Ad Valvas 1977-1978 - pagina 129

AD VALVAS — 11 NOVEMBER 1977

Wetenschapswinkels komen maar moeizaam van de grond Spreiding van kennis, macht en inkomen was de inzet van het kabi­ netsbeleid van de afgelopen vier jaar. Mocht de formatie nog ooit rondkomen, dan kan het best zgn dat deze leuze ook bq het volgende kabinet hoog in het vaandel staat geschreven. Hoe weinig er in de praktijk van deze spreiding van kennis, macht en inkomen terecht komt als het gaat om het ter beschikking stellen van financiële mid­ delen heeft de Wetenschapswinkel op de Universiteit van Amsterdam aan den lyve ondervonden. Een Wetenschapswinkel is een soort bureau Waar minder draagkrachtige groepen in onze maatschappö vragen kunnen inleveren met de bedoeling daarop een wetenschappelijk ge­ fundeerd antwoord te krijgen. De Wetenschapswinkel — dat is het plan tenminste — gaat dan met zo'n vraag naar de (sub) faculteit toe die waarschynlijk deze vraag het beste kan beantwoorden. Een weten­ schappelijk medewerker neemt de vraag op in zqn of haar onder­ zoeksprogramma of een aantal doktoraalstudenten besteden er onder begeleiding een werkgroep aan. En als het antwoord op de vraag is gevonden, wordt dat aan de vragensteller meegedeeld. Dit is in een ietwat gesimplifi­ ceerde vorm de wijze van werken Door Ben Rogmans van de Wetenschapswinkel aan de Universiteit van Amsterdam. Er zijn echter nog vele onbespro­ Wetenschapswinkels. ken problemen, zoals de bestuur­ opgezette lijke en financiële kant van de Een Pysicawinkel is werkzaam op zaak, welke maatschappelijke de T.H.­Eindhoven. Het doel is groeperingen zijn er allemaal een verbetering van de relatie 'minder draagkrachtig' en welke T.H.­maatschappy. Men houdt vragen worden wèl en welke wor­ zich vooral bezig met geluidshin­ dermetingen e.d. In Eindhoven is den niet aangenomen? Sinds 1969 zijn er op alle univer­ verder een bouwkundig adviesbu­ siteiten stemmen opgegaan om ro dat zich richt op de buurt­ het onderzoeksbeleid een meer groepen. In Leiden is een 'Initia­ 'maatschappelijke relevante' wen­ tiefgroep Chemiewinkel' die voor­ ding te geven. Op universiteiten al belangstelling heeft voor vra­ wordt van oudsher veel onderzoek gen op het gebied van de chemie, gedaan voor het bedrijfsleven, dat het milieu en de bedrijfsveilig­ van de resultaten van het onder­ heid. zoek direkt of indirekt de vruch­ In Groningen is er een projekt­ ten kan plukken. groep ekonomie en een methodo­ Verder is het zo, dat de bedrijven logiewinkel. Deze laatste richt vaak zelf ook onderzoek verrich­ zich op statistisch onderzoek. In ten of laten verrichten via 'con­ Maastricht heeft men plannen tract research'. Naast het be­ om tot de oprichting van een Me­ drijfsleven beschikt ook de rege­ dische Wetenschapswinkel te ko­ ring over een groot onderzoeks­ men. potentieel. Als er vragen zijn die een wetenschappelijk antwoord IMGO's behoeven, dan wordt er een on­ In mei 1977 verscheen er een spe­ derzoekscommissie ingesteld. Anders was het echter met — zo­ ciaal nummer van het tydschrift als sommigen het zo mooi kuimen 'Wetenschap en Samenleving' af­ zeggen — de 'maatschappelijk ge­ gekort als W S of als 'Wens'. depriveerde' (1) groepen. Die kun­ WenS is een gezamenlijk blad van nen geen onderzoekscommissies de Bond voor Wetenschappelijke instellen, die hebben geen geld om Arbeiders (BWA) en het Verbond zelf wetenschappeiyk onderzoek van Wetenschappeiyke Onderzoe­ uit te (laten) voeren. Voorbeelden kers (VWO). Vanuit de BWA en van zulke groepen zyn: de vak­ VWO zijn de eerste voorstellen bonden, milieuorganisaties, eman­ gedaan in de richting van een cipatiebewegingen, buurtgroepen vermaatschappeiyking van de we­ tenschapsbeoefening. en allerlei aktiegroepen. Deze groepen behoren echter ook Het meinummer van dit jaar aan hun wetenschappelijke trek­ ^handelde voornamelijk over het ken te komen. Vakbondsleider BWA­congres waar gesproken Wim Kok in een interview met werd over de IMGO's, de Institu­ Folia Civitatis (nr. 3, 10 septem­ ten voor Maatschappelijk Gericht ber 1977) naar aanleiding van zijn Onderzoek. Het is de bedoeling rede by de opening van het aca­ dat er in de toekomst een aantal demisch jaar: 'Er bestaat bij de van deze IMGO's worden opge­ vakbeweging een schreeuwende richt. Deze IMGO's zyn onafhan­ behoefte aan wetenschapsbeoefe­ keiyke, dus ook niet aan de uni­ ning, die haar helpt bij het ana­ versiteit verbonden instellingen, lyseren van de grootste kwalen die over een eigen wetenschappe­ van deze maatschappij. De uni­ iyke staf beschikken. WenS: (p.4) versiteiten moeten maar eens los '(...) Instituten, speciaal gericht proberen te komen van hun ver­ op het (doen) verrichten van on­ knochtheid aan him eigen weten­ derzoek ten behoeve van groepe­ schappelijke akkertje (...) Het is ringen die als gevolg van de so­ tenslotte voor een zo grote maat­ ciaal­economische situatie tot schappelijke groepering als de dusverre niet of in relatief ge­ werknemers niet alleen een mo­ ringe mate toegang hebben ge­ reel recht inzicht te hebben in de had tot wetenschappeiyk onder­ resultaten van wetenschappelijk zoek en de resultaten daarvan.' onderzoek maar ook een recht in­ Minister Trip, een van de spre­ vloed uit te oefenen op de keuze kers op het BWA­congres in april was enthousiast over de IMGO's. van de onderwerpen.' Hy speelde met de gedachte om al op de begroting van 1978 een post op te nemen met de volgen­ Landelijke situatie de omschryving: 'Het stimuleren De Wetenschapswinkel van de van de mogeiykheden tot bewust­ l'niversiteit van Amsterdam is wording van en voorlichting over niet het eerste maar wel het problemen rond de toepassing breedst opgezette plan voor het van wetenschap en techniek van­ wegwerken van de achterstand op uit verschillende maatschappeiy­ weten^chappelük gebied van de ke visies door middel van het ge­ vakbonden etc. In 1969 werd in ven van financiële steun aan or­ Utrecht de Werkgroep Projekt ganisaties en groeperingen die op Onderwijs (W.P.O.) opgericht. dit gebied initiatieven ontwikke­ Vooral problemen die speelden op len.' Kortom: wat betreft Trip het niveau van de buurtcomités zouden de IMGO's subsidie kun­ werden daar ter hand genomen. nen krygen. In 1972 klapte de zaak daar uit elkaar ten gevolge van moeilijk­ heden rond de criteria die men zou moeten stellen by het al dan niet aannemen van een bepaald Projekt. Als een voorzetting daar­ van bestaat er nu nog de 'Che­ miewinkel', dat is een weten­ schapswinkel die zich tot chemi­ sche vraagstukken beperkt. Verder bestaan er in den lande nog andere min of meer beperkt

De vras^ was alleen welk minis­ terie dat zou moeten betalen. In dit licht zijn enkele opmerkingen van ex­staatsekretaris Klein wel van belang. Ten eerste is daar zyn stelling in een VABA­radio­ programma dat de mensen van de IMGO's dat maar in hun vrye tyd draaiende zouden moeten houden. Een belangrykere en zeer duide­

lijke indicatie is het afkeuren van de begroting van de Universiteit van Amsterdam. Klein vond dat er op deze begroting vier posten ten onrechte voorkwamen: één daar­ van was de Wetenschapswinkel.

Wetenschapswinkel

UvA

Over de IMGO's komt volgende week meer in Ad Valvas. We be­ lichten nu de problematiek waar­ mee de Wetenschapswinkel aan de Universiteit van Amsterdam te kampen heeft. We nemen als beginpunt een term uit een nota van het College van Bestuur: Notitie betreffende het 'Bemiddelingsbureau voor Maatschappelijk Relevant Onder­ zoek'. We introduceren de zoveel­ ste afkorting: BMBO. Als je de wetenschap beter toegankelijk wilt maken voor de gedeprivilegiëerde groepen dan kan je dat op ver­ schillende manieren doen. Je kunt IMGO's oprichten met een eigen wetenschappeiyke staf, je kunt sterk gedecentraliseerde winkels binnen de universiteit oprichten, zodat je komt tot een chemiewin­ kel, een geneeskundewinkel enz. enz. en je kunt ook biimen de universiteit een centraal geregeld bureau oprichten dat de vanuit de maatschappy gestelde vragen naar de fakulteiten delegeerd. Voor deze laatste opzet is in Am­ sterdam gekozen, terwyl in Gro­ ningen meer de gedecentraliseer­ de opzet wordt voorgestaan. Vakbonden, aktiegroepen e.d. hebben in de acht maanden dat de Wetenschapswinkel nu draait

Loet Leydesdorff heeft de by­ en keuzevakkers onder zyn hoede. Omdat hy Wetenschap en Sa­ menleving voornameiyk vanuit een praktische, maatschappeiyk gerichte beeldhoek bekykt, en omdat hy de wetenschap niet als autnoom geheel, maar als geïnte­ greerd deel van de maatschappy beschouwt, past het werk van de wetenschapswinkel goed by zyn onderwystaak. Maar uiteindeiyk is het natuur­ lyk de bedoeling dat de Weten­ schapswinkel eigen formatie­ plaatsen krygt. En een eigen ruimte, eigen telefoon. Maar, on­ danks het veelomvattende werk dat Loet Leydesdorff en een vry groot aantal studenten (voorna­ meiyk Biologie) verrichten om de boel draaiende te houden, zal het een en ander uiteindeiyk ook for­ meel geregeld moeten worden.

Drie criteria voor aannemen vraag Momenteet is het zo dat er drie criteria gelden voor het aannemen van een bepaalde vraag die door een van de gedepriviligiëerde groe­ pen wordt gesteld. Ten eerste moet de groep zelf niet kapitaalkrachtig genoeg zijn om het onderzoek uit te voeren. Ten tweede mag er geen winstoogmerk aan ten grondslag liggen. Ten der­ de moeten de resultaten van een onderzoek kunnen leiden tot een verbetering in de situatie van de klant. Er is een

onderzoekskommissie

Het meeste werk aan de Weten­ schapswinkel aan de UvA komt neer op de schouders van één man: drs. Loet Leydesdorff.

Het college vroeg zich af of dat nou niet wat ruimer geformuleerd kon worden. In de nota: 'Als het gaat over maatschappeiyk rele­ vant onderzoek dient een bemid­ delende taak zich niet slechts uit te strekken tot die problemen die door sociaal gedepriveerden wor­ den aangedragen'. Verder lanceerde het CvB het voorstel om de BMRO onder be­ geleiding van een bestuurscom­ missie in een soort dienst of bu­ reau te gaan organiseren. Aan het vele werk dat de Weten­ schapswinkel de afgelopen maan­ den heeft verricht en aan de daar aanwezige expertise in de nota werd vrywel volledig voorbyge­ gaan! De progressieve frakties in de universiteitsraad van de U.V.A. accepteerden dat niet. In een amendement verdedigden zy — de ASVA en het progressieve Per­ soneel (PP) — de wetenschaps­ winkel in haar huidige vorm, dus mét de eisen criteria 'niet kapi­ taalkrachtig genoeg' en 'geen winstoogmerk'. Het College van Bestuur trok zich daarop terug voor een kort be­ raad. Daarna kon het de Univer­ siteitsraad meedelen dat het geenszins de bedoeling was ge­ weest om de wetenschapswinkel te passeren of om het bemiddelen van maatschappeiyk relevant on­ derzoek te onttrekken aan de in­ vloed van de universiteitsraad. Besloten werd om eerst een ge­ sprek tussen het CvB en de ASVA en PP en de Wetenschapswinkel op touw te zetten, vóórdat er in de universiteitsraad weer opnieuw over de BMRO gesproken zou worden. Over de achtergronden hiervan volgende week meer in Ad Valvas.

im. allerlei vragen gesteld. Een aan­ tal van die vragen is al beant­ woord, anderen worden onder­ zocht, terwyi een derde groep van vragen nog niet by de juiste vakgroep terecht gekomen is. De grootste moeiiykheid is daar­ bij dat de Wetenschapswinkel geen formatieplaatsen heeft. Alles draait op basis van vrijwilligers. De Wetenschapswinkel heeft geen universitair adres. Het meeste werk komt neer op de schouders van drs. Loet Leydes­ dorff. Loet is wetenschappeiyk medewerker voor Wetenschap en Samenleving by de Centrale In­ terfakulteit. Binnen de Pakulteit voor Wis­ en Natuurkunde heeft elke subfakulteit een of meer do­ centen voor Biologie en Samenle­ ving, Chemie en Samenleving en­ zovoort. Deze medewerkers ver­ zorgen het onderwys ten aanzien van Wetenschap en Samenleving vooral in de prékandldaatsfase.

die besluit of een bepaalde vraag voor plaatsing by de een of an­ dere vakgroep in aanmerking komt. Deze commissie is momen­ teel géén politiek orgaan. Er zit­ ten alleen maar vrywilligers in. Er zitten géén vertegenwoordigers van de 'klanten' in. Dat is ult­ drukkeiyk wel de bedoeling als de Wetenschapswinkel eenmaal haar definitieve vorm heeft gekregen. De nota van het College van Be­ stuur van de Universiteit van Amsterdam zoals die werd gepre­ senteerd aan de Universiteitsraad op dinsdag 25 oktober liet echter zien dat het CvB althans de por­ tefeuillehouder voor weten­ schapsbeleid, rector magnificus Den Boef, zich de toenadering van de universiteiten tot de maatschappy anders voorstelde. Het college stelde vast dat de Wetenschapswinkel een duideiyke doelgroep voor ogen zweefde. Het concludeerde dat uit de criteria 'Niet kapitaalkrachtig genoeg' en 'Geen commerciële oogmerken'.

(1) Depriveren als afleiding van 'priveren' (met het prefix de­) bestaat niet. Het werkwoord 'de­ priveren' geeft Van Dale niet op. Wel het woord 'deprivatie' dat betekent: 'ontzetting van een geestelijke uit zijn prebende'. Wel bestaat het werkwoord 'privilegi­ ëren' dat betekent: 'bevoorrech­ ten'. Hieruit valt door toevoeging van het prefix de­ het werkwoord 'deprivilegiëren' af te leiden. Misschien door de moeilijkheden die het uitspreken van dit woord met zich meebrengt zijn er een aantal lettergrepen tussenuit ge­ vallen. Ziet men in de stukken aanvankelijk nog wel eens het woord 'privilegiëren', naarmate de tijd vordert duikt het woord 'priveren' steeds vaker op. Vol­ gens het Woordenboek der Ne­ derlandse Taal betekent 'prive­ ren' zoiets als 'ontnemen' of 'be­ roven'. Maar wat zou 'depriveren' dan betekenen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen