Ad Valvas 1976-1977 - pagina 399

AD VALVAS — 3 JUNI 1977

Kleine

middenstander

ook sociaal

gemotiveerd

Overheid zou buurtwinkelier moeten subsidiëren Bij de planning van winkelvoorzieningen in de na-oorlogse stadswijken ligt het accent heel vaak op concentratie van winkels in grote vrfnkelcentra zoals „Plein 1960" in Amstelveen of het Gelderlandplein in Buitenveldert. Voor meer spreiding van winkels bestaat tot dusver weinig aandacht. Het gezellige buurtvnnkeltje zit in de verdrukking en anonieme massa-verkoop van een „glad" assortiment is schering en inslag. De consument voelt zich vaak de speelbal van het puur commercieel denkend grootwinkelbedrijf, dat alleen gericht is op winstmaximalisatie en omzetvergroting. Toch ziet het ernaar uit, dat middenstanders niet zo ongenuanceerd denken over de voordelen van grootschalige concentratie van winkels en de nadelen van een grotere spreiding van winkels. Het blijkt, dat een aantal van hen zich niet uitsluitend laat leiden door puur commerciële motieven maar dat ook sociale motieven een rol spelen in hun „management". Daar komt bij, dat ook vanuit puur zakelijk belang soms de gespreide winkelvoorziening valt te verdedigen. Het lijkt erop, dat de vurige verdediger van het gemoedelijke buurtwinkeltje niet bij voorbaat hoeft te stuiten op een volstrekte onwil van een louter commercieel gemotiveerde middenstander en bovendien zijn hun belangen niet altijd volledig tegengesteld, zakelijk niet en ook sociaal niet (want de middenstander heeft ook een sociaal belang). Uit een verkennend onderzoek van drs Ed Nozeman*) naar opvattingen en voorkeuren van ondernemers, konsumenten en „deskundigen" over voor- en nadelen van spreiding of concentratie van winkels komen diverse typen consumenten en ondernemers naar voren, die als type vaak genuanceerd denken over die voor- en nadelen. Bekend is natuurlijk het type van

Door Jaap

Kamerling

de zakelijk ingestelde ondernemer, die primair uit is op omzetvergroting. De steeds hoger wordende loon- en huisvestingskosten brengen hem hiertoe. Zakelijk als hij is speelt hij in op de behoefte van de consument om „vergelijkend" te kunnen kopen. De consument, die zich een nieuw pak wil aanmeten zal zich eerst in verschillende zaken willen oriënteren. Hij moet daartoe niet teveel afstand afleggen. Dus zorgt de zakenman ervoor, dat hij zich in een winkelcentrum vestigt, waar verschillende zaken de klant kunnen helpen. De ruimtelijke nabijheid van winkels met een ander assortiment prikkelen de consument intussen om zich artikelen aan te schaffen, die hij niet van te voren op het oog had. De consument, die een afstand heeft moeten afleggen om in het winkelcentrum te komen neemt die ook nog even mee. Reden dus voor indere winkeliers om zich hier óók te vestigen. Een ander type ondernemer heeft in de gaten gekregen, dat ook de „eenzame" supermarkt in een wijk neel goed kan floreren. Hij weet, dat hij een monopolie-positie bezit voor die mensen, die niet bereid zijn voor hun inkopen een flinke afstand af te leggen of dat niet kunnen. Deze zakenman verbreedt z'n assortiment maximaal. De cash en carry-winkels zijn voorbeelden van dit soort zaken. De motieven van deze ondernemers zijn niet altijd zo sociaal want zij weten, dat de kleine buurtwinkeltjes, die het nog net konden volhouden door hun komst de genaDrs. Ed Nozeman, wetenschappe- deslag krijgen. lijk hoofdmedewerker aan de VU En dan is ook nog het type van de bij sociale geografie en planologie.

REPETITIEGURSUS WISKUNDE AMSTERDAM — LEIDEN

middenstander in de stadswijk, die naast zakelijke ook sterke sociale overwegingen laat gelden. Ook hij kiest als vestigingsplaats geen winkelcentrum uit maar blijft liever in de hem vertrouwde buurt zitten, waar het winkeltje veelal ook een sterk sociale funktie heeft. Hij weet, dat hij op een andere manier meer geld kan verdienen maar hij voelt zich happy zo omdat zün klanten niet alleen om z'n waren komen maar ook om een praatje, wat gezelligheid en soms zelfs een advies, dat niet altijd betrekking hoeft te hebben op een artikel. Er zijn winkeliers, die meer weg hebben van een buurtmaatschappelijk werker dan van een zakenman. We „vertalen" deze typering vrijelijk uit de onderzoeksresultaten van het verkennend onderzoek, dat drs. Ed Nozeman heeft verricht. Ed noemt enkele factoren, die ertoe geleid hebben, dat een aantal ondernemers, dat aanvankelijk koos voor de winkelconcentratie „op de wip" is gaan zitten. De sterke positie van de „eenzame"' supermarkt was zo'n factor.

Arbeidsvreugde Een ander is: het toenemend besef van de talrijke organisatorische en intermenselijke problemen, die voor de ondernemer zijn verbonden aan vérgaande concentratie en schaalvergroting. 'Een kleinschalig zaakje brengt minder zorgen met zich en meer arbeidsvreugde. Het boetiekje en de speciaalzaak met zijn specifieke dienstverlening komen op. Andere factoren, die tot een herwaardering ten gunste van het gespreide winkelpatroon hebben geleid: het doorbreken van eentonigheid in nieuwe stadswijken, het tegemoet komen aan minder mobiele bevolkingsgroepen (bejaarden bijv.), intensiever gebruik van de ruimte in deze wijken. Nozeman is gebleken, dat zelfs dié ondernemers die wat meer geporteerd zijn voor concentratie van winkels allerminst het gespreide patroon verwerpen. Hoe zit het nu met de voorkeur van de consument? Het blijkt, dat die zeer uiteenlopend is. Die voorkeur hangt samen met factoren als de hoeveelheid beschikbare vrije tijd, financiële status, het al of niet bezitten van een auto, het al of niet getrouwd zijn, en ook de mentale instelling.

CITROEN^

KORTE GERICHTE INTENSIEVE CURSUSSEN

De buurtwinkel heeft ook een sociale funktie. Om met dat laatste te beginnen: De rationeel, pragmatisch ingestelde consument zal sterk hechten aan de geboden mogelijkheden voor vergelijkend kopen. Hij voelt 't meest voor concentratie van winkels. De meer gevoelsmatig ingestelde consument koopt liever in de winkel in z'n eigen buurt, vindt sfeer belangrijker dan een rationeel koopgedrag, gaat naar een winkel niet alleen om wat te kopen maar ook om een praatje, een ontmoeting. Hij prefereert een meer gespreid winkelpatroon. De vaak verkondigde stelling, dat immobiele groepen als de bejaarden en alleenstaanden zonder auto gebaat zijn met buurtwinkels in hun direkte omgeving wordt in dit verkennend onderzoek niet bevestigd, al moet er direkt aan worden toegevoegd, dat dit beperkte onderzoek geen generalisering toelaat en slecht» een beperkte geldigheid heeft. De oorzaak ziet Ed Nozeman in het feit, dat bejaarden en alleenstaanden over meer vrije tijd beschikken en voor hen de gang naar het winkelcentrum een aangename doorbreking van een stuk verveling kan betekenen. De voorkeur van de consument blijkt steeds weer samen te hangen met de omstandigheden die per persoon verschillen en de dingen die zij belangrijk vinden (variatie in assortiment gezelligheid etc). Het voor ieder ideale spreidingspatroon bestaat immers niet.

Projektontwikkelaars Opmerkelijk is de houding van stedebouwkundigen, die in dit onderzoek naar voren komt. Zij pleiten in meerderheid voor verregaande concentratie, evenals de „preciezen" onder de projektontwikkelaars (er zijn ook „rekkelijken" onder hen). Zou dat te maken kunnen hebben met wellicht overeenkomst in belangen, vraagt Ed zich af. Als doelstellingen noemen beide: winstmaximalisatie, economische haalbaarheid, de garantie van een goed ondememersinkomen en inschake-

Onderwerpen in overleg. Individuele begeleiding. Le^eld op werkdagen ƒ 40,— per 2 uur, 's avonds en 's zaterdags ƒ 50,—. Groepjes met gelijk doel 20% korting.

A.I.P.

INTERNATIONAL B.V.

Bel of schrijf het Ned. Opleidings Bureau, Nic. Maesstraat 114 bov., Amsterdam, tel. 020-730770 b.g.g. tel. 02502-6220.

A

AUTOBEDRIJF

Er JZINGA b.v. Citroën-agent

Amstelveen - Amsterdamsew/eg 73 Telefoon 020-4711 66 Uithoorn - Wiegerbrulnlaan 73 Telefoon 02975-6 20 55

ling van de eigen organisatie bij realisatie van de voorzieningen. De ondervraagde stedebouwkundigen waren niet bereid te plannen voor „marginale" zaakjes. Dat is jammer omdat een flinke categorie van consumenten sterk geporteerd is voor de buurtwinkel. Die buurtwinkel wordt juist de laatste jaren sterk bedreigd o.a. door de zuigkracht van nieuwe winkelcentra en het proces van schaalvergroting. Met dat laatste worden ook de bewoners van kleine kernen geconfronteerd, die dreigen verstoken te raken van een stuk dienstverlening in de direkte omgeving en daarmee ook mogelijkheden tot sociaal kontakt verliezen. De regering heeft al enige tijd een voorstel in de la liggen om kleine winkeliers, van wie het bestaan wordt bedreigd, een bepaald minimum-inkomen te garanderen. Die garantie zou ook gegeven kunnen worden aan winkeliers, die zich in nieuwe stadswijken buiten een winkelcentrum willen vestigen, vindt Ed. Daarbij denkt hij bijvoorbeeld ook aan winkeliers, die weggesaneerd zijn in stadsvernieuwingsgebieden en naar een nieuwe kleinschalige vestigingsmogelijkheid zoeken. Zo bleken winkeliers uit gesaneerde Amsterdamse wijken geen kans te krijgen voor vestiging in Abnere. Hier ligt volgens Ed een belangrijke prioriteitskeus voor de regering. Zij zal een keuze moeten maken tussen het „vrije spel van vrije krachten", waaruit de sterkste en vaak uitsluitend commercieel gemotiveerde ondernemer als winnaar naar voren komt en de bescherming van de weggesaneerde kleine middenstander. Daartoe zal zij de laatste in elk geval een begin-subsidie moeten geven bij de vestiging van een nieuwe zaak. Met die steun aan de kleine middenstander is ook de consument, die behoefte heeft aan gezellig winkelen en kleinschaligheid, gebaat. *) Drs. Ed Nozeman is als wetenschappelijk hoofdmedewerker verbonden aan de vakgroep planologie van de subfaculteit sociale geografie en planologie aan de VU.

; ^ ' Buro 'De n D Werkstudent' . . . als er aan het eind van je geld nog zoveel maand over is . . . dan even 22 85 55 of 23 23 67 bellen of zonder kosten inschrijven • op leidsegracht 110 a'dam-c. maandag t/m vrijdag van 9.00-17.30 uur. collegekaart -j- losse pasfoto meenemen.

biedt goedkope autoverzekeringen voor studenten

B.v. een auto W.A. verzekerd met een kataloguswaarde van ƒ 10.000,— kost u ƒ 327,—. De no-claim wordt overgenonfien en deze loopt bij ons op tot 60%. All Risk op aanvraag. Ongevallen inzitt. verzekering voor 4 personen kost u slechts ƒ 20,40. Inlichtingen 010-122469, Van Ghentstraat 28, Rotterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen