Ad Valvas 1977-1978 - pagina 133

AD VALVAS — 11 NOVEMBER 1977

Balans van tien jaar studentenbeweging:

'^m/i^^^'iX

'Ga terug naar Af

j^^^

<, «ï^

Westduitse studenten in verdediging gedrongen De idealen klonken zo mooi. D e fantasie moet aan de macht.' En 'AUe rationeel niet gemotiveerde heerschappq moet weg.' De eisen waren niet anders dan gerechtvaardigd. 'Amerikanen weg uit Vietnam' en 'Onteigen Springer' (de reaktionaire krantenmagnaat). Het cha­ risma van Rudi Dutschke was er en het enthousiasme van duizenden studenten. De realiteit bleek keihard. Het succes was van korte duur. Toegegeven, er is in West­Duitsland veel gebeurd tussen 1967 en nu, maar is er echt wat veranderd? Je zou een verhaal over tien jaar Westduitse studentenbeweging heel goed het motto mee kunnen geven van 'Ga terug naar Af!' Het is niet moeilijk een exakte datum voor het begin van de be­ weging te bepalen. Namelijk 2 juni 1967. De Perzische sjah, voor een officieel bezoek in Duitsland, luistert in een West­Berltjnse opera naar Mozart's Zauberflöte. Eén van de aria's die gezongen wordt heet 'In deze heilige ruimte is wraak onbekend'. Buiten in het donker protesteren 3000 studenten tegen het moorddadige bewind van de sjah. De politie treedt op en de studenten vluchten uiteen. Ééntje biyft liggen: Benno Oh­ nesorg. Dood, een politiekogel in het achterhoofd. Jaren later wordt de Westberlijn­ se CDXT­politikus Peter Lorentz ontvoerd. De daders noemen zich naar de sterfdag van Benno Oh­ nesorg 'de Beweging tweede juni'. Onder hen is vermoedelijk Fritz Teufel, één der oprichters van de WestberUjiKte Kommune I, die waarschijnlijk het meest bekende experiment uit de studentenre­ volte is geweest. Van Fritz Teu­ fel is ook de uitspraak 'Het is al­ tijd nog beter een warenhuis aan te steken dan een warenhuis te drijven'. Het verband tussen stu­ dentenbeweging, geweld en tegen­ geweld is onloochenbaar. Toch is zij voortgekomen uit het pacifis­ tische buitenparlementaire verzet tegen (in de eerste plaats) de atoombewapening. Hoe ging het verder na de tweede juni? Ach, op heel veel punten verschilt dat nauwelijks van de ontwikkelingen elders in West­ Eiu­opfe en de Verenigde Staten. Misschien zegt het iets dat de Studentenrevolte in Amerika be­ gon (Berkeley 1964), vervolgens naar Duitsland overwoei (juni 1967) en weer later onder andere in Frankrijk (mei 1968) en Ne­ derland opbloeide. De stnjdme­ thoden waren hier hetzelfde als in Amerika en behielden vaak hun oorspronkelijke namen. Teach­ins, sit­ins, go­ins, pam­ fletten, discussies en demonstra­ ties. Men protesteerde tegen het on­ recht elders in de wereld (Viet­ nam!) en de schijndemokratie in eigen land. En tegen nog veel meer. Maar de beweging was niet alleen tegen. Er kwamen experimenten met alternatieve levensvormen uit voort. Bijvoorbeeld de poli­ tieke kommune van Fritz Teufel, een leefgemeenschap die niet in de eerste plaats op de interne problemen gencht was maar wat deed voor mensen die in tucht­ huizen hadden gezeten, voor ge­ flipte arbeiders en ex­delinkwen­ ten. De Westduitse bevolking vindt het minder leuk. Geen won­ der, als ze in de krant verhalen lezen over kommunistische straat­ vechters en door Ulbricht (van de DDR) betaalde herrieschoppers.

Wel degelijk gevolgen Zo rond 1970 bleek duidelijk dat de beweging wel degelijk gevol­ gen had. Maar laten we eerst de negatieve balans opmaken. De sjah en zijn politieke politie heb­ ben zich niet door de protesten laten beïnvloeden. Springer is niet onteigend. Het imperialisme is niet ten val gebracht. Het ver­ zet tegen de wet op de noodtoe­ stand mocht ook niet baten. Deze wet maakt het mogelijk dat in een slecht gedefinieerde toestand van nood een aantal burgerlijke vrijheden geschrapt kunnen wor­ den, de BVD­bevoegdheden verre­ gaand mogen worden uitgebreid, het leger tegen een dreigend ge­ vaar ingezet kan worden etcetera. Eén van de doelen die wel bereikt werden is het vertrek van de 'Amis' uit Vietnam. Al zal dat wel meerfcedanken zijn aan de oppo­ sitie in Amerika zelf dan aan het Europese studentenprotest.

Door Johan de Groot (Dit is bet tweede en laatste ar­ tikel naar aanleiding van een reis van onze medewerker naar de Duitse Bondsrepubliek.) Als gevolgen in de Westduitse maatschappij kan men zoal wij­ zen op de veel grotere vrijheid op het gebied van sex (de Sex­Wel­ le), meer begrip voor vormen van anti­autoritaire opvoeding en be­ wustwording van Duitse vrouwen, die zich onder andere uitte in ver­ zet tegen het absolute verbod op Abortus. Ongewild bracht de stu­ dentenrevolte ook beweging in de politieke stemming in de Bonds­ republiek. De 'Grosse Koalition' van CDU en SPD onder leiding van ex­nazi Kiesinger werd in 1969 afgelost door een regering, waarin voor het eerst in de Duit­ se geschiedenis de sociaal­demo­ kraten de grootste koalitiepart­ ner waren. Willy Brandt bonds­ kanselier en Gustav Heinemann president. Er heerste een stem­ ming van alles wordt nieuw. Aan de universiteit waren de ver­ anderingen het grootst. De heer­ schappij van de professoren werd neergehaald. Ook studenten en ander universiteltspersoneel moch­ ten meebeslissen. De omgangsstijl werd veel minder formalistisch. Men probeert nieuwe vormen van onderwijs en er kwam meer ruim­ te voor professoren met een marxistische benadering. In Bremen kwam zelfs een geheel nieuwe universiteit in 1971. Men probeerde de schotten tussen de fakulteiten af te breken, stelde een maatschappijwetenschappe­ Ujke basisstudie voor alle studen­ ten, docenten en TASsers, etc. Op 5000 studenten waren er 135 raden. In vrijwel alle deelstaten werden aan de universiteit her­ vormingen doorge\oerd. Zelfs daar waar CDU of CSU aan de macht was.

Wat er overbleef Is er veel overgebleven van die hervormlngseuforie? Weliswaar is de studentenpositie 'geïnstitutio­ naliseerd' en hebben voormalige leiders van de revolte zich inge­ graven als hoogleraar. Aan ver­ schillende maatschappg­ of gees­ teswetenschappelgke fakulteiten is er zelfs een meerderheid van linkse hoogleraren. IM^ar veel hebben de studenten niet meer in te brengen.

Het gerechtshof in Karlsruhe, dat beslist over de interpretatie van de grondweï, heeft gezegd dat de profs in alle vragen van onder­ wijs en onderzoek een meerder­ heid moeten hebben. Hoogleraren hebben een zeldzaam sterke arbeidsrechtelijke positie. Maar met een ruime interpretatie van het universiteitstuchtrecht kunnen ze aardig in toom gehou­ den worden. Al te linkse mensen worden al lang niet meer aange­ nomen. Daar is immers het Radi­ kalenbesluit voor. En dan is er in­ middels een nieuwe bondswet (het Hochschulrahmengesetz) die de demokratisering nog verder te­ rugschroeft, een strenger tucht­ recht invoert en de AstA's (de formele spreekbuis van de stu­ denten) verbiedt algemeen poli­ tieke uitspraken te doen. Ook buiten de universiteiten wor­ den de hervormingen terug ge­ draaid. Hierover is de laatste tijd genoeg geschreven. Het is interes­ sant nog even aandacht te beste­ den aan de rol van het geweld van en tegen de studentenrebel­ üe. Het begon met de dood van Ohnesorg. Op groene donderdag 1968 wordt Rudi Dutschke neer­ geschoten door een psychopaat, die zich tot zijn daad door Bild­ Zeitung had laten inspireren. Met pasen daarop worden de uitgeve­ rijen van het Springer­koncern belaagd, auto's in brand gesto­ ken, stenen door ramen gesmeten en de verspreiding van een deel van de oplage van de Bild­Zei­ tung verhinderd. Ulrike Meinhof, kolumniste in Konkret, hèt blad van de Apo, rechtvaardigt de akties. 'Iiaten we vaststellen: degenen die vanuit politieke machtsposities steen­ worpen en brandstichten hier ver­ oordelen, maar niet de hetze van het Springerkoncern, niet de bommen op Vietnam, niet de ter­ reur in Perzié, niet de martelin­ gen in Zuid­Afrika, degenen die de onteigening van Springer fei­ telijk verwerkelijken kunnen, in plaats daarvan aan Grote Koali­ tie doen, die in de massamedia de waarheid over Bild en Bild­ Zeitung zouden kunnen versprei­ den, hun engagement voor ge­ weldloosheid is huichelachtig, ze meten met twee maten (...)' Het is niet moeilijk je in te denken dat je zelf mee had kunnen doen aan het geweld tegen de Sprin­ gerpers.' Maar toch, schrijft Ulrike: 'Te­ gengeweld, zoals in deze paasda­ gen is niet geschikt sympathie te wekken (...). Tegengeweld loopt gevaar tot geweld te worden waar de bruutheid van de politie de wet van handelen bepaalt, waar machteloze woede de superioriteit van de rationaliteit aflost, waar de paramilitaire inzet van de po­ litie met paramilitaire middelen beantwoord wordt.' Gelukkig ziet het grootste gedeelte van de pro­ testerende studenten dat ook in. Aanleiding voor machteloze woe­ de is er genoeg. De Westduitse journalist Boudewijn Chorus (30

~

«

*

^

Smmmm 00 P»

^^ ^^ieren ''1? jO

IJHHlLICH ftf

f,rJ

jaar, aanhanger van de doelstel­ lingen doch geenszins van de middelen van de RAP) trekt in een interview met Alexander Münninghoff een parallel tussen Nederland en de Bondsrepubliek. 'Terwijl in Nederland kraakpan­ den werden betrokken en omge­ bouwd tot centra van alternatief leven en denken, zonder dat de overheid daar krachtig tegen in ging, was er hier geen enkel vreedzaam experiment mogelijk. Terwijl in Nederland protestbe­ zettingen doorgaans in overleg­ sfeer werden afgehandeld ramde hier de politie op de bezetters in Een dialoog tussen overheid en linkse jongeren werd van begin af aan onmogelijk gemaakt. De poUtieke kommune in West­Ber­ lijn was ­een goed initiatief maar de politie ontruimde de zaak.' 'Voor links bleef over de Lange Mars door de Instituties' (Rudi Dlutschke). Gewoon afstuderen, ergens een baan nemen en dan vanuit die maatschappelijke po­ sitie proberen iets aan de samen­ leving te veranderen. Maar voor veel mensen was die weg inder­ daad te lang. Drie voormalige Apo­prominenten kozen voor de kortere (? ) weg van het terroris­ me. Fritz Teufel is één van hen.

Verband studenten^ beweging en terrorisme Er is verband tussen de Westduit­ se studentenbeweging en het ter­ rorisme daar. Enkele individuen, inderdaad voortgekomen uit de studentenbeweging, beleiden de terreur, enkele zeer kleine groe­ pen (de K­groepen) geven open­ lijk toe dat ze geweld tegen de gevestigde orde voorstaan. De overgrote meerderheid van de ak­ tieve linkse studenten wist en weet zijn machteloze woede te be­ heersen en veroordeelt elke vorm van geweld. Dat mag echter niet verhinderen dat ze worden beschouwd als 'sympathisanten'. Lees: wegberei­ ders voor dan wel potentiële ter­ roristen, dus heel gevaarlijk! Dat mag evenmin verhinderen dat een direkt oorzakelijk verband wordt voorgesteld tussen de Apo en het terrorisme. Het marxistische moe­ ras moet uitgedroogd worden! Een belangrijke vraag is nog, hoe kijken de woordvoerders en 'rad­ draaiers' van toen terug op de afgelopen tien jaar? In het kader van een 'tien jaar later'­diskussie hebben vele van hen nog eens terug gekeken. Als belangrijke fouten van de beweging worden gezien de opsplitsing in vaak el­ kaar bestrijdende dogmatische groepjes, de afwending van de arbeiders in de fabrieken toen bleek dat die niet mee wilden doen aan hun 'eigen' revolutie, het zoeken van eskalatie zonder nog de maatschappelijke situatie in het oog te houden. 'De beweging kon goed de emotio­ nele toestand van een groep uit de middenklasse voortgekomen studenten verwoorden — dat was onze sterke punt. Maar dat zijn belai^en die niet gelijk zijn aan die van de bevolking. Vandaar onze isolatie', aldus Günther Amendt nu. Indertijd is hij nog veroordeeld tot een boete van 70.000 D­mark voor z(jn aandeel in Sprir^er­reilen. Veel van de voormalige studen­ tenleiders doceren tegenwoordig aan de universiteit, een enkeling is musicus (Frank Wolff) of schrijver (Peter Schneider). Geen van allen is een loopbaan als ambtenaar of in het bedrijfsleven begonnen, ze hebben later ver­ schillende politieke ontwikkelin­ gen doorgemaakt. Vaak ook staan ze niet meer achter datgene wat ze vroeger beweerd hebben. De positie van de Westduitse stu­ dentenbeweging nu. Enerzijds is zij kollektief verdacht als 'sym­ pathisante'. Anderzijds wordt ge­ zegd dat 'die Linke' tegenwoor­ dig toch aanzienlijk groter is dan tien jaar terug. Ook meer niet­ studenten telt, denk aan de vele Bürgerinitiative' t ^ e n bijvoor­

beeld kernenergie. In meerdere steden zijn socialistische bureaus, die een verbinding tussen ge­ scheiden linkse groeperingen vor­ men. Op hun thuisbasis, de imiversitei­ ten, zijn de studentengroepen in de verdediging gedrongen. Gele­ genheid voor inspraak en onder­ wijs in kleine groepen is er eigen­ lijk niet meer. In de komende acht jaar moeten er 150.000 extra studenten opgevangen worden. De politieke stemming is tegen hen.

Kamervragen over prof. P. Brückner

De Tweede­Kamerleden Evenhuis en Dees (beiden W D ) hebben mi­ nister Van Kemenade van Onder­ wijs schriftelijk om inlichtingen gevraagd over de besluitvorming met betrekking tot de benoeming van prof. dr. Brückner tot gast­ docent aan de subfaculteit op­ voedkunde van de Universiteit van Amsterdam. Die benoeming ge­ schiedde onlangs bij Koninklijk Besluit. Gevraagd is of het waar is dat tegen betrokkene een onderwjek gaande is op last van de regering van de Westduitse deelstaat Ne­ dersaksen, dat hangende dit on­ derzoek prof. Bruckner voor drie maanden geschorst is in de uit­ oefening van zijn taak aan de technische universiteit van Han­ nover, en dat in het verleden en­ kele disciplinaire dan wel straf­ rechtelijke maatregelen tegen be­ trokkene ziJn genomen. De kamerleden willen weten, als een en ander bevestigd wordt, of een en ander bij de besluitvor­ ming inzake de benoeming van prof. Briickner is betrokken of ge­ wogen. Het is bekend dat Briickner in het verleden tot een boete veroordeeld is omdat lüj de voortvluchtige Ul­ rike Meinhof onderdak zou heb­ ben verleend. Deze zomer heeft hij samen met andere hoogleraren bijgedragen aan een grotere ver­ spreiding van een omstreden ar­ tikel uit de Göttinger studenten­ krant, waarin de auteur zijn ge­ voel van 'heimelijke vreugde' over de dood van de procureur­gene­ raal Buback uit. Het artikel ein­ digt echter met een resolute ver­ oordeling van geweld. In vrijwel alle Duitse kranten werd alleen de 'heimelijke vreugde' geciteerd, begeleid met felle kommentaren over studenten die terreur durf­ den te rechtvaardigen. Daarom wüde Briickner e s . het artikel op grotere schaal verspreiden. De tuchtmaatregelen hebben waar­ schijnlijk te maken met het feit dat hij niet tegelijkertijd erbij wilde zeggen dat hij zich van het artikel distantieerde.

Advert^itie

DIKS Autoverhuur bv V.­ Ostadestraat 278, Arpsterdam­(2). ' : Telefoon 714754 en 7233'66 f. Fil. W. de Zwijgerlaan 101. Tel. 163767 .400 nieuwe­ luxe­ en bestelwagens; w.o.: . FORD ­ V W ­ S I M C A ­ OPEL' .NIEUWE MERCEDES, EN . HANOMAG VRACHTWAGEMS. TOT 18 m' EN 3i TON' . (groot­en klein rijbewijs)­. ­' Lage prijzen en studenten ­.lO'/cr korting

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen