Ad Valvas 1977-1978 - pagina 243

AD VALVAS — 3 FEBRUARI 1978

Over de resultaten van universitaire samenwerkingsprojekten

in Indonesië

Indonesische autoriteiten accepteren alleen veilige samenwerkingsprojekten Tot welke resultaten vorige universitaire samenwerkingsprojekten in Indonesië hebben geleid is de vraag waar Gerrit Jongkind zich in dit tweede artikel in een serie van drie bezighoudt. Het eerste artikel (zie Ad Valvas 27 januari) handelde over de Indonesische universiteiten in het algemeen en de Gadjah Mada Universiteit in Yokjakarta in het bijzonder. Met zün serie wil Gerrit Jongkind aantonen dat de politieke marges voor samenwerking met universiteiten in de Derde Wereld niet groot zün, iets wat anderen hem in feite betwisten. Zo drs. Th. van der Pluym, medewerker van de vakgroep sociale geografie van ontwikke­ lingslanden (SGO) (zie Ad Valvas 13 januari). Het derde en laatste artikel van Gerrit Jongkind zal graan over de vraag hoe breed de mar­ ges voor de vakgroep sociale geografie in Indonesië zijn. Gerrit Jongkind studeert sociale geografie aan de VU sinds 1972, koos na z'n kandidaats voor de richting sociale geografie van ontwiltkelings­ landen maar switchte later over naar onderwflsgeografie. Hy is tevens medewerker van de Derde Wereldwinkel VU. Alvorens in te gaan op twee kon­ krete universitaire Projekten met Indonesië, wil ik de voorwaarden schetsen waaraan zo'n projekt moet voldoen, eer het geaksep­ teerd wordt. Je kunt als vakgroep op een universiteit niet zomaar een projekt in Indonesië starten en daarby zelf bepalen op welke groepen in Indonesië je je daarby richt. Je moet eerst enkele sluizen passeren. De belangrijkste daar­ van zijn het NTIPFIC (Nether­ lands Universities Poimdation Por International Co­operation), Bui­ tenlandse Zaken en de Indonesi­ sche autoriteiten.

Selektie

in

Nederland

Een vakgroep dient een verzoek in bij het NUFFIC. Het NUFFIC moet voor èlk projekt toestem­ ming vragen aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit mi­ nisterie van stijl en decorum staat vanouds bekend als een meer be­ houdend ministerie en hier zal weinig verandering in treden, nu dr. Van der Klaauw ( W D ) mi­ nister van Buitenlandse Zaken is geworden. Het NUFFIC loopt in Indonesië regelmatig de Projekten af. Dit in overleg met de Nederlandse am­ bassade (waar mr. P. Renardel de Lavalette ambassadeur is). On­ derdeel van de instruktie die de medewerkers mee krijgen is o.a.

Nieuwe rector magnificus

Door Gerrit Jongkind de volgende bepaling: 'Ten aan­ zien van zyn contacten met pu­ bliciteitsmedia dient hy zo spoe­ dig mogeiyk contact op te nemen met de Ned. Ambassade te Dja­ karta.' Als er buiten de ambassa­ de om naar b.v. Ned. kranten of weekbladen informatie wordt doorgespeeld over de situatie in Indonesië, staan daar zware sank­ ties op, want: 'De universiteit/ hogeschool moet bereid zyn om by onvolkomen naleving van deze in­ struktie in overleg met NUFFIC en DTH, de medewerkers terug te roepen.' (1)

Indonesië hierin dat men tegen­ wicht zocht tegen 'wezensvreemde ideologieën zoals het marxisme­ leninisme'. (5) Het ligt in de bedoeling van de Indonesische autoriteiten om fi­ losofie als verplicht studiimi­ge­ nerale vak op alle Indonesische universiteiten in te voeren naast het onderwys in de Pantja Sila, de staatsideologie. In 1975 zei ge­ neraal Soeharto, na terugkeer van zyn wereldreis: 'de kommu­ nistische overwinning in Indo­ China is het resultaat van ideo­ logisch fanatisme. De Amerikanen hadden zich slechts beperkt tot militaire tegenmaatregelen. Maar Ideologisch fanatisme kan alleen met overeenkomstige ideologische beslistheid bestreden worden.' (6) By de politieke gevangenen op het eiland Boeroe is de Pantja­Sila ook erg populair als we de Tele­ graaf ^an 17 dec. '77 mogen gelo­ ven 'ledere week zyn er avonden waarop de gevangenen verplicht met de Indonesische staatsleer, de 'Pantja Sila' worden geconfron­ teerd. Het Geloof in God staat daarby op de eerste plaats. Op­ vallend is de byval voor deze leer die onder de gevangenen is waar te nemen.' (7) Op deze manier komen de oi^e­ twyfeld goede bedoelingen van prof. Peursen en prof Mulder wel in een vreemd daglicht te staan.

Selektie in Indonesië

Het

Het Indonesische Wetenschappe­ lyk Instituut (LIPI) is de enige overheidsinstantie die vergunnin­ gen voor wetenschappeiyke akti­ viteiten afgeeft in Indonesië. Het LIPI neemt beslissingen o.a. in overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken. (2) De toegestane research bestrykt die gebieden welke door de Indo­ nesische regering als vitaal wor­ den beschouwd. Het resultaat van de research dient mede gepresen­ teerd te worden aan de Indonesi­ sche regering. (3) Een aantal Projekten kwam door de selektie heen, waaronder een telecommunicatie projekt, een me­ disch­radiologisch projekt, een fi­ losofie­ en een ­landbouwprojekt. Omdat de VU in het filosofie­pro­ jekt r>articii>eerde, lichten we het filosofie­projekt eruit en omdat we vermoeden dat de vakgroep so­ ciale geografie van ontwikkelings­ landen in één of andere vorm gaat participeren in een 'integrated rural development' projekt, kozen we het landbouwprojekt eruit om toe te lichten.

Prioriteit nummer één in het vijf­ jarenplan van Indonesië is een snelle ekonomische groei. In dat kader geniet opbouw van industrie voorkeur boven opbouw van de landbouw.

Het

filosofieprojekt

Van 1972 tot 1976 heeft de Vrye Universiteit samen met de Uni­ versiteit van Leiden een projekt uitgevoerd dat fot doel had me­ dewerking te verlenen aan de op­ bouw van het universitaire onder­ was in de wysbegeerte aan de Gadjah Mada universiteit. Een belangryk onderdeel van het pro­ jekt is de 'upgrading' oftewel by­ scholing van de filosofiedocenten in Indonesië door middel van gastkoUeges van Nederlandse do­ Abusievelijk werd in het bericht centen. dat prof. dr. D. M. Schenkeveld rector magnificus is geworden (AV Projektleiders waren prof. D. C. 27 januari) vermeld dat het be­ Mulder van de VU, prof. C. A. stuur van de Vereniging akkoord Peursen van de RU Leiden en was gegaan met de voordracht prof. Notonagoro van de Gadjah van het college van dekanen na Mada. Prof. Notonagoro is hoog­ de universiteitsraad daarover te leraar in de Pant ja Sila en in de hebben gehoord. Het Verenigings­ Mentale Opvoeding. (4) bestuur hoort de universiteitsraad De Pantja­Sila is een geloof/filo­ echter niet over een dergel yke sofie die op vele manieren te in­ voordracht, maar het college van terpreteren is. zy bestaat uit 5 dekanen. Daarna, gaat deze voor­ zuilen: 1) geloof in de Al­Ene­ dracht naar het Verenigingsbe­ Godheid; 2) humaniteit; 3) na­ stuur, dat de uiteindelijke be­ tionale eenheid; 4) onderling slissing neemt. Op de foto: prof. overleg; 5) sociale gerechtigheid. Schenkeveld. De nadruk wordt momenteel ge­ legd op de eerste zuil, die van het Ter aanvulling nog het volgende. geloof in de Al­Ene­Godheid en Prof. Schenkeveld was van 1972— wel zodanig dat alle Indonesiërs 1976 dekaan van de letterenfakul­ verplicht zyn één van de vyf gro­ teit. Op 1 september '76 werd hy te godsdiensten te beiyden. tot conrector benoemd, wat hü tot Volgens prof. Peursen lag het be­ 1 januari dit jaar bleef. (Bed.). lang van het filosofieprojekt voor

landbouwprojekt

Zo wordt het Instituut voor Ont­ wikkeling van het Platteland te Malang, Oost Java, nogal stlef­ moederiyk bedeeld met financiële middelen. Het zoeikt steun voor zyn werkzaamheden by de Land­ bouw Hogeschool in Wageningen en de Katholieke Hogeschool te Tilburg. Zo worden in 1971 een landbouwdeskundige en socioloog voor 4 jaar uitgezonden naar In­ donesië voor een projekt. Doelstelling van het projekt; het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling van het platteland, waarby met name de aandacht wordt gericht op de armere en so­ ciaal ontredderde groepen van de bevolking, waaronder landloze boeren. (8) Het projekt krygt de naam mee van 'Rural Develop­ ment Project'.

Ongelijke

beginsituatie

Nu zyn de verhoudingen van grondbezit scheef in Indonesië; veel boertjes zajn slechts landar­ beider of pachter op andermans sawah. Vindt er vermeerdering van de produktie plaats (door in­ voering van machines, kunstmest, pesticiden) dan zaJ primair de grondbezitter hiervan profitern. De grond en daarmee de op­ brengst zyn immers van hem. Hierby is dan nog de grotere grondbezitter in het voordeel, doordat deze een deel van z'n oogst niet nodig heeft voor de konsumptie van z'n gezin en dit overschot te gelde kan maken om hiervoor kunstmest, etc. te kopen. De inkomensongeiykheden wor­ den groter en je ziet een koncen­ tratie van grondbezit z'n intrede doen; ryke boeren kopen de grond op van de armeren.

Vrije

marktekonomie

Daarby komt nog dat in een vrye marktekonomie zoals in Indonesië steeds meer cash­crops verbouwd worden om aan de koopkrachtige vraag uit het westen te voldoen (koffie, suiker en tabak). Dit is lukratiever dan voedselgewassen voor de arme bevolking te verbou­ wen. Het in Djakarta verschynende dagblad Sinar Harapan berichtte

Kamp voor politieke gevangenen op Boeroe. onlangs dat rond de stad Yokja­ karta tienduizenden mensen op de rand van de hongerdood balan­ ceren. Ook West­Java kampt met voedseltekorten. Zo zyn in het vanouds overschotten produceren­ de regentschap Krawang (eertyds de 'rystschuur' van Java geheten) duizenden gevallen van honger­ oedeem gekonstateerd. (9) Op Oost­Java met zo'n 30 miljoen inwoners zie je dat al meer dan een kwart van de grond in beslag genomen wordt door de verbouw van suiker, tabak en koffie. (10) Indonesië wordt steeds afhanke­ lyker van het buitenland, zowel voor wat z'n uitvoer betreft (ge­ notsartikelen) als voor wat be­ treft z'n invoer (basisvoedsel). Vorig jaar moest er voor 1,8 mil­ joen ton ryst ingevoerd worden, terwyi men dit jaar al rekent op 2,3 miljoen ton, oftewel meer dan vyftlg procent van de op de we­ reldmarkt voorhanden reserve van 4,5 miljoen ton. (11) Samenvattend kunnen we zeggen, dat door selektie van het projekt door NUFFIC, Buitenlandse Za­ ken en de Indonesische autoritei­ ten alleen die Projekten in aan­ merking komen, die de Nederland­ se belangen zoals Buitenlandse Zaken die percipieert niet schaden en die veilig zijn voor de Indone­ sische autoriteiten. Het filosofie projekt is van vele kanten bekri­ tiseerd vanwege z'n bruikbaarheid voor de Indonesische generaals. Voor wat betreft het landbouw projekt toonden we aan dat door de ongeiyke beginsituatie (grond­ bezit, geld) en door de werking van het vrye marktmechanisme, dat in het nadeel van de minder draagkrachtigen werkt, een pro­ jekt als dat van Wageningen/Til­ burg toch moeiiyk kan voldoen aan z'n verwachting. Gegeven de sociaal­politieke struktuur van Indonesië werkt ontwikkeling van het platteland, in het voordeel van de rykeren; het vergroot eer­ der dan verkleint de tegenstel­ lingen. Deze uitkomst is, gezien de prioriteiten die de Indonesi­ sche regering zich stelt, n.l. na­ druk op groei i.p.v. verdeling niet zo bevreemdend.

'Counterpart' Denkt de Indonesische regering een universitair samenwerkings­ projekt in te kunnen passen in haar beleid, dan zal zy het aksep­ teren. Probeer je als het projekt in Indonesië toch anders uitpakte dan je verwachtte, nog iets in de marge te veranderen, by te stu­ ren, dan kan de regering het pro­ jekt stoppen. Dat je ondertussen de Indonesi­ sche mensen met wie je het pro­ jekt uitvoerde (je 'counterpart') in moeiiykheden hebt geholpen, is daarby niet denkbeeldig.

Noten: (1) Rondschrijven van het NUF­ FIC aan de Secretarissen van de Bureaus Buitenland, 18 sept. '73. (2) Evaluatie nota Indonesië. Universitaire Ontwikkelingshulp. LOG, p. 16. (3) Brief van de ambassade van de Republiek Indonesië in Neder­ land, Den Haag, 2 febr. '73. (4) idem (2) p. 17. (5) OVERZIC HT. Het filosofie­ projekt in Indonesië. Prof. Peur­ sen. Dec. '77 p. 18. (6) idem (2), p. 19. (7) Dagblad de Telegraaf, Exclu­ sief. Guido van de Kreeke. 17 dec. '77. (8) OVERZIC HT. Hoe het LOG zich ongeloofwaardig maakt. Dr. ir. G. H. de Bruijn. Dec. '77, p. 18. (9) Onze Wereld. Honger op Ja­ va. Gerard Boon. Jan. '78. p. 6. (10) Weekblad de Groene Am­ sterdammer. Liever suiker voor de export, dan rijst voor de bevol­ king. Prof. Ernst Utrecht. 28 dec. '77, p. 9. (11) idem (9), p. 7.

Nieuw taalkundig tijdschrift Binenkort zal het eerste nummer verschijnen van een nieuw Leids taalkundig tijdschrift, 'Het Glot', dat vier keer per jaar uit zal ko­ komen in afleveringen van onge­ veer zestig pagina's. In 'Glot' zullen bydragen verschy­ nen van in eerste instantie Leidse taalkundigen, waarbij onder an­ dere wordt gedacht aan artikelen, werkgroepsverslagen, delen of sa­ menvattingen van doctoraalscrip­ ties, verslagen van promotie­on­ derzoek, boekbesprekingen en 'squibs'. Het eerste nummer van 'Glot' be­ vat onder meer een geautoriseerde verkorte versie van 'A Theorie of Core Grammar', de in december 1977 gehouden Huizingalezing door Noam Chomsky, een artikel van Jan Kooy 'Morpheme Boundaries and Syllable Boundaries: A Case for Natural Phonology', en van Frank Jansen en Jos Nyhof 'Neem jy thee zonder t'. In het tweede nummer zullen we­ derom een aantal artikelen wor­ den opgenomen, onder andere van Michael Moortgat, 'Heten en noe­ men: een semantische analyse', van Teun Hoekstra. 'Een opper­ vlakte­analyse van negatiever­ " schynselen in het Nederlands' en van Harry van der Hulst, 'Meta­ regels in dlachrone generatieve fonologie', alsook het eindverslag van de doctoraal werkgroep van het Instituut Nederlands, eerste semester 1976­1977, 'Woordvolg­ orde en taywoordelyke bepalingen'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen