Ad Valvas 1977-1978 - pagina 121

9

AD VALVAS — 4 NOVEMBER 1977

Een impressie van een voorbeeld: de Philippsuniversiteit

in Marburg

Duitse universiteitsstudenten worden steeds meer 'gedepolitiseerd' De Duitse Bondsrepubliek. — Een naam die steeds meer zgn louter geografische betekenis verliest. Vrijwel automatisch denk je aan terrorisme, angst, politiegeweld. Een vaag gevoel van vrees: waar gaat het heen? Er is iets aan de hand waar je niet omheen kunt. Ook niet, zeker niet bij een artikel over de toestand aan de Duitse "Hochschule'. Als voorbeeld is de Philippsuniversiteit in Marburg gekozen. Aan andere universiteiten kan de situatie op sommige punten anders zqn. Al zyn er ook veel overeenkomsten. Niet alleen aan de Philippsuniversiteit kent men beroepsverboden, tuchtmaatregelen en de processen en demonstraties daartegen. Niet alleen in Marburg is er een eind gekomen aan het proces van demokratisering en is al duidelijk een omgekeerde tendens merkbaar. Niet alleen hier heerst er angst ondc studenten. Angst voor huiszoekingen op grond van vage verdenkingen van anonieme buurtbewoners. Angst voor een tijd dat een kritische vraag op kollege aanleiding is voor tuchtmaatregelen: hinderen van het onderwas. Die tijd lijkt niet zo heel ver af. Natuurlijk keimen de Duitse universiteiten ook de 'gewone' problemen als o.a. een toenemende werkloosheid van academici, een groeiend aantal nieuwe studenten en slechtse huisvesting geldgebrek van een grote groep studerenden. Bevolking, pers en politici tonen doorgaans weinig begrip. Vooral de kleine gewelddadige groepen komen in de publiciteit. Citaten uit studentenkranten over de ontvoeringen worden uit him verband gerukt weergegeven. De CDU bestempelt een redelijk pluralistische fakulteit maatschappijwetenschappen als kaderschool van de DKP. Is het vreemd dat er in zo'n sfeer stemmen opgaan die het denionstratierecht willen afschaffen. Dat er gesproken wordt van 'het uitdrogen van het marxi'tische moeras aan de universiteiten. Dat de CDU het belang van de belastingbetaler kan aanvoeren om het universiteitsbestuur zoveel mogeUjk volgens bedrijfsekonomische principes te willen inrichten. Voor wie een plaatsje als Marburg binnenstapt is er op het eerste gezicht niets aan de hand. Men vindt er een gezellige Aitstadt. Met smalle steil oplopende steegjes. Met kroegen die tot later dan gewoon open mogen blijven vanwege de klandizie van de studentenbevolking. Niet alleen de horeca maar bijna het halve stadje heeft direkt of indirekt met de universiteit te maken. De studenten zijn goed voor een jaaromzet van vele miljoenen. Stad en universiteit kennen elkaar al 450 jaar. Men zegt wel 'Marburg heeft geen uiversiteit maar Mar^ burg is een universiteit.' Net als elders in Eui-opa mogen in Duitsland studenten, hooggeleerd en minder hoogeleerd universiteitspersoneel over van alles en nog wat meebeslissen. De Philippsuniversiteit kent raden op fakulteits- en op universiteitsnivo. Wat daar konvent heet, heeft wel iets v.-eg van onze UR. Verschillen zijn er natuurlijk ook. Zo is er een wettelijk verplichte meerderheid van professoren. Anders klopt het niet met de grondwet zegt het konstitutionele hof in Karlsruhe. Verder heeft men de regel ingevoerd dat als er een opkomst van minder dan 50 pet. van de achterban bij de verkiezingen is, de partij van de desbetreffende groepering ook minder zetels krijgt. Dan is er nog een studentenparlement. De partijen die samen tot een meerderheid kunnen komen vormen de AstA, de formele spreekbuis van de studentenbe-

HOKTUS BOTANICUS De hortus botanicus aan de Van der Boechorstraat is vrij toegankelijk. Groepen bij voorkeur na afspraak, telef. (548) 4142. Openingstijden: maandag t/m vrijdag van 8-17 uur.

Door Johan de Groot (Onze medewerker geeft in dit eerste van een aantal artikelen zijn indrukken van een reis naar de Duitse Bondsrepubliek weer.) volking. Om de AstA te linancieren is elke student verplicht een financiële bijdrage te leveren.

Eigen belangen en behoeften voorop De meeste studenten zijn echter niet geïnteresseerd in politiek. De opkomst bij de laatste konventsverkiezingen y/a.'J maar net 48 procent. De minderheid, die wel politiek aktief is, is dat vaak op verschillende fronten. Niet alleen binnen de universiteit, ook daarbuiten. Bijvoorbeeld in een komitee tegen de Berufsverbote of door mee te lopen met een solidariteitsdemonstratie met het Chileense volk. Steeds meer komt het idee van solidariteit van en met de arbeidersklasse op de helling te staan en gaat men zich beperken tot zijn eigen belangen en behoeften. Er ontstaan vrouwen- en mannengroepen, het starre dogma verliest tei'rein aan de 'spontaniteit'. Veranderingen, die in Marburg tot uiting kwamen in een verkiezingsoverwinning van de in basisgroepen georganiseerde Sponti's. De sfeer in deze kringen is bedrukt. Men reageert met verslagenheid op de 'zelfmoorden' van Baader, Raspe en Enslin. Hoewel ze de weg van de terreur kozen, streden ze voor dezelfde idealen. Ondanks het feit dat men het geweld scherp veroordeelt, heerst er een gevoel van verbondenheid met de drie terroristen en hun lot. Het is waar dat men weinig medelijden heeft gehad met Schleyer, ex-nazi en verpersoonlijking van ondernemersbelangen . . . Men was voorbereid op een grote zoekaktie, zodra de affaireSchleyer ten exnde zou zijn. In een plaatselijk aktiecentrum hangen instruktiss wat te doen bij huiszoeking en arrestatie. Enkelen zeggen zelfs dat ze linkse boeken naar kennissen gaan brengen. Bang dat onderzocht zou worden welke zinnen onderstreept zijn. Men is bang voor de politie.

De Marburger politie Hoe kijkt de Marburger politie tegen de studenten aan? Hoofdkommissaris Hólterman, tweede man van het buro, vindt in het algemeen de verhoudii^ tussen politie en studenten in Marburg uitstekend. Anders dan in Frankfurt, waar volgens hem geen studentendemonstraties meer mogelijk zijn zonder dat het uitloopt op een gewelddadige konfrontatie met de politie. Een reden daarvoor is dat daar de 2gn. Kgroepen veel sterker zijn. Die K staat voor kommunisten. Het zijn groepen die wijwel alle openlijk bekennen dat zij bij verandering van de bestaande orde geweld niet uit de weg gaan. Teri^ naar Marburg. Natuurlijk is de relatie tussen politie en stu-

denten niet geheel probleemloos. Juist studenten rijden nogal eens in wrakkige auto's rond en plegen de verkeersvoorschriften wat soepel te interpreteren. Als ze dan ook nog diskussies met een agent aangaan of hem uitleggen dat hij eigenlijk belangrijker dingen te doen heeft dan een arme student voor zo'n kleinigheid aan te houden valt dat natuurlijk niet altijd even goed. Studenten zijn in Marburg de enige groep die met hun mening de straat op gaan. Hölterman vertelt dat de bevolking daaraan heeft moeten wennen. 'V/ij, als politie proberen in onze discussies met studenten hun problemen en hun beweegredenen om te demonstreren te begrepen. Wanneer men weet hoe het studentenleven zich afspeelt, men heeft een grote mate van vrijheid en zelfstandigheid, is minder tot 'Pünktlichkeit' gedwongen, en dat natuurlijk samen met de 'Drang der Jugend', begrijpt men dat hij alle problemen niet zo dicht bfl hemzelf oplossen wil. En zich ook moeilijker bepaalde dingen onderwerpen kan die de staat 'an sich' dwangmatig op hem uitoefent, want zordev dwang gaat het immers niet.' 'Onze houding tegenover studenten moet natuurlijk wel in overeenstemming zijn met onze wettelijke opdracht strafbare liandaUngen te voorkomen dan wel te onderzoeken'. Met de universiteit bemoeit de politie zich niet, tenzij de president of de Kanzler (zijn rechterhand) daarom vraagt. 'Waarbij we ons een eigen beslissing voorbehouden, die afhangt van onze inschatting w n de situatie.' Hölterman vertelt uit eigen ervaring hoe de poUtie bij verschillende akties op de universiteit haar uiterste best heeft gedaan geweld te voorkomen. De Marburger politie heeft ook te weinig mankracht om het op een harde konfrontatie met een grote groep studenten aan te laten komen. Toch zijn de studenten bang voor 'die Bullen'. En het is iiiet zo moeilijk zich dat in te denken. Ze zijn symbool van het gezag en in de meest letterlijke zin de verdediger van de rechtsstaat. Recht,

regels en wetten zijn er genoeg en de autoriteiten zijn maar al te snel geneigd daarvan gebruik te maken. Daardoor lijkt de politie altijd en overal aanwezig te zijn. Werd er een muurkrant opgehangen, die als beledigend voor Schleyer werd opgevat, de politie kwam om hem er af te halen. Is er een bezetting, 'huisvredebreuk', zegt de president, en daar zijn ze weer. Men zegt dat politie aanwezig was om te schrijven wat er bij een teach-in over de drie 'zelfmoorden' gezegd werd. Enzovoort. Denk aan Kallcai'. Denk aan de autokontroles: grimmige agenten, machinegeweren. Natuurlijk, de politie is ook bang.

Pogiing tot meer eenheid In december 1975 is door het Westduitse parlement het Hochschulrahmengesetz aangenomen (HRG). De eerste universiteitswet op 'Bundes'-nivo. Een na vijf jaar beraadslagen tot stand gekomen kompromis tussen SPD en t!DÜ, waarmee vooral de laatste tevreden Ujkt. In de 'tänder' wordt nu gewerkt aan het invullen van die raamwet. Het HBG probeert meer éénheid te brengen in het algemene universiteitsbeleid. Verder

informatiecentrum Informatiecentrum, hoofdgebouw kamer ID-03, telefoon 548 37 11

TER INZAGE In de afgelopen weken ontvir^ het Informatiecentrum o.a. de volgende publikaties, die aldaar ter inzage liggen: 0 Azië Studiën aan de Universiteit van Amsterdam, een inventarisatie. Publicatie van de Afdeling Zuid- en Zuidoost Azië, Antropologisch-Sociologisch Centrum, Sarphatistraat 106a, Amsterdam. 29 blz; 0 Jaarverslag 1976/77 Katholieke Leergangen Tilburg, 42 blz; % Drie rapporten van de Landelijke Stuurgroep Onderzoek Milieuhygiëne: Signalering en Evaluatie van Milienveranderingen (SEM), Inventarisatie van onderzoek betreifende het Projekt SKM en Milieuonderzoek in Nederland naar doelstellingen, resp. 95, 333 en 27 blz; 9 Overzicht van wetenschappelijke aktiviteiten, fakulteit der Geneeskunde, Leiden. (Projekten en publikaties 1976). 210 blz; O Kromme Nieuwgracht 29 en zijn bewoners, korte geschiedenis van het huis, dat thans het hart vormt van het universitaire CMnplex Kromme Nieuwgracht. Publicatie van de afdeling Public Relations, Voorlichting en Documentatie van de Rijksuniversiteit te Utrecht. 39 blz; 0 Christian Higher Education-the contemporary challenge. Bevat een volledig programma van de werkzaamheden van de First International Conference of Reformed Institutions for Christian Higher Education'. Tevens een overzicht van de genomen beslissingen en een verslag van deze conferentie, die van 9-13 september 1975 gehouden is in de universiteit van Potchefstroom, Zuid-Afrika. 418 blz; 0 Hoofdlijnen van de nieuwe TNO-organisatie, nota van de Minister voor Wetenschapsbeleid inzake de herstructurering van TNO. 33 blz.

beoogt het onder andere ingrijpende studiehervorming, een nieuwe toelatingsregeling en een herordening van de personeelsstruktuur. Vooral van stiidentenzijde, deels ook van andere bij de universiteit betrokkenen is een storm van kritiek tegen de wet losgebarsten. Het HRG betekent nl. ook terugschroeven van demokratirering, verkorting van studieprogramma's tot vier jaar, een (nog) strenger universiteitstuchtrecht en een vermindering van de autonomie van de universiteit. Ook wordt de AstA het politiële mandaat ontnomen. Het wordt voor haar verboden om zich bijvoorbeeld solidair te verklaren met de politieke gevangenen in Chili. Of in de Sowjet-Unie. In Hessen streeft de SDP-regering ernaar de veranderingen in de huidige wetgeving die het HRG voorschrijft te beperken. Onderwijsminister Krollmann betoogt dat de universiteit 'een zo groot mogelijke speelruimte' wordt gelaten. Rond de zomer volgend jaar zijn er verkiezingen in Hessen. Het is niet uitgesloten dat de CDU dan aan de macht komt. Hoe denkt men er daar over? Een greep uit een kongresbundel. Men vindt dezelfde ideeën, iets anders geformuleerd, terug in een eigen wetsontwerp.

Bedrij fsekonomische opzet nodig Zowel het financieel-ekonomische als het personeelsbeleid moeten volgens de CDU door de staat worden overgenomen. Hoogleraren dienen van hun bestuurstaak te worden ontlast. Het universiteitsbestuur moet zich zoveel mogelijk volgens bedrijfsekonomlsche principes vlottrekken. De universiteit wordt beschouwd als een politiek vrij e instelling. Wetenschappelijk en politieke pluraliteit worden scherp van elkaar gescheiden. Er moeten maatregelen komen, die een sterker eigen verantwoordelijkheidsbesef en risikobewustzijn van de student bevorderen. Hel hinderen van het onderwijs evenals het oproepen daartoe valt onder het tuchtrecht. Klinkt het niet allemaal wat enfemistisch? Intussen bereiden de AstA's voor de maand november een twee weken durende 'bundesweite' staking voor. Tegen het HRG. Niet dat het veel uit zal halen, maar ze hopen daarmee hun medestudenten en -burgers het 'repressieve karakter' van deze wet duidelijk te maken. Voorts is de staking bedoeld als inspiratie om verder te gaan met de strijd voor 'progressieve veranderingen' in de programma's en in de onderwijsmethoden. (Volgende week: De geschiedenis van de Duitse studentenbeweging).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen