Ad Valvas 1976-1977 - pagina 235

AD VALVAS — 11 FEBRUARI 1977

Dr. G. Dekker, pas benoemd tot lector

3

godsdienstsociologie:

'Niet alles wat diskutabel is buiten de kerk houden' „De kerk is in de loop der jaren steeds minder machtig geworden, om zicli met allerlei reële problemen bezig te houden. Godsdienst betreft steeds minder aspecten van het leven. Zolang een levensbeschouwing betvust functioneert is deze kneedbaar: je kunt er dan wat mee doen. Zolang de klei kneedbaar wordt gehouden beantwoordt ze aan de gestelde eisen van bruikbaarheid. Wanneer ze hard wordt blijft ze liggen als een kil voorwerp. Onbruikbaar en star." Aldus dr. G. Dekker, de onlangs aan de VU benoemde godsdienst-socioloog.

'VU-doelstelling funktioneert via gesprekken' Hoe moet tegen deze achtergrond de doelstelling van de Vrije Universiteit worden gezien? „Een godsdienstige doelstelling moet je concreet formuleren voor het universitaire leven, dat wil zeggen: voor alle mogelijke disciplines en aspecten van het leven die er maar zijn. We hebben moeite met de doelstelling, om met de doelstelling te kunnen werken in de verschillende vakken. We zijn onmachtig om hiermee te werken in de diverse disciplines, in de verschillende vakken en problemen waarmee je in de wetenschap te maken krijgt. Dit houdt verband met het feit dat in de loop van de tijd de godsdienst zich op de persoonlijke wereld heeft geconcentreerd en erg weinig op de brede wereld. Daar zijn we onmachtig in en weten vaak de relaties niet.

Door Jielis van Baaien echter van veel meer belang als men zich wil laten leiden door een doelstelling en hoe dat in de wetenschap vorm moet krijgen. „Kan je er wel mee overweg? Of zitten we hier allemaal als brave christenen en is dat los van onze wetenschap, omdat dat een vak is wat los staat van onze levensbeschouwing?" Daar zit volgens de lector het grootste probleem van de doelstelling. En dan niet zo zeer die bestuurbaarheid en bestuursfuncties. Dit ligt volgens hem op een heel ander vlak. „Als de doelstelling goed functioneert, dan moet je elkaar erop kun-

historisch gezien overeenkomsten. Vertrossing is een combinatie van twee dingen. Aan de ene kant het kleiner worden van je persoonlijke wereld, dus je terug trekken uit die grote wereld en je nestelen in een kleinere wereld." Dit proces noemt de lector in z'n openbare les 'privatisering'. Aan de andere kant vestigt hij de aandacht op de behoefte aan probleemloosheid. Niet meer geconfronteerd worden met allerlei grote en kleine problemen. Deze ontwikkeling is al jaren aan de gang. Dit heeft in de omroep gestalte gekregen door een omroep als de Tros, die in het bijzonder op deze behoefte heeft ingespeeld. Eén blik in de progranmiabladen bevestigt deze opvatting. Uit deze programma's blijkt: 'De klant is koning, we moeten aan zijn eisen tegemoet komen. We hebben geen behoefte aan problemen.' Alleen maar: waar een klein land groot in kan zijn. Een heel duidelijk daar op inspelen, terwijl andere omroepen het gevoel hebben dat er ook nog iets anders gebracht dient te worden. Vertrossing is dus niet alleen die behoefte, maar voldoet daar ook bewust aan."

„De doelstelling funktioneert momenteel op verschillende manieren. Onder andere naar de persoonlijke wereld toe. Dat is iemand bereiken in de persoonlijke sfeer, om in te stemmen met die doelstelling, want dan is hij acceptabel voor bestuursfunkties." En dan wordt er, zo denkt dr. Dekker, in de meeste gevallen niet eens gevraagd: 'Zie je ook kans om het in je wetenschap helemaal waar te maken?' En dat is voor de nieuwe lector een volgende vraag. De doelstellingsdiskussie richt zich nog steeds erg op de vraag of iemand een bepaalde bestuursfunktie kan krijgen en waaraan hij dan moet voldoen. Dr. Dekker vindt het

Zolang mensen nu zeggen: zaken zijn zaken en geloven doe je in de kerk, blijkt dat godsdienst geen wezenlijke invloed meer heeft op deze zaken. Steeds meer verbanden gaan zo stuk. Deze vertrossing leidt tot het verminderen van kreativiteit. En de reikwijdte van het evangelie wordt daardoor veel kleiner. Als je het alles over laat aan een ieder

Wil je d'r eens over praten? Bel 548 2699 (Bureau Studentendekanen).

Godsdienst en kerk vertrost Dr. G. Dekker hield vrijdag 4 februari jl. in de VU-aula, bij zijn benoeming tot lector in de sociologie van kerk en godsdienst en inleiding in de sociologie aan de theologischeen sociale faculteit, een openbar-e les onder de titel „Gekerkerd geloof". De openbare les, die de opmerkelijke titel „Vertrossing van godsdienst en kerk" meekreeg, gaat over de huidige ontwikkelingen in kerkelijk en godsdienstig leven en de veranderde rol hiervan. Verder vooral over de vraag wat dit voor praktische betekenis kan hebben. Voor ieder persoonlijk, maar vooral ook voor de samenleving. Ook een universitaire gemeenschap als die van de VU kan daar niet omheen. N.a.v. zijn benoeming hadden we een gesprek met hem.

persoonlijk kan de kerk op een gegeven moment niet meer ingrijpen. Niet meer helpen. Dan ben je gewoon ergens voor of er tegen. Zo in de trant van: abortus is abortus daar moet je verder niet over praten." Dr. Dekker concludeert dat het terug trekken niet door mag gaan. „Je moet problemen onderkennen. We moeten de zaken weer binnen de kerk halen. Er zijn best mogelijkheden. Als je ze maar wilt zien. Het is geen noodlot wat ons overkomt, het zijn tendensen. Toch moet je als kerk fundamenteel bezig zijn met de samenleving. , * De openbare les van dr. G. Dekker is een samenvatting van zijn onlangs verschenen boek: „Gekerkerd Geloof", Ambo uitgeverij 1977.

Voorstel tot experimenteeraanvrage nen aanspreken. Dus dan niet in de zin van op-het-matje-roepen of inquisitie, maar dan zou je op een gegeven moment tegen elkaar moeten kunnen zeggen: 'Klopt nu wat je zegt mef de doelstelling? Want ik heb een hele andere opstelling tegenover die doelstelling.' Dati moet binnen de universiteit daarover een gesprek mogelijk zijn. Dat zijn de konsekwenties van zo'n doelstelling. Het lijkt mij zeker onverstandig, als mensen zeggen: 'Wij weten al wat de doelstelling betekent en nou ben je gewogen en te licht bevonden en moet tot de orde geroepen worden.' Zo is het niet. Wij weten met z'n allen niet wat de doelstelling betekent. En als je nu tegen elkaar durft zeggen, dat we met dié verlegenheid zitten ten aanzien van de konkretisering van de doelstelling in ons wetenschappelijk werk, dan kan je zeggen: 'Laten we er eens met elkaar over praten, want ik denk er heel anders over dan jij.' In die zin zou ik willen dat de doelstelling gaat functioneren. Dan krijg je inhoudelijk goede gesprekken in een persoonlijke sfeer, een sfeer die niemand uitsluit."

Vertrossing Omzwaaien of stoppen?

Vaak is de kerk afwezig in, bellangrijke, gesprekssituaties. Het kritisch optreden lijkt dan meer schijn dan werkelijkheid. Dan moet je ook op hoorzittingen komen waar wel veertig andere organisaties komen en niet verstek laten gaan. „Contacten moet je niet zo gauw afbreken. Vooral niet als ze nog tot iets kimnen leiden.

„Konsekwenties voor de kerk zijn volgens de lector in zijn rede, dat de kerk de zaken die niet gemeenschappelijk zijn ook bespreekbaar maakt (discutabel). De kerk moet voorkomen dat moeilijke zaken buiten het gezichtsveld blijven. Pas dan hebben kerk en godsdienst een functie. Terug trekken uit de problemen levert niets op. Je moet je mensen leren te denken vanuit hun levensovertuiging; hoe moet ik politiek en maatschappelijk handelen? Doe je dat niet dan gaat godsdienst op een gegeven moment verdwijnen uit die onderdelen van het leven. Die worden dan onbereikbaar.

En dan bedoel ik niet een soort oppervlakkige christelijke wetenschap in de zin dat het allemaal normatief is en niet meer empirisch. Zodat het meer lijkt of er een christelijk-sausje over gegoten wordt.

Aanspreekbaarheid

„Problemen die binnen de kerk bespreekbaar gemaakt moeten worden, moeten dan wel iets te zeggen hebben voor haar leden en de samenleving waarbinnen zij zich bevindt. Uitspraken van die kerk moeten verwerkbaar zijn. Men zegt het wel, maar doet men het ook? is dan de grote vraag. De kerk treedt toch kritisch op? Dat hoor je toch de laatste tijd? Luister maar, kijk maar. Daar moeten we nodig eens aandacht aan schenken, want als we kijken wat de kerk er nu mee doet, met al dat kritisch bezig zijn, dan valt dat nog al eens tegen."

Inpakken en . ..

Er is momenteel een worsteling gaande over de vraag, wat nu de betekenis is van de VU-doelstelling en daarmee het evangelie, voor de wetenschap en de problemen die je daarin tegen komt. Je vraagt je dan af of er dan toch maar een soort „neutrale" wetenschap moet komen. Heeft de doelstelling enkel maar een funktie voor de persoonlijke motivatie, of is het zo dat die doelstelling echt nog gevolgen kan hebben, omdat je een bepaald soort wetenschap gaat gebruiken?

Maar dan bedoel ik écht doordenken. Eens écht doordenken over de vraag wat nou een bepaalde levensbeschouwing betekent voor een bepaald grondprincipe in ons wetenschappelijk denken. En dat is de verlegenheid waarmee we met die doelstelling, naar mijn gevoel, nu zitten."

vaak met dit soort problemen, vindt dr. Dekker.

Het woord „vertrossing" is een bekende term en wordt gebruikt om kulturele vervlakking aan te duiden. Dankt zijn ontstaan aan het bestaan van de Tros-omroep. Daardoor gaan onze gedachten bij het horen ervan direkt in die richting. Heeft de term „vertrossing" voor dr. Dekker een zelfde betekenis? „Slechts ten dele raken beide onderwerpen elkaar in deze term. De inhoud van dit woord heeft meer

Kerk steeds abstrakter In zijn openbare les stelt de nieuwe lector, dat men er steeds vanuit is gegaan, dat de kerk abstract moet blijven om een ieder binnen haar grenzen te halen. Zo is er een kwetsbare kerk ontstaan. Een kerk zonder macht en een verloren monopolie-positie. Wil je de leden aan je binden, dan moet je een beetje tegemoet komen aan wat de leden wensen. Onder de kerkleden heersen vaak grote meningsverschillen. Word je als kerk dan weer te concreet, dan sluit je in feite leden af. En ook dat moet voorkomen worden. „Wens voor de kerk van nu is de wens om concreter te mogen worden. Wil je dat oplossen, dan moet je niet alles wat discutabel is buiten de kerk houden, want dan blijft er niets van over. Dan moet je juist de durf hebben om de meningsverschillen in de kerk aan de orde te stellen. Dat kan natuurlijk tot conflicten leiden. Er is dus ook een mentaliteitsverandering bij nodig. Niet meteen ieder andersdenkende eruit zetten of als andersdenkende eruit lopen, daar los je mets mee op. Juist het dan bij elkaar blijven is van het allefgrootste belang. Op basis van bij elkaar blijven — niet autoritair — is concretisering mogelijk. Doe je dat niet dan wordt er steeds meer discutabel; ook naar de persoonlijke wereld. Een voorbeeld hiervan is de abortus-zaak. In de kerk is daar niet veel wezenlijke aandacht aan besteed. Dat geeft problemen. Dat moeten we maar aan het mondige deel van de christenheid over laten en in de kerk wordt er niet meer over gesproken." Zo gaat dat maar al te

dinsdag in de UR

Bestuursexperiment bij Nederlands in gevaar Bij de subfaculteit Nederlands van de VU draait al bijna zeven jaar een sterk van de WUB afwijkende bestuursstructuur tot volle tevredenheid van alle betrokkenen. Het voornaamste verschil zit hem hierin, dat de ge-' ledingsgewijze opbouw, kenmerkend voor de WUB, geen rol van doorslaggevende betekenis speelt. De belangrijkste beslissingen worden genomen door een algemene vergadering, waarin alle leden van de subfaculteit stemrecht hebben. Om met een dergelijke structuur te werken is het nodig, dat de UR, op voorstel van de subfaculteit, een experiment aanvraagt bij de Kroon. Voor Nederlands loopt al sinds 1974 de voorbereiding van zo'n aanvrage. De laatste paar maanden is daar extra vaart achter gezet. Dat was nodig in verband met een vorig jaar aangenomen wijziging van het zogenaamde experimenteerartikel van de WUB; deze kwam erop neer, dat experimenten, waarbij de functie van de subfaculteitsraad door een anders samengesteld orgaan vervuld werd, na april 1977 niet meer op voorstel van zo'n orgaan aangevraagd zouden mogen worden. Concreet betekent dat dus, dat wanneer de UR 15 februari voor Nederlands geen experiment aanvraagt (bij de VU moet ook het Bestuur van de Vereniging er nog over beslissen), Nederlands eerst een WUB-raad moet instellen en pas daarna weer een voorstel tot een experimenteeraanvrage kan doen.Haast was dus geboden. November vorig jaar werd het reglement van de subfaculteit op een aantal technische punten gewijzigd en spraken

op een algemene vergadering alle 159 studenten en 14 van de 15 stafleden (één onthouding) zich uit voor het voorstel voor een experimenteer aanvrage. Gezien de overweldigende eensgezindheid en de prima ervaringen met de bestaande structuur had zo'n aanvrage door de UR niet veel meer dan een formaliteit mogen zijn.

UR-kommissie tegen experiment Het begint er nu naar uit te zien, dat het nog-de nodige voeten in de aarde zal hebben eer het zover is. De commissie reglementen van de UR heeft namelijk vorige week vrijdag besloten de raad negatief te adviseren ten aanzien van het experiment met als reden een paar (welgeteld twee) schoonheidsfoutjes. Twee leden, waaronder ondergetekende stemden tegen het advies. De meerderheid van de commissie vond, dat Nederlands maar eerst een WUB-structuur moest invoeren en dan een van schoonheidsfoutjes

Vervolg op pagina 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen