Ad Valvas 1977-1978 - pagina 429

AD. VALVAS — 9 JUNi 1978

Volgens interim­rapport

van de kommissie­De

Moor

Programma's voor open universiteit moeten nuttig, goedicoop en praicti jicgericht zijn Binnen enkele jaren moeten mensen die, om wat voor reden dan ook, een akademische opleiding gemist hebben, h u n schade k u n n e n gaan i i h a l e n a a n een Open Universiteit. De programma's zullen 'nuttig' moeten zijn, op de praktijk van de samenleving gericht en te verwezen­ lijken voor weinig geld. Dat is de wens van de Commissie Voorbereiding Open Universiteit (CVOU), die dinsdag 16 mei een tussenrapport heeft uitgebracht a a n minister Pais. Het stuk schetst de grote lijnen w a a r ­ langs de ideeën waargemaakt dienen te worden, met een bijna ver­ bijsterende zekerheid voor wie vertrouwd is geraakt met de moeizame gang van zaken a a n de bestaande instellingen voor hoger onderwijs, de schrale h a n d waarmee deze worden bedeeld en de duizend­en­één p r o ­ blemen die zelfs de meest bescheiden p l a n n e n van deze instellingen oproepen. Een optimistisch rapport dus, misschien wel naïef, waarover de onderwijsminister zijn s t a n d p u n t nog zal moeten bepalen. I n m a a r t 1977 heeft de regering besloten in Nederland een open universiteit tot ontwikkeling te brengen. Een groots plan, meer omvattend, m a a r ook veel p r e t e n ­ tieuzer d a n bijvoorbeeld een in Utrecht ontwikkeld plan om een avonduniversiteit op poten te zet­ ten. D a t laatste zou met betrek­ kelijk weinig middelen, groten­ deels b i n n e n de bestaande struk­ turen, tot s t a n d gebracht k u n n e n worden. Maar goed, de gedachte a a n de Open Universiteit won veld en de CVOU ging a a n de slag om de minister te adviseren over or­ ganisatie, onderwijskundige vor­ ming, financiering en fasering van h e t nieuwe tweede­kansonderwijs.

Wie Eerst de vraag wie een tweede kans moeten hebben. De kommis­ sie wil die geven a a n iedereen die zich n a h e t bereiken van de 21­ja­ rige leeftijd laat inschrijven voor het eerste j a a r van een hogere o p ­ leiding. Hij moet zelf m a a r weten of hij zijn vooropleiding d a a r t o e voldoende acht. Je krijgt d a n twee soorten s t u d e n ­ t e n : mensen die, desondanks zon­ der de vereiste diploma's, eindelijk de k a n s schoon zien iets te g a a n studeren, en mensen die n a de middelbare schooltijd eerst zijn g a a n werken of in militaire dienst zijn gegaan. De Open Universiteit mikt vooral op de eerste groep; de

Vervolg van pag. 3 m de ïweede fase (na h e t docto­ raal) voor het eerst met h e t vak didactiek geconfronteerd terwyl NLO­studenten daar al vier j a a r mee geconfronteerd zijn (naast natuurlijk h u n hoofd­ en bijvak). H u n onderwijsbehoeften zijn n a vier j a a r studie verschillend. Bo­ vendien is h e t vierjarige universi­ taire studieprogramma van Pais niet meer te vergelijken met de vierjarige opleiding van de NLO's. Doctoraal en k a n d i d a a t s zijn dan immers tot één geheel gecompri­ meerd. Er zou d a n een heel ander m h a a l p r o g r a m m a geëist moeten worden. Nodig lijkt in elk geval, d a t minis­ ter Pais zo snel mogelijk h e t werk, dat zijn voorganger op Onderwijs heeft laten liggen af m a a k t . Door­ stromen is aardig m a a r d a n moet de doorstromer wel weten waar hij a a n toe is. Jelle vraagt zich trouwens af of Van K e m e n a d e zich niet een beetje heeft verke­ ken op h e t (intensieve) gebruik, dat van de doorstroming g e m a a k t rou worden. Waarschijnlijk is het doorstromen in de m a t e waarin dat nu gebeurt niet z'n bedoeling geweest. Er moeten natuurlijk ook voldoende leraren voor h e t voort­ gezet onderwijs en de toekomstige middenschool over blijven. Studentendecaan V a n Waning liet ons weten, dat er ter compensatie van de informatie­lacune volgen­ de week by de VLVU­hcofddocen­ tsn van secties, v/aar doorge­ «^Iroomd k a n worden en bij hem zelf, esn informatief stencil ver­ krijgbaar is voor doorstromers over de praktische problemen bij h e t doorstromen. Vier hoofdproblemen komen hierin a a n de orde: hoe je Hls doorstromer in t e schrijven bij de VU, militaire dienst, i n h a a l ­ programma's en rijksstudietoela­ gen.

door Bert

Kieboom

kommissie acht de mogelijkheid echter niet uitgesloten dat, als de nieuwe onderwijsvorm werkelijk h e t perspektief zal g a a n bieden d a t zü zich ervan voorstelt, gelei­ delijk ook de tweede groep zich aanzienlijk k a n uitbreiden. Als uitbreiding van deze, ook door de bewindslieden al genoemde k a ­ tegorieën (subtiel onderscheiden in 'tweede­kans'­ en 'tweede­weg'­ groepen), wil de kommissie de Open Universiteit open stellen voor personen die al een hogere opleiding geheel of gedeeltelijk hebben gevolgd en een andere wil­ len volgen of een afgebroken o p ­ leiding h e r v a t t e n . Ook voor som­ mige groepen beneden 21­jarigen wordt de deur open gelaten. I n h e t streven om iedereen gelyke k a n s e n t e geven, past h e t onder­ scheid tussen wetenschappelijk onderwas en hoger beroepsonder­

wijs niet meer. D a t is d a n ook af­ geschaft. Het tweede­wegstelsel, V, a a r v a n de Open Universiteit deel u i t m a a k t , behelst alle voorzienin­ gen voor p a r t t i m e onderwijs die t e kombineren zijn met een dagtaak. De ervaringen van mensen uit de praktijk k u n n e n gebruikt worden bij de inhoudelijke vormgeving van de programma's. Nodig is d a n wel d a t h e t studieprogramma zo­ veel mogelijk wordt geïndividuali­ seerd. De tweede­weg­voorzienin­ gen moeten de mogelijkheden van n a ­ , bij­ en herscholing verrui­ men. De kommissie gelooft da,t de Open Universiteit de druk op het dag­ onderwijs k a n helpen verminde­ ren, omdat zij bij een bepaalde omvang van de middelen meer s t u d e n t e n k a n opnemen d a n de instellingen voor dagonderwijs. IVGnder studentenstops dus, ofwel hogere kwaliteit van onderwijs en onderzoek in h e t wetenschappe­ lijk onderwijs. Om deze mooie woorden enigszins waar t e maken, zal de kommissie zo gauw mogelijk proberen een eerste s c h a t t i n g van de kosten voor de Open Universiteit t e m a ­ ken. Uitgangspunt is d a t zij als regel alleen die p r o g r a m m a ' s zal aanbieden waarvoor een vry groot a a n t a l s t u d e n t e n m a g worden ver­ wacht. Als h e t even kan, moet ook Vlaams België k u n n e n meedoen. De s t u d e n t e n dienen zelf de plaats en tijd v a n h u n studie te bepalen; zy m a k e n gebruik van vooraf ge­ produceerde leerstof, die geschikt is voor distributie op grote schaal.

Leerstof in eenheden

kleine

De studie vrijheid is er volgens de kommissie h e t best mee gediend als de leerstof wordt aangeboden in betrekkelijk kleine, m a a r toch afgeronde eenheden. D a t 2äjn de kursussen. Kombinaties van k u r ­ sussen die leiden tot een diploma, vormen een p r o g r a m m a . J e k u n t je voor één of meer kursussen, d a n wel voor een volledig p r o g r a m m a l a t e n inschrijven. De kursussen zullen sterk op een probleem ge­ richt zijn en daardoor dikwijls a a n

het laatste geval k u n n e n de cellen gedifferentieerd zijn d.w.z. een verschillende funktie uitoefenen. Alle cellen in een organisme h e b ­ ben dezelfde erfelijke informatie, m a a r in verschillende cellen k o ­ m e n verschillende delen van die informatie tot uiting (regulatie van de gen­expressie). Eucaryotische cellen hebben i n de regel een doorsnede van een 10 tot 100 micro­meter). ProcaryotiSche cellen zijn meestal kleiner d a n tien micro­meter en hebben wei­ nig of geen celorganellen, m a a r wel rlbosomen (ribosomen spelen een belangrijke rol bij de eiwit­ synthese in de cel, dat wil zegg­en de expressie van de informatie in h e t DNA). Ze hebben ook geen kern, dit in tegenstelling tot wat ik mij tot mijn spijt vorige week in Ad Valvas liet ontglippen. De er­ felijke informatie van procaryo­ ten,, dus van bijvoorbeeld b a c t e ­ riën, bevindt zich in één cirkel­ vormig stuk DNA, d a t ergens a a n de b i n n e n k a n t v a n de celmem­ is aangehecht. Bij procaryoten en bü sommige eucaryoten (b.v. gistcellen) k a n m e n Plasmiden aantreffen: kleine DNA­cirkeltjes, die e x t r a ­ c h r o m o ­ samaal zijn (d.w.z. niet essentiële informatiedragers) en die zich eventueel b i n n e n de cel k u n n e n vermenigvuldigen. Procaryoten k u n n e n zich zeer snel voortplan­ t e n (door celdeling), een normale verdubbelingstijd k a n bijvoorbeeld 20 m i n u t e n zijn. Onder andere d a a r i n schuilt h e t voordeel van h e t werken met E.Coli: als je één minuscule hoeveelheid te onder­ zoeken DNA inbrengt (m.b.v. de Plasmiden) in de bacterie, d a n zorgt deze ervoor d a t je binnen afzienbare tijd een veel grotere hoeveelheid hebt. De bacteriecul­ t u r e wordt gedood en het vreem­ de DNA k a n worden geïsoleerd en bestudeerd. E r zijn overigens ook andere toepassingen in studie. Een mogelijk risico zou nu zijn, dat (per ongeluk) een ziekmaken­ de faktor in de bacterie wordt in­ gebouwd, da'or middel van recom­ binatie van het DNA.

»<

­

t

Dr. Paul Berg, de Amerikaanse onderzoeker die in 1974 met een aantal vooraanstaande collega's opriep tot een 'moratorium': be­ paalde proeven gouden niet ge­ daan moeten worden omdat die te grote risico's met sich konden brengen. De tijden gijn veran­ derd...

D a n moet vervolgens de bacterie in s t a a t zijn om niet alleen dit DNA te vermenigvuldigen (tege­ lijk met zijn eigen voortplanting), m a a r hij moet ook deze informa­ tie tot expressie k u n n e n brengen, d.w.z. de bijbehorende eigenschap moet ook aktief een bacterie­ eigenschap worden. Vervolgens moet d a n de bacterie op één of andere wijze a a n zijn reageerbuis bestaan k u n n e n ontsnappen, de onderzoeker, of eventueel r e c h t ­ streeks de omgeving, zou geïnfec­ teerd moeten r a k e n en uiteinde­ lijk zou een epidemie moeten k u n ­ n e n ontstaan.

Op nul Al deze eventuele mogelijkheden zijn diepgaand onderzocht en h e t overblijvende rest­risico wordt nu door velen op nul gesteld — in elk geval bij zorgvuldig werken. De eerste belemmering voor enig b r a a n is aangehecht. Sie: recent onderzoek, waarover wij reeds vorige week i n Ad Val­

De vaste staf v a n de Open U n i ­ versiteit zal beperkt dienen t e blij­ ven. Zij is een zelfstandige instel­ ling, m a a r heeft wel behoefte a a n nauwe samenwerking met andere instellingen van hoger onderwijs. Van h u n personele en materiële voorzieningen moet zoveel moge­ lijk worden gebruik gemaakt. De kommissie ziet mogelijkheden voor de uitwisseling van s t u d e n t e n en van diensten door docenten, g e ­ bruikmaking van gebouwen en a n ­ dere faciliteiten. De leden v a n de wetenschappelijke staf van de Open Universiteit zullen a a n een

Open universiteit kan druk op dagonderwijs helpen verminderen de enge begrenzing van één enkele discipline ontsnappen. Voorlopig wordt g e d a c h t a a n vier soorten p r o g r a m m a ' s : met een taalkundige, een maatschappij­we­ tenschappelijke, een n a t u u r w e t e n ­ schappelijke of een technisch­we­ tenschappelijke k e r n . Een eerste cyclus v a n onderwijsprogramma's zal g a a n t o t een niveau d a t gelijk­ waardig is a a n drie j a a r universi­ tair dagonderwijs. Een tweede cy­ clus moet de s t u d e n t brengen tot h e t niveau van een doktoraalstu­ die. De nieuwe p r o g r a m m a ' s m o e ­ t e n m e n s e n afleveren die een a a n ­ tal funkties even deskundig k u n ­ n e n vervullen als de afgestudeer­ den v a n a n d e r e instellingen van

Regering: 'Onderzoelc niet geremd door de richtlijnen' Vervolg van pagina 1

hoger onderwijs. W a t ontbreekt, is een opleiding tot onderzoeker. Hoewel schriftelijk onderwijs, met gebruikmaking van bestaaude of nog uit t e vinden elektronische media, een zwaar aksent krijgt, voorziet de CVOU ook in begelei­ ding door studie­adviseurs. Verder werkt de Open Universiteit met onderwijs­ en examentoetsen, voornamelijk schriftelijk, ofschoon de mogeiykheid v a n mondelinge examens niet wordt uitgesloten.

vas schreven heeft doen blijken d a t om een a a n t a l r e d e n e n b a c t e ­ riën de grootste problemen h e b ­ ben om ook iets t e doen m e t h e t 'vreemde' eucaryotische DNA d a t zij meedragen. Overigens heeft d e ­ ze vinding ook een keerzijde: h e t zal d a n namelijk ook bijzonder moeilijk zyn om deze techniek i n te schakelen bij de bacteriële p r o ­ duktie v a n menselijke hormonen. De mogelijkheid om bepaalde ziektes te genezen (of a l t h a n s de lijders e r a a n geen nadelige gevol­ gen t e laten ondervinden) door h e t regelmatig toedienen van h o r ­ monen, die in de p a t i ë n t t e wei­ nig worden a a n g e m a a k t , wordt n u ook grotendeels illusoir. Verder is h e t zo, d a t r e c o m b i n a n t ­ DNA onderzoek wordt uitgevoerd met verzwakte bacteriestammen, 'kreupele' E. coli's. Daarvoor wor­ den gebruikt E. coli K12, w a a r v a n zeer veel bekend is en de nog zwakkere E. coli X1776 (in 1976 in Amerika door Curtiss gekweekt en a a n de toen 200­jarige n a t i e t e n geschenke gegeven). K12 h o u d t h e t in de menselijke d a r m slechts kort uit en k a n (voorzover n u b e ­ kend) geen pathogene factoren tot expressie brengen. Plasmiden (met gerecombineerd DNA b.v.) k a n K12 niet of erg slecht a a n a n d e r e bacteriën, bijvoorbeeld niet­ver­ zwakte coli's, overdragen. Het a a n elkaar overdragen van Plasmiden is namelijk wat bacteriën vaak juist heel goed doen, en d a t zou h e t n u t van k u n s t m a t i g verzwakte s t a m m e n nogal verminderen. Curtiss X1776 is helemaal een zie­ lig beestje: daarvoor zijn zelfs nogal uitgebreide maatregelen n o ­ dig om te zorgen d a t de kolonie h e t in de reageerbuis uithoudt. D a t is d a n ook één van de r e d e ­ n e n waarom h e t werken m e t re­ combinant­DNA onder deze r i c h t ­ lijnen moeilijk k a n zijn. Ten aanzien van epidemieën wordt i n h e t jaarverslag v a n de Akademiecommissie onder meer opgemerkt, d a t een gerecombi­ neerde, eventueel ziekmakende E. coli­kolonie toch nog gevoelig zal blijven voor normale bestrij­ dingsmiddelen. Kwade opzet, d.w.z. h e t m.b.v. r e ­

bestaande universiteit h u n o n d e r ­ zoekwoede moeten k u n n e n koelen. De kommissie stelt zich voor m e t een beperkt p r o g r a m m a te begin­ n e n in 1981. Later moet h e t o n ­ derwijsaanbod geleidelijk uitgroei­ en. Voor experimenten voelt zij niets; er is in h e t buitenland al genoeg geëxperimenteerd, vindt ztj. Wél zullen de onderwijsmetho­ den voortdurend moeten worden verbeterd. De Open Universiteit moet bij een afzonderlijke wet worden geregeld, die een zeer glo­ baal k a r a k t e r dient t e krijgen om snelle a a n p a s s i n g e n op grond van de ervaringen mogelijk t e m a k e n . (GUPD Utrechts Universiteitsblad)

D e regering is van mening d a t h e t Nederlandse molecu­ lair­biologische onderzoek niet wordt geremd door de voor h e t recombinant­DNA­ onderzoek geldende richtlij­ nen. D a t blijkt uit de deze week bekend geworden a n t ­ woorden op een zestigtal k a ­ mervragen die op de vorig j a a r augustus verschenen voorlopige beleidskonklusies v a n de regering inzake h e t DNA­onderzoek waren inge­ diend. Op den duur, zo zegt minister Ginjaar van volksgezondheid en milieuhygiëne, zal de zaak van de richtlijnen onder de veiligheidswet vallen. De door de commissie gene­ tische manipulatie gewraakte 'terughoudendheid' die bij h e t onderzoek zou moeten worden b e t r a c h t volgens de regering betekent niet d a t h e t onderzoek in de laagste risicoklassen C I en C I I zou moeten worden beperkt. Zo­ lang m a a r a a n de door de toezichthoudende commissie gestelde voorwaarden is vol­ daan.

combinant­DNA kweken van een bacterie met pathogene eigen­ schappen en deze opzettelijk in h e t milieu brengen, bijvoorbeeld t e n tijde van oorlog, wordt door de commissie niet uitgesloten. M a a r tot n u toe valt niet te bedenken w a a r o m gerecombineer­ de bacteriën een 'effektiever' w a ­ pen zouden k u n n e n zijn d a n wat met de conventionel microbiologie mogelijk is. Daarbij valt deze m o ­ gelijkheid natuurlijk onder de conventie tegen biologische w a ­ pens. Al met al ziet h e t er mijns i n ­ ziens n a a r uit d a t er een grote hoeveelheid s a m e n h a n g e n d e i n ­ formatie is opgebouwd over de g e ­ varen v a n recombinant­DNA o n ­ derzoek die nog steeds wordt u i t ­ gebreid. Die informatie wijst o n ­ omstotelijk in die richting d a t h e t werken met genoemde E. coli­ s t a m m e n , onder ook overigens nauwkeurig vastgestelde k o n d i ­ Lies, i n d e r d a a d ongevaarlijk is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen