Ad Valvas 1978-1979 - pagina 357

AD VALVAS — 30 MAART 1979

enk baar is, is gewoon

C

geklets

s voor nieuwe landelijke struktuur nderzoek

maar voor het uitoefenen van een ook het onderzoekspotentieel sterk beroep (!) worden opgeleid. „Een toegenomen zonder dat daar de op deze erkenning gebaseerde organisatie en beslissingsstructuur scheiding van taken, verantwoorde­ aan is aangepast. Ook dat heeft tot lijkheden en activiteiten is dan ook een grandioze versnippering geleid; onvermijdelijk." van een taakverdeling is — op en­ kele uitzonderingen na ­ ^ geen De twee­fasenstructuur ­uit de sprake. HOVV­nota biedt naar de mening De RAWB noemt voorts „een vol­ ­van de Raad een goede basis voor een vergaande herstructurering, met strekt onvoldoende mobiliteit, voor­ name waar het de opleiding tot we­ al bij de vaste staf" als knelpunt tenschappelijk onderzoeker betreft. waar het aan toevoegt dat er nog Hij becijfert dat in het door Pais geen sprake is van een weloverwo­ voorgestelde model ongeveer 15 gen personeelsbeleid en dat „dik­ percent van de studenten uit de wijls te snel en te lichtvaardig tot .eerste fase moet doorstromen naar (vaste) aanstelling en bevordering de tweede fase óm daar te werken van medewerkers is overgegaan". voor de research­aantekening. Iets . De gevolgen hiervan voor de flexi­ minder dan de helft van deze groep biliteit van het onderzoek zijn ern­ kan tenslotte verder gaan als as­ stig .concludeert de Raad. sistent­onderzoeker. Een en ander Als laatste knelpunt noemt hij de zal naar de mening van de RAWB tii geringe bijdrage van het uni­ leiden tot een redelijk evenwicht versitaire onderzoek aan het oplos­ tussen de belangen van het onder­ s'en van vraagstukken in de samen­ zoek aan de ene kant en de markt­ leving. Het onderzoek is veelal van behoefte aan onderzoekers ander­ een te vrijblijvend karakter en zijds. wordt vanuit de maatschappij te weinig gevoed. In de zijlijn plaatst de Raad ove­ rigens nog enkele intressante kant­ bij de al vroeger door ' Vier knelpunten tweede tekeningen de RAWB bepleite twee­fasenstruc­ tuur. Zo is de Raad bij zijn hier­ geldstroom voor aangehaalde berekeningen uit­ gegaan van een doorstroming uit Ten aanzien van de tweede geld­ de eerste naar de tweede fase van stroom signaleert de RAWB vier veertig percent (een percentage dat knelpunten: per studierichting kan verschillen). — ZWO is te passief. Bij 't groeien De Raad merkt dan op dat in dat van de organisatie is het vermo­ geval het terwille van het toekom­ gen om activerend op te treden en stige universitaire onderzoek nood­ initiatieven te bevorderen niet sterk zakelijk zal zijn de omvang van de ontwikkeld: de organisatie beperkt lerarenopleiding in de tweede fase er zich voornamelijk toe aanvragen aanzienlijk terug te dringen. Iets uit het veld af te wachten. Boven­ wat naar zijn mening niet zo erg dien neemt ZWO goede voorbeel­ is omdat èn de vraag naar leraren den uit het buitenland niet over. afneemt èn er buiten de universi­ — Behalve bij de sociale weten­ teiten voldoende opleidingsmoge­ schappen ontbreekt de mogelijkheid lijkheden te creëren zijn. om steun te geven aan op toepas­ Voorts zegt de RAWB in te stem­ sing gericht onderzoek. Z W O en men met het feit dat de studenten de bijbehorende stichtingen opere­ voor de tweede fase in Pais' onder­ ren te geïsoleerd van andere insti­ wijsmodel worden geselecteerd. tuten, in het bijzonder T N O . Maar die selectie is alleen dan ver­ — De organisatorische scheiding antwoord en voor betrokkenen van bureaus en bestuurslichamen aanvaardbaar „indien de afgestu­ van ZWO en de stichtingen staat deerden van de eerste fase ook wer­ een effectieve steun aan inter­ en kelijk door de maatschappij wor­ multidisciplinair onderzoek in de den geaccepteerd(. . .). Wanneer in weg. de tweede fase relatief veel op de — De toekenningsprocedures zijn beroepsuitoefening gerichte kopop­ omslachtig en verre van ideaal. Ér leidingen worden gesticht, dreigt ontbreekt de mogelijkheid voor de het gevaar dat de afgestudeerden onderzoekers zich tegen het afwij­ van de eerste fase slechts als „twee­ ken van hun aanvragen om geld derangs" academici worden gezien". voor hun project, te verweren. Bij dit alles merkt de RAWB ove­ rigens op „zich te willen hoeden de Bureaucratisering indruk te wekken alsof over het universitaire onderzoek, uitsluitend Voor de onderverdeling in drie in negatieve zin gedacht en gespro­ deelstromen van de eerste geld­ ken zou kunnen worden". stroom, zoals door de Werkgroep „Nu evenwel de middelen schaar­ uitgewerkt, kan de RAWB „weinig ser worden (er komt in feite geen geestdrift" opbrengen omdat deze „nieuw" geld voor onderzoek be­ niet aansluit op de praktijk van het schikbaar) en de besluitvormings­ onderzoek in instituut of labora­ procedures steeds gecompliceerder torium. „Een aanzienlijke bureau­ woiden, treden de negatieve aspec­ cratisering en talloze „verschrijvin­ ten scherper aan de dag. De be­ gen" zal het met zich mee brengen leidheid om nieuwe wegen in het vreest de Raad. „De enorme admi­ onderzoek te bewandelen („het on­ nistratieve rompslomp zal remmend zekere voor het zekere nemen") werken op de onderzoekers." Hij neemt daardoor af." ziet dan ook liever dat wordt uit­ gegaan van het onderzoek „en de financiering daaraan wordt aange­ Opleiding tot past". Meer verwacht de RAWB daarom onderzoeker van een verdeling van de eerste De RAWB gaat in Universitair On­ geldstroom in twee compartimen­ derzoek vervolgens uitgebreid in op ten. In het ene vindt financiering de verschillende aspecten van het van het onderzoek plaats op basis eerste en tweede geldstroomonder­ van het aantal studenten. Een uit­ zoek en de opleiding tot onderzoe­ gewerkt zwaartepuntbeleid, waarbij ker. Hij geeft daarbij aan welke de zwaartepunten landelijk worden maatregelen, op korte tot middel­ aangewezen op grond van kwali­ lange termijn te nemen, tot verbe­ teit èn coördinatie vormt in deze tering van de aangetroffen situatie visie het uitgangspunt voor de fi­ leiden. nanciering in het tweede compar­ tement. Het eigen, interne onder­ „öe klassieke eenheid van onder­ zoeksbeleid moeten de universitei­ wijs en onderzoek is naar het oor­ ten financieren met het geld dat deel van de Raad niet langer houd­ zij in het eerste compartiment ont­ baar, zeker niet in het perspectief vangen. van de nota Hoger Onderwijs voor Velen (HOVV)", schrijft de RAWB De financiering van de zwaartepun­ in de passage die is gewijd aan de ten (een gebied van wetenschap­ opleiding tot onderzoekers. De onderzoek dat maar aan één of universiteiten zullen hun structuur hoogstens enkele universiteiten of moeten aanpassen èn aan de mas­ hogescholen wordt beoefend en saliteit van de onderwijsvraag èn waarvoor extra geld beschikbaar is san het feit dat, meer nog dan in vanwege de hoge kwaliteit of het het verleden, in de toekomst veel grote belang ervan) dient niet al­ studenten niet voor de wetenschap leen betrekking te hebben op per­

soneel, maar ook op de investerin­ gen en op de financiering van een belangrijk gedeelte van de assistent­ onderzoekers. Die assistent­onder­ zoekers zullen voor een groot deel bij de zwaartepunten moeten wor­ den aangesteld „omdat daar zich juist het top­onderzoek bevindt en omdat dit de landelijke mobiliteit van jonge doctorandi zal bevorde­ ren". De universiteiten en hogescholen zullen nu met kracht aan een on­ derlinge taakverdeling moeten gaan werken. De resultaten van dat over­ leg zullen naar de mening van de Raad van invloed zijn op de hoe­ veelheid die de instellingen krijgen.

Fundamenteel onderzoek De RAWB onderkent de belangrij­ ke plaats die universiteiten en ho­ gescholen innemen op het terrein van het fundamenteel grensverleg­ gende onderzoek. „Voor dit onder­ zoek moet aan de instellingen een grote mate van vrijheid worden ge­ laten mits er voldoende waarborgen zijn voor de kwaliteit van dit on­ derzoek". Toch vraagt de RAWB zich af of de grote nadruk die op dit soort onderzoek, ook financieel, ligt wel tot de beste besteding van het be­ schikbare geld leidt. De universi­ teiten moeten meer aandacht gaan besteden aan het toepassinggericht onderzoek, aldus de Raad. Maar dan moet wel het contact „met de buitenwereld" aanzienlijk worden verbeterd. Zo schrijft hij „de over­ tuiging te hebben dat dit soort on­ derzoek belangrijk aan betekenis zat winnen als bij de opzet van het pro­ gramma of bij de aanvang van het project .de mogelijke gebruikers duidelijk geïdentificeerd zouden zijn en zo mogelijk van het begin daadwerkelijk betrokken zouden worden". ,,Organen van buiten de universitei­ ten waarin maatschappelijke groe­ peringen actief zijn, moeten de impulsen geven," voegt de Raad eraan toe en verwijst vervolgens naar de sectorraden als een ge­ schikt instrument om voor een aan­ tal aandachtsgebieden die impulsen door te geven. De RAWB prefereert dan daarbij een model waarin de sectorraad de noodzakelijke impulsen direct aan de tweede geldstroomorganisalies geeft. De Raad meent tenslotte dat „het de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek ten goede zal komen als " er meer differentiatie ontstaat in de taken van het wetenschappelijk personeel". Het zal in ruimere mate dan thans het geval is mogelijk moeten worden dat het w.p. zich uitsluitend met een van beide hoofdtaken bezig gaat houden. In elk geval gedurende langere tijd waarin bij één persoon kan wor­ den gewisseld.

Verbeteringen geldstroom

tweede

Voor de tweede geldstroom ziet de RAWB de mogelijkheid tot naar zijn mening noodzakelijke verbe­ teringen zonder dat daarvoor de bestaande ZWO­wet behoeft te worden aangepast. Als eerste maatregel noemt Univer­ sitair Onderzoek het wegnemen van de organisatorische scheiding tussen de bureaus van Z W O en de bijbe­ horende stichtingen. Dat zal het aanpakken van muiti­ en interdisci­ plinaire onderzoekprojecten verge­ makkelijken. ZWO zal voorts een actief stimu­ leringsbeleid moeten gaan voeren en daarbij eens te biecht moeten gaan in het buitenland waar zus­ terorganisaties „veelal met succes, een veel directer stimuleringsbeleid, waarbij onderzoeksvoorstellen op speciale en tevoren op ruime schaal geannonceerde gebieden extra worden gesteund". De RAWB meent verder dat het

'Diskussb niet langer verlammen' Hoe kun je soort en a a r d ^ a n het universitaire onderzoek sturen ? Uit welk potje betaal je welke onderzoekingen en tegen welke prijs? Wie beoordeelt de kwaliteit van het (toekomstige) onder­ zoek? Wie verdeelt het langzamerhand schaarser wordende geld? Kortom: hoe krijg je zoiets als een landelijk universitair onder­ zoekbeleid van de grond en hoe structureer je dat dan? Z o maar wat vragen die gemakkelijker te stellen dan te beantwoor­ den zijn. Toch zijn die antwoorden niet zonder belang. Het on­ derzoek vormt immers met onderwijs en maatschappelijke dienst­ verlening de hoofdzaak van universiteit en hogeschool. Weten­ schappelijk onderzoek van hoog niveau blijft waarschijnlijk ook in de toekomst van levensbelang voor de moderne samenleving. Bovendien is de organisatie van dat onderzoek mede bepalend voor menige arbeidsplaats waarbij ook de vraag waar de onder­ zoeker aan de slag kan meespeelt. Het zoeken naar het verlossende woord over de beste organisatie van met name financiering en coördinatie ervan, begint het ka­ rakter van een gebed zonder end te krijgen. Al in 1968 boog de Commissie Algemene Vraagstukken Wetenschappelijk Onderzoek van de Academische Raad zich over die problemen bij de inmid­ dels behoorlijk in omvang gegroeide universiteiten en hogescholen. Die commissie smaalvte tenminste nog de voldoening een deel van zijn aanbevelingen onjgezet te zien­in praktische maatregelen en wel in de vorm van bepalingen in de Wet Universitaire Be­ stuurshervorming 1970, de WUB. Dat genoegen is menige andere commissie of werkgroep, die zich ook met dat probleem zou g a a n ' bezig houden, nauwelijks gegund. Ruim tien jaar later zijn we ondanks het langzamerhand inder­ daad respectabele aantal commissies, adviesorganen en werkgroe­ pen nauwelijks verder. Vrijwel al die clubjes, meestal „zwaar" bemand, kwamen na verloop van tijd met een indrukwekkend rapport waarin dé oplossing — of iets wat daarop moest lijken — werd gepresenteeid. Dal weid door de volgende commissie niet zo gevoeld, niet geheel onbegrijpelijk want waarom anders het werk goeddeels overgedaan, uitgewerkt, getoetst e t c? De Raad van Advies voor het Wetenschapsbeleid — R.AWB — constateert in zijn op 28 februari gepubliceerde advies Universitair Onderzoek dat ,>vrijwel elke nieuwe bijdrage los lijkt te staan van de vorige". De Raad signaleert een „slecht ontwil^kelde geheugenfunctie", ook bij de Werkgroep RWO­overleg. ot voor de 28e februari de laatste werkgroep die zich, met een ministeriële opdracht op zak, uitge­ gebreid heeft bezig gehouden met het zoeken naar een landelijke universitaire onderzoekstructuur. De RAWB kan nu aan het lijstje worden toegevoegd. Voor de tweede keer overigens. Ook in 1971 leverde de Raad een uitvoerig, aan dit onderwerp gewijd werkstuk af: Voorlopige nota inzake de meest doelmatige wijze van finan­ ciering van bel wetenschappelijk onderzoek aan de universiteiten en hogescholen. De RAWB heeft nu het werk waar de Werkgroep RWO­overleg zo'n tweeëneenhalf jaar mee bezig is geweest, zonder daar al hele­ maal mee klaar te zijn, in een kleine zes maanden dunnetjes over­ gedaan. En dat terwijl minister A. Pais van onderwijs de RAWB alleen maar had gevraagd hem voor I januari van dit jaar com­ mentaar te willen leveren op het eerste eindrapport van de Werk­ groep. De Raad kraakt de in dat eindrapport opgenomen voorstellen volledig. Er blijft in Universitair Onderzoek weinig over van het kunstige bouwwerk dat de Werkgroep RWO­overleg met zoveel moeite had opgebouwd. Maar de R.AWB deed meer. Het haalde naar zijn mening goede elementen uit de werkstukken die al die ' commissies in het verleden produceerden en komt met een nieuwe strategie. Het is er een van kleine stappen, nu te zetten, om te voorkomen dat de discussies nog langer „verlammend zullen wer­ ken op tal van initiatieven die nu al genomen kunnen worden".

gewenst is bij Z W O niet alleen met beoordelingscommissies te werken, maar ook met beoordeling door in­ dividuele adviseurs. Voorts dient in een aantal gevallen, met name in het kader van het stimuleringsbe­ leid, niet te worden va.stgehouden aan de huidige halfjaarlijkse beoor­ delingsronden, maar meer flexibili­ teit te worden ingebouwd. De contacten tussen tweede en eerste geldstroom kunnen intensie­ ver, zowel wat betreft het overleg tussen ZWO en de afzonderlijke universiteiten en hogescholen als tussen ZWO en AR. De RAWB be­ treurt het dat de AR (en CA VWO) het werk van Z W O op zoveel ter­ reinen doubleren. Het wordt tijd dat zij Z W O meer als een organi­ satie zien die (ook) werkt voor de universiteiten. De RAWB constateert tenslotte dat nog helemaal niet is aangetoond.

ook niet in de Nota Wetenschaps­ beleid, dat het nodig is de ZWO­ instituten in een nieuwe organi­ satie onder te brengen. „Al deze maatregelen behoren even zovele onomkeerbare stappen te zijn tot verwezenlijking van de doelstellingen van het beleid op middellange termijn", beveelt de Raad de bewindsman aan om ver­ volgens die doelstelling te omschrij­ ven als „enerzijds de vergroting en verruiming van de tweede geld­ stroom om deze actiever te laten werken, meer initiatieven te laten ontwikkelen en gevoeliger te maken voor impulsen vanuit het weten­ schapsbeleid, en anderzijds, de ver­ dere vormgeving van een intern universitair onderzoeksbeleid en de geleidelijke aanwijzing van zwaar­ tepunten in het kader van het inter­ universitaire onderzoekbeleid".

Geinloop voor derde keer Het bestuur van het Groene Kruis, afd: Driemond, schrijft ons: „Gezien de grote belangstelling voor de Geinloop (vorig jaar U 8 7 deel­ nemers) en de Rnanciële steun die het Groene Kruis, afd. Driemond, nodig heeft, heeft dit besloten voor de derde keer een Geinloop te orga­ niseren. Dat gaat gebeuren op zaterdag 2t april om 14.00 uur. Veel mensen hebben reeds de weg naar Driemond weten te vinden voor deelname aan deze prestalieloap van 2%, 5, 7Vè, 10, 121^ en 15 km of wandeltocht van 7 l é km. Het fraaie natuurgebied het Gein heeft beslist een uitnodigend karakter. De politie zal voor een auto­vrij­ parcours zorgen, EHBO­begelei­ ding staat overal langs de route ter beschikking, er is ruime parkeerge­ legenheid, douche­ en kleedgele­ genheid en er is een gratis verlo­ ting met fraaie prijzen. De Wande­ laars zullen vertrekken als de pres­ tatielopers uit het zicht verdwenen zijn. Voor iedere deelnemer is er

een vaantje beschikbaar. De deelname kost voor volwasse­ nen ƒ 4,— en voor de jeugd tot 16 jaar ƒ 2,50. Inschrijven is mogelijk vanaf 12.00 uur in het Wijkgebouw te Driemond. In verband met de verwachte drukte wordt geadviseerd tijdig aanwezig te zijn!" Inlichtingen telefoon 02940-11417.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen