Ad Valvas 1977-1978 - pagina 234

AD VALVAS — 27 JANUARI 1978

10

Streven naar 'evenwichtiger

bevolkingsopbouw'

gaat boven opheffen van direkte

woningnood

Laagstbetaalden en kleine haishoudens de dupe van stadsvernieuwingsbeleid Als wethouder De Cloe van Stadsontwikkeling eind volgende m a a n d zijn r a a m n o t a stadsvernieuwing door de Amsterdamse gemeenteraad weet t e krijgen zullen de woonperspectieven voor twee categorieën van de stadsbevolking van de 19e eeuwse wijken, de laagbetaalden en de 'kleine huishoudens' (alleenstaanden, kinderloze echtparen, studenten, bejaarden en vriendenparen) er sterk op achteruit g a a n . De r a a m n o t a stadsvernieuwing ') l a a t namelijk bevolkingspolitieke doeleinden in feite duidelijk prevaleren boven de woonnood en de woonbelangen van de huidige bevolking van deze wijken (de woongordel rond h e t stadscen­ t r u m ) , die voor een steeds groter deel is g a a n bestaan uit laagbetaalde groepen en kleine huishoudens. De n o t a constateert, d a t er i n deze wijken een intensief migratieproces g a a n d e is, waarbij grotere gezins­ eenheden (vooral de wat meer welgestelde) worden vervangen door kleinere eenheden. Intensief, omdat i n een a a n t a l 19e eeuwse b u u r t e n zich in een periode van 2 ä 3 j a a r 35 tot 50 procent van de bevolking vestigt onder gelijktijdig vertrek van een bijna even grote stroom en d a n zeer selectief n a a r leeftijd en inkomen. Het a a n t a l 1­ en 2­persoons­ huishoudens vormt i n een wijk als de Pijp al ongeveer driekwart van de bevolking. Het gemeentebestuur wil deze tendens n u gaan ombuigen en streven n a a r een 'evenwichtiger bevolkingsopbouw', waardoor e r een breder draagvlak zou o}itstaan voor een goed voorzieningennivo in de wijk en een bloeiend buurtleven. I n de n o t a wordt dit streven voor­ al in verband gebracht m e t de konstatering, d a t door de groot­ scheepse migratie er 'bijna v a n sociale desintegratie' k a n worden gesproken. De redenei­ing, die de n o t a volgt, heeft de groepering kleine huishoudens e n de laagbe­ t a a l d e n erg o n a a n g e n a a m getrof­ fen. Vooral de eerste groep heeft h e t gevoel, d a t zij i n de n o t a m i n of meer verantwoordelijk wordt gesteld voor h e t o n t s t a a n v a n die sociale desintegratie. Zij zouden de b u u r t e n als een soort doorgangs­ h u i s gebruiken. De oplossing, die in de n o t a a a n de h a n d wordt gedaan wekt d a n ook de indi­uk, d a t n a a s t d e l a a g ­ betaalden, vooral de kleinere huishoudens 'gestraft' worden. Hoewel déze groep in Amsterdan^ als geheel al 2/3 van de bevolking u i t m a a k t en in de 19e eeuwse wij­ ken een nog hoger percentage om­ vat streeft de n o t a niettemin n a a r een uiteindelijke woningverdeling m alle t e vernieuwen woongebie­ den zodanig, d a t de grote wonin­ gen m i n s t e n s de helft v a n h e t woningbestand gaan uitmaken. Ook de laagbetaalden voelen zich gepakt o m d a t h e t soort stadsvei'­ nieuwlng, waar De Cloe heen wü vooral vervangbouw_ betreft en veel minder h e t accent legt op woningverbetering. Tot 1990 wil de wethouder 40.500 wonmgen in de 19e eeuwse wijken volledig vervan­ gen door nieuwe ruime wonin­ gen die echter door h u n hoge h u u r (een dikke 400 gulden in de m a a n d ) onbetaalbaar worden voor

Door Jaap Kamerling kleinere huishoudens in de kou staan. Zo ongeveer was wel de « t e m ­ ming tijdens de diskussiemiddag vorige week, over de r a a m n o t a , in h e t Maupoleum a a n de Jodenbree­ straat, georganiseerd door o.a. het SISWO, d e stichting i n t e r ­ u n i ­ versltair sociaal­wetensohappedijk onderaoek en sociale geografie a a n de UvA.

Sociale desintegratie Op deze middag, die, h e t moet g e ­ zegd, voornamelijk v/era bezocht door t o t 'kleinere huishoudens' b e ­ horenden en w a a r m jonge k a p i ­ taalkrachtige gezinnen al h e l e ­ m a a l o n t b r a k e n (er was verder nog een enkele buurtbewoner) werd flmk aangeschopt t e g e n de sociale desmtegratie, die zou zijn o n t s t a a n door h e t gi­ote verloop in de buurt. Men zag d a t begrip voor­ al m de nota gekoppeld a a n h e t grote a a n t a l kleme huishoudens m de 19e eeuwse wijken. E r werd sterk a a n getwijfeld of d a t nu des­ integratie­bevorderend werkt. I n d e diskussienota's wordt opge­ merkt, d a t juist de a a n t e trekken jonge kapitaalki­achtige gezinnen de neiging vertonen zich t e isole­ ren o m d a t ze zo sterk gericht zijn op h e t m t e r n e funktioneren. Al­ leenstaanden, s t u d e n t e n en jonge stelletjes zijn veel meer geïnteres­

Teveel grote woningen gepland

Armoe wordt verspreid Geen visie I n de diskussie vond m e n ook, d a t a a n de r a a m n o t a helemaal geen visie t e n grondslag ligt over de toekomst van h e t wonen in grote steden. Wat is er verwerpelijk a a n , dat alleenstaanden, kinderloze stelletjes, vriendenparen en be­ j a a r d e n in toenemende m a t e zich a a n g e t r o k k e n voelen t o t h e t rijk geschakeerde leven van een gezel­ lige binnenstad juist omdat zij h e t sociale leven van een gezin m i s ­ sen. Dat het b e s t a a n d e gevarieer­ de voorzieningennivo rond de b i n ­ nenstad een voldoende breed draagvlak zou missen wordt in de tegennota 'Dag r a a m n o t a ' o n t ­ kend. 'Terwijl m a r k t e n floreren, toneel, t h e a t e r en film bloeien, wordt daarvoor een t e weinig breed draagvlaik aanwezig ge­ a c h t . Alleenstaanden hebben geen lager m a a r een a n d e r bestedings­ patroon en het b e s t a a n d e voor­ zieningennivo in de b u u r t e n rond h e t c e n t r u m (denk ook a a n de vele bruine kroegen daar) is in evenwicht met de huidige bevol­ kingssamenstelling.' 3)

de gezinnen, die n u i n deze wijken wonen. De gemeente wU de e e n ­ zijdig s a m e n g e t e l d e wijken 'in­ jekteren' m e t h e t a a n t r e k k e n v a n kapitaalkrachtige gezinnen door veel nieuwe ruime woningen a a n t e bieden. Zü l a a t d a a r m e e d e laagbetaalden, alleenstaanden, en

seerd in h e t buurtleven wat ook wel blijkt uit h e t feit, d a t b u u r t ­ en aktiegroepen vooral uit deze groepen h u n leden r e k r u t e r e n . Juist deze mensen zijn sterk ex­ tern gericht en hebben belang bij een bloeiend b u u r t ­ en stedelijk leven

Het SISWO interpreteert de n o t a verder: 'De bevolking van de stad wordt in dé n o t a opnieuw geor­ dend. Een herordening om sociaal­ economische redenen. De welge­ steldheid van het c e n t r u m van de stad (met omgeving) moet n a a r koopkracht en consumptie wor­ den opgevoerd. De armoede en de ongesteldheid moeten onzichtbaar g e m a a k t worden. Dit k a n volgens de n o t a best gebeuren door de minder draagkrachtigen, de d r a ­ gers v a n de armoede over de s t a d t e verspreiden. D a t alles wordt gecamoufleerd door a l a r m e r e n d e teksten over sociale desintegratie van de oudere wijken van de stad zonder overigens m e t een vinger te wijzen n a a r de grote problemen in nieuwe stadswijken. De studie­ groep van h e t SISWO konklu­ deert, d a t de hoofddoelstelling v a n de r a a m n o t a (de situatie van de huidige bewoners verbeteren

Wethouder De C loe

stadsontwikkeling

terugwinnen. Met deze visie op stadsvernieuwing wordt duidelijk afstand genomen van de d e p a r t e ­ mentele visie v a n oud­staatssecre­ taris Schaeffer, die veel meer voelde voor woningverbetering, waardoor h e t k a r a k t e r van een b u u r t behouden blijft. Het beleid v a n De Cloe komt d a n wel niet neer op regelrechte kaalslag m a a r t o c h wel op gefaseerde kaalslag. H e t weekblad D e Groene«) ver­ wacht, d a t de n o t a van De Cloe h e t wel zal h a l e n in de g e m e e n t e ­ raad. Zijn eigen pai­tij, d e PvdA, zal zich w a t zorgen m a k e n over de minimaal 50 procent grote wonin­ gen en P S P e n P P R zullen al snel een motie indienen om. de r a a m ­ nota in zijn geheel te verwerpen. E e n motie d a a r t o e zal h e t niet h a l e n en vervolgens zal de n o t a overspoeld worden met een stroom v a n moties. De Cloe zal d a n wel

D e n o t a lijkt ook helemaal geen rekening te houden met de sterke groei v a n het percentage 1­ en 2­ peioonshuishoudens e n d e sterke gezinsverdunning in ons land. Het percentage alleenstaanden steeg v a n 1965 tot 1976 v a n 12.7 p r o ­ cent tot 28.4. H e t a a n t a l geschei­ den vrouwen in procenten v a n h e t a a n t a l gehuwde bedroeg i n 1975 3.33 procent e n zal volgens de ver­ wachting stijgen tot 5.02 in 1980 tot 11.44 in h e t j a a r 2000. Het a a n ­ tal personen per gezin bedroeg in 1975 nog 3.91 m a a r zal in 2000 g e ­ daald zijn tot 3.57.'') I n dit licht bezien is h e t erg o p ­ merkelijk, d a t de gemeente A m ­ s t e r d a m wil streven n a a r een uit­ eindelijke woningverdeling van minstens 50 procent grote wonin­ gen.

Te hoge huren

Bruine kroegen zijn typerend voor het karakter van het voorzieningen­ niveau in de 19e­eeuwse wijken. Een niveau dat aansluit bij de wensen van alleenstaanden en kleine huishoudens, die ee i steeds groter deel uitmaken van de bevolking van de stadsgordel rond het centrum.

t a a l b a r e woningen verliezen e n voor exti­a kosten e n nieuwe p r o ­ blemen komen t e s t a a n door de vergroting van d e woon­werk­af­ stand, door de loskoppeling van familie en vrienden e n door de noodzaak v a n h e t zoeken n a a r nieuwe vormen van vrije tijdsbe­ steding.

I n zijn reaktie op de r a a m n o t a t r e k t h e t interuniversitair insti­ t u u t voor sociaal wetenschappelijk onderaoek zich vooral h e t lot a a n van de minder draagkrachtigen, die op dit m o m e n t in de woon­ gordel r o n d h e t s t a d s c e n t r u m wo­ nen. De n o t a wU proberen weg­ trekkende gezinnen, die meer k u n ­ nen verwonen vast te h o u d e n en reeds vertrokken gezinnen terug te Jtialen door deze gezinnen nieuwe woningen a a n t e bieden op p l a a t ­ sen w a a a r oude woningen worden afgebroken. D e m i n d e r d r a a g ­ krachtigen k o m e n echter n i e t in a a n m e r k i n g voor die nieuwbouw eenvoudig omdat zij de hoge h u ­ r e n niet k u n n e n betalen. Met de afbi­aak van h u n woningen wordt h e n woonruimte ontnomen, die vervolgens wordt beschikbaar ge­ steld a a n welgestelde gezmnen met kinderen. D a a r m e e probeert S t a d s ­ ontwikkeling de bevolkingsopbouw 'evenwichtiger' t e m a k e n en 'op­ eenhoping' v a n m i n d e r d r a a g ­ krachtigen te voorkomen. D a t w^ordt echter niet nagestreefd door echt iets t e doen a a n de positie van de laagbetaalden en h e n te emanciperen m a a r door h e n 'als pionnen de stad uit te werken' waardoor deze groep pas goed so­ ciaal gedesintegreerd r a a k t . De sociale desintegratie van de wijk, die m e n wü opheffen wordt in feite overgeheveld n a a r de l a a g ­ betaalden. Zu 2njllen immers b e ­

Woningverbetering handhaaft het bestaande karakter van een Afbraak kan een buurt op den duur onherkenbaar maken. én streven n a a r een evenwichtiger bevolkingsopbouw) i n t e r n t e g e n ­ strijdig is. De huidige bewoners worden in de steek gelaten. I n een reaJttie v a n de b u u r t e n o p de gemeentelijke n o t a wordt juist de kern van de woningnood e n de stadsvernieuwing omschreven m e t : de lage m k a m » n s wonen in d e slechte huizen en de verbeterde of nieuwe woningen zijn voor die groepen niet t e betalen. Op d a t probleem geeft de n o t a geen a n t ­ woord. De problematiek Wordt o p ­ gelost door h a a r onzichtbaar t e m a k e n namelijk door de bewoners te verspreiden d.WÄ t e verdelen over overloopgebieden en andere oude wijken', terwijl deze m e n s e n graag in h u n oude b u u r t willen blijven wonen m a a r d a n in een gerenoveerde woning, die n a r e n o ­ vatie b e t a a l b a a r is.

Gefaseerde kaalslag Wethouder de Cloe en zijn dienst stadsontwikkeling lijken weinig t e voelen voor de veel soepeler en kleinschaliger stadsvernieuwing, in de vorm van renovatie en woning­ verbetering. Zij willen een veel in­ grijpender grootschalige stadsver­ nieuv4ng in de vorm van ver­ vangbouw. Op die m a n i e r willen zij kapitaalkrachtige gezinnen voor die 19e­eeuwse wijken behouden of

buurt.

zeggen, d a t bijvoorbeeld de 50­50 v e r h o u d i r ^ w a t losser g e ï n t e r p r e ­ teerd dient te worden en om drie u u r 's n a c h t s zal h e t karwei g e ­ k l a a r d zijn. W a t CDA e n W D b e ­ treft: h e t CDA zal zich beper­ ken tot enkele verhelderende v r a ­ gen, e n d e W D zal aanvankelijk wat schoten voor de boeg geven om zich vervolgens t e realiseren, d a t zij n i e t meer in de oppositie zit. De CPN zal tenslote h e t werk­ gelegenheidsaspect naar voren brengen. A m s t e r d a m zaj d e k o ­ m e n d e decennia opgezadeld zitten m e t een achterlijke visie op de stadsvernieuwing, zo eindigt h e t blad.

Gelijke kansen Op de discussiemiddag luidde één van d e stellingen: Het beleid t e r bevordering v a n een evenwichti­ ger bevolkingssamenstelling in d e stadsvemiewingsgebieden moet vervangen worden door één d a t gericht is op h e t bieden van g e ­ lijke kansen op terugkeer n a af­ loop v a n de sanering a a n al d i e ­ nen, die n ü in deze wijken wonen. D a t lijkt beter te k u n n e n bij de veel flexibeler a a n p a k van klein­ schalige woningverbetering. Vol­

Vervolg op pag. 16

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen