Ad Valvas 1977-1978 - pagina 251

AD VALVAS — 10 FEBRUARI 1978

3

Dialoog of schijn Half januari van dit jaar tezocht een delegatie van de Gereformeerde Kerken in Nederland Zuid-Afrika op uitnodiging van de blanke Nederduits Gereformeerde Kerk. Door verschillende groepen en personen is daartegen geprotesteerd. Op 14 februari moet de UR beslissen over het deelnemen aan de tweede konferentie «are christelijke instellingen voor hoger onderwijs over de hele wereld in Grand Rapids en over toetreding tot een daar op te richten alliantie. Aangezien de blanke Zuidafrikaanse universiteit van Potchefstroom (PU) één van de belangrijke deelnemers is aan deze konferentie, wordt ook hiertegen bezwaar aangetekend (zie b.v. de SRVÜaktie). Beide kontakten met blanke Zuidafrikaanse instellingen worden verdedigd met een beroep op de zinnigheid van een dialoog. In het geval van de delegatie van de gereformeerde kerken werd daarmee bedoeld dat men het gesprek met de blanke NG-kerk moest voortzetten in de hoop dat die kerk zou ophouden het Vorster-regime te steunen. Na terugkeer typeerde één van de delegatieleden (prof. dr. H. N. Ridderbos) het gebeuren in Zuid-Afrika met de woorden: 'We hebben met een beitel in graniet zitten hakken'. De CIS, die aan de UR het advies uitbracht wel een delegatie naar Grand Rapids te sturen, bepleit een 'open en ontmoetingsgerichte opzet van de alliantie'. Het moet gaan om een 'dialoog die in principe alle kanten uit kan gaan' (zie Ad Valvas 13 januari). Het woord 'dialoog" duikt telkens weer op ter verdediging van het niet-uitspréken van een onomwonden 'neen' tegen het mensonterende apartheidssysteem. De ene keer betekent het in gesprek blijven in de hoop dat de ander verandert, de andere keer betekent het alleen maar blijven praten (een dialoog die in principe alle kanten uit kan).

Begrip 'dialoog^ Het leek ons goed te proberen enige verheldering te brengen in het gebruik van het begrip 'dialoog' en na te gaan of met behulp van een analyse van de kenmerken en situatieve randvoorwaarden van een dialoog uitspraken gedaan kunnen worden over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een dialoog in beide genoemde situaties. Laten we het begrip 'dialoog' omschrijven als 'een tweezijdig gesprek, waarin de dialoogpartners het d.m.v. een uitwisseling van boodschappen tot een ontwikkeling van dat gesprek laten komen'.

Dat betekent dat er van een dialoog geen sprake is als één van de partners er op uit is een gevestigde waarheid te verdedigen of door te drukken. Een dialoog voeren betekent waarheid zoeken. Als de CIS met haar opmerking 'een dialoog die in principe alle kanten uit kan gaan' bedoelt dat bij een dialoog elke uitkomst mogelijk moet zijn, dan getuigt zij daarmee van een relativisme dat werkelijk dialogeren vreemd is. Uit deze omschrijving van een dialoog volgt dat een aantal situatieve randvoorwaarden gerealiseerd moeten zijn wil men een dialoog kunnen voeren: 1) De dialoog moet betrekking hébben op iets dat voor alle betrokkenen relevant is; i.e. alle betrokkenen moeten willen spreken over het fundamentele punt van de rassenverhoudingen. 2) Er valt ook wat te zeggen over de attitude van de dialoogpartners. Ze moeten bereid zijn tot kommunikatie en streven naar zo objéktief mogelijke informatie t.a.v. alle relevante gegevens; daarmee gaat gepaard een negatieve waardering van autoritaire gezagsuitoefening. 3) Op sociaal-struktureel vlak bestaat de noodzaak van een open kommunikatiestruktuur en van het ontbreken van een autoritaire machtsstruktuur, zoals een diktatuur.

Verfijning Bij de voorbereiding van een kommunikatiegébeuren (dus ook van een dialoog) is het raadzaam de volgeride vragen te stellen: wat is het kader, de aanleiding, het doel en welke middelen kies ik? In het geval van een dialoog kunnen die vier vragen als volgt nog verder verfijnd worden: Kader: Zijn de dialoogpartners als privé-personen of 'ambtshalve', dus afhankelijk van groepen of organisaties, bij het gesprek betrokken? Vindt het gesprek publiek of 'onder vier ogen' plaats? Welke dialoognormen hanteren de gesprekspartners en hanteren ze die gezamenlijk'' Waar vindt de dialoog plaats en wie is initiatiefnemer? In welke verhouding staan de dialoogpartners t.o.v. elkaar? Wat zijn de mogelijke gevolgen (gevaren, risiko's) van de dialoog? Hoe vrij zijn de dialoogpartners? Aanleiding: Wat deed de behoefte aan een dialoog ontstaan? Geldt dat voor beide partijen in de dialoog op dezelfde manier? Doel: Wat wordt met de dialoog bedoeld? Is de dialoog gericht op het nemen van beslissingen of op vorming, bezinning op de eigen plaats? Pas na de beantwoording van deze drie vragen is de vraag

in Grand Rapids? naar de meest gewenste middelen te stellen. By het beslissen over het al dan niet sturen van een delegatie gaat het om de vraag naar de gewenste middelen. Voorzover wij kunnen overzien zijn in beide bovengenoemde gevallen deze vragen niet gesteld. Daardoor heeft het begrip 'dialoog' een versluierende werking gekregen. Het lijkt zoiets te gaan betekenen als 'een met elkaar spreken in een vriendelijke sfeer". (Zie de door de delegatie van de gereformeerde kerken afgelegde verklaring waarin woorden voorkomen als 'zeer openhartig en in goede verstandhouding"; en al klinkt er in die verklaring ook duidelijke kritiek door op de houding van de NG-kerk (blank), in de verklaring van de NG-kerk werd alleen maar gesproken van 'we hebben het gesprek als verhelderend ervaren'). Als We de reis van de delegatie van de gereformeerde kerken met de bovengenoemde vragen konfronteren, vallen een aantal zaken op: de blanke NG-kerk was initiatiefneemster van het kontakt

vergelijkbare opmerkingen te maken: Kader: Alle Zuidafrikaanse instellingen die aan de konferentie deelnemen zijn 'blankbeheerde' universiteiten; dat zegt wat over de vrijheid van de afgevaardigden van die instellingen. Verder betekent deze konferentie in feite een doorbreking van de isoleringspolitiek, die de VN t.a.v. Zuid-Afrika voeren. Het is ook van belang dat de dialoog moet plaats vinden in het kader van een alliantie die zich ten doel stelt 'in een geseculariseerde wereld als christelijke instellingen de handen ineen te slaan'. Aanleiding: Voor de VU lijkt die te zijn: het vermoeden van de mogelijkheid van een dialoog over de apartheid. (In Ad Valvas van 13 januari staat dat de CIS vindt dat de konferenties alleen in goede aarde kunnen vallen bij de VU als 'de statuten duidelijk melding maken van de verantwoordelijkheid van elke wetenschapper jegens de samenleving waarin hij verkeert en waarin de burgers ongeacht hun religie, hun sociale positie of ras op voet

Te gast 'Te gast' is een nieuwe onregelmatig verschijnende rubriek waarin mensen uit de wereld van het wetenschappelijk onderwijs al dan niet op verzoek van de redactie hun mening geven over aktuele zaken waarin zij thuis zijn. Aktuele zaken vatten wij op als feiten en ontwikkelingen die zich op het terrein van het wetenschappelijk onderwijs en on. derzoek alsmede in de samenleving van vandaag voordf>en. Deze week dra. Marja M. Meerburg (zie foto) en drs. Gideon P. van Dam, beiden verbonden aan de theologische faculteit van de VU over de (on^ mogelijkheden van een dialoog met blank Zuid-Afrika, waarbij zij ingaan op wat het begrip 'dialoog' eigenlijk inhoudt. en de gesprekken over apartheid werden binnen een apartheidsstruktuur gehouden (er werd afzonderlijk met blanken, zwarten, kleurlingen en Indiërs gesproken). De aanleiding voor deze dialoog vormde Tiet besluit van de synode van de gereformeerde kerken de financiële steun aan het PCR (zie beneden) op te schorten. Om die reden wilde de blanke NGkerk de banden met de gereformeerden in Nederland weer verstevigen. Het spreken over racisme was een door de gereformeerde kerken ondergeschoven doel.

Grand Rapids Ook over de voorgenomen reis van de VU-delegatie zijn

van gelijkheid behoren worden behandeld!)

te

Voor de PU lijkt de manifeste aanleiding de indruk dat de wereld steeds verder seculariseert en dat 'wij dat, als christelijke instellingen, niet willen'. Latent zou dat kunnen zijn de ervaring van toenemend isolement en de behoefte daaraan te ontsnappen (Interessant in dat verband zijn de ups en downs van de PU-VU-liefde. In 1974/75 werd de verhouding steeds slechter en dat liep uit op het verbreken van de band in 1976, terwijl in datzelfde jaar de correspondentie over de alliantie gestart is. Is dat nu wat ze de dialektiek van de geschiedenis noemen?)

Doel: De VU stelt zich kennelijk ten doel dat de PU ophoudt het apartheidsregime te steuner.. De PU heeft als manifest doel "t met ineengeslagen handen standhouden in de geseculariseerde wereld en daarin een belangrijke plaats innemen. Het latente doel is o.i. de doorbreking van het isolement. Middelen: De CIS heeft gekozen voor praten. Andere mogelijke middelen zijn: niet naar Grand Rapids gaan en versterken van de baTiden met zwarte en gekleurde instellingen. Het ligt er maar aan welk doel de VU kiest. Stelt de VU zich inderdaad ten doel dat de PU ophoudt het apartheidsregime te steunen, dan meet de VU-delegatie niet gaan. Als de VU het PU-doel onderschrijft, dan wensen we de VU-delegatie een goede reis.

Les De reis van de gereformeerde delegatie heeft uiteindelijk nog iets opgeleverd. (De achterban hoort ook bij het kader en die heeft hierbij zeer waarschijnlijk een rol gespeeld). De leden hebben aan den lijve ervaren hoe hardnekkig de steun van de blanke NG-kerk aan het Vorsterregime is. De VU-delegatie hoeft niet naar Grand Rapids te gaan om diezelfde ontdekking te doen t.a.v. de PU. Er heeft al eens eerder een briefwisseling plaatsgevonden tussen de PU en de VU n.a.v. een VU-délegatie. En ook de reaktie van het bestuur van de PU op de ondertekening van sommige PU-leden op de zgn. Koinoniaverklaring (een verklaring, waarin kritiek geuit werd op Tiet apartheidssysteem; de ondertekenaars werden gedwongen hun verklaring in te trekken) spreekt duidelijke taal. Wij zijn dus tegen het voeren van een dialoog met blan\ Zuid-Afrika. {^ Het woord 'dialoog" alleen al suggereert de mogelijkheid van het komen tot synthese. De vraag is dan wel wat het alternatief is. Wanneer ga je over tot een machtsstrijd? Een mogelijk model vinden wij de weg die de Wereldraad van Kerken m.b.t. het programma ter bestrijding van het racisme (PCR) probeert te gaan. Een indruk van dat model geven de eerste twee kriteria, die gehanteerd worden bij de toekenning van gelden uit het speciale fonds ter bestrijding van het racisme: 1) het geld moet gebruikt worden voor humanitaire aktiviteitèn (zoals maatschappelijke zorg en gezondheidszorg, vorming, rechtshulp enz.) en 2) het gaat om steun aan organisaties die het racisme bestrijden, niet om steun aan liefdadigfieidsinstellingen • (daarvoor zorgen anderen afdelingen van de Wereldraad van Kerken).

Waddenmanifestatie in lioofdgebouw VU

nn 'Zwartmk'opPHSi Forumavond met en over Dereic Pliillips

In het kader van de Algemene Inleiding in de Milieuproblematiek (een collegecyclus waaraan doctoraal studenten uit verschillende studierichtingen deelnemen) organiseert het Instituut voor Milieuvraagstukken op 17 februari een Waddenmanifestatie met als thema 'Zijn de wadden nog te redden?' Op deze dag, die om 10 uur in zaal 15A — 05, hoofdgebouw, begint zullen de volgende sprekers een mleiding houden: drs. J. Boom, actiecoördinator^ van de landelijke verenigmg tot behoud van de Waddenzee; drs. P. A. Groen, hoofd bedrjjfs- en algemeen economische sectie Scon. Techn. Inst.

In samenwerking met de s.v. Liber wordt op donderdag 16 februari op PH 31 de Nederlandse film 'Zwartziek' vertoond. De film gaat over de moeiiykheden die ontstaan in een relatie als de vrouw te veel emancipeert naar de zin van de man. Aanvang 22.00 uur. Toegang gratis.

te Groningen en mevr. H. M. de Boois, üd van de Tweede Kamer voor de P.v.dJi. Na de pauze (van 12-13.30 uur) kunnen vragen worden gesteld en kan er worden gediscussieerd. Na dit aUes — het openbare gedeelte — zal een op de deelnemers toegespitst prograjnma worden afgewerkt. Enkele dagen vóór de Waddenmanifestatie zal UI de hal van het hoof(feebouw een tentoonstelling van de landelöke vereniging tot behoud van de Waddenzee te bezichtigen zyn terwijl daarnaast een aantal op het onderwerp betrekking hebbende ^ films zullen worden vertoond.

De personeelsconferentie, te houden op 20 en 21 februari is volgeboekt. Het is de bedoeling, dat in het najaar opnieuw een conferentie wordt gehouden. Deze zal tijdig worden aangekondigd.

'Wetenschappelijk onderwgs in Nederland' is het aan het geruchtmakende artikel van Derek Phillips in 'De Gids' ontleende motto van een fonundiskussie die op 15 februari in de Oudemanhuispoort, Oude ZQds Achterburgwal 217-219, in zaal D-118 wordt gehouden, aanvang 19.00 uur. Behalve Derek Philips (Amerikaans socioloog, XJvA) zullen eraan deelnemen prof. dr. Anton Blok (Nameen), prof. dr. A. J. S. Köbben (Leiden), drs. L. Leydesdorff (UvA) en Peter Pekelharing (student UvA). Het draait allemaal om wat Derek Phillips gezegd heeft in 'De Gids'. Voertalen: Engels en Nederlands. De organi-

satie berust by het Transnational Institute (A'dam/Washington D.C.), dat het forum op touw zette in samenwerking met leden van het anthropologisch-sociologisch centrum en het sociologie-instituut van de UvA.

Het derde en laatste artikel in de serie van Gerrit Jongkind waarin hfl aantoont dat de politieke marges voor universitaire ontwikkelingssamenwerking gering zfln, zal in een volgende editie verschUnen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen