Ad Valvas 1977-1978 - pagina 123

AD VALVAS — 4 NOVEMBER 1977

11

Salarisverlaging ambtenaren met gemiddeld 3 procent lev ert 40 ä 50.000 arbeidsplaatsen op

Universiteit en maatscliappij staan voor fundamentele iceuzes In Folia Civitatis van 1 oktober heeft de filosofisch anthropoloog prof. Theo de Boer de knuppel in het hoenderhok gegooid. Samen met drs. Hans van Rooijen bepleit hq het op de belling zetten van een universitaire politieke cultuur, die wordt overheerst door de spraakmakende gemeente van de VVD en de CPN, en die tot uitdrukking komt in een spijkerharde verdediging van de financiële belangen van de hogere inkomenstrekkers. Deze verdediging begon bq het onschuldig lijkende

universiteiten zouden géén universiteiten zijn, als het verzet tegen de inkomensnivellering niet van een passende ideologie zou worden voorzien. Bij VVD-ers ligt die ideologie in de verdediging van de prestatiemaatschappü. Prestaties moeten worden beloond. Dat in feite niet de prestaties worden beloond, maar de intelligentie, die je bij je geboorte hebt meegekregen, weten alleen degenen, die zich wel eens serieus met het vraagstuk van de inkomensverdeling hebben beziggehouden. Het intellectuele vermogen, dat iemand bezit, is vanuit economisch gezichtspunt niet erg verschillend van het financiële vermogen, dat iemand bezit. In beide gevallen is dit vermogen doorgaans niet te danken aan een 'prestatie', maar kan het wel op de arbeids- of kapitaalmarkt in grof geld worden omgezet, geld dat uitsluitend aan de toevallige vermogensbezitter ten goede komt. Bij CPN-ers is het de ideologie van de klassenstrijd, die het werk moet doen. Een hoogleraar: een 'werker' en als zodanig valt hij onder de factor 'arbeid'. Aanpakken van zijn inkomen betekent dat de factor 'kapitaal' weer eens op de factor arbeid terrein wint. Dit moet tot elke prijs worden voorkomen. Met behulp van deze eigen ideologie worden op een schaamteloze wijze de hoge inkomens van artsen, advocaten en 'onderwijswerkers' verdedigd. Deze redenering gaat er aan voorby dat veruit het grootste deel (driekwart of meer) van de inkomensverschillen in onze sanenleving niet het gevolg is van hoge Jiapitaalinkomens, maar wordt veroorzaakt door verschillen binnen de factor arbeid zelf. Als men uitbuiting definieert als het genieten van een hoger inkomen dan op grond van de arbeidsinspanning is gerechtvaardigd, dan zijn de goed betaalde academici de grootste uitbuiters van onze maatschappij. Met Karl Marx kunnen we het echter eens zijn, dat ook de ideologie van de klassenstrijd een dekmantel is voor het eigenbelang.

Unilever vallen ontslagen. Een bedrijf als Volvo-DAP, dat onlangs gesaneerd leek, wordt opnieuw door massa-ontslag bedreigd. Hoe veilig zitten de ambtenaren in verhouding tot alle anderen! Zij kunnen nooit en te nimmer worden ontslagen. Het enige dat hen kan overkomen is, dat zy binnen het ambtenarenapparaat worden overgeplaatst naar een andere functie met volledig behoud van salaris. De ambtenaren zijn hierom uit oogpunt van solidariteit met alle anderen verplicht een extra offer te brengen. Ik pleit er niet voor, dat ook ambtenaren ontslagen moeten kunnen worden teneinde de verhoudingen recht te trekken. Ik vraag slechts dat zij, aan wie de economische crisis toch al gelieel voorbij gaat, een bescheiden loonoffer brengen om hun collega's in de particuliere sector aan meer werk te kunnen helpen. Vooral de hogere ambtenaren zouden dit loonoffer moeten brengen. Daarbij gaat het mij niet om individuele liefdadigheid, omdat daarmee geen enkel maatschappelijk probleem wordt opgelost. De ambtenaren zouden collectief moeten aanbieden, dat sij tezamen één miljard gulden op tafel leggen OTTI de overheid in de

verzet tegen de duizend gulden collegegeld voor studenten, maar dreigt nu in een tweede versnelling te komen door de actieve steun aan het verzet tegen sociaal-democratische bewindslieden, die een poging ondernemen om van de bevoorrechte posities van hoogleraren, wetenschappelqk medewerkers en eerstegraads leraren bij het middelbaar onderwijs een schilfertje af te slaan.

groepen zeer veel achteruit moeten. Het gemiddelde van 3% kan dus per inkomensgroep worden gedifferentieerd van 0-10% of van 1-5%, naar gelang de politieke voorkeur die men heeft. Een arbeidsplaats bij de overheid kost ongeveer ƒ 45.000,— ä 50.000,— aan salaris. Maar met een dergelijke arbeidsplaats wordt een werkloosheidsuitkering van ƒ20.000,— ä ƒ25.000,— uitgespaard. Per saldo kost een arbeidsplaats in de overheidssector dus pakweg ƒ20.000,— ä ƒ25.000,—. Dat betekent, dat met dat ene miljard niet minder dan 40.000 ä 50.000 arbeidsplaatsen kunnen worden gecreëerd. Dat is dus bepaald de moeite waard om over na te denken. Door een dergelijke operatie biyven de overheidsuitgaven precies even hoog als zij waren. Er verandert bijna niets. Alleen worden voor hetzelfde geld aanmerkelijk meer ambtenaren te werk gesteld. Men kan zeggen dat de vermindering van een salaris met gemiddeld 3% een negatieve invloed heeft op de consumptie. Daar staat tegenover dat 40.000 ä 50.000 voormalige werklozen, die tot voor kort slechts van een werklooseidsuitkering moesten leven, nu een vorstelijk ambtelijk

Extra offer De Boer en Van Rooijen delen in Polia mee een Alternatief Ambtenaren-Comité te hebben opgericht, dat de universitaire salarissen in het bijzonder en de ambtelijke salarissen in het algemeen vanuit een ander perspectief wil benaderen. Reeds een week vóór hun interview had ik mij als sympathisant van het Alternatieve Comité gemeld, omdat ook ik vind dat een keerpunt in het universitaire politieke denken dringend noodzakelijk is. De principiële vraag, die daarbij aan de orde komt, is de kwestie of, nu bijna het gehele Nederlandse volk op de nul- of minlijn in de inkomens wordt gedrukt, van de ambtenaren nog een extra offer mag worden gevraagd. Naar mijn mening is een dergelijk extra offer zowel op sociale als op economische gronden goed verdedigbaar. In de gezinnen van de niet-ambtenaren waart het spook van dé werkloosheid rond. ledere arbeider moet rekening houden met de mogelijkheid, dat hij volgend jaar op straat kan worden gezet.

Geen ontslag De werkloosheidsdreiging breidt zich immers uit tot in de sterkste bedryven: de multinationale ondernemingen. Philips-Apeldoorn is geliquideerd, AKZO zit al vele jaren in de rooie cijfers, Hoogovens zit in moeilijkheden, bij

Door prof. dr. Hans van den Doel Een belangrijk gunstig neveneffect van een dergelijke ingreep is het volgende. Tot nu toe paste de overheid de salarissen van ambtenaren min of meer automatisch aan bü de ontwikkeling in het particuliere bedrijfsleven. Dit zogenaamde trendbeleid is een bron geweest van veel ellende. In de industrie stijgt immers jaarlijks de productiviteit, zodat hogere lonen daar economisch mogelijk zijn. Maar in de dienstensector en in het bijzonder in de overheidssector, is de productiviteitsstijging van nature gering. Het trendbeleid dwingt de overheid dus om salarisverhogingen te betalen, die niet door een productiviteitsstijgtng worden terugverdiend. Het gevolg is dat de overheid de laatste zes jaar weinig nieuwe activiteiten ter hand heeft kunnen nemen en dat het het grootste deel van de belastingverhoging moest besteden aan het betalen van salarisverhogingen van ambtenaren. Collega C. Goedhart heeft er meermalen op gewezen, dat onder andere hierdoor de collectieve sector op een ongewenste wijze wordt uitgehold. Naar onze mening heeft hij dat goed gezien en is een belangrijk deel van de Nederlandse werkloosheid van deze uitholling van de collectieve sector het rechtstreeks gevolg. Men denke aan de trendbreuk in de overheidsinvesteringen in infra-structurele werken, die sinds 1970 duidelijk zichtbaar is en die in de bouwvakken en allerlei toeleveringsbedrijven tal van massaontslagen heeft veroorzaakt. Wanneer nu de overheid overgaat tot een eenmalige salarisverlaging van 3%, betekent dit dat de overheid nu eens niet de salarissen van ambtenaren aanpast bij het bedrijfsleven, maar haar positie als grootste werkgever in Nederland gebruikt om richting te geven aan de loonontwikkeling in de particuliere sector. Het effect op de werkgelegenheid op langere termijn zal alleen maar heilzaam zijn.

Andere

gelegenheid te stellen veertig tot vijftigduizend arbeidsplaatsen te scheppen. Voor een dergelijk extra offer zijn niet alleen sociale, maar ook economische redenen. Door de werkloosheid is een baan in de ambtelijke sector ineens meer aantrekkelijk geworden. Net zoals in de jaren dertig prefereren velen thans een zekere loopbaan in de publieke sector boven een onzekere loopbaan in de particuliere sector. De schaarsteverhoudingen op de arbeidsmarkt zyn plotseling drastisch gewijzigd en er is ook vanuit economisch geedchtspunt geen bezwaar tegen, dit tot uitdrukking te brengen in een extra verlaging van het ambtelijke salaris.

50M00 Laten we de economische kant van de zaak eens nader bekijken. Collega Wim Driehuis en ik hebben een simpele rekensom gemaakt. Totaal worden ƒ35 miljard aan ambtenarensalarissen betaald. Als daar één miljard vanaf gaat, is dat gemiddeld per ambtenaar 3%. In feite moeten natuurlijk de laagste inkomensgroepen niet of bijna niet achteruit, terwijl de hoogste inkomens-

salaris uitbetaald krijgen. Dat stimuleert de consumptie weer. In het algemeen vinden Wim Driehuis en ik overigens dat stimulering van de consumptie niet onder alle omstandigheden versmaad hoeft te worden, maar uit het oogpunt van werkgelegenheidsverschaffing ook niet het hoogste goed is.

Bron van ellende Uit het budgetonderzoek van het CBS is immers gebleken dat de stijging van de particuliere consumptie, die in de periode 19651974 plaatsvond, in belangrijke mate werd besteed aan vakantiereizen, autobenzine, genotsmiddelen en de horeca. Een belangrijk deel van de effecten van deze consumptie lekte dus weg naar' het' buitenland, terwijl een ander deel besteed werd aan Produkten (zoals jenever), die weinig arbeidsintensief zijn en dus uit oogpunt van werkgelegenheidsverschaffing weinig zoden aan de dijk zetten. De euforie over de handhaving van de koopkracht is dus uit politiek oogpunt wel begrijpelijk; maar heeft uit het oogpunt van de werkgelegenheidsverschaffing niet de hoogste prioriteit. s

methoden

De vraag kan worden gesteld of die één miljard voor arbeidsplaatsen nu persé uit ambtenarensalarissen moeten worden gefinancierd en of dat niet op een andere wijze kan. Er zijn twee andere financieringsmethoden denkbaar. De eerste is financiering via belastingverhoging. Dit is in de huidige omstandigheden economisch ongewenst, omdat belastingverhoging wordt afgewenteld in de lonen, waardoor aan de andere kant wel arbeidsplaatsen worden geschapen, maar aan de andere kant arbeidsplaatsen worden vernietigd. De tweede methode is financiering via vergroting van het overheidstekort. Los van de vraag of dit economisch mogelijk IS, vind ik een dergelijke methode politiek ongewenst. Na 1980 loopt de export van aardgas terug en moeten we ons financieringstekort toch al bijstellen. Wanneer we het financieringstekort steeds maar groter laten worden, scheppen we voor na 1980 dus een onoplosbaar probleem. In feite worden hierdoor de fundamentele keuzen ontweken, die juist nu noodzakelijk zijn.

Meer wijkagenten Deze fundamentele keuzen betreffen in de eerste plaats de vraag waar ons toekomstig bestedingspatroon heen gaat: naar de particuliere sector (vakantierei-

Zoals we vorige week al berichtten heeft na de amsterdamse prof. dr. Theo de Boer nu ook zijn collega aan de UvA prof. dr. Hans van den Doel zich aangemeld bg het Alternatieve Ambtenaren Aktiekomitee. Dit komitee werd opgericht uit misnoegen met akties van het Nederlands Genootschap voor leeraren tegen mogelijke salarisverlaging voor leraren. Het komitee verwijdde haar scope overigens tot alle ambtelijke salarissen^ waaronder dus ook de universitaire salarissen. In Groningen volgen de hoogleraren Delfgauw en Roscam Abbing het spoor van het komitee. In een artikel in Folia Civitatis zette Hans van den Doel uiteen waarom hq zich bij het komitee aansloot. Hij rekent voor, dat een salarisverlaging voor ambtenaren met gemiddeld 3 procent 40 k 50.000 arbeidsplaatsen oplevert. Omdat deze ideeën ook aan de VU leven (het CvB-lid dr. K. van Nes lanceerde het idee van salarisverlaging met het oog op 35 formatieplaatsen extra) namen we dit artikel over. (Red.) zen, autobenzine) of naar de publieke sector. Onze binnensteden worden bedreigd door een grauwe nivellering. Akkoord, op korte termijn zijn geen bouwvakkers te krijgen om deze steden te verbeteren. Maar wat korte termijn wèl mogelijk is, is het instellen van een milieuschoonmaakdienst, het opvoeren van de huishoudelijke gezinshulp, het verkleinen van de klassen, het verlagen van het aantal studenten per docent, en meer wijkagenten in het politiecorps. Want een econoom is er niet om uit te maken of meer politie goed of slecht is voor de mensen, maar om goed te luisteren naar de wensen, die de mensen zelf op tafel leggen.

Bescheiden prijs Uiteraard brengen al deze activiteiten extra bijkomende kosten met zich mee. Een politieagent heeft een uniform nodig, een verpleegster een bromfiets, en een docent een extra kamer. Deze komende kosten moeten natuurlijk niet uit dat ene miljard worden betaald, maar kunnen worden terugverdiend door de consumenten voor de extra overheidsdiensten, die zij nu ontvangen, een bescheiden prijs te vragen. Niet de kostprijs, want die is prohibitief hoog, vooral voor de lagere inkomenstrekkers. Dertig gulden per uur voor een verpleegster is niet haalbaar, maar drie gulden per uur misschien wel. De mensen staan niet in de ry voor meer benzine, meer vakantiereizen, meer alcohol. Ze staan in de ry in de wachtkamer van de dokter, in de ziekenhuizen, voor meer huishoudeiyke hulp als men niet in staat is het gezin zelf te verzorgen, voor bescherming door de politie, voor meer onderwas voor hun kinderen. Daar liggen de fundamentele noden van het individu; daar liggen de fundamentele tekorten van onze maatschappy. Deze tekorten opheffen, de inkomensverschillen verkleinen en de werkloosheid bestryden. Daar ligt de taak van de universitaire gemeenschap. Tenminste als zy dienstbaar wil zyn aan de maatschappy en geen schorpioen wil geven, waar gevraagd is om een ei. (GVPD, Folia

Civitatis)

Advertentie

DIKS Autoverhuur bv V. Ostadestraat 278, Amsterdam-(Z). Telefoon 714754 en ?23366 Fil. W. de Zwijgerlaan 101. Tel. 183767 400 nieuwe luxe- en bestelwagens w.o.: FORD - VW . SIMCA - OPEL NIEUWE MERCEDES EN HANOMAG VRACHTWAGENS TOT 18 m» EN 3 i TON , (groet en klein rijbewijs) Lage prijzen en studenten 107o korting

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen