Ad Valvas 1976-1977 - pagina 406

AD VALVAS — 10 JUNI 1977

Drs. J. Cleij (Hinderwet)

namens gemeentebestuur

aan CvB-VU:

"Inspraak Amsterdammers bij te starten DNA-onderzoek vereist" De inwoners van de gemeente Amsterdam moeten zich ook kunnen uitspreken over de vraag of begonnen moet worden met het erfelijkheidsonderzoek aan de beide Amsterdamse universiteiten waarbij de zg. D N A recombinatietechniek wordt toegepast (het scheppen van nieuwe organismen). Deze toelichting op het gemeentelijke standpunt dat voor dit soort onderzoek in principe de Hinderwet geldt werd een dezer dagen namens het gemeentebestuur aan het college van bestuur van de VU meegedeeld door drs J. Cleij, hoofd van de afdeling Hinderwet- en Milieuzaken. Dat gebeurde in een informatief gesprek, dat overigens geen wijziging in het VU-standpunt bracht. Het college van bestuur vindt dat de noodzakelijke strenge veiligheidsvoorschriften in landelijk verband moeten worden geregeld „om ongewenste plaatselijke verschillen te voorkomen op een gebied, dat zo nieuw is en zo sterk gespecialiseerde kennis vereist bij uitvoering en toezicht". Aldus schreef het eind maart in een brief aan de gemeentelijke afdeling. Deze was ter ore gekomen dat er aan de V U een DNA-recombinantieonderzoek op handen was en had om formele aanmelding ervan verzocht. Het CvB wil zich, zolang er geen aparte wettelijke regeling is, alleen gelegen laten liggen aan de veiligheidsregels van de landelijke commissie van wetenschappers belast met het toezicht op de genetische manipulatie. Veiligheidsregels die dezelfde zijn als de in Engeland en Amerika bestaande. Deze commissie, die in 1976 werd ingesteld door minister Trip en staatssekretaris

Redaktioneel kommentaar De redaktie is voor een stichting. Geen lood-om-oudijzer-stichting vergeleken met de huidige opzet, m a a r een die hout snijdt. D a t betekent: uit de keuze voor deze organisatievorm zal tevens moet e n blijken d a t het eigensoortige k a r a k t e r van de j o u r n a listiek — ook binnen een klein veld als een universiteit — wordt a a n v a a r d . De huidige tweepotige organisatiestrukt u u r toont die slechts schoorvoetend. De journalistiek vraagt — anders dan een voorlichtingsdienst — om een vrije opstelling tegenover de bestuurlijke instanties: zij beschrijft h u n daden. I n een gedemokratiseerde universiteit, waar a a n het persvrijheids- en openbaarheidsbeginsel zwaar getild behoord te worden, zal d a t ook in de organisaties t r u k t u u r weerspiegeld dien e n te worden. T e n bate van de lezers. En dus ook de bestuurders. Tegenhanger is dat de redaktie een hoge journalistieke ethiek p r a k t i seert: h e t relatief kleine interne werkterrein, waarin men op eikaars lip zit, vergt dat. Ook overigens heeft zij h a a r werkkader: de formule en funktie-omschrijving die blijkens het lezersonderzoek Ad Valvas eigenlijk door iedereen binnen de universitaire gemeenschap worden onderschreven. Het stichtingsbestuur als toeziend oog en stimulator. Als de universiteitsraad weet waarom hij n a a r een stichting toe wU, zal hij niet bij voorbaat op de vlucht slaan voor de problemen die de realisering ervan meebrengt. O.i. zou h e t h e t fraaiste zijn als het college van bestuur de r a a d zonder drempelvrees in een dergelijke koers volgt. De redaktie staat t e n dienste van de universitaire gemeenschap. Die laatste spreekt zich n u hopelijk duidelijk uit. Redaktie

Ad

Valvas

Door Jan van der Veen Klein, adviseerde eind maart tot een wettelijke regeling van het maatschappelijk toezicht voor de mogelijk risicodragende experimenten. Toen staatssekretaris Klein in februari aan de colleges van bestuur in den lande schreef dat het aanbeveling verdiende bij het aangaan van onderzoekskontrakten met wetenschappers en de landelijke commissie de grootst mogelijke terughoudendheid te betrachten, viel dat niet in goede aarde bij het CvB van de VU. Het antwoordde eind maart daar in zoverre niet mee te kunnen instemen, „dat wij juist in het — in overleg met de commissie — opstellen van contracten een zeer belangrijk, zo niet het enige, middel zien voor de zozeer noodzakelijke kontrole van bedoeld onderzoek".

Niet

wetticistisch

Drs. Cleij zei ons desgevraagd over de kwestie, die de gemeente „na aan het hart ligt", het volgende. „Ik heb het standpunt van de gemeente toegelicht aan de hand van voorbeelden uit de praktijk en de jurisprudentie. De ingang van de gemeente is natuurlijk niet dat zij wetticistisch probeert te zijn. Wel vindt zij dat de omringende gemeenschap in dit soort belangrijke zaken met mogelijk aanzienlijke restrisico's inspraak behoort te hebben. We kennen de gevaren van de experimenten immers nog niet. Maar hoe doe je dat dan? Je kijkt het arsenaal van gemeentelijke bevoegdheden na en zo kom je uit bij de Hinderwet. Die leent zich het beste voor inspraak." „Het aantal juristen dat vindt dat voor het starten van deze onderzoekingen gemeentelijke toestemming nodig is, is langzamerhand zo groot dat we ons niet veel zorgen over het juridische gebeuren hoeven te maken. Dat is over. Of de Hinderwet er nu voor is geschreven of er erg voor geëigend is, daar kan je allemaal vraagtekens bijzetten, maar juridisch past dergelijk onderzoek er volkomen in." Over de door de commissie genetische manipulatie (van de Nederlandse Koninklijke Akademie van Wetenschappen) voorgestelde wettelijke regeling zegt drs. Cleij: ,.Het mogelijke bezwaar daarvan — op zichzelf zal niemand tegen een wettelijke regeling zijn als iets slecht geregeld is — is dat de belanghebbenden (bij het DNA-recombinatie-onderzoek, vdV) de kontrole bij zichzelf leggen en dat men, als het zo wordt bedoeld, de omringende gemeenschap toch weer vergeten is. Dat is een ouderwets wetgevingsstandpunt." „Elke milieuwetgeving, de wet luchtverontreiniging, waterverontreiniging, enfin, noem ze maar op, kent juist aan de gemeenschap medezeggenschap toe. Van genoeglijke onderonsjes in dit geval mag geen sprake zijn."

Bijzondere

maatregelen

Portefeuillehouder veiligheidszaken in het college van bestuur, de heer C. de Niet, over het met de gemeente gevoerde gesprek: „Wij stelden dat de Hinderwet wel een algemene wet is waar van alles onder valt, maar dat dit hele bijzondere dat hier speelt ook hele bijzondere maatregelen vereist."

Hij wijst op de regels van de commissie genetische manipulatie. „Maar nu zegt de Hinderwet dat je je, als je bijzondere dingen gaat doen, moet melden. Je kunt met de Hinderwet alle kanten uit. Je kunt ook moeilijk gaan doen met die wet. Omdat de zaak ook elders gaat spelen, moet je die landelijk gaan bekijken. Zolang er niks anders is, bent u hinderetplichtig, zei die meneer van de Hinderwet." Het college van bestuur heeft naar het ministerie van sociale zaken geschreven met het verzoek om een reaktie op de zaak. Een antwoord daarop is nog niet binnen op het moment waarop dit artikel wordt geschreven. Het onderzoek aan de V U — het enige dat door de akademiecommissie tot op heden werd goedgekeurd — is momenteel in voorbereiding. Zoals bekend betreft het de konstruktie van recombinant DNA-moleculen tussen plasmideD N A en gist ribosomaal-DNA. Het zal worden uitgevoerd in het biochemisch laboratorium door dr. J. Retèl en prof. dr. R. J. Planta. Zomer vorig jaar hechtte het CvB er zonder problemen zijn goedkeuring aan. Samen met het fiat van de akademiecommissie was het „gentleman's agreement" op basis waarvan het onderzoek zou kunnen gaan beginnen toen rond. Aan de Universiteit van Amsterdam ging het anders. Het college van bestuur daar, gekonfronteerd met de onderzoeksplannen van de biochemici prof. dr. F. Borst en dr. R. A. Flavell — augustus vorig jaar —, wilde zich eerst uitvoerig van verschillende zijden laten adviseren over de veiligheidsproblematiek. Onder meer door het veiligheidsbureau en een speciale DNA-commissie. Het college van bestuur heeft nog niet getekend. Nog altijd ligt bij de universiteitsraad een concept-besluit van het CvB tussen de paperassen waarin het college als voor de veiligheid verantwoordelijke instantie een hele ris voorwaarden heeft neergelegd. Voorwaarden waaraan voldaan moet zijn wil er een begin met het DNA-recombinantie-onderzoek kunnen worden gemaakt. Onder punt d. staat de eis dat kontakt moet worden opgenomen met de afdeling Hinderwet van publieke werken van de gemeente Amsterdam, de arbeidsinspectie, de regionale inspecteur van de volksgezondheid en de gemeentelijke brandweer.

Veiligheidswet Het wachten is voor dit moment eigenlijk op beleidskonklusies die de nieuwe regering op het advies van de akademiecommissie zal trekken. Het is heel goed- mogelijk dat, als er aparte wettelijke regels voor universitaire laboratoria komen, deze een plaatsje zullen krijgen in de nieuwe veiligheidswet. Die ligt alweer een poosje bij de Tweede Kamer, maar is nog niet behan(Ingezonden

mededeling)

DIKS Autoverhuur bv V. Ostadestraat 278, Amsterdam-(Z), Telefoon 714754 en 723366 FM. W. de Zwijgerlaan 101. Tel. 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens w.o.: FORD - VW - S I M C A ' - OPEL - NIEUWE MERCEDES EN HANOMAG VRACHTWAGENS TOT 18 m' EN 3S TON (groot en klein rijbewijs) Lage prijzen en studenten 107c7 korting

deld. Voor toepassing van de DNA-recombinatietechniek op industrieel niveau — denk aan Unilever die plannen in die richting heeft — zal dan ook een oplossing moeten komen.

VU als voorbeeld Ondertussen gaan de dingen gewoon verder. Op 19 april kreeg de akademiecommissie de mededeling van Klein dat in afwachting van mogelijke wettelijke regelingen kan worden doorgegaan met het afsluiten van kontrakten in de vorm van „gentleman's agreements". „Dat bovenstaande procedure, naar analogie van wat ook elders in de wereld gebeurt, met succes kan worden toegepast, blijkt onder meer uit de overeenkomst die reeds met het college van bestuur en onderzoekers van de Vrije Universiteit van Amsterdam is gesloten," aldus Klein. Een wat andere toon dan de staatssekretaris in februari tegenover de colleges van bestuur liet horen, toen hij aandrong o p de grootst mogelijke terughoudendheid bij het afsluiten van kontrakten. Volgens het lid van de akademiecommissie, prof. dr. A. van K a m men, die in Wageningen moleculaire biologie doceert, zullen de beleidskonklusies van de regering niet worden afgewacht. Binnen kort is een kontrakt in Groningen te verwachten (prof, dr. M . Gruber CS., vdV). Bovendien gaat men bij de Universiteit van Amsterdam spoedig weer in de universiteitsraad over het voorgenomen D N A recombinantieonderzoek daar praten. Aldus prof. Van Kammen.

De ethische

aspekten

De ethische belichting van het „knutselen" met het erfelijkheidsmateriaal D N A krijgt vooralsnog een stiefmoederlijke aandacht. Misschien denVen de meeste wetenschappers dat het een gebed zon-

der eind zal worden als je daar (in bredere kring) over gaat praten. Vergelijk de kernenergiediskussie. Het rapport van de akademiecommissie is georiënteerd op de veiligheidsaspekten. Aan de V U komt eerst na het afsluiten van het kontrakt heel voorzichtig het gesprek over de ethiek van de DNA-recombinatie op gang in de commissie milieuproblematiek. Een dag of veertien geleden deed de commissie de suggestie aan het college van bestuur over een paar maanden een groep mensen vanuit verschillende disciplines te vormen om er eens over te praten. Aan de Universiteit van Amsterdam is er slechts een „onderstroom" die een ethische diskussie wenst. De universitaire DNA-commissie onder voorzitterschap van de bacterioloog prof. dr. H. C. Zanen mijdt die. Tot ongenoegen van enkele leden: de bedrijfsarts A. Lafeber en de socioloog en milieuman ,dr. E. Tellegen (waarnemend), zoals het universiteitsblad meldt. Aan de Groningse universiteit werden volgens het universiteitsblad daar alleen de chemische kanten goed bekeken door de subfakulteitsraad scheikunde, alvorens die akkoord ging met de DNA-recombinatieplannen van prof. Gruber CS. Het CvB wil zijn handtekening onder het kontrakt onder meer laten afhangen van deze goedkeuring.

Tegenvoorstel BWAenASVA Zojuist is bekend dat de Bond voor Wetenschappelijke Arbeiders (BWA) en de Algemene Studentenvereniging Amsterdam (ASV4) bij minister Trip bezwaar hebben aangetekend tegen het advies van de landelijke commissie. In een tegenvoorstel zeggen zij het in strijd met behoorlijk bestuur te vinden dat advisering, kontrole en uitvoering onder één commissie worden ondergebracht. Zij pleiten voor een demokratischer menings- en besluitvormingsproces.

Studentenbijdrage blijft / 20r De verplichte algemene studentenbijdrage blijft voor h e t komende studiejaar twintig gulden. De universiteitsraad werd h e t daar dinsdagavond n a een lange diskussie over eens. De op opheffing wachtende Civitasraad h a d dat op advies van de R a a d Studenten Aangelegenheden, die de zorg voor de studentenvoorzieningen enkele jaren geleden als gevolg van de W U B praktisch van deze overnam, voorgesteld. De universiteitsraad vond h e t r a a d z a a m in h e t n a j a a r eens een principiële dlskussie over de voor elke eerste tot en met vijfdejaars ingeschreven s t u d e n t verplichte bijdrage te houden. D a t zal gebeuren a a n de h a n d van een beleidsnota van de RSA, wiens woordvoerder ds. L. Rlngnalda opm e r k t e d a t de RSA d a a r zelf niet zo'n behoefte a a n heeft. Over h e t door de Civitasraad van de RSA overgenomen advies voor de komende j a r e n de s t u d e n t e n bijdrage met telkens 15% te verhogen zal de universiteitsraad eveneens in h e t n a j a a r praten. De RSA heeft daarbij rekening gehouden m e t een interen op h e t potje van de Civitasraad, een dikke a c h t ton die o n t s t a a n is .uit overschotten uit de j a r e n 19671975, toen de staatsruif voor studentenvoorzieningen nog goed gevuld was en de studentenbijdrage ƒ 25 bedroeg. Voor h e t op peil houden v a n de studentenvoorzieningen in de h u i dige magere Jaren vindt de RSA h e t gewenst d a t h e t geld d a t indertijd voor d a t doel door studenten werd afgestaan ter aanvulling van de rijkssubsidie nu ook voor d a t doel wordt besteed. De universiteitsraad voelde n i e t voor een verlaging v a n de studentenbijdrage tot ƒ 10, zoals de VUSO-fraktie h a d voorgesteld. Ook h e t CvB-voorstel de bijdrage t o t ƒ 25 te verhogen kreeg geen bijval. (J.v.d.V.)

Redaktie-adres: De Boelelaan 1105 Postbus 7161 Amsterdam, telefoon 5484330 of 5482671.

020-

Redaktie: J a n van der Veen (hoofdr e d a k t e u r ) . J a a p Kamerling. Joke Bleichrodt. Medewerking: Rudi Agerbeek, J o h a n de Groot, J a a p Bankert, Jielis van Baaien, Dienst P e r s en Voorlichting. Fotograaf: Peter v a n Vliet Tekenaar: F r a n s Vera Kopij, niet bestemd voor de mededelingenrubriek, moet (getypt) uiterlijk m a a n d a g morgen 10 u u r binnen zijn. Advertenties: J. G. Duyker, Postbus 40, Noordwolde (Fr.) Tel. 05612-541. Adjes: Max. 30 woorden. Kosten ƒ 6,—. Opgave voor m a a n d a g 10 u u r k a m e r 1 D-08 VUhoofdgebouw. Uitsluitend voor VU-personeel en -studenten. K o n t a n t e betaling. ProduktieRandstad Handelsdrukkerij, Aalsmeer (Perscombinatie)'. Toezendine: A.V. k a n ook (gratis) per post worden toegezonden. Wie van deze mogelijkheid gebruik wil m a k e n k a n d a t — uitsluitend per briefkaart — melden a a n Administratie toezending Ad Valvas, Vrije Universiteit, postbus 7161, Amsterdam, onder vermelding van n a a m en adres en de mededeling of hij/zil student is of Ud v a n h e t personeel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen