Ad Valvas 1976-1977 - pagina 243

11

AD VALVAS — 11 FEBRUAR11977

In de aula van de VU op 19 februari

Internationaal congres over de rechten van de mens in Iran Amnesty International heeft gekonstateerd dat de rechten van de mens in Iran met voeten worden getreden. Daarom organiseert deze veieniging in de aula van de Vrije Universiteit een internationaal congres over de rechten van de mens in Iran. Dit congres vindt plaats op 19 februari en b ^ i n t om 15.00 uur. Kaarten voor het congres zijn a ƒ 2,50 verkrijgbaar bij d e VU-boekhandel. E r is een workshop en er worden lezingen gebonden door juristen die op missie naar Iran zijn geweest. Films worden vertoond en getuigenverklaringen afgelegd. Voorts zullen een aantal binnen- en buitenlandse politici hun mening geven. In bijgaand artikel geeft Fred Beckers, medewerker van Amnesty International, een beeld van de situatie in Iran. Amnesty International streeft naar de naleving van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, zoals vastgelegd in 1948 door de Verenigde Naties en naar standaard minimum-regels voor de behandeling van gevangenen. Amnesty werkt voor de vrijlating van politieke gevangenen mits zij geen geweld gebruikt of gepropageerd hebben en verzet zich tegen gevallen van marteling of wrede behandeling en tegen de doodstraf. Amnesty is niet gebonden aan enige regering, politieke partij of levensbeschouwing. Iran, tot voor kort onder buitenlanders meer bekend onder de naam Perzië, is gelegen tussen de Kaspische Zee en de Perzische Golf en grenst aan Irak, Turkije, de Sovjetu n i e , Afghanistan en Pakistan. De hoofdstad is Teheran waarvan de bevolking in 1976 werd geschat op bijna 4 miljoen. De totale bevolking van Iran wordt geschat o p 34.588.000 inwoners. Iran is één van de belangrijkste olie-producerende landen en deze steeds groeiende bron van inkomsten heeft het Iran mogelijk gemaakt de rest van zijn economie te ontwikkelen. In het bijzonder de industriële sector, die nu in het tot stand komen van het bruto-nationaal-produkt een groter aandeel levert dan de landbouw. De nadruk die de Sjah legt op de snelle industrialisatie hebben tot gevolg gehad dat Iran één van de grootste afnemers is op de wereldmarkt. Als voorzorgsmaatregel voor het geval dat de olievoorraden uitgeput raken heeft de Sjah Iran ook ingekocht in grote internationale ondernemingen, zoals in de Krupp staalfabrieken in WestDuitsland.

Veiligheidsdienst Staatshoofd is Mohammed Reza Pahlavi, zijn titel is Sjah en is getrouwd met F a r a h Diba. H a a r titel is Sjabanou. Iran is een konstitutionele monarchie, gebaseerd op de Grondwet van 1906, welke voorziet in een parlement, bestaande uit een gekozen Majlis (tweede kamer) en, volgens een later toegevoegd amendement, een Senaat waarvan de helft van de leden door de Sjah wordt benoemd. Het parlement vormt in theorie de souvereine macht, maar in de praktijk is de Sjah de enige machthebber. Zijn macht steunt aan de ene kant op het leger, waarvan hij zelf opperbevelhebber is en aan de andere kant op de nationale Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, de S.A.V.AJK. Deze heeft als doel de veiligheid te waarborgen en elke samenzwering te voorkomen die ingaat tegen het algemeen belang. Het hoofd van de Savak wordt benoemd door de Sjah en bezit een bijna onbeperkte macht. Vanwege de angst die de aktiviteiten van de Savak oproepen is het moeilijk aan nauwkeurige informatie te komen omtrent de politieke gevangenen in Iran. E r is echter gedurende de laatste twintig jaar voldoende bekend geworden bij Amnesty International om een beeld te krijgen van de politieke repressie aldaar. In 1975 werd een politiek- en partijstelsel ingevoerd en werd de Rastakhiz Partij ( = nationale heropleving) opgericht. Op een persconferentie ter gelegenheid van de aankondiging van de oprichting van deze nieuwe partij verklaarde de Sjah dat zij die weigerden de partij te steunen de keuze hadden tussen ofwel het land verlaten ófwel in de gevangenis te verdwijnen. Al-

Door Fred Beekers dus de Herald Tribune van 4 maart 1975. De Savak ziet ondermeer toe o p de naleving van de artikelen 1 t/m 7 van de Wet voor de B^traffing van personen handelend tegen de veiligheid en onafhankelijkheid van de Staat. Deze artikelen komen in het kort hier o p neer dat zij samenzweringen pogen te voorkomen tegen de nationale veiligheid en het verhinderen van vorming van groepen die een progranuna propageren dat ingaat tegen de grondwet van 1906. D e straffen variëren van 3 jaar ge^ vangenisstraf tot de doodstraf. Volgens de a r t 69, 70, 72, 73 en 79 van het Wetboek van Strafrecht is het verboden het volk aan t e zetten, hetzij mondeling hetzij in geschreven of gedrukt materiaal, in binnen- of buitenland, te handelen in strijd met de veiligheid in Iran.

Wat is 'veiligheid'? Maar wat wordt verstaan onder deze „veiligheid". Door deze nogal ruime formulering kunnen deze bepalingen uit de wetten gebruikt worden om zelfs milde oppositie tegen het regime te veroordelen. Terwijl in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens volgens art. 18 iedereen het recht heeft op vrijheid van gedachte en volgens art. 19 een ieder het recht heeft o p vrijheid van meningsuiting. De onderdrukking van de oppositie wordt gerechtvaardigd geacht omdat de snelle vooruitgang zich niet verdraagt met politieke tegenstand. En moet dit dan leiden tot gruwelijke martelingen en talloze terdoodveroordelingen? De Savak is gemachtigd o p te treden als de enige onderzoeksinstelling bij beschuldigingen van politieke overtredingen en kan direkt bevel geven tot inhechtenisneming en in de praktijk is het niet nodig dat de Savak hiervoor toestemming vraagt bij een gerechtshof. Echter de Wet o p Militaire Rechtspraak en Strafrecht stelt wèl vast t k t er

Bezetting Nijmeegse aula weer opgeheven Enkele honderden studenten hebben vorige week dinsdag de aula van de Nijmeegse universiteit bezet. D i t uit protest tegen de weigering van het College van Bestuur om inhoudelijk in te gaan op de eisen, die zijn gesteld in het anti-tuchtrechtultimatum, dat 31 januari afliep en de 'onaanvaardbare vertragingstaktiék', die het college hanteert. De studenten eisen, gesteund door een deel van de st5f, intrekking van het tuchtrecht-voorstel en schrapping van het artikel uit het KU-bestuursreglement, dat de invoering van een tuchtrecht voorschrijft. Zij stellen, dat het tuchtrecht bedoeld is om in de toekomst akties van studenten o p een legale manier te kunnen onderdrukken en dat daardoor de ondemokratische machtsverhoudingen aan de K U verstevigd worden. In de nacht van woensdag op donderdag 3 februari om 12 uur werd de bezetting weer opgeheven. Het CVB toonde zich ontdaan over de 'onbegrijpelijke' studentenaktie en noemde de gebeurtenissen 'onaanvaardbaar'.

binnen 24 u u r toestemming moet zijn verleend d o o r het Bureau van de Militaire Aanklager, een instelling die onafhankelijk is van de Savak.

Geen Itantrole Volgens a r t 10 van de T o ^ e v o e g dc Grondwet van 1907 heeft d e beklaagde het redit binnen 24 u u r in kennis t e worden gesteld van d e aankladit die tegen hem is ingediend. Zover het bij Anmesty International bekend is is dit niet d e gewoonte. I n alle gevallen leidt d e Savak het vooronderzoek en e r bestaat geen onafhankelijke controle o p de ondeizoeksm^faodrai van de Savak. D e processen van politieke gevangenen worden gevoerd voor e o i militaire jechtbank, met militaire

aanklagers en verdedigers. D e zaken voor deze reditbanken worden achter gesloten deuren behandeld. Sinds maart 1972 worden geen buitenlandse advocaten en journalisten meer toegelaten. Ook is er geen jury en d a t is in t ^ e n s p i a a k met art. 79 van de Toegevoegde Grondwet dat stelt dat bij politieke en journalistieke overtredingen een jury bij de lechtzitting aanwezig moet zijn. D e enige getuige is de beklaagde zelf. Is een gevangene ter dood veroordeeld dan resulteert in een enkel geval het beroep o p de clementie van de Sjah o m de straf om te zetten in levenslang. D e Sjah suggereert in interviews dat alle politieke gevangenen terroristen zijn, maar hoewel er wel een stadsguerilla bestaat, zijn vele van de gevangenen die bij Anmesty International bekend zijn nooit bij gewelddadige acties betrokken geweest

Martelen I n d e gevangenisBai zijn onvoldoende wasgelegenheden, de voedtollanlsocnen zijn te klein, de medis d i e v n z m g i n g o n t b r e d d nagenfieg en de disöpBne is streng. Hoewel art. 131 van het Iraanse Wetboek van S t i a b c d i t cxplioiet het gebmik van m a r t d r a vcriiiedt blijkt uit alle infffirmatie die Anmesly b t t e m a t i o -

Filmhuis Uilenstede vertoont werk van jonge filmer

Wie is Johan van der Keuken? Zoals al eerder in Ad Valvas aangdcondigd staat deze maand v o o r het Fitanhnis Uilenstede in het teken van Jidian van der Kcnken, van wie al een aantal fifams werden vertoond. Vanavond — vrijdag 11 f c b m a r i — worden in bet FSbnhnis (ACC, K o o d t i n a t i ^ e b o n w , Uilenstede 108, Amstelveen) gedraaid: „"VUsr m n r m " , ,JBig Ben / Big Ben Webster in E u r o p e " en ,4)agbo(''. Vrijdag 18 februari v o l g » : JOe Tijd Geest" en ^et Witte K a s t e c P . D e reeks wordt besloten o p vrijdag 25 febmari met: Ji)e Snelheid 40-70", , 3 e a n t y " e n J>c Nieowc Dslijd". Alle filmvaoisteUingen beginnen o m 20iio nnr. O p vrijdag 25 febmari is Johan van der Keuken zelf aanwezig o m over zijn films te p i a t o i . J v d K (geb. i n 1938) is een alleens t a a n d e figuur i n e e n g e n e r a t i e m o d e r n e j o n g e filmers, d i e steeds weer s t o r m loopt t e g e n d e o n ­ m a c h t o m d e Nederlandse film definitief v a n d e g r o n d t e krijgen. Zijn o e u v r e bestaat grotendeels uit k o r t e films, g e m a a k t i n o p ­ d r a c h t v a n d e V P R O , CRM e.a. Ze vragen o m een andere manier v a n kijken d a n d e gebruikelijke v e r h a l e n d e film. A l tijdens zijn m i d d e l b a r e sehool­ periode w e r d hij b e k e n d door zijn fotoboek „Wij zijn 17", E r volg­ d e n nog t w e e a n d e r e n : „Achter G l a s " (1957) e n JParis M o r t e l " (1963). Van 1956­'58 volgde hij e e n filmopleiding a a n d e BOHEC i n Parijs e n i n 1960 verschijnt zijn eerste k o r t e film „Een zondag". E e n tijdlang is hij filmkritikus. I n 1962 m a a k t hij i n opdracht v a n d e V P R O e e n v i e r t a l filmpjes v a n beeldende k u n s t e n a a r s : Y i t j * , T a ­ j a r i , L n c e b e r t e n Opland. Voorts nog t w e e k o r t e speelfihnpjes. Zijn echte k a r r i è r e begint i n 1964 m e t d e film Blind K i n d ­— e e n scherpe en gevoelige observatie van de manier waarop blinde kin­ d e r e n m.b.v. v e r p l e g e r s e n d o ­ centen i n een blindeninstituut h u n relatie tot d e ^irerkélijkheid o p ­ bouwen. Hierna volgen: , ^ p p i e " {l%5) over een vroegrijp Amsterdams volkskind; „Vier M u r e n " (1965) over de woningnood; ,JFIemian Slobbe, Blind K i n d n " <1966), in aansluiting o p „Blind Kind I " ; „Een fifan voor Lncebert" (1967), een rolprent voor een kunstenaar en een film over de werkelijkheid zelf. Het p o r t r e t ,3>g Ben, B i g B e n Webster i n E u r o p e " (1967) o v e r d e eenzaam o p e e n A m s t e r d a m s e h u u r k a m e r w o n e n d e e n inmiddels overleden, w e r e l d b e k e n d e t e n o r ­ saxofonist is g e e n psychologisch p o r t r e t . D e observatie e n d e m o n ­ t a g e d o o r b r e k e n d e biografische of psychologische kontinuïteit e n zijn timing o n t t r e k t zich veelvul­ dig aan de formatieduur van het beeld. De kolossale B e n Webster w o r d t aJi.w. zelf ook t e k e n , r u i m t e van VdK's film: een soort

Door Eric Koopmanschap (ACC) „ v o r m " i n d e h e e l eigen m e n t a l e film­achter­de­fUm. D e artistieke o n t w i k k e l i n g zet zich s t e r k door i n d e „Tijd g e e s ^ (1968), w a a r i n observaties v a n typische r e p r e s e n ­ t a n t e n v a n d e „ n i e u w e " mentali­ teit van die jaren: popgroep Dra­ gonfly, d e m o n s t r a t i e v e betogin­ gen, hippie's etc. I n d e fUm w o r d t d e chronologi­ s«4ie tijd — een tijd, w a a r i n iets a a n h e t v e r a n d e r e n is, even ont­ s p a n n e n d als onweerhoudbaar. O o k in deze film ^yeer een ver­ scherpte, ongewoon b e w u s t e w a a r ­ n e m i n g v a n dingen, die d e toe­ schounvers t o t e e n v r a a m e m i n g d w i n g t d i e d e n o r m a l e kijk­ en luisterpatronen volslagen onder­ steboven g o o i t I n d e film „Snelheid 40­70", die d e toen 25 j a a r geleden beëindigde 2e wereldoorlog herdacht, gaat h e t n i e t o m h e t verleden, m a a r o m de d i n g e n v a n n u , o m d e iwerkelijk­ heid, d i e „gezien" w o r d t in d e „te­ k e n s " , w a a r i n zij zich a a n ons v o o r d o e t D e w o o r d e n tasten n a a r e e n o n a c h t e r h a a l b a a r verleden, m a a r h e t beeld is d e aktualiteit v a n 1970. I n d e t w e e d e film uit 1970, nL , 3 e a n t ] r " (Schoonheid), gaat d e d e t e k t i v e Santiago o p zoek n a a r d e werkelijkheid, n a a r d e wereld d i e h e m o n t s n a p t H e t gaat echter n i e t o m „afbeelding of verbeel­ d i n g " v a n e e n anekdote, m a a r expressie, visie e n ontboezeming i n h e t filmisch materiaal, 'waar­ t o e ook en j u i s t d e a n e k d o t e en h a a r hiërarchisch g e s t r u k t u r e e r ­ d e beéldkode behoren. D a a r n a volgde een drielnik Noord­ Zuid, b e s t a a n d e uit drie langere films, w a a r i n d e b l i k steeds wijder ^ o r d t e n zijn geëngageerdheid steeds duidelijker een mondiaal k a r a k t e r a a n n e e m t : de bewogen­ h e i d m e t d e onmiddellijke naaste

nal de laatste tien jaar heeft ontvangen dat alle gevangenen, zonder uitzondering, tijdens hun voorarrest worden gemarteld. Bijzonder bierbij is het vastbinden op een metalen tafel die vervolgens verhit wordt tot hoge temperaturen. Niet ongewoon zijn beschuldigingen van doodmartelen. Het aantal politieke gevangenen wordt geschat o p minimaal 20.000. I r a n was in de algemene vergadering van de Verenigde Naties op 10 december 1948 één van de 44 staten die stemden vóór het aannemen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Art. 5 van deze verklaring zegt dat niemand onderworpen zal worden aan folteringen, noch aan wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing. Deze bepaling is eveneens neergelegd in het Internationale Verdrag op Burgerlijke en Politieke Rechten, een door Iran geratificeerd verdrag. Voor het schrijven van dit artikel raadpleegde de auteur met name het zg- Iran-Landenschrift van Amnesty International en het rapport van de International Commission of Jurists te Génève, getiteld „Mensenrechten en het rechtsstelsel in Iran".

verdiept zich tot broederliefde m e t d e mondiale naaste. De drie fihns „Dagboek" (deel I, 1972), „Het Witte Kasteel" (deel II, 1973> en ,4>e N i e u w e Ijstijd" (deel III, 1974) h e b b e n onderling een ver­ schillende aanpak, m a a r h e b b e n m e t e l k a a r gemeen d a t ze elk zijn opgenomen op uiteenlopende plaat­ sen op de wereld en alle drie gaan o v e r d e v e r h o u d i n g tussen de rijke, geïndustrialiseerde, noorde­ lijke l a n d e n en de a r m e , onder­ o n t w i k k e l d e zuidelijke landen. J v d K : , J k h e b in dit drieluik ge­ p r o b e e r d iets Vcin de oneindige verscheidenheid van levenspatro­ n e n en historische achtergronden, w a a r u i t de wereld is opgebouwd, a.h.w. in één emotioneel totaal­ beeld t e vangen. E n ook in beel­ den t e verduidelijken, dat deze verschillende w e r e l d e n in de w e ­ reld diep m e t e l k a a r v e r w e v e n zijn, hoe weinig de mensen die erin leven d a t v a a k ook beseffen." I n 1973 m a a k t e hij ook nog „De Muur"; , 3 e r t Schierbeek/De Deur" Nederland". „Vakantie v a n de F i l m e r " (1974) is een film over jeugd en ouderdom, de w i n t e r en de zomer, de h e r i n n e r i n g en h e t lichaam. Zij bevat ook fragmenten In 1975 komt, in opdracht v a n h e t Nederlands Palestina Komité, de film ,4>e Palestijnen" tot stand. Deze film m a r k e e r t een belang­ rijke fase in h e t filmen van VdK, omdat hier h e t politieke aspekt (ruim opgevat) duidelijk m a n i ­ fester w o r d t , w a a r zij tot d a n toe eigenlijk al altijd op een bepaal­ de, onderkoelde m a n i e r aanwezig is geweest. Het gaat hierin vooral om de gewone mensen, die de ge­ volgen v a n een politieke situatie ondervinden, aan h e t woord t e laten. ( O p n a m e n in Tal­al Z a t a r ) . J v d K w i l door zijn films ons de werkelijkheid laten zien, zoals hij is, niet zoals wij h a a r steeds willen zien: een overdracht v a n de er­ v a a r b a r e werkelijke w a a r d e v a n elk objekt. Maar onlosmakelijk m e t deze filosofische doelstelling is een ideologische verbonden: die v a n de revolutie (slottekst „Dag­ boek").

TIJDELIJK GELDGEBREK?

UITZENDBURO DE WERKBANK

ongeschoold personeel Tel. 020-162121

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen