Ad Valvas 1977-1978 - pagina 238

AD VALVAS — 27 JANUARI 1978

14

Ondanks harde

onderdrukking

Zwarte studenten in Zuid-Afrika blijven strijdbaar

drag worden getoond en in het byzyn van anderen een loyaliteitsverklaring getekend. De rektor kan zonder opgaaf van redenen toelichting weigeren. De opsomming is alweer ver van uitputtend. Voor de staf gelden soortgelijke bepalingen. Opvallend is dat blanke protesten tegen deze toestanden vnl. van engelstalige, liberale zijde kwamen. En niet van de Afrikaander, kal-

Het is 24 september 1974. Een solidariteitsmanifestatie waar 4000 ä 5000 mensen hun steun betuigen aan het Frelimo, de bevrijdingsbeweging van Mozambique. De bijeenkomst is georganiseerd door bij de "Black Conscionsness'-beweging betrokken organisaties, zoals de SASO (South African Students Organisation) en de BPC (Black Peoples Convention). Kort tevoren had minister Krüger van justitie voor een maand lang alle aktiviteiten van SASO en BPC verboden. Aanvankelijk heeft de manifestatie een vreedzaam verloop. Dan grijpt de politie in. Meer dan twintig wilde politiehonden worden op de weerloze massa losgelaten. Veertien zwarten worden ter plaatse gearresteerd. Dezelfde avond nog wordt een inval gedaan in de kantoren van SASO en BPC. De aanwezige kaderleden worden meegnomen, de rest wordt thuis opgehaald. Een aantal van de gearresteerden zit nu nog vast. Voor de omstandigheden waaronder ze zijn opgesloten leze men het recente Amnesty-rapport Politieke Gevangenen in Zuid-Afrika. Het geeft uitvoerige informatie over aantallen politieke gevangenen, martelingen, sterfgevallen en het optreden van de politie tijdens onlusten de afgelopen anderhalf jaar. De hierboven beschreven gebeurtenis is maar één van een rij in het oog springende gevallen van protest en konfrontatie. Ondanks alle pogingen om de zwarte studenten te disciplineren, te kontroleren en te hersenspoelen, zijn hun universiteiten bijna vanaf de oprichting in een chronische staat van onrust geweest. Onrust, waar doorgaans alle reden toe was. En nóg is. Op ontelbare wijzen manifesteert het apartheidssysteem zich in het hoger onderwijs. Onderwijs aan blank en zwart is vrijwel gescheiden. Voor blank is vele malen meer geld beschikbaar dan voor

Vervolg van pagina 5 stelling en de wijze van opereren van het ICB nader vorm geeft aan de hand van de kritiek en de opmerkingen die naar aanleiding van het voorstel uit de instellingen komen. Dat is niet in de nota gebeurd omdat men dan op een oeverloos aantal details kritiek gaat hebben, en op grond daarvan de konceptie verwerpt. In de tweede plaats geloof ik dat je in organen als de AR en het ICB door de omstandigheden moeten laten bepalen hoe de procedure precies per onderwerp zal liggen. Je kunt natuurlijk wel iets zeggen over welke soort onderwerpen het ICB zal behandelen. In de eerste plaats is het natuurlijk zo dat de colleges van bestuur eigen bevoegdheden hebben, volgens de wet. De onderwerpen die daar onder vallen en landelijke afstemming nodig hebben kunnen in het ICB worden behandeld. Een voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de afslankingsnota voor het wetenschappelijk korps, want dat is personeelsbeleid. Je kunt er natuurlijk lang over stoeien wat de universiteitsraden daar voor bemoeienis mee hebben, daar wordt in de instellingen verschillend over gedacht, maar dat is toch een onderwerp voor het ICB, denk ik.' Veel kwesties, zoals bouwzaken, worden nu geregeld in het bilaterale overleg, het overleg tussen één instelling en het -ministerie. Zullen er naar uw mening onderwerpen van dat overleg verhuizen naar het ICB, om gezamenlijk daarover met het ministerie te onderhandelen? Brenninkmeijer: 'Ja, daar moet ik natuurlijk heel voor-

Door Johan de Groot zwart (kleurlingen zitten er letterlijk en figuurlijk tussen in). Zwarte universiteiten worden door blanken bestuirrd. Voornaamste doel van het onderwijs aan de zwarte bevolking lijkt de aanpassing aan de apartheid. Een typerend citaat, van dr. Verwoerd, toentertijd (in 1953) minister van Inboorlingen Zaken: 'Goede ras-relaties worden bedorven wanneer niet het juiste onderwijs wordt gegeven, zoals wanneer dit gebeurt door mensen die verkeerde verwachtingen aan de kant van de inboorlingen zelf scheppen, als zulke mensen geloven in een politiek van gelijkheid. Daarom is het noodzakelijk dat het onderwijs aan inboorlingen op zo'n m,anier gekontroleerd wordt dat het in overeenstemming is met de politiek van de staat.' Bepalingen Zo mogen zwarte studenten niet zonder toestemming van de (blanke) raad of van de rektor het universiteitsterrein verlaten, geen organisatie vormen of daar lid van worden en evenmin pamfletten verspreiden of persverklaringen geven. Bij de inschrijving moet jaarlijks een bewijs van goed ge-

zichtig mee zijn. Ik denk dat er altijd een stuk problematiek over blijft dat typerend is voor de afzonderlijke instellingen, dat zal altijd in overleg tussen CvB en ministerie behandeld blijven. Ik kan me wel voorstellen dat een aantal zaken dat nu bilateraal behandeld wordt, in ieder geval gezamenlijk worden voorbereid. Heel iets anders is wat daarop het antwoord zal zijn van het ministerie. Het departement kan liever multilateraal willen overleggen, maar misschien ook liever afzonderlijk. Dat is het beleid van de minister, dat kun je van hieruit niet vaststellen. Maar een vooroverlegfase zou heel dienstbaar kunnen zijn.' Je zou je kunnen voorstellen dat de toewijzing van bouwgelden in het ICB plaats vindt. Brenninkmeijer: 'Ja, daar moet ik voorzichtig over zijn. Als het ICB het zinnig vindt om daar over te praten, dan natuurlijk wel. Kijk, zo'n struktuur roept iets op, hoop ik. Als men het in het ICB zinnig vindt om daar waar er aanleiding toe is om over dat soort onderwerpen te praten, dan moet je dat toejuichen. Als men tot een zekere konsensus kan komen over de bouwnormen bijvoorbeeld, zou dat bij konkrete plannen op het departement wel eens een rol kunnen spelen. Maar er moet natuurlijk niet overloos geleuterd gaan worden over hoe het talengebouw in Utrecht er uit moet komen te zien.' Wordt ICB geaccepteerd ? Zal het moeilijk zijn om, de instellingen er toe te bewe-

De begrafenis van de in de gevangenis omgekomen Steve Biko, één van de eerste SASO-leiders. gen deze struktuur te aksepteren? Brenninkmeijer: 'Dat denk ik wel ja, ik denk niet dat dat zo simpel zal wezen.' Hoezo, zoveel autonomie hoeven de instellingen toch niet in te leveren? Brenninkmeijer: 'Nee, maar de ervaring is toch dat die autonomie een heel geliefkoosd onderwerp is, alles wat maar lykt^op aantasting van de autonomie komt heel bedreigend over. Dat hele kleine puntje in de wet op de herstrukturering dat landelijk één kursusduur moet worden vastgesteld, dat heeftin menige instelling stormen van protest doen opwaaien. Men vond dat iedere instelling apart die kursusduur moest kunnen vaststellen. Grotere stappen in de samenwerking acht ik op dit moment dan ook volstrekt onhaalbaar. Ik hoop alleen dat als de struktuur goed werkt men gaandeweg, op vrijwillige basis, en wellicht in 1982 bij de herziening van de wet dan ook wettelijk vastgelegd, tot verdergaande samenwerking komt.'

Sint

Juttemis?

Maar dat kan ook nog St. Juttemis worden? Brenninkmeijer: 'Zeker. Maar door de wet afgedwongen samenwerking tussen de instellingen... kijk, dat is natuurlijk het nadeel van de instellingen, die worden bevolkt door zeer intelligente lieden, en door de wet uitgedachte . samenwerkingsvormen, dat is een uitdaging voor: hoe gaan we dat met zijn allen ontkrachten? Als men het zelf niet wil, dan helpen wettelijke maatregelen ook niks.'

vinistische kant. De Afrikaanse Studenten Bond (niet zo bekend als de engelstalige NUSAS maar zij vertegenwoordigt wel de helft van het aantal dagstudenten) steunt het regeringsbeleid. De NUSAS heeft — met alle risiko's en gevolgen van dien — al meer dan 25 jaar konsekwent het racisme in het onderwijs afgewezen. Pas in 1969 kwam het tot de oprichting van een eigen zwarte studentenorganisatie. De SASO. Ontstaan uit de toen vijf jaar oudere^ radikale en multi-raciale University Christian Movement. Vanaf het begin nam de SASO een strijdbare houding aan. Niet tevreden met belangenbehartiging van de zwa"rte studenten zonder meer, probeerde zij in de gehele zwarte gemeenschap een nieuw gevoel van zelfbewustzijn en kapaciteiten te ontwikkelen, de zogeheten 'Black Consciousness'. Sinds oktober 1977 is de SASO, evenals b.v. het Christelijk Instituut van onze eredoktor Beyers Naudé, een verboden organisatie.

Stellingen het verdient aanbeveling dat artsen en verpleegkundigen in hun opleiding tenminste gedurende een periode van twee weken als patient in een ziekenhuis worden opgenomen en behandeld, (p m andreoli-vu, a'dam)

de overheid geeft als werkgever een slecht voorbeeld aan het bedrijfsleven door steeds meer gebruik te maken van kortlopende arbeidskontrakten voor funkties, waar dit niet automatisch uit de aard van de werkzaamheden voortvloet. (j de wilde - vu, a'dam )

gezien de toenemende verkeerscongestie op rijkswegen, zal het niet lang meer duren of de leuze: „blij dat ik rij", moet vervangen worden door: „blij in de rij", (p m andreoli-vu, a'dam)

Amnesty voert internationale campagne Amnesty is een internationale actie van ruim twee rnaanden begonnen met als tweeledig doel: enerzijds het informeren van het Nederlandse publiek en het activeren ver verschillende groeperingen in Nederland, anderzijds het uitoefenen van druk op de Zuidafrikaanse autoriteiten en het informeren van de Zuidafrikaanse bevolking over de campagne en de schendingen van de mensenrechten in hun land. Zeer waarschijnlijk zal er ook aan de VU het een en ander gebeuren. Hoe, waar en wanneer is nog niet bekend. Gedacht wordt o.a. aan het 'met veel tamtam' overhandigen van informatie over de toestand in Zuid-Afrika aan het CvB en anderen, die met de contacten met dat land te maken hebben. Amnesty meent dat slechts een afschaffing van het apartheidssysteem de wezenlijke oorzaken van politieke gevangenschap in Zuid-Afrika kan wegnemen. Een apartheidsregime dat door en door verweven is met het (hoger) onderwijssysteem. Daarover en over de strijd van de zwarte studentenbeweging SASO meer hiernaast. Een negental SASO-leiders zitten sinds eind 1974 opgesloten. Veroordeeld tot vijf of zes jaar, omdat ze 'het handhaven van wet en orde in gevaar brachten'. Volgens rechter Justice Boshoff hadden ze 'totale verandering in Zuid-Afrika door het volledig mobiliseren van de zwarte gemeenschap op het oog'. De negen werden niet schuldig bevonden aan het gebruik van geweld. Het zijn politieke gevangenen. Amnesty heeft ze 'full adoption status' toegekend. (J. d. G.)

Vervolg van pagina 6 kans kreeg zijn mond open te doen. Naar verluidt organiseerde de Westduitse tv een discussie tussen politici en studentenleiders (lees: woordvoerders van de RCDS, verbonden met de CDU en tégen de staking). Bondsminister Helmut Rdhde erkende dat de studenten het recht en ook redenen hebben om te protesteren. Maar dan wel op een andere manier, die niet het functioneren van de universiteiten belemmert, vond hij. De bestempeling van de universiteiten als 'broedplaatsen van terrorisme' noemde hij 'beledigende laster, die kan leiden tot een gevaarlijk mengsel van agressie en berusting aan de universiteiten.'

Numerus clausus Vanaf het volgende studiejaar zal bij onze oosterburen nog slechts voor tien vakken (w.o. medicijnen) een numerus clausus gelden. Dit jaar waren het er nog 41, waarvan overigens bij een groot deel de belangstelling van de studenten zo gering was dat er nog behoorlijk wat studieplaatsen overbleven. Dit is de eerste keer dat de bondsregering alle deelstaten op dit punt achter haar beleid heeft weten te krijgen. Dat werd mogelijk toen het CDU/CSU-éénheidsfront tegen de verlaging van het aantal numerus clausus-richtingen uiteenviel. Nu begint het touwtrekken tussen bond en landen over de vraag wie welk deel van de kosten betaalt. Naar schatting van een hoge ambtenaar zal het bedrag voor deze operatie in de buurt van de één miljard D-mark komen te liggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen