Ad Valvas 1977-1978 - pagina 285

AD VALVAS — 3 MAART 1978

VVD haalt oud voorstel weer van stal in de Eerste

Kamer

Wat Pais met de selektie voor het w.o. wil is erg onduidelijk

i

iil

We zullen waarschijnlijk nog enkele m a a n d e n moeten wachten voordat duidelqk wordt wat voor selectiesysteem minister dr. A. Pais van Onderwijs en Wetenschappen wil voor de toelating t o t h e t wetenschappelijk onderwijs. Behalve de mededeling dat h e t zal g a a n om 'inhoudelijke criteria', zoals in de regeringsverklaring stond, weten we eigenlijk niets. De minister h o u d t zijn m o n d stijf dicht; geen interviewer trekt uit h e m n a a r welk 'inhoudelijk criterium' des ministers voorkeur uitgaat. I n h e t VARA-radioprogramma 'in de rooie h a a n ' wilde dr. Pais alleen kwijt d a t een groep a m b t e n a r e n op h e t departem e n t m e t m a n en m a c h t werkt a a n een plan, n a d a t zij in een eerder stadium h a d d e n vernomen welke richting de gedachten van de minister gingen. Hij voegde d a a r a a n toe dat als h e t lukt een nieuw systeem met ingang v a n h e t studiejaar 1979-'80 wordt ingevoerd. De minister v a n onderwijs h e r haalde ook in dit gesprek nog eens een v a n de bekende uitspraken over h e t lotingssysteem zoals die de laatste j a r e n meestal in k r i n gen v a n de VVD worden uitgesproken, n a m e l ü k d a t h e t oniuist is d a t een 'dobbelsteen beslist over de levenslooD v a n mensen'. Hij wil toelatingscriteria 'waarop de mensen zelf invloed k u n n e n uitoefenen'. Ook in h e t ochtendblad 'De Telegraaf' werd m e n niet gew a a r h o e h e t nieuwe systeem er zou kurmen uitzien. D a a r ook v a n minister Pais i n een interview slechts de mededelingen d a t h e t van wezpnlitk beians is ' d a t m e n sen zelf meer greep hebben op h u n eigen k a n s e n ' en de onbegrijpeliike z i n : 'De voordelen v a n h e t nieuwe systeem moeten groter zijn dan de nadelen van h e t oude'. I n h e t dagblad 'Trouw' van 2 februari zei de veel-geïnterviewde minister d a t er wel twaalf selectiesystemen te bedenken waren. Een opsonmiing d a a r v a n werd echter niet gegeven: de interviewers vroegen er trouwens ook niet n a a r , w a t gerust als een n a l a t i g heid m a g worden beschouwd.

Door Rob

Meines

Moordkuil? W a a r o m m a a k t deze minister v a n zijn h a r t zo'n moordkuil? Hy k a n zeggen dat hij eerst overleg wil plegen m e t de betrokkenen, zoals hij aanvoert in de zaak van de herprogrammering en de daarmee gepaard g a a n d e diskussie over de kursusduur. M a a r in de kwestie van de middenschool is hy lang niet zo p r u d e n t opgetreden als hij suggereert steeds te willen doen. Hij heeft n i e m a n d een m o m e n t in h e t ongewisse gelaten over z ü n opvatting d a t hij geheel andere experimenten wil en d a t m e n er niet op hoeft te rekenen d a t deze regering de middenschool als enig schooltype voor de betreffende leeftijdsgroep zal invoeren. W a a r o m d a n wel die stilte over de selectie? Het antwoord zou wel eens eel eenvoudig t e geven k u n nen zijn: minister Pais weet helemaal niet w a t hij wil. Hij heeft alleen meer in de regeringsverklaring laten opnemen w a t iedere W D ' e r die iets m e t Onderwijs t e m a k e n heeft in Eerste en Tweede K a m e r de laatste j a r e n uitroept: geen l o t i i ^ . A a n de alternatieven die daarbij zijn aangevoerd — overigens heerst zeker niet alleen bij de W D verzet tegen h e t b e s t a a n d e systeem — biyken altijd weer zoveel bezwaren t e kleven dat h e t wel heel moeilijk is een keuze te maken. Vooral m e t betrekking tot de eis v a n objektiviteit v a n selectiesystemen loopt m e n steeds vast.

Alternatieven Laten we eens n a g a a n welke a l ternatieven vanuit VVD-kring zijn a a n g e d r a g e n t o t n u toe. M e n m a g a a n n e m e n d a t d a a r enige voorspellende waarde v a n u i t g a a t over de mening v a n minister Pais. Al hoeft die u i t e r a a r d niet identiek te zijn m e t het voorstel d a t hij uitendelijk zal doen. I n de Eerste K a m e r heeft prof. dr. G. Zoutendijk — tot voor dienst ministerschap fractiegenoot v a n Pais en bovendien collega-hoogleraar a a n de Universiteit v a n Amsterdam — geregeld v a n zijn ongenoegen blijk gegeven over h e t lotingssysteem, ook over de zgn. 'gewogen loting', h e t momenteel geldende systeem

11111111111^1^ ;' 4 Prof.

waarbij mensen m e t een hoger gemiddeld examencijfer een grotere k a n s maken. Alvorens de alternatieven weer te geven die dr. Zoutendijk tijdens meerdere Kamervergaderingen gaf, eerst op een rijtje de bezwaren die hij tegen loting aanvoerde: 1. loten m a a k t wel de toelatingskansen gelijk, doch niet d e k a n sen op optimale ontplooiing, D a a r o m is loten onrechtvaardig en o n a a n v a a r d b a a r ; 2. loten is sociaal niet acceptabel, 'omdat de uitgelote a.s. student m e t rijke ouders meer mogelijkheden heeft om toch de b e geerde studie te volgen, desnoods in h e t buitenland of door steeds weer opnieuw mee te loten, onderwijl een parkeerstudie volgend'. 3. loten is economisch o n a a n vaardbaar, 'omdat ons land dringend behoefte heeft a a n werkelijk bekwame academici'. Op 4 m a a r t 1975 by de b e h a n d e ling v a n de begroting voor O n d e r wijs en Wetenschappen zei de heer

Pais

Zoutendijk ten aanzien van dit p u n t : 'Na ruim 10 j a a r ervaring in h e t w.o. m a a k t n i e m a n d mij meer wijs, d a t alle studenten even geschikt zijn als zij het v.w.o.-diploma m a a r hebben behaald: de verschillen in intelligentie en creatief vermogen zijn wellicht niet zo groot tussen matige en goede studentien, doch tussen goede en werkelijk goede s t u d e n t e n zijn zij enorm. Dit moge in de wiskunde (het vak van Zoutendijk zelf — r.m.) in versterkte m a t e gelden, h e t geldt n a a r mijn overtuiging evenzeer voor andere serieuze vakgebieden'. 4. loten is financieel onverstandig, 'omdat betere studenten m i n der begeleiding nodig hebben en een studierichting dus bij dezelfde middelenhoeveelheid meer studenten aankan'. 5. loten n e e m t de prikkel weg om je best te doen, om je m te s p a n nen. 'Een verdere kwaliteitsverlaging van h e t v.w.o. en verweking van de jeugd zal het gevolg zijn'. De citaten zijn uit d e Handelingen van de Eerste K a m e r afkomstig.

Eind examen

Prof. Zoutendijk pleit dus voor selectie. Echter niet alleen op grond van eindexamencijfers, zoals overal als eerste wordt a a n g e -

Zoutendijk

voerd. Zij zijn op toeval gebaseerd, geven niet a a n of intelligentie d a n wel ijver en stug uit h e t hoofd leren e r a a n t e n grondslag liggen. De eindexamenleeftijd is verder van belang, en zo zijn er volgens Zoutendijk nog wel wat factoren te noemen. Al deze factoren dienen bij selectie een rol t e spelen en de gebruikte methode dient erop gebaseerd te zijn. Ook een toelatingsexamen vlak n a h e t eindexamen roept bezwaren op. Het liberale Eerste Kamerlid k w a m enkele j a r e n geleden m e t h e t volgende voorstel voor de l a n ge termijn. H e t Interessante ervan is dat hij d a a r nog steeds a c h t e r s t a a t en d a t er vorige week dinsdag in de Eerste K a m e r tijdens het debat over de regeringsverklaring door VVD-fractieleidster, m e vrouw H. van Someren-Downer, weer n a a r werd verwezen. Bij wijze v a n tip voor de minister, die zat t e luisteren. Volgens h e t voorstel bestaat op basis v a n eindexamen en een geschikt vakkenpakket vrije toegang tot h e t eerste jaar, d a t gevolgd wordt door een selectief propedeutisch examen. Tijdens h e t eerste j a a r is h e t mogelijk extra vakken t e doen, die latere doorstroming vergemakkelijken. Na een j a a r : splitsing in hbo en algemeen vorm e n d w.o. (AVWO), beide v a n twee of drie jaar, eindigend m e t examen, diploma en titel. Na h e t AVWO een strenge selectie voor h e t beroepsgerichte w.o. (leraren, e.d.) en h e t op wetenschapsbeoefening gerichte onderwijs, de 'graduateschool'.

Korte

Minister

«fe-

termijn

Voor de korte termijn kwam de VVD in de Eerste K a m e r in 1975 met een a n d e r plan, w a a r n a a r vorige week ook door mevrouw V a n Someren werd verwezen: 1. circa een kwart v a n de gegadigden wordt rechtstreeks toegelaten op grond v a n h e t eindexamencijfer; 2. de overige gegadigden n e m e n deel a a n een vergelijkend examen enkele m a a n d e n n a h e t behalen van h e t v.w.o.-diploma, d a t p e r studierichting verschillend k a n zijn; 3. afgewezenen k u n n e n desgewenst gedurende hoogstens een j a a r een a a n t a l cursussen volgen, waardoor zij beter toegerust zijn voor h e t volgende vergelijkend examen; 4. een overeenkomstig systeem wordt toegepast bij de selectie voor h e t h.b.o., voor zover die vereist is. Het laatste voorstel is een soort van tussenvorm tussen selectie op grond v a n eindexamencijfers en een toelatingsexamen. Er kleven weliswaar bezwaren a a n d a t toelatingsexamen, zegt dr. Zoutendijk nu, m a a r voor de korte termijn is dit n a a r zijn mening een aanvaardbaar selectiesysteem. Welk systeem je ook h a n t e e r t , vindt hij, h e t bezwaar blijft d a t er mensen ten onrechte worden geaccepteerd en d a t er mensen ten onrechte worden afgewezen. Vooral de laatste groep moet zo klein mogelijk zijn. 'Ondanks alles blijft er — hoe klein ook — een element van willekeur in zitten. Het vinden v a n het juiste systeem is niet makkelijk, m a a r loten is wel h e t allerslechtste wat je k u n t doen'.

I n de Tweede K a m e r is h e t VVDlid drs. Dick Dees, die zich d a a r met h e t wetenschappelijk onderwijs bezighoudt, h e t wel ongeveer eens m e t h e t Eerste Kamerlid. "Binnen onze fractie hebben we nooit zozeer een voorkeur uitgesproken voor een of a n d e r selectiesysteem. Wél zijn we steeds t e gen loting geweest, hoewel we d a n uiteindelijk m a a r vóór gewogen loting hebben gestemd om slechter te voorkomiEn. M a a r elk systeem d a t u i t g a a t v a n b e k w a a m heden van de betrokkenen is per definitie beter d a n h e t lot'. Overigens vindt ook de heer Dees d a t niet uitsluitend op examencyfers m a g worden geselecteerd, omdat die onvoldoende zekerheid verschaffen. Persoonlijk g a a t zijn voorkeur uit n a a r een combinatie van de prestaties i n h e t voortgezet onderwijs en motivatie, hoe moeilijk d a t l a a t s t e d a n ook m e e t b a a r is.

Indicatie De s t a n d p u n t e n v a n twee voor h e t wetenschappelijk onderwijs belangrijke geestverwanten van de minister zijn d a a r m e e bekend. Ze geven ongetwijfeld een indicatie voor de richting waarin de voorstellen van Pais zullen gaan. I n de Commissie Toelatingscriteria W.O. (meestal genoemd n a a r de voorzitter prof. dr. E. Warries) IS uiteindelijk gekozen voor de gewogen loting als een soort van compromis tussen d e voorstanders

van integrale loting en die van integrale selectie. Voorstanders v a n h e t eerste h e b ben steeds aangevoerd dat selectie in strijd is m e t de wet, die voorschrijft d a t een diploma VWO toelating geeft tot universiteit of hogeschool. I n een situatie v a n overmacht m e t een surplus a a n studenten, mag men hoogstens overgaan t o t een wachtlijst of tot loting. Bovendien is bij enquêtes onder VWO-leerlingen komen vast t e s t a a n d a t de overgrote meerderheid tegen selectiemethoden is. Tijdens de diskussie rondom de invoering van de gewogen loting in 1975 heeft d a a r n a a s t de toenmalige staatssecretaris dr. Ger Klein, steeds voorgehouden d a t selectie op grond v a n examencijfers zeer discutabel is; ook de leeftijd en h e t schooltype spelen een grote rol Eind deze m a a n d wordt in de Tweede K a m e r begonnen met de behandeling van de begroting voor Onderwijs en Wetenschappen. Welk Kamerlid wringt n a dere mededelingen uit de minister? H e t g a a t om een zaak die al j a r e n sleept en waarover vele vele uren in de volksvertegenwoordiging is gedebatteerd en waarbij de VVD momenteel steeds schijnt te vergeten d a t h e t lotingssysteem (de 'staatstoelatingsloterij', zoals dr. Zoutendijk in de Eerste K a mer heeft gezegd) is ingevoerd door h e t (CDA-VVD-DS'70) kabinet-Biesheuvel. (GUPD-Groningen)

Lezing prof. Joan Robinson 14 maart in VESVU-reeics N a d a t prof. Ernest Mandel op m a a n d a g 6 m a a r t de — door de VESVU georganiseerde — lezingencyklus 'PoUtieke Ekonomie' zal openen (met een lezing over 'ekonomische krisis e n werkloosheid'), zal de eerder aangekondigde lezing van emer. prof. J o a n Robinson uit Cambridpe n u definitief plaatsvinden op dinsdag 14 m a a r t a.s. Plaats en tijd worden binnenkort via affiches bekend gemaakt. Prof. J o a n Robinson zal in h a a r lezing nader i n g a a n op de n e o klassieke theorie, h a a r relatie tot de werkelijkheid en h a a r politieke implikaties (zie Ad Valvas 10 februari) . Prof. Robinson is bekend v a n h a a r werkzaamheden op vele terreinen van de ekonomische wetenschap

Verkiezingen UR en faiculteitsraden

(o.a. theorie van de onvolledige concurrentie, theorie van de werkgelegenheid), m a a r zij is m.n. bekend v a n h a a r bijdrage a a n h e t zgn. kapitaaldebat (de Cambridge-Cambridge controverse), waarin de logika van het neo-klassieke denken als zodanig t e r diskussie stond. Evenal bij de lezing van Mandel (op 6 m a a r t , zie Ad Valvas 24 februari) zal ook voor deze lezing bij de VESVU (kamer 3A-17) weer een kleine bundel verschijnen met enige begeleidende literatuur.

Vervolg van pagina 1 De indiening v a n kandidaatstellingsformulieren op h e t adres H G 2D-26 s t a a t open v a n m a a n d a g 6 tot donderdag 9 m a a r t a.s. 10.00 uur v.m. precies! Formulieren zijn voorradig op h e t Informatiecent r u m e n op alle faculteitssecretariaten. — GEEL ziJn de formulieren o m leden v a n h e t W P of h e t T A P (Technisch Administratief P e r soneel) voor de UR k a n d i d a a t te stellen. — G R O E N zijn de formulieren om s t u d e n t e n voor de U R k a n didaat te stellen. — ICandidaatstelMngsformulieren voor de faculteitsraden zijn voor alle geledingen W I T . K a n d i d a t e n voor de U R tekenen — een verklaring v a n bewilliging alsmede — een bereidheidverklaring. K a n d i d a t e n voor een faculteitsr a a d tekenen een verklaring v a n bewilliging. Om voor de U R een k a n d i d a a t t e k u n n e n stellen, zijn tien o n d e r t e k e n a r e n nodig. O m voor de Faculteitsraad een k a n d i d a a t t e k u n n e n stellen, zijn vijf o n d e r t e k e n a r e n nodig. Als h e t district 40 of minder kiezers telt, k a n m e n m e t 10% v a n die kiezers volstaan. De kiescommissie beslist op d i n s dag 14 m a a r t 1978 te 13.30 uur in k a m e r 2D-02 over de geldigheid v a n kandidaatstellingen. Na vaststelling v a n de kandidatenlijsten op voormelde dktum, k a n tot 16 ' m a a r t tegen beslissingen v a n de kiescommissie beroep worden i n gesteld bij h e t College van B e roep. Adres kiescommissie: Hoofdgebouw 2D-26, tel. (548) 36 01.

Het Landelijk Overleg G r o n d r a den (LOG) kon de aanbevelingen van de R a a d goeddeels onderschrijven, m a a r wees er op d a t de algemene sociale voorzieningen verbeterd moeten worden, ook k w a toegankelijkheid, zodat ook s t u d e n t e n er gebruik van kunnen maken. Duidelijk is, aldus het LOG, d a t de studentenvoorzieningen niet in plaats d a a r v a n mogen worden afgebroken om algemene en studentenvoorzieningen op één lijn t e krijgen.

Herprogrammering De Akademische R a a d bleek verder weinig bezwaar te hebben te gen de p l a n n e n van minister Pais o m de definitieve beoordeling v a n de herprogrammeringsresultaten nog een j a a r uit te stellen. Daarbij wilde de R a a d wel de k a n t t e k e ning m a k e n dat het wetsvoorstel d a t de minister a a n de kamer zal voorleggen geen passages mag b e v a t t e n w a a r i n de herprogrammering inhoudelijk op de tocht wordt gezet. Die verzekering werd gegeven v a n de k a n t v a n het ministerie tijdens de vergadering. I n de komende weken zal de Dagelijkse R a a d een n o t a opstellen waarin k o m m e n t a a r zal worden gegeven op h e t oordeel over de herprog r a m m e r i n g v a n de minister. E n kele universiteiten spraken de verwachting uit d a t het j a a r uitstel in feite h e t begin zou zijn van een andere benadering v a n de herprogrammeringsperikelen door deze onderwijsminister, iets wat de u n i versiteiten nog een aantal j a r e n in de organisatorische problemen zal houden. (GUPD-ütrecht)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen