrond van de situatie waaruit deze organisaties ontstonden is voldoende belicht. Voor de uiterst gecompliceerde achtergrond van de ideologiese koerswijziging van 1969 verwijs ik naar- Keine's scriptie. Een samenvatting van de laatste gebeurtenissen is vooralsnog weinig zinvol, omdat ze té recent zijn om een duidelijk beeld te geven van het verschillend belang dat ze elk hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen