Ad Valvas 1978-1979 - pagina 353

AD VALVAS — 30 M A A R T 1979

Dr. Jaspars kraakt Veiligheidsdienst

onderzoek

naar Nijmeegse

kontakten

met

'Misbruik universitaire samenwerking door Indonesische Veiligheidsdienst zeker niet uitgesloten' „Toen ik het rapport van de commissie van onderzoek naar de Nijmeegse contacten met de Indonesische Yeilgheidsdienst las, dacht ik: dit kan niet! Dit is een onvolledig verhaal, dat niet gaat over wat zich in werkelijkheid heeft afgespeeld. Door de commissie verzamelde belastende feiten worden in het eindrapport niet genoemd. De commissie gaat wel uitvoerig in op mijn rol in de samenwerking met Indonesië. En daarmee wekt de commissie de indruk dat voorzover er al iets is gebeurd wat niet in de haak is geweest, ik daar de hand in heb gehad. Ik word door Nijmegen gebruikt als het zwarte schaap". Dat zegt dr. J. M. F. Jaspars, thans verbonden aan de universiteit van Oxford, maar van 1970 tot 1976 hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In zijn Nijmeegse periode was Jaspars betrokken bij de universitaire ontwikkelingssamenwerking met Indonesië (het zgn. KUN/2-projec_t). Deze samenwerkingscontacten raakten vorig jaar in opspraak, na een uitlating van het hoofd van de Indonesische Veiligheidsdienst admiraal Sudomo. Volgens de Kopkamtib-chef hadden Nederlandse psychologen advies gegeven bü het samenstellen van een testbatterij waarmee politieke gevangenen ideologisch worden gescreend. In de Groningse Universiteitskrant werd verband gelegd tussen deze adviezen en de Nijmeegse contacten met Indonesische universiteiten. Het Nijmeegse College van Bestuur besloot naar aanleiding van de stroom publicaties tot het instellen van een commissie die de betrokkenheid van KU-psychologen met het Kopkamtib-werk moest onderzoeken. UK en de Haagse Post publiceerden twee weken geleden al de belangrijkste conclusies uit het eindrapport van de onderzoekscommissie. De commissie is tot de bevinding gekomen dat de beschuldigingen aan het adres van de KUpsychologen ongegrond zijn. Dr. Jaspars heeft ernstige bezwaren tegen deze conclusies en de manier waarop de commissie tot die conclusies is gekomen.

Marion Abrahamse en Frans Disse (GUPD) staat vast dat mijn activiteiten destijds überhaupt niets te maken hadden met selectieproblemen. Bovendien heb ik in feite alleen samengewerkt met psychologen van de Universitas Indonesia te Jakarta". Dr. Jaspars is van mening dat de commissie zich had moeten richten op de contacten met de psychologen van de Universitas Padjadjaran (UNPAD-) in Bandung, omdat de-

bevorderd tot brigade-generaal en belast met de leiding van de Legerpsychologische Dienst. Verder wijst Jaspars er op dat uit het rapport van de commissie blijkt, dat één van de door generaal Sumitro genoemde tests (de EPPS), door een Nijmeegse psycholoog is afgenomen, en de gegevens in Nijmegen zijn verwerkt. Deze gegevens konden naar zijn mening tot op zekere hoogte dienen als vergelijkingsmateriaal voor antwoorden van politieke gevangenen. Jaspars: „Ik wil zeker niet uitsluiten daï de Kopkamtib misbruik heeft gemaakt van het KUN/2-project. Maar ik geloof dat geen van de Nijmeegse psychologen daarvan op de hoogte was, of bewust een bedrage heeft geleverd aan de activiteiten van de Kopkamtib. Afgezien van de vraag of dat non wel of niet bewust is gebeurd, hadden de genoemde feiten de commissie op z'n minst verdacht moeten voorkomen. Maar de commissie gaat daar volledig aan voorbij".

Inkonsekwent Jaspars vindt dat de onderzoekscommissie op het punt van de contacten met psychologen die ook

Se lek tief Jaspars: „Om te beginnen staat in het rapport van de onderzoekscommissie niet de door het College van Bestuur van de K U Nijmegen gestelde vraag centraal, maar wordt uitvoerig ingegaan op allerlei krantenberichten. Daarbij gaat de commissie ook nog selektief te werk. Er wordt uitvoerig ingegaan op de berichten over mijn rol in het geheel. Terwijl aan de publikaties waarin belastende feiten worden genoemd m.b.t. de activiteiten van nu nog aan de KU-verbonden psychologen, nagenoeg geen aandacht wordt besteed. Maar dat was niet de opdracht van het College van Bestuur. Die opdracht luidde: nagaan óf en zo ja in hoeverre in en rondom de uitvoering van het KUN/2-project een bijdrage is geleverd aan de activiteiten van de Kopkamtib. Op die vraag had de commissie een duidelijk antwoord kunnen geven. Het is inmiddels bekend wie de testbatterij heeft samengesteld, en welke tests daarbij zijn gebruikt. Het hoofd van de Legerpsychologische Dienst in Bandung heeft openlijk toegegeven dat zijn Dienst verantwoordelijk is voor het testen van politieke gevangenen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een vijftal "^tests, waaronder een voor Indonesië aangepaste versie van de Amerikaanse persoonlijkheidstest, EPPS. De commissie had moeten nagaan of de betrokken Nijmeegse psycho'ogen direct of indirect contact hebben gehad met deze generaal Sumitro of zijn medewerkers. En of de Legerpsychologische Dienst gebruik heeft kunnen maken van de door ons overgedragen kennis. Het

Ir. W. C. M. van Lieshout, voorzitter van het Nijmeegse CvB en prof. dr. B. M. F. van lersel, voorzitter van de onderzoekskommissie op de persconferentie in Nijmegen. ze universiteit nauwe contacten onderhoudt met de Legerspychologische Dienst van generaal Sumitro. Jaspars: „Vanuit Nijmegen hebben twee psychologen enkele maanden lang onderwijs gegeven aan de U N P A D . D a t onderwijs had betrekking op methoden en technieken van psychologisch onderzoek en testconstructie. De in dat kader overgedragen kennis is direct toepasbaar op selectieproblemen. Terwijl deze psychologen bovendien persoonlijk bekend waren met Indonesische collega's, die ook een functie hadden in de Legerpsychologische Dienst". Zoals eerder gemeld is één van hen, drs. Sumarto, een belangrijk man in de samenwerking, meerdere malen in het kader van KUN/2 en daarna in Nijmegen geweest. Hij had destijds de rang van kolonel, en is volgens de berichten onlangs

Advertentie

BAR BODEGA FRIENDSHIP INN Amsterdamseweg 159, Amstelveen (naast het kaashuis Geijs), telefoon 451126

Voor een gezellige avond uit In een uitgesproken ontspannen sfeer. De énige bar in de omgeving met een keuken. . Geopend, van 8 — 1.30 's nachts "beekend van 8 — 2.30 's nachts Waar nog T. Bone steak, varkenshaas, tournedos, paling, escargots, saté, enz. worden geserveerd.

verbonden waren aan de Legerpsychologisch Dienst, inconsequent redeneert: „In haar rapport schrijft de commissie dat ze wat dat betreft niet verder is gekomen dan geruchten. Daarom vond de commissie het niet nodig dit verder uit te zoeken. Dan had de commissie ook hard moeten maken dat geen enkele medewerker van de KU Nijmegen met deze psychologen in contact is geweest". Hoewel de feiten met betrekking tot Bandung duidelijk zijn, heeft Jaspars de indruk dat de commissie in haar rapport tussen de regels door probeert eventuele kwalijke praktijken naar Jakarta te schuiven. Hij geeft daarvoor twee argumenten: „Ik heb samengewerkt vooral met Jakarta. De commissie gaat uitgebreid in op mijn activiteiten daar. Bovendien voegt ze aan het rapport samenvattingen toe van proefschriften die ik heb begeleid. Die promotie-onderzoeken hadden volstrekt niets te maken met politieke gevangenen. In feite liepen mijn contacten met Indonesische promovendi buiten KUN/2 om. Toen in 1973 in Nijmegen over de vorm van de samenwerking werd gesproken, ontstond daarover binnen de sub-faculteit een meningsverschil. Projectleider prof. Mönks was voorstander van een onderwijs-gerichte samenwerking. Ik zag meer in de persoonlijke begeleiding van promovendi. Er werd besloten de lijn van Monks te volgen, m a i r ik kreeg wel toestemming om op individuele basis met promovendi te

Bij advisering over het screenen politieke gevangenen

van

Kommissie leidt aandacht af van rol Nijmeegse psychologen

Bijna een jaar geleden — op 11 april 1978 — gaf admiraal Sudomo, chef van de Indonesische Veiligheidsdienst Kopka/ntib, een persconferentie die voor grote opschudding in Nederland zou zorgen. De admiraal verklaarde dat politieke gevangenen alvorens ze werden vrijgelaten, een aantal psychologische tests moesten ondergaan. Doel van die tests was na te gaan in hoeverre de vrij te laten politieke gevangene nog communistische ideeën ha,d. Volgens Sudomo hadden Nederlandse psychologen adviezen gegeven bij het opzetten van die tests. De Groninger Universiteitskrant ging op zoek in het psychologenwereldje naar die adviseurs. De Katholieke Universiteit Nijmegen en de Vrije Universiteit Amsterdam bleken samenwerkingsprojecten met universiteiten in Ba.ndung en Jakarta te hebben gehad in de periode dat die tests werden samengesteld.

VU-psychologen In Nijmegen stelde destijds het college va/i bestuur een onderzoekskommissie in terwijl op de VU in subfacullair verband besloten werd een onderzoekskommissie aan het werk te zetten, die de samenwerkingsprojeklen tussen VU-psychologen en Indonesië zou gaan onderzoeken. Zoals bekend heeft deze kommissie zichzelf inmiddels opgeheven. Veel vragen bleven volgens het student-lid van de kommissie Rien Cardol onbeantwoord. Bovendien zou de diskussie over samenwerking met Indonesië uit de weg worden gegaan. Onderzoek in Nijmegen leerde, dat de Nijmeegse psychologen o.a. cursussen hadden gegeven op het gebied van testconstructie. Bovendien werd al snel duidelijk dat een aantal bij de samenwerking betrokken psychologen ook functies had in leger en veiligheidsdienst. De Nijmeegse psychologen waren, bleek bovendien, hier ten tijde van de samenwerking van op de hoogte. Toch werd de aandadit al betrekkelijk snel afgeleid van de KU Nijmegen, en werden beschuldigende vingers richting Oxford gewezen. Daar doceert sinds 1976 dr. J. M. F. Jaspars. Jaspars was ten tijde va,n de Nijmeegse samenwerking met Indonesië hoogleraar in de sociale psychologie aan de KU. In 1974 bracht Jaspars een bezoek aan Indonesië, waarover hij een reisverslag schreef. Jaspars schrijft, dat hij onderzoeksvoorstellen had gemaakt op het gebied van o.a. de „transmigratie". Via, Amnesty International was al bekend geraakt dat de Indonesische regering „transmigratie" als een oplossing voor het politieke gevangenen-probleem zag. De relatie was snel gelegd, en de affaire-Jaspars een feit. Twee weken geleden werden de bevindingen va,n de Nijmeegse kommissie, nadat ze twee weken eerder via de Universiteitskrant en de Haagse Post waren uitgelekt, op een officiële persconferentie gepresenteerd. Volgens de kommissie is er niets aan de hand geweest met de nu nog te Nijmegen werkende psychologen. Uit het gepubliceerde in de UK Groningen en -de Haagse Post werd echter duidelijk, dat in het eindrapport zeer belastende feiten worden verzwegen. Verder treft volgens het rapport dr. Jaspars geen blaam, maar toch ziet de kommissie kans bijna driekwart va.n haar eindrapport aan zijn werk in Indonesië te wijden. De suggestie is duidelijk: als er al iets niet in de haak is geweest, dan moet Jaspars daarbij betrokken zijn geweest. In dit uit UK Groningen overgenomen artikel zijn vernietigende kritiek op het eindrapport van de onderzoekskommissie. Vorige week woensdag heeft de Nijmeegse universiteitsraad het rapport voor kennisgeving aangenomen. De raad nam verder een motie aan waarin de verantwoordelijke instanties binnen de subfaculteit psychologie wordt verzocfit te willen bevorderen, dat lopende samenwerkingsprojekten met Indonesië getoetst worden op het risico voor mogelijke, niet beoogde, steun aan het Indonesische staatsapparaat en zonodig daaraan verbonden kontakten met Indonesië te verbreken. Voor die instanties een makkie, want momenteel loopt er geen samenwerkingsprojekt lussen de KUpsychologen en Indonesië meer. Wel nog een drietal individuele kontakten in het kader van de promotiebegeleiding, zo meldt KUnieuws. Een uitvoerig interview met Jaspars over zijn werkelijke teiten in Indonesië vindt u op de pagina's 6 en 7.

werken. De commissie richt zich nu juist op mijn contacten, terwijl in feite KUN/2 buiten schot blijft". Jaspars vindt het opmerkelijk dat de commissie het steeds heeft over „vragenlijsten", en met dat uitgangspunt zich vooral richt op de sociale psychologie: „In de perspublikaties waarmee de zaak aan het rollen is gebracht, wordt terecht steeds geschreven over „tests". En daarmee kom je terecht bij de selectie-psychologie, en juist daarover werd door de Nederlanders in Bandung onderwijs gegeven". De commissie schrijft door Jaspars gegeven informatie aan anderen toe: „Ik heb als eerste de commissie verteld dat ik van de decaan van de Universitas Indonesia te Jakarta, mevr. Sadli, had vernomen dat generaal Sumitro verantwoordelijk was voor het testen van politieke gevangenen. De commissie vermeldt echter alleen dat prof. De Wolff met die informatie kwam. Door weg te laten dat die informatie in eerste instantie van mij afkomstig was, wordt de indruk gewekt dat ik dat niet heb geweten, of zou hebben achtergehouden.

aktivi-

Dat vind ik een onjuiste gang van zaken".

Ontsteltenis D e door de commissie ondervraagde psychologen hebben de kans gekregen na te gaan of hun verklaringen in het rapport juist worden weergegeven. Jaspars: „Ik heb van die gelegenheid gebruik gemaakt om mijn bezwaren tegen het rapport kenbaar te maken. De commissie was duidelijk ontsteld over mijn standpunt. Nadat de commissie er een lange vergadering aan heeft gewijd, kreeg ik als antwoord dat de commissie mij niet om kritiek had gevraagd. Men wilde niet met mij in discussie gaan, en was niet van plan het rapport alsnog te wijzigen. Ik was het daar uiteraard niet mee eens, maar ik zat als betrokkene in een onmogelijke positie. Het zal duidelijk zijn, dat ook door dingen weg te laten een onjuiste weergave kan «orden gegeven van mijn uitspraken. En dat neem ik de commissie hoogst kwalijk". (UK Groningen, GUPD)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen