Ad Valvas 1977-1978 - pagina 159

AD VALVAS — 25 NOVEMBER 1977

Expositie WiUiam Mary' in VU-restaurant

11

tot 16 december

SiiKliPCllI!!!)

Een po/ltiek huwelijk tussen neef en nicht Bij de opening vorige week maandag in het VU-restaurant van de expositie 'William Mary' ter herinnering aan het huwelijk van stadhouder Willem III en de Engelse prinses Mary Stuart 300 jaar geleden hield dr. J. Stellingwerff, bibliothecaris van de VU een toespraak over de politieke achtergronden van dit huwelijk. Deze staat hieronder afgedrukt. De expositie zelf (met een prachtige verzameling boeken en gravures en twee wassen beelden uit het Panopticum van Mada-me Tussaud) duurt tot 16 december. Inl. J. Vrieze hoofdgebouw, kamer OD-03. tel. 5484327. Driehonderd jaar geleden vierde de stadhouder der Verenigde Nederlanden Prills Willem III van Oranje-Nassau zijn 27-ste verjaardag te Londen bij zijn ooms koning Karel II en James, hertog van York en Albany, 's Avonds kwam een klein gezelschap bijeen in de slaapkamer van de vijftienjarige kroonprinses Mary. Ze had een paar dagen gehuild omdat ze plotseling aan de prins van Oranje werd uitgehuwelijkt. Haar vader James was tegen het huwelijk maar oom Karel had als koning beslist. Zo trouwde de bisschop van Londen hen 's avonds tussen acht en negen uur, vandaag 300 jaar geleden. En daardoor zijn wij hier bijelkaar gekomen. De historische belangstelling heeft de laatste decenniën grote veranderingen ondergaan. Bij wetenschappelijke auteurs is vaak in de plaats van het leesbare geschiedverhaal de statistische 'bewerking gekomen van vooral sociaal-economische gegevens. Bij de historisch geïnteresseerde lezer is de belangstelling voor de politieke geschiedenis afgenomen en die voor de geschiedenis van de gewone mensen erg toegenomen, terwijl menigeen de weg naar het archief heeft gevonden om gegevens over zijn voorouders op te zoeken. De herdenking van dit huwelijk tussen een nederlandse prins en een engelse prinses is in dat licht een beetje een ouderwetse vertoning. Ontzaglijke neus Prinses Mary was een aardige vrouw, in de Nederlanden wat al te vroom, bijna bigot, maar in Engeland toen ze tijdelijk alleen moest regeren in oorlogstijd bleek ze toch ook een verstandige koningin. Gerritson zegt echter over de Stadhouder Koning Willem III als tragische Oranje: 'Er is bij mijn weten slechts één beeltenis van de Koning-Stadhouder, een buste door een onbekend Hollands meester, in het bezit van het geslacht Six van Hillegom, die met onverbiddelijk realisme in de bij-

Door J. Stellingwerf f na groteske lelijkheid van de ontzaglijke neus boven de gulzige mond met zijn satirische mondhoeken ten volle het waarlijk demanische van deze unieke persoonlijkheid openbaart.' Ouderwets, bigot en demonisch, voor een daardoor te karakteriseren onderwerp vraagt het Exposorium uw aandacht. Willem en Mary hadden geen kinderen, dus niemand kan zijn genealogie op hen terugvoeren, en de statistiek kan ook weinig met hen beginnen. De prenten die getoond worden zijn propagandistische affiches, zodat de tentoonstelling wellicht toch de mensen van pers en t.v. wél aanspreekt. Vooral de grote politiek komt met deze tentoonstelling aan zijn trekken want Willem III heeft met zijn strijd tegen de Zonnekoning achter de laatste schansen hier vlakbij, bij Naarden, Muiden, Ouderkerk en Alphen, met zijn onvermoeide zorg voor een europees machtsevenwicht, met zijn Glorieuze Revolutie en met zijn voortdurend onderhandelen met het Engelse Parlement de grondslagen gelegd voor een protestants-democratische cultuur die wereldhistorische betekenis heeft. Het huwelijk was een politiek huwelijk tussen neef en nicht. Tot hun gemeenschappelijke voorouders behoorden franse, schotse en deense koningen alsmede het beruchte italiaanse geslacht van de Medici. Willem vond Mary wel aantrekkelijk, maar zij werd plots uit de haar vertrouwde wereld gerukt. In het paleis te Honselaarsdijk kregen ze elkaar echt lief. Mary beleefde in de Nederlanden een gelukkige tijd, maar ze kreeg ook tenminste tweemaal een miskraam. Men spreekt van één maitresse, Betty, maar er is geen ander bewijs dan de jaloezie van Mary op deze zeer geestige en zeer intelligente hofdame, die door Willem waarschijnlijk niet als maitresse maar als spionne werd gebruikt.

Tweepersoonsbed Andere speurneuzen verdenken Willem van te veel belangstelling voor zijn vrienden Bentinck en Keppel, maar er zijn ook daarbij geen bewijzen, zodat deze verhalen in enkele nederlandse opstellen en engelse biografieën vooralsnog 'verdachtmakingen' genoemd moeten worden. Want Willem en Mary hebben geleerd om van elkaar te houden. In het paleis te Hampton Court wijst men de bezoekers op het tweepersoonsbed waarin zij samen

De wassen beelden van Mary Stuart en Willem III, voor de tentoonstelling beschikbaar gesteld door het Panopticxim Madame Tussaud.

sliepen en dat was bij vorsten'' toen een uitzondering. Ook het enorme verdriet van Willem toen Mary op 32-jarige leeftijd overleed spreekt een duidelijke taal. Wekenlang was Willem volkomen apatisch. Toen schreeft de raadspensionaris Heinsius, hem de volgende ontroerende woorden: 'lek twijffelde oock niet, off Uwe Majt sal die overgroote droefheyt oock eenigermaten temperen ende, sooveel in dat ongeluckigh toeval mogelijck is, reflexie maken op de groote aangelegentheyt voor 't geheele Christenrijck, die daer is omtrent de weis tandt van Uwe Magts dierbare persoon. lek kan Uwe Majt niet verbergen, dat ick desaengaende ben in d'aldergrootste bekommeringh ende benauwtheyt, ende hoope, dat Uwe Majt my daerom niet qualijck sal afnemen, dat ick deselve smeke ende bidde om de liefde, die Uwe Matj heeft voor sijne onderdanen, voor desen Staet ende voor de Gereformeerde Christelyke religie, dat deselve dogh in dit droevigh ongeluck soo veel doenlijck sorge draege voor desselfs gesontheyt ende welstand, waervan alle onser behoudenis dependeert.' Het huwelijk betekende door de Glorious Revolution van 1688 dat voor langere tijd een verbond tussen de Nederlanden en Groot Brittanië werd gesloten. Toen in 1688 koning Jacobus II een zoon kreeg en het duidelijk was dat hij een rooTns-katholieke binnenlandse en een pro-franse buitenlandse politiek ging voeren, werd prins Willem III uitgenodigd om in Engeland zijn schoonvader tot andere gedachten te dwingen. Omdat Lodewijk XIV met zijn absolute monarchie een bedreiging werd voor geheel Europa kreeg Willem III de steun van de paus te Rome, de keizer te Wenen, de Spaanse koning, verschillende duitse vorsten, de stad Amsterdam en enkele grote joodse geldschieters. Toen ook de Engelsen zich aan de zijde van Willem III schaarden, vluchtte Jacobus II naar Lodewijk XIV. In 1689 werden Willem en Maria Stuart samen regerend koning en koningin van Engeland, Schotland en Ierland. Daarom bleef in Europa het evenwicht bewaard. In Engeland kwam onder Willem III een parlementaire democratie tot stand, waarbij de koning niet langer tegen de wil van het parlement in kon regeren.

Belangrijk

huwelijk

Engeland was de sterkste partij in het bondgenootschap met de Nederlanden. Door de verbeterde binnenlandse en buitenlandse situatie werd Engeland sterk genoeg om Frankrijk in Amerika te verslaan. Zonder het huwelijk tussen Willem en Maria Stuart en de Glorious Revolution was Noord-Amerika wellicht in een engels oosten, een frans Canada en Mid-Westen en een spaans zuiden en westen uiteengevallen. Ook de geschiedenis van Europa zou anders geweest zijn. Een herhaling van 1672 met de Fransen in Utrecht op het einde van de 17e eeuw had dan voor de hand gelegen. Het is duidelijk dat de moderne democratie een protestantse oorsprong heeft in de Calvinistische kerkregering en verder zowel een oude engelse en een nederlandse wortel. Aan deze democratie heeft Willem III zowel voor Engeland alsook in de amerikaanse kolonieen een kans gegeven. Door een bundeling van de nederlandse en engelse macht op basis van het huwelijk van 1677 kreeg in 1688 een democratisch-protestantse cultuur de leiding in de Nederlanden, Groot Brittanië en Noord Amerika. Met deze opening herdenken we een politiek, kinderloos en toch ook een gelukkig huwelijk en een tragisch leven dat van enorme betekenis is geweest voor het verloop van de wereldgeschiedenis.

Ja!liiIE>CilMli3giJl^^

a Op zondag 27 november is er weer een huisdienst ten huize van ds. Syb de Lange, Olympiaplein 19 boven. Het begint om half elf met koffie. Om 11 uur begint de dienst. Aanwessig zijn met naam en toenaam; betrokken zijn bij overweging en gebed, zonder dat het bedreigt; luisteren naar elkaar; alles is mogelijk... 0 In het kader van Studium Generale worden er nog twee lezingen over 'Dood en stervensbegeleiding' gehouden. Op dinsdag 29 november spreekt mevr. drs. Fortuin over 'Leven als nabestaanden'; de dood vanuit de sociale wetenschappen en op woensdag 7 december spreekt drs. J. A. Montsma over 'Dood en geloven'. Plaats: KC-07. Tijd: 16.30 uur. Voor na de herfst staat er een cyclus lezingen over 'Medezeggenschap in de ondememii^' op stapel. # De Schiphollijngroep, een aktiegroep bestaande uit vrijwilligers uit diverse wijken, wijkcentra en aktiegroepen tracht te voorkomen dat de Schiphollijn wordt doorgetrokken naar het Rijksmuseum. Om iedereen te informeren over de gang van zaken heeft de groep in'samenwerking met de Stichting Wonen een tentoonstelling ingericht. De tentoonstelling is elke dag te bezichtigen. Adres: Stichting Wonen, Leidsestraat 5. O Dit weekeinde vindt er een gezamenlijke aktie plaats van adoptiegroepen van Amnesty International. Op 26 en 27 november zal het politieke-gevangenenprobleem in Indonesië onder de aandacht van de Amsterdamse bevolking worden gebracht. Zaterdag is dat op diverse markten zoals de Ten Cate-markt, de Albert Cuyp-markt en het winkelcentrum Kraayennest. Degenen, die zondag de kerkdienst bijwonen in de Amstelkerk, de Kelzersgrachtkerk, de Waalkerk, de Duif en de Graankorrel zullen voor en na de dienst, misschien ook tijdens de dienst, geïnformeerd worden over de toestand in Indonesië. Verschillende Amsterdamse stadsbladen, en ook Radio Stad Amsterdam zullen vrijdagavond tussen 17.00 en 19.00 uur mededelingen over de aktie doen. De afgelopen week was er in de hal by de VU-mensa een standje van Amnesty. 0 Onder het motto 'In Marokko schijnt de zon niet voor de politieke gevangenen' is Amnesty op 18 november jl.. gestart met een aktie, die tot doel heeft de situatie van de mensenrechten in Marokko aan de kaak te stellen. In het kader van deze aktie heeft Amnesty International in haar serie Landenschriften een brochure over de politieke en wettelijke situatie in Marokko doen verschijnen. Voor belangstellenden is een informatie/aktiepakket samengesteld, dat a ƒ4,— verkrijgbaar is bij Amnesty. U kunt ook een brfef sturen naar de Marokkaanse ambassade in Nederland waarin u uw verontrusting uitspreekt over de schendingen van de mensenrechten in Marokko. Het is van belang dit in beleefde termen te doen. Indien u een bericht over Marokko in uw krant leest, kunt u dit meesturen. Marokkaanse ambassade: Oranjestraat 9, Den Haag. Het adres van Amnesty is: 3e Hugo de Grootstraat 7, Amsterdam.

Strengholt kreeg nader uitleg Volgens het CvB-Ud H. J. Brinkman ging het bij de uitspraken die de CvB-leden K. van Nes en J. de Ruiter over de bestaansreden van de VU vroeger en nu hebben gedaan in toespraken bij de opening van het academisch jaar en de introductie van eerstejaars om persoonlijke visies. Het CvB had zich daarom afgevraagd in een antwoord op vragen hierover in de raad of de universiteitsraad wel de plaats is voor een vraag als deze. Inde raad gaat het met name om het bestuurlijk funktioneren van de toporganen en over persoonlijke visies als deze kunnen geen bestuurlijke beslissingen worden genomen. Brinkman reageerde op een opmerking dinsdag in de raad van prof. L. Strengholt over het antwoord van het CvB op eerder door hem gestelde vragen over deze zaak. Strengholt vond dat antwoord nogal kil en wilde wel eens weten waarom zijn vraag mogelijk niet in de raad zou thuishoren. Strengholt vond, na de reaktie van prinkman dinsdag geen aanleiding nog verder op de zaak in te gaan.

'Vertrouwelijk' De raad gaf verder zijn goedkeuring aan een nieuw reglement van orde. Afgewezen werd een amendement van de PKV-fraktie over het verlenen van het predikaat 'vertrouwelijk' aan raadsstukken. De PKV wilde dit predikaat slechts verlenen als het gaat om personen en dan nog slechts als het gaat om zaken, die in de meer persoonlijke sfeer liggen. Het zetten van het stempel 'vertrouwelijk' op andere dan deze zaken ziet de PKV als sen uitholling

van de demokratie aan de VU, een gevaar voor het demokratisch funktioneren van de ÜR. Het door de raad aanvaarde moderamenvoorstel houdt in, dat stukken, die door de afzender (voorbeelden: het CvB, de Commissie internationale samenwerking etc.) als vertrouwelijk zijn ingediend, het predikaat vertrouwelijk krijgen. Deze vertrouwelijkheid kan alleen door de indiener (s) worden opgeheven. (J. K.)

Hoofdingang AZVU direkt na opening weer gesloten De vernieuwde hoofdingang van 't Academisch Ziekenhuis VU is direkt na de officiële opening weer gesloten, omdat de draadverwarniing in de vloer van de op- en afrit naar de parkeerkelder er vlak voor ondeugdelijk is. De vervanging ervan is, zo vernemen wij van de heer H. A. Nieuwkoop (houwbureaui, 'n(^al ingrijpend' en zal ongeveer 2 a 3 maanden beslag nemen. Net voor de officiële opening werd de ondeugdelijkheid vastgesteld, maar omdat die al gepland was, besloot men die toch te laten doorgaan. De vervanging valt onder de aannemersgarantie. De draadverwarming in de open afrit naar de parkeergarage achtte men nodig, omdat beide hellend zijn gebouwd en bij opvriezing anders glyproblemen voor auto's, invalidewagentjes etc. kunnen ontstaan. (Red.)

Het artikel van drs. Groen, onderwijscoördinator psychologie over het funktioneren van de doelstelling verschijnt volgende week in Ad Valvas.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen