Ad Valvas 1977-1978 - pagina 418

Met zelfde

aantal mensen kun je meer werk verzetten

via de

automatisering

Automatisering bibliotheek Ion groeiende vraag naar wetenschappelijke informatie opvangen 'Bij een groeiende vraag h a a r wetenschappelijke informatie en gelijkblijvende middelen k a n alleen de verdere invoering van de a u t o m a t i sering een deel v a n de groei opvangen'. Deze zinsnede komt voor in h e t jaarverslag van de VU-bibliotheek, waarin tevens melding g e m a a k t wordt van de invoering van een geautomatiseerde procedure bij de c a t a logisering vanaf 1 september 1977. 'Dit betekent een belangrijke s t a r t v a n toekomstige ontwikkelingen,' aldus h e t jaarverslag. Voor ons reden om te informeren in hoeverre de automatisering bij de VU-bibliotheek is voortgeschreden, welke p l a n n e n er bestaan voor de toekomst, welke konsekwenties automatisering heeft voor de 120 m a n personeel, wat de gebruikers ervan nierken en waarom automatisering een automatische beleidskeuze lijkt t e zijn. Sinds 1960 s t a a t a a n h e t hoofd v a n de VTJ bibliotheek dr. J. Stellingwerff, van origine civiel ingenieur en geestelijk vader v a n de bibliotheekopzet v a n h e t hoofdgebouw. Aan h e m de vraag i n h o e verre de automatisering v a n de VU-bibliotheek een noodzakelijk middel is om de groeiende vraag n a a r wetenschappelijke informatie op te vangen: 'De middelen, die ons ter beschikking staan, blijven nagenoeg gelijk. I n de eerste p l a a t s heb je de geldkant. De kostprijs v a n boeken e n tijdschrift e n neemt sneller toe d a n de financiële middelen waarover we k u n n e n beschikken. Neem bv. de tijdschriften, die per j a a r twintig procent i n prijs toenemen. Ons budget n e e m t m a a r vier a, vijf procent toe. D a n o n t s t a a t er een financieel tekort voor dezelfde tijdschriften. E e n tweede p u n t is: We krijgen er geen personeel bij. D a t geldt overigens voor de gehele universiteit. M a a r de vraag n a a r wetenschappelijke literatuur n e e m t toe en het a a n t a l gebruikers v a n s t u d e n t e n zijde eveneens. D a a r komt bij d a t onze collectie boeken en tijdschrift e n groter wordt. We hebben n u drie lagen in het magr.zijn s t a a n en begiimen n u op de derde laag boeken neer te zetten zodat de

door Bart

Muysson

k e r n p u n t v a n de automatisering ligt. Als je de catalogus eenmaal geautomatiseerd hebt k u n je alle andere automatiseringen er a a n hangen.' Aldus de heer Stellingwerff.

Geen

ontslagen

O p 1 september 1977 is inmiddels begonnen met h e t opbouwen v a n een geautomatiseerd bestand van titelbeschrijvingen v a n de alfabibliotheek. Het ligt i n de verwacht i n g d a t per 1 j a n u a r i de gehele catalogus van de VU bibliotheek geautomatiseerd zal zijn. Hoe de automatisering op de catalogiseerafdeling i n zijn werk g a a t wordt elders op deze pagina's uit de doek e n gedaan. Hier g a a n we i n op de personele gevolgen. De computer heeft een a a n t a l functies op de catalogiseerafdelmg v e r a n d e r d en sommige zelfs overbodig gemaakt. De typekamer bij~ voorbeeld gaat verdwijnen a a n g e zien de computer de cataloguskaartjes drukt. Bovendien zijn h e t uitleggen, sorteren en invoegen van kaartjes in de catalogi a a n zienlijk vereenvoudigd. Aan de a n -

De heer E. M. J. B r a a m s , hoofd van de catalogiseerafdeling: 'De computer neemt een groot deel van h e t administratieve werk uit h a n d e n , bijvoorbeeld h e t stomvervelende manuele (met de h a n d gedane) sorteerwerk. Die m a n k r a c h t k u n je op andere plaatsen inzetten. De invoer n a a r de computer k u n je zo vergroten zodat h e t catalogiseerwerk sneller en b e ter k a n worden verricht. Een collega-bibliothecaris uit Utrecht heeft eens gezegd d a t je met a u t o matisering geen m e n s e n bespaart m a a r dat je met een zelfde a a n tal m e n s e n meer werk k u n t verzetten. Dat betekent niet dat je altijd dezelfde mensen k u n t g e bruiken, hoewel h e t soms voorkomt d a t j e een slimme typiste voor de nieuwe werkzaamheden k u n t inschakelen.' Welke onderdelen van de bibliotheek komen na de catalogus in aanmerking voor automatisering? De heer Dister: 'Daarover heeft de bibliotheekdirektie nog geen b e slissing genomen en die valt binn e n k o r t ook niet t e verwachten. Voorlopig s t a a t de automatisering v a n de catalogus als h a r t van h e t bibliotheekbedrijf centraal. Hiermee k u n n e n we de meeste formatieplaatsen besparen. Bij verdere automatisering zullen we de b e drijfseconomische en sociale a s pecten goed onder ogen moeten zien. We g a a n uit v a n de s t a p voor stap methode en n e m e n slechts beslissingen per onderdeel. O p dit m o m e n t weten we nog niet hoe ver h e t doorgaat m e t de a u t o roatisering.'

Vijfjarenplan D a t b i n n e n de VU-bibliotheek in elk geval gedacht wordt a a n een verdere automatisering blijkt uit h e t verschijnen eind februari 1978 v a n een vijfjarenplan van de heer A. P . E. Duim, bibliotheekmedewerker voor planning en a u t o m a tisering. H e t p l a n - D u i m gaat uit van een geheel geautomatiseerde bibliotheek over vijf jaar. D a t zou een besparing opleveren van r u i m 27 formatieplaatsen. Bij de c a t a l o gusafdeling en de uitleenadminist r a t i e zouden respectievelijk vijftien en zeven formatieplaatsen

Dr. J. Stelüngwerff,

hoeveelheid werk die we erbij krijgen is v a n dezelfde orde zodat we h e t hoofd n e t boven w a t e r k u n n e n houden. Als het personeelsbestand gelijk blijft k u n j e m e t die winst v a n twintig plaatsen i n de loop v a n vijf j a a r die toegenomen h o e veelheid werk aan.'

boeken verder weg komen te s t a a n . D a t betekent d a t j e vaak een t r a p extra op moet lopen. Tegenover al deze toegenomen werkzaamheden s t a a t geen t o e n a me v a n personeel. Willen we de dienstverlening op peil houden, d a n moeten we de produktie verhogen. Ons beleid is ér n u op gericht de produktie te verhogen door automatisering. Het bibliotheekbedrijf is gedurende lange tijd altijd op dezelfde wijze uitgeoefend en de naoorlogse produktieverhogingen, die je in allerlei industrieën en bedrijven hebt gehad, gingen a a n de bibliotheek voorbij. M a a r n u k a n de computer op veel gedetailleerder niveau werkzaamheden verrichten zodat het interessant wordt voor de b i bliotheek. We zoeken n u n a a r efficiencyverhoging door a u t o m a t i sering. We zün begonnen bij de catalogusafdeling omdat daar h e t

dere k a n t zijn voor h e t bedienen v a n de tei-minals, schrijfmachineachtige a p p a r a t e n die gekoppeld zijn a a n de computer en zorgen voor de invoer van de gegevens, veel arbeidsplaatsen nodig. 'Uitgangspunt van ons beleid is d a t er geen ontslagen vallen,' zegt tlrs. J. M. J. Dister, hoofd van de CBTD (centrale bibliotheek-technische diensten) en deel u i t m a kend van de bibliotheekdii oktie. 'We m a k e n zoveel mogelijk gebruik van de aanwezige kennis van de titelbeschrijvers. Andere functies mogen niet worden uitgehold. Op sommige afdelingen, waar routinematige arbeid verricht werd, werkten veel uitzendkrachten en was er een groot verloop. Sommige personeelsleden konden elders binnen de universiteit emplooi krijgen.' Hij geeft h e t voorbeeld van een typiste die n a a r Personeelszaken is gegaan.

VU-bibliotheek. kwate informatie gegeven wordt om mee te k u n n e n denken. Er wordt veel mondeling over de t a fel gegeven. Misschien zou de informatie meer i n de vorm van nota's gegeven moeten worden zod a t we ons meer k u n n e n bezinnen op vergaderingen, waar beslissingen k u n n e n vallen.'

Demokratisering Drs. A. v a n Noord, bibliothecaris van de economische faculteit, is voorzitter v a n de bibliotheekraad, een uit zes vertegenwoordigers s a mengesteld adviescollege (3 T A S leden en 3 wetenschappelijke stafleden), d a t om de veertien dagen met de direktie bijeenkomt. Hoe denkt hij over de automatiseringsplannen, mede in verband met de democratisering van de VU-bibliotheek? 'Ik zou graag de grote lijnen zien waarop we afkoersen. Persoonlijk ben ik er voor d a t er een vervolgnota komt op h e t p l a n van Duim, zodat we weten welke mogelijkheden er liggen op h e t gebied van de automatisering, welke voordelen h i e r a a n zijn verbonden, w a a r bij de sociale aspecten niet vergeten zullen worden. Een dergelijke

'We kunnen hoofd straks boven water houden' vrijkomen. E e n geautomatiseerde uitleenadministratie, die n a de catalogusautomatisering tot s t a n d zou komen, zou er alsvolgt uit k u n n e n zien: Op elke uitleenbalie s t a a t een beeldscherm-terminal, die de uitleningen registreert en n a a r de computer doorgeeft. Elke lener krijgt een eigen n u m m e r , d a t zou k u n n e n overeenkomen m e t zijn registratienummer. Zo wordt h e t mogelijk op h e t beeldscherm te zien of een betreffend boek is uitgeleend. Ook k u n n e n periodiek rappèlbrieven en reserveringsbrieven door de computer worden uitgedraaid. Het p l a n - D u i m is b e doeld als diskussiestuk. Hoe s t a a t de bibliotheekdirektie tegenover het plan? De heer Stelüngwerff: 'Het is een heel goed, behoorlijk doordacht en berekend plan. We w a a r d e r e n h e t erg dat h e t gemaakt is. We willen h e t ook wel proberen m a a r h e t plan is ons nog te schematisch. De mensen die h e t moeten uitvoer e n kijken er wat anders tegen a a n dan de mensen die h e t t h e o retisch omschrijven. Besparing van 27 formatieplaatsen is een globale berekening. Er zijn altijd element e n die je niet in een berekening k u n t stoppen. Ik schat d a t er in de loop van vijf j a a r twintig formatieplaatsen gewonnen k u n n e n worden, vier p l a a t s e n per j a a r . De

hoofd van de

net

vervolgnota zou ook ter sprake gebracht moeten worden in de bibliotheekcommissies (van de faculteiten). Met de democratisering zitten we in een leerfase. D a t geldt zowel voor de directie als h e t personeel. Het is nog niet zo lang geleden d a t er één baas was, n u hebben we een vijfkoppige direktie. Het zou normater moeten worden dat we elkaar gauwer raadplegen over bepaalde zaken, met de volledige h a n d h a v i n g overigens van de beslissingsbevoegdheid van de direktie. Ons wordt geen informatie onthouden m a a r de vraag is of er voldoende a d e -

Geneeskunde en anthroposofie s t u d e n t e n geneeskunde organiser e n een oriëntatieweek geneeskunde en anthroposofie. Het t h e m a is 'ziekte en ontwikkeling'. Door middel van lezingen, gesprekken en kunstziimig bezig zün zal h e t t h e m a worden uitgewerkt. De week wordt gehouden v a n 27 augustus tot 2 september 1978, i n de Vrije Hogeschool te Driebergen. Polders zijn te verkrijgen bij D i t a Kuitert, Corellisstraat 14, Amsterdam, tel. 020-760937.

Nieuwe kansen voor oude dnddcen Catalogusautomatisering heeft ook ingrijpende gevolgen voor een bijzondere afdeling van de VU-bibliotheek: de afdeling oude drukken en manuscripten. Alle boeken die gedrukt zijn vóór 1800 behoren tot deze afdeling. Drs. W. Heijting over de mogelijkheden die de computer kan bieden voor zijn afdeling: 'Het catalogiseren van oude drukken is een specialisme. Je moet niet alleen een titelbeschrijving construeren uit beschikbare gegevens maar in vele gevallen ook bibliografisch onderzoek doen om onbekende en ontbrekende gegevens op te sporen. Vaak worden de drukker en de uitgever niet vermeld. Ook de band kan van kunsthistorische waarde zijn. Het ontsluitingswerk bestaat dus behalve uit het vervaardigen van een normale beschrijving ook uit andere elementen zoals gegevens vastleggen voor een binderscatalogus en een drukkersregister. Op het ogenblik is het zo dat de catalogisering van een boek in één keer voltooid moet worden. Dat is ontzettend veel werk, soms uitlopend tot acht uur voor één boek, een volle werkdag dus. De gebruiker die gewoon de titel wil hebben moet wachten totdat wij ook de drukker en de band hebben vermeld. Je kan er bij de ouderwetse catalogus niet op terugkomen om later de beschrijving nog eens uit te breiden. Een extra beschrijving zou f 100,— per titel kunnen kosten. Maar bij automatisering is het de bedoeling dat we beginnen met een kernachtige beschrijving en dat we op den duur de resultaten van verder onderzoek erin zullen verwerken. Je kunt met behulp van een computer gemakkelijk een titel oproepen en een zinsnede eraan toevoegen.' Operationalisering van een geautomatiseerde catalogus bij oude drukken zal binnen driekwart jaar haar beslag krijgen. Dan zal een geautomatiseerd bestand opgebouwd kunnen worden van 40 ä 50 duizend titels.

m k irtje is: enis J bi (pn gusa sair e 1 dacl leelr ibrei k, w an

lor ede ren

:v.\

ld a'h sp( erkf n mi n n beu ijnc lom lem 1 0] om

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen