Ad Valvas 1975-1976 - pagina 62

AD VALVAS — 36 SEPTEMBER 1975

10

REMPLOD­projekt

met o.a. VU­onderzoe, VU­onderzoekers:

Gastarbeiders hier begele begeleiden gastarbeiders mm OiltW oiitwilciceliiiM daar „Gastarbeid komt op lange tenuqn geen van beide betrokken economieën ten goede, hooguit bepaalde sectoren van de Nederlandse industrie die behoefte hebben aan een mobiele, gemakkelijke verplaatsbare en afstootbare hoeveelheid arbeid. De negatieve punten voor het thuisland en voor de gastarbeider zelf zqn teveel om op te noemen, als je tenminste de ontwikkeling van een land niet wilt afmeten naar de binnenkomende deviezen." Aldus drs. P . J. C. van Dgk, coördinator van het in 1974 door minister Pronk goedgekeurde project tot onderzoek­naar „de mogelijke bydrage van buitenlandse werknemers aan de ontwikkelingsprocessen in de landen van herkomst". „Dit project — het REMPLOD­ project (Reintegration of Emigrant Manpower and the Promotion of Local Opportunities for Develop­ ment) — is opgezet opdat op de lange duur gastarbeid voor d e be­ trokken arbeiders op een aantal punten positief zal zijn. Maar waar we eigenlijk mee bezig zijn is: de negatieve kanten wat te verzachten, en in geen geval om gastarbeid een te bevorderen fenomeen te doen worden. Structureel zou dat vooral moeten gebeuren door een betere vorm van overleg tussen uitzendende en ont­ vangende landen, liefst op het punt van een selectievere emigratiepoli­ tiek van de betrokken landen, zodat niet uitsluitend de Westeuropese landen en het bedrijfsleven dicteren dat dezen wel en die niet welkom zijn, maar dat in de samenstelling van die stroom ook de uitzendende landen meer te zeggen krijgen." Het initiatief voor dit RBMPLOD­ project is afkomstig van het Insti­ tuut voor Maatschappij­Weten­ schappelijk Onderzoek in Ontwik­ kelingslanden (IMWOO) in Den Haag en de eerste contactlijnen zijn uitgezet door de voormalige direc­ teur, nu voorzitter van de N C O , prof. dr. E. W. Hommes. Die lijnen liepen in eerste instantie naar de International Labour Organisation (ILO) en het Development Centre van de Organisatie voor Economi­ sche Samenwerking en Ontwikke­ ling (OESO), waarmee intensieve contacten zijn opgebouwd. Tevens zijn er nauwe werkcontacten gelegd met het ministerie voor Ontwikke­ lingssamenwerking — dat de finan­ ciën voor de uitvoering verstrekt — en met de ministeries van Sociale Zaken, CRM, Economische Zaken en Landbouw en Visserij.

Door drs, M. B ienefelt Op de vraag, wat er nu precies na een aantal jaren zou kunnen staan, antwoordt hij: „Een ding dat er zou kunnen staan is een betrekke­ lijk grote stichting met bepaalde 'bankachtige' functies of een bank in een of andere vorm die een vrij groot aantal functies heeft, niet al­ leen in het verschaffen van krediet of in het leveren van expertise — geen passieve rol dus —, maar die actief optreedt, kleine proefproject­ jes opzet op het punt van de regio­ nale ontwikkeling; dat mag agra­ risch zijn of in de agro­industrie, in de lichte metaal en de eenvoudige chemische industrie liggen. Voor zo'n opzet is natuurlijk wel een technisch directoraat nodig maar de beslissingsstructuur zal afhangen van de taken: als die zich afspelen in de regio zelf waar de mensen vandaan komen dan kan er een grote mate van medebeslissing in­ gebouwd worden."

Ook de 'underprivileged' Het ligt overigens in de bedoeling dat niet alleen de gastarbeiders par­ ticiperen (bv. door hun spaargeld

betrokken zijn — landbouwkundi­ gen, metaaltechnici, boekhouders, managers — die aldoende eva­ lueren, ad hoc voorstudies plegen, de kennis van het land snel ter be­ schikking blijven stellen. Men gaat dus wel degelijk door met onder­ zoek, alleen nog praktischer toege­ spitst, nog meer gekoppeld aan een bepaald actieprogramma dan tij­ dens de eerste fase van anderhalf jaar.

Risico's Op de vraag of er geen divergentie kan gaan optreden van projectdoel­ einden en nationale ontwikkelings­ doeleinden antwoordt Van Dijk dat, als het project niet werkelijk uit­ voerbaar wordt — hetzij om tech­ nische dan wel politieke redenen — het toch in ieder geval operationeel gemaakt moet worden. De beslis­ sing voor het al of niet accepteren blijft dan liggen bü het land zelf. Van Dijk: „Dat is echter een heel etxreem geval. Aan de andere kant: hoewel je niet moet schromen om in die drie landen regionale experi­ menten uit te voeren die niet direct in de centrale belangstelling van de overheid staan, moet je ook weer niet zover gaan dat je op een soort Nederlands gelijk aanstuurt, poli­ tiek of ideologisch. Dat is de instel­ ling van: jullie land moet er, vin­ den wij, zo en zo uitzien; daarvoor kun je dit en dat van ons krijgen; wil je dat niet dan teken je je eigen vonnis. Er bestaat geen vorm van samenwerking zonder een ze­ kere mate van vuile handen; wie daar niet toe bereid is, moet dit soort werk niet gaan doen." Een reëel risico .dat Van Dijk noemt vormt de uitkoop door kapi­

Opzet Het REMPLOD­project is in opzet nogal gecompliceerd: min of meer gelgktijdig dcen in drie landen — Turkije, Marokko en T u n e s i ë ' — afzonderlijke teams onderzoek, teams bestaande uit Nederlandse ­ onderzoekers van de Vrqe Univer­ siteit, de Universiteit van Amster­ dam, de Erasmus­Universiteit en het Koninklyk Instituut voor de Tropen. Zij werken daarbij samen met leden ­ van de 'counterparts'. Dat is voor Tixrkije een strikt universitair insti­ • tuut voor urbanistiek en regionale. planning van de Universiteit v a n . Ankara, voor Marokko een over­ heids­opleidingsinstituut en voor Tunesië een centraal overheidsbu­ reau dat zich bezighoudt met de uitzending, bijscholing en reïntegra­ tie van gastarbeiders. De keuze van de landen is eigenlijk werking voor terugkeerprojecten van gastarbeiders; dit betekende dat­ er in Nederland als ontwikkelings­ fonds was bij Ontwikkelingssamen­ bepaald door het feit dat er een land gekwalificeerde landen moes­ ten worden gekozen die ook nog gastarbeiders zenden: dat zijn al­ leen de landen rond de Middelland­" se Ze6, waarbij Zuidslavië, Italië, Spanje en Portugal dan voor ons weer geen ontwikkelingslanden zijn. Van Dijk: „Het is niet de bedoeling geweest om drie identieke onder­ zoeken te doen ontstaan omdat je in een oude beschavingswereld als de Mediterrane met verschillende stukken koloniale geschiedenis nog eens achter zich — en daarbij Tur­ kije dat nooit een kolonie is ge­ weest — niet moet verwachten dat je met identieke onderzoeken uit de bus komt. Het was voor iedereen aanvankelijk zoeken hoe dan daar­ bij de coördinatie tot stand zou moeten komen. Die is mijns inziens goed tot stand gekomen in het el­ kaar vinden op de problemen die onderzocht moeten worden: gast­ arbeid als een mogelijkheid bij de processen van regionale ontwikke­ ling in de drie landen."

Buitenlandse^ werknemers

ap de VU aan het werk.

te investeren) maar met name o o k . die mensen die in de betrokken lan­ den niet de kansen hebben gehad om naar Europa te trekken. Men moet namelijk goed bedenken dat, hoewel ze dat in onze ogen duide­ Iqk wel zyn, de gastarbeiders, in bun thuislanden heel duidelijk niet tot de „underprivileged" horen: daar zgn het de jongens met de auto, of degenen die het onroerend goed opkopen. Van Dijk: „Vandaar dat we terecht zijn gekomen op een meer structu­ rele aanpak: hoe de mensen met wie we liier te maken hebben zo­ danig begeleid kunnen worden dat ze een bijdrage kunnen gaan leve­ ren aan de processen van ontwikke­ ling daar. Wat er dan ook niet zal staan is: bv. 25 losse kleine pro­ jectjes die voor 90% gekoppeld zijn ten dienste komen aan de betrok­ ken groepen gastarbeiders die we hier in Europa tegenkomen, dat niet."

Onderzoek Vergeleken bij de oorspronkelijke opzet is de eerste researchfase sterk ingekort: wat betreft Tunesië zal het eerste beleidsadvies eind dit jaar uitkomen en is m e n met het veldwerk dan halverwege; het Turkse team komt dan net terug en het Marokkaanse team is dan bijna klaai­ met zijn onderzoek. Het plan bestaat om, nadat de veld­ werkfase is afgesloten, een team te handhaven van een aantal Neder­ landse mensen die bij de uitvoering

taalkrachtige groepen gastarbeiders zelf — of, zoals er met een aantal Westdnitse projecten in Turkije ge­ beurd is, dat zodra een bedrijfs­ matig project goed draait, men de controle kan verliezen op het be­ heer en dat wanneer zo'n project voor de markt gaat werken, het nogal eens het risico loopt, opge­ kocht te worden. Hierbij krijgen alle betrokken inleggers hun geld dubbel en dwars terug maar het project als zodanig is mislukt. Van Dijk: „Dit proberen we te ver­ mijden door het nu juist te koppe­ len aan een stichting of een bank teneinde zodoende enige garantie in te brengen." ­Wat betreft het betrekken b.ij het REMULOD­project van gastarbei­ . ders die in Nederland werken, is de gedachte gerezen, bij de stuurgroep of adviesraad vertegenwoordigers van gastarbeidersorganisaties uit te' nodigen, maar dit is om organisato­ rische redenen onmogelijk 'geble­ ken. Er zijn tal van organisaties van gastarbeiders zelf, m a a r die zijn zo klein, zo multipel en zo ad hoc dat ­het niet doenlijk is om centraal contact te onderhouden. Van Dijk: „Waar wel naar ge­ streefd wordt is dat tegen de tijd dat deelteams voorstellen op tafel gaan leggen, we vanuit die deel­ teams contact opnemen met ver­ schillende ' groepen, hetzij via de • stichtingen binnen het Nederlands Centrum Buitenlanders (NCB), hetzij daarbuiten om met hen te spreken over de bereidheid, in een

van die voorstellen mee te gaan draaien. Het blijft een beetje een zig­zag, maar wij wilden toch liever eerst de haalbaarheid onderzoeken; hun participatie is in ons project iets later, maar wel degelijk voorzien."

Wantrouwen Er bestaat van de kant van de lan­ den rond de Middellandse Zee ove­ rigens een begrijpelijk wantrouwen jegens ieder initiatief in Europa dat « r maar op zou kunnen duiden dat het vertrekbevorderend zou wer­ ken: een soort intelligent vergulde premie voor vertrek uit Europa. Dat wantrouwen blijft er zitten, ook bij de 'counterparts'. Men be­ schouwt het duidelijk als een expe­ riment, binnen ILO­ en OESO­ kringen zelfs als een heel interes­ sant experiment, maar het zijn voornamelijk de Westeuropese lan­ den die het zo'n interessante ont­ wikkeling vinden. Van Dijk: „Ik denk dat als je op dit moment ten aanzien van Suri­ name een REMULOD­achtige for­ mule zoü willen gaan ontwikkelen je dat ongeloofhjk zorgvuldig zou moeten inkleden; ik zou zeggen dat je op het ogenblik niet over terug­ keerbevorderende ontwikkelingen kunt praten."

Universitaire

tiJd even gemakkelijk overigens — is gebleken op Welke wijze(n) we­ tenschappiyk onderzoek dient te worden ingericht om antwoorden op beleidsvraagstukken te kunnen geven. On de drie landen waar het REM­ PLOD­project zich afspeelt stelt men zich vrij snel op het stand­ punt dat wetenschappelijk onder­ zoek 'sowieso' de belangrijkste in­ formatie oplevert. De overheid draagt dan verder de verantwoor­ delijkheid voor de interpretatie er­ van. Dit roept de vraag op of een zo strikte scheiding van taken bij op beleid gericht onderzoek niet fnuikend is voor de relevantie van het te verzamelen materiaal. Van Dijk: „We hebben gemerkt dat het voor zelfstandige onderzoe­ kers in de drie landen geen tradi­ tie is om op beleid gericht onder­ zoek te doen, zeker ook omdat dat politiek te riskant is. Als je dan in deze landen toch be­ leidsgericht wilt werken dan kun je je niet onttrekken aan enige be­ moeienis met de nationale sociaal­ economische politiek en dan moet je gaan selecteren op mensen met wie je wilt en kunt samenwerken." (Overzicht

I.U.S.J

participatie

In Tunesië is van meet af aan ge­ probeerd, door participatie via leeronderzoek van Isfederlandse stu­ denten indirekt ook universiteiten te betrekken bij het REMPLOD. In Marokko wordt op incidentele ba­ sis hetzelfde gedaan deze herfst, door doctoraalstudenten de gele­ genheid te geven een stuk op de praktijk gericht onderzoek te doen binnen een bepaald kader. De reis­ kosten worden daarbij niet vergoed maar er is wel ruimte voor vergoe­ ding van verblijfskosten eventueel. Op het ogenblik wordt met de Stichting Werkgroep Studiereizen Ontwikkelingslanden (WSO) be­ sproken of zij geen financiële steun kan bieden. Van Dijk: „Het zou me wat waard zijn als participatie van vooral ook vakgroepen — niet alleen sociolo­ gen maar ook geografen en (ont­ wikkelings­)economen — mogelijk zou zijn, van studierichtingen dus die normaliter deze vorm van on­ derzoekstraining in hun opleiding missen. Wat betreft het 'follow up'­onder­ zoek in Nederland komen we steeds meer tot de ontdekking dat de functie van de categorie gastarbei­ ders voor het Nederlandse bedrijfs­ leven in grote lijnen wèl, maar in details nog nauwelijks bestudeerd zijn. met name niet economisch onderzoek in bepaalde bedrijfstak­ ken ten aanziei* van de rol van de gastarbeiders. Ook onderzoek naar de mogelijk­ heden voor overbrenging van in­ dustrieën naar landen met goed­ kope arbeid is nog nauwelijks ge­ ­ daan. Een ander onderdeel waar we weinig over weten is de interna­ tionale beweging van arbeidersmi­ granten binnen Europa. Onderzoek naar die bewegingen, met onder­ zoek naar de verschillende bedrijfs­ takken die kennelijk op een bepaald moment voor bv. een Joegoslaaf aantrekkelijk zijn, zodat hij tijdelijk naar West­Duitsland vertrekt om daarna weer terug te keren naar Nederland, hoe dat mechanisme werkt daar weten we nog niets van. Dat kan literatuuronderzoek zijn en hoeft bepaald geen veldwerk te zijn." Een belangrijk onderwerp van dis­ cussie in de drie landen — niet al­

Open avond homosexualiteit

De werkgroep homosexualiteit or­ ganiseert haar volgende open avond op donderdag 2 oktober om 20 uur in het VU­hoofdgebouw kamer OA­17, waarby „zelfacceptatie" als gesprekspunt zal dienen. In de informatieweek gaf de werk­ groep homosexualiteit informatie binnen het geheel van het voorlich­ tingsprojekt „student­sex­relatie". De groep trad daarmee voor het eerst naar buiten, speciaal met het doel nieuwaangekomenen op te vangen en informatie te geven. Er wat een goede samenwerking met de mensen' van het voorlichtings­ projekt en de aanvulling van onze groep werd als zinnig aanvaard. Dat het goed was in het voorlich­ tingsprojekt meegedaan te hebben blegk op de eerste open avond, die de weikgroep 11 sept. j.1. georgani­ seerd had. Twintig mensen kwamen bij elkaar om ei­varingen uit te wis­ selen en om hun meningen en vra­ gen te uiten. Niet alleen eerstejaars, maar ook ouderejaars waren aan­ wezig. Het is bepaald niet de bedoeling van de groep, alleen met homofie­ len in gesprek te zijn. Erg goed was het daarom, dat ook enkele niet homofiel­gerichte mensen aanwezig waren, die, na er in hun leven mee geconfronteerd te zijn, er meer over wilden horen. De bedoeling is nu, dat er één of enkele groepjes ontstaan, die zo mogelijk vanuit een duidelijk ge­ sprekspunt met elkaar ervaringen uitwisselen. Iedereen (ook ouderejaars) is van harte welkom op 2 oktober in de kamer van Jiet studenten­pastoraat, dat gastvrij de niimte ter beschik­ king heeft gesteld. Namens de werkgroep Jan Weenink tel. 426930

Hoiigerproblêeitt eerste projekt van nieywe VN­uniïersiteit De universiteit van de Verenigde Naties, een instelling waarvoor wijlen secretaris­generaal Oe T h a n t zich heef ingespannen, zal deze herfst in Tokio worden geopend. Als eerste studieprojekt zal de honger in de wereld in behandeling worden genomen. Andere prioriteiten ziJn het ge­ bruik van natuurlijke hulpbronnen en menselijke en maatschappelgke ont­ wikkeling. Dit is kortgeleden meegedeeld door de eerste rector van de V.N. universiteit, James Hester, nu rec­ tor van de Universiteit van New York. D e V.N. universiteit zal zich vooral bezighouden met de 'toepassing van kennis voor de oplossing van prac­ tische problemen', waarbij veel aan­ dacht zal worden geschonken aan de ontwikkelingslanden. Hester noemde de nieuwe instelling 'de meest ambitieuze en verstrek­ kende onderneming aller tijden'. De V.N. universiteit zal samenwerken met andere universiteiten en instel­ lingen voor wetenschappelijk onder­ zoek.

De practische problemen, waarmee de universiteit zich bezig zal hou­ den zijn onder meer de formulering van een voedselpolitiek voor de lange termijn, de rechten van de mens, het watergebruik, internatio­ nale handel, het gebruik van de zee. Japan heeft honderd miljoen dollar toegezegd voor de komende vijf jaar, het hoogste bedrag tot dusver. Kleiner« bedragen zijn toegezegd door Venezuela, Zweden, Senegal. De Verenigde Staten overwegen een bijdrage van 20 miljoen dollar. (upi)

' "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen