Ad Valvas 1977-1978 - pagina 419

7

er vijf jaar geen getrek meer aan catalogusbak I de lezer, komende uit de richting Buitenveldertselaan zich naar de ingang van h e t hoofdgebouw e n alvorens hij de VU idel passeert een blik werpt door de ruime vensters, die uitzien fietsenrekken, zal hij d a a r b i n n e n enkele schrijfmachineachtige *n ontwaren. Mocht hij hiervoor geen oog hebben d a n k a n hij ; laten r u s t e n op de c h a r m a n t e bediening a c h t e r de toetsenIn dit artikel gaat h e t evenwel om de aanwezige a p p a r a t u u r , naamde terminals, welke dienst doen b y de catalogusafdeling VU bibliotheek.

dt Er 1-

noen n-

t n h e e n 1.

it i-

i•n yr •n i-

isr IS

t',n >e el tie m us ie te 19

en eDe ge en 'er 'T-

an en de atiklar zal nd an

vorig j a a r zijn de eerste Is aangekomen en op dit zijn er zes (ä ƒ25.000) i n Zij stellen de catalogiling in s t a a t de titelbegen v a n boeken op geauerde wyze tot s t a n d te omen. Voorheen geschiedmet de h a n d hetgeen een intensieve procedure b e t e typkamer, kontroles, r e tiedienst, afwerking en i n totdat uiteindelijk de op de juiste p l a a t s i n de e catalogusbakken terecht n Nu worden de gegevens )t op de terminals en vastop magneetbandcassettes. ;evens worden één of meer per week via een zendter)ver h e t openbare telefoonen de kosten v a n een i n t e r gesprek gezonden n a a r h e t entrum v a n de R U Utrecht, prozaïsche n a a m ACCU (Academisch Computer im U t r e c h t ) , alwaar een ter de gegevens opslaat. Op Kir de afdeling titelbeschrij! bepalen m o m e n t (ongeveer Ie weken) wordt n a a r de ter het c o m m a n d o 'drukken' [en met als gevolg d a t e n igen later de kaartjes v a n recht worden bezorgd. tomatisering v a n de titelbeingen bjj de alfabibliotheek ; zeer binnenkort h a a r volMomenteel zljn ca. t i e n d titelbeschrijvingen i n h e t matiseerde b e s t a n d a a n g e De bèta- en de medische heek zullen weldra volgen wachting luidt d a t per 1 j a ­ 1979 de gehele catalogus v a n !J bibliotheek g e a u t o m a t i ­ zal zijn. Nadere informatie ie opgedane praktijk en de erwachten ontwikkelingen igen we v a n de h e r e n Dister l centr. bibl. techn. diens­ 3raams en Huibregtse ( c a t a ­ irafdeling). )m krijgt de VU­bibliotheek irtjes uit Utrecht? 'Daar zit een voorge­ lenis a a n vast. Vanaf 1969 is bibliotheek betrokken bij (project voor geïntegreerde usautomatisering), een l a n ­ samenwerkingsverband van universiteitsbibliotheken. achte erachter w a s d a t ie­ eelnemer titelbeschrijvingen ibrengen i n een centrale d a ­ '; welke gekoppeld zou wor­ n een a a n t a l terminals bij

ieder v a n de deelnemers. I n h e t begin zijn veel aktiviteiten o n t ­ plooid, m a a r i n de j a r e n '74 en '75 k w a m er een stilstand in de o n t ­ wikkeling door allerlei beleidsma­ tige verschillen v a n m e n i n g over de samenwerkingsvorm. M e n was h e t wel eens over h e t doel, m a a r niet over de middelen. I n de j a r e n '75 en '76 gingen we ons oriënteren gezien de nijpende problemen op de middelkorte t e r m y n (vijf ä zes j a a r ) . We vonden i n den lande twee operationele projecten, n.l. by de T.H. Eindhoven en de R U U t r e c h t . De overeenkomsten m e t U t r e c h t over w a t een catalogus zou moeten zijn, spraken ons a a n . U t r e c h t h a d al anderhalf j a a r een gunstige ervaring opgedaan ( t h a n s een geautomatiseerd b e s t a n d v a n 80.000 titelbeschrijvingen). Begin 1977 besloten we m e t U t r e c h t s a ­ m e n te werken. De verwerking ge­ b e u r t dus n u bij de ACCU i n U t r e c h t m a a r zal i n de toekomst waarschijnlijk plaatsvinden bij de SARA (Stichting Academisch R e ­ kencentrum Amsterdam).'

Hoe staat het met het heleid ten aanzien van samenwerkingsvor­ men met andere universiteiten in de toekomst? Dister: 'We blijven voorstander v a n een geautomatiseerde centrale landelijke catalogus. We vervullen op h e t ogenblik een w a a r n e m e r s ­ rol i n de PICA. l e d e r e universi­ teitsbibliotheek is op h a a r eigen houtje bezig. I n feite is onze s a ­ menwerking m e t U t r e c h t n u h e t enige operationele universitaire samenwerkingsverband in Neder­ l a n d voor w a t betreft de c a t a l o ­ gusautomatisering. Wat thans plaatsvindt is een decentrale i n ­ voering v a n catalogusautomatise­ ring.' Wat merkt de gebruiker van de VV­bibliotheek op het ogenblik van de catalogusautomatisering? Huibregtse: 'Afgezien van wat kleine verschillen (de kaartjes

Boeken

nu sneller ter

zien e r a n d e r s uit) m e r k t hij er op dit m o m e n t vrij weinig van. De ontsluiting van de bibliotheek g a a t n u wel sneller. De a a n w i n ­ stenlijsten over een m a a n d zijn n u in een dag klaar. Vroeger gingen d a a r toch wel een p a a r dagen typewerk overheen. De boeken zijn

n u sneller ter beschikking. We Lt^bben vroeger periodes gehad, d a t wanneer een boek b i n n e n ­ kwam, de gegevens voor de ge­ bruiker een half j a a r later t e r b e ­ schikking k w a m e n in de vorm van een cataloguskaartje. D a t is n u in een m a a n d realiseerbaar.'

beschikking Meer spectaculaire voordelen v a n catalogusautomatisering zal de ge­ bruiker in een zeer nabije toe­ k o m t merken. De heer Dister voor­ spelt d a t over een j a a r of vijf h e t cataloguskaartje zal verdwijnen. 'Er zal geen catalogusbak meer open getrokken hoeven t e worden.'

De catalogus vei^chijnt dan in boekvorm of op microfilm. Vooral deze laatstgenoemde ult­ voervorm v a n de computer is a a n ­ trekkelijk. Op elk uitleenpunt zou­ den zogenaamde COM­readers (Computer Output on Microfilm) k o m e n t e s t a a n . D a t zijn leesap­ p a r a t e n met een beeldscherm, w a a r i n microfilms gestopt k u n n e n worden. Zo wordt h e t mogelijk de gehele catalogus i n een h a n d o m ­ d r a a i t e overzien. Elke afdelings­ bibliotheek zou d a n op de eigen balie de beschikking k u n n e n h e b ­ b e n over een c e n t r a a l register. Dister: 'Dat zou de zoektijd enorm verminderen en bovendien een dubbele aanschaf k u n n e n voorko­ men. Technisch is h e t binnenkort wel mogelijk m a a r financieel pas op de langere termijn haalbaar.'

Eerste 'informatie­makelaars' op VU roepen met terminal litteratuurgegevens op Een nieuwe dienstverlening van de bibliotheek die in de toekomst als gevolg v a n automatisering veelbelovende perspectieven biedt is de 'do­ c u m e n t a r y information retrieval', een nog niet in h e t nederlands ver­ taald begrip. J e zou h e t k u n n e n omschrijven als litteratuuronderzoek via de computer. O p h e t ogenblik is h e t verzamelen v a n l i t t e r a t u u r over een bepaald onderwerp een moeizaam karwei. Allerlei bibliografieën en tijdschriften dienen geraadpleegd t e worden o m t e weten wat over bepaalde onderwerpen is verschenen. Het principe van de 'documen­ t a r y information retrieval' k o m t erop neer d a t op een centrale p l a a t s een computer s t a a t opge­ steld w a a r i n b e s t a n d e n m e t litte­ ratuurgegevens zijn opgeslagen. De computer s t a a t via een tele­

i n h e t gegevensbestand v a n de computer aanwezig, daarvoor n a a r de bibliotheekme­ dewerker, die als een soort infor­ m a t i e m a k e l a a r fungeert, m e t h e t verzoek een lijst v a n alle tijd­ schriftartikelen over dit onder­

p r t over dtijd arbeid ederlandse Vereniging v a n en met Academische Oplei­ V.V A.O.) heeft een rapport, d 'Deeltijdarbeid op hoger het licht doen zien, w a a r ­ specifieke moeilijkheden en rken van deeltijdarbeid n nagegaan. Naast i n t e r ­ met werkgevers, onderzoe­ naar h e t effect v a n deel­ «id op h e t werkloosheidcij­ jn ook enkele beschouwingen omen over de positie v a n lemers i n deeltijdfuncties, 1 op hoger niveau. H e t r a p ­ Mncludeert d a t m e n voor een e arbeidsverdeling zeker deel­ beid niet uit het oog m a g 'zen Het r a p p o r t is t e bestel­ « V.V.A.O., Postbus 26, 6700 ?ageningen.

Een blik op de catalogiseerafdeling van de centrale bibliotheek in het hoofdgebouw. Achter de terminal mevr. A. M. Franken van Bloemen­ daal­Noorman. Naast haar de heer E. M. J. Braams, hoofd van de af­ deling.

Drs. M. Gerzon, de eerste 'informatie­makelaar' terminal op de medische bibliotheek. foonlyn ('on Line') i n verbinding m e t terminals, die zich o p de d i ­ verse bibliotheken bevinden, ver­ spreid over h e t l a n d (of de we­ reld). W a n n e e r je bijvoorbeeld een proefschrift wil schrijven over h e t terrorisme i n Italië en de tijd­ schriftartikelen t e weten wilt k o ­ m e n die daarover handelen, ga je zelfs uittreksels v a n de artikelen

van de VU, achter

zijn

werp m e t b e h u l p v a n de t e r m i n a l op t e roepen. Misschien zijn er Voorlopig is een grootschalig ge­ bruik v a n deze mogelijkheden nog toekomstmuziek. A a n h e t eind v a n de tachtiger j a r e n zal deze vorm van litteratuurrecherche waar­ schijnlijk zijn ingeburgerd. Kleinschalig gebruik vindt op h e t ogenblik wel plaats, ook a a n de

VU. D e eerste informatiemake­ l a a r s van de VU zijn drs. M. Ger­ zon (medische bibliotheek), dr. T. Vreugdenhil (bètabibliotheek) en drs. H . A. A. K r a a y (gammabibli­ otheek) . Op de medische bibliotheek s t a a t een t e r m i n a l opgesteld, die vanaf april 1975 in verbinding s t a a t m e t een computer v a n D I M D I t e K e u ­ len (Deutsches I n s t i t u u t für m e ­ dizinische D o k u m e n t a t i o n und I n f o r m a t i o n ) . De terminal is voor­ zien van een snelle p r i n t e r en een beeldscherm m e t een communica­ tiesnelheid van 2400 bits p e r se­ conde. De computer van D I M D I levert litteratuurgegevens van voornamelijk tijdschriftartikelen op biomedisch gebied. D e h e e r Gerzon, bibliotheekmede­ werker voor de medische faculteit en bioloog v a n origine, die een speciale opleiding voor dit zoek­ werk met de computer i n Keulen heeft gevolgd, geeft ons een over­ zicht v a n h e t a a n t a l a a n v r a g e n over de afgelopen 32 m a a n d e n . N a a r gebruikersgroepen ingedeeld k o m t 57,1% v a n de a a n v r a g e n v a n de klinische afdelingen van de medische faculteit (ziekenhuis), 22,6% v a n de pre­klinische afde­ lingen, 6,6% v a n t a n d h e e l k u n d e , 7,6% v a n biologie, 6% v a n de ove­ rige faculteiten. N a a r de bestem­ m i n g v a n h e t gebruik ingedeeld is 21,3% v a n de a a n v r a g e n gedaan t.b.v. dissertaties, 18.3% t.b.v. b e ­ leid, diagnose en therapie, 15,4% t.b.v. nieuw experimenteel onder­ zoek, 12,9% t.b.v. lopend experi­ menteel onderzoek, 32,1% door de restgroep, waaronder klinische research en niet­experimenteel onderzoek.

Medische

spoedgevallen

Gerzon s c h a t h e t a a n t a l a a n v r a ­ gen, waarbij h e t g a a t om medi­ sche spoedgevallen en patiënten ter behandeling liggen, op vijf procent v a n h e t totaal. Neemt het aantal aanvragen voor

deze nieuwe dienstverlening niet erg toe? Gerzon: 'Er treedt een feed back op. D e a a n v r a g e r s appreciëren de snelheid v a n de service m a a r op een gegeven m o m e n t zijn er te veel aanvragen, hetgeen wachttij­ den t o t gevolg heeft. D a t werkt stabiliserend op h e t a a n t a l a a n ­ vrai­en.' Bestaat er bij het wetenschappe­ lijk personeel genoeg bekendheid met de 'documentation informa­ tion retrieval'? 'De mogelijkheden zijn wellicht nog onvoldoende bekend. Het zou ook k u n n e n zijn d a t de service nog onvoldoende bevalt gezien de l a n ­ ge w a c h t t y d e n . Er ligt wel een grotere m a r k t d a n n u is a a n g e ­ boord. H e t gemiddelde gebruik i n de Verenigde S t a t e n komt per m e ­ dische faculteit neer op 600 ä 700 a a n v r a g e n per jaar. De Utrechtse medische bibliotheek, die meer personeel heeft d a n wij, krijgt per j a a r 450 è. 500 aanvragen. BlJ de medische bibliotheek v a n de VU ligt d a t a a n t a l op 180.' Zou de 'information retrieval' op de langere termijn ook de studen­ ten behulpzaam kunnen zijn bij het opzoeken van litteratuur voor scripties en werkstukken? 'Dat is een beleidsbeslissing. F o r ­ meel is deze dienstverlening nu alleen bestemd voor w e t e n s c h a p ­ pelijke medewerkers. E e n dienst­ verlening a a n s t u d e n t e n zou m o ­ gelijk h e t studietempo t e n goede komen. Het is de vraag of h e t wel zo gewenst is om ze nooit te h e b ­ b e n l a t e n k e n n i s m a k e n m e t biblio­ grafieën i n traditionele vorm, o m ­ d a t de wijze van h a n t e r e n die daarbij noodzakelijk is i n meer uitgewerkte vorm t o c h ook terug te vinden is i n geautomatiseerde versies. J e schept wel een grote informatiekloof, wanneer j e s t u ­ d e n t e n de wijze van organisatie v a n d a t soort informatiesystemen zou onthouden. Ze worden d a n volledig afhankelijk gesteld v a n de service.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen