Ad Valvas 1978-1979 - pagina 79

11

AD VALVAS ,— 29 SEPTEMBER 1978

Politicoloog

dr. Rudolf

Jurrjens

in

dissertatie

Sovjetsysteem verdraagt zich niet met vrije informatiestromen De huidige Sowjet-burger is veel beter geïnformeerd dan zijn ouders in de Stalin-periode en ool( het buitenlandse publiel< lean veel meer te weten komen van de Sowjet-maatschappü, maar de vooral in de Stalin-tyd ontworpen beperkende procedures zijn grotendeels in takt gebleven. Ook de nieuwe grondwet geeft andersdenkenden geen recht op vrije meningsuiting. Toch zgn grotere bewegingsvrijheid en een vrijere uitwisseling van ideeën en informatie bevorderlijker voor het welzijn van de staat en voor de Oost-West-verhouding dan de strakke binding van de Sowjet-burgers aan de totalitaire communistische ideologie, die voorschrijft wat zg moeten denken en hoe zij zich moeten gedragen. In de eerste plaats moet het van de burgers zelf komen dat de mensenrechten worden geëerbiedigd, zy zullen moeten laten zien dat het politieke systeem onverenigbaar is met een vrü verkeer van personen, ideeën en informatie. En de Sowjet-autoriteiten zullen daartegenover maar eens moeten aantonen dat dat politieke systeem no" best kan werken bü een dergelijk vrij verkeer. Dat is de opvatting van dr. Rudolf Th. Jurrjens, neergelegd in het proefschrift „The Free Flow: people, ideas and information in Soviet ideology and politics" waarop hij deze maand aan de VU promoveerde in de sociale wetenschappen. In zijn studie richtte Jurrjens, die de Russische taal in woord en geschrift beheerst, zich uitsluitend op de Sowjet-ideologie en het daarmee samenhangende beleid van de Sowjet-Unie, „de machtigste staat binnen het Warschau-Pact en tevens daarin wellicht het meest gericht tegen de idee van vrije communicatiestromen over haar grenzen heen". Als probleemstelling koos hij de vraag „in hoeverre verwerpt het beleid van het Sowjetleiderschap de idee van een vrije toevloed van mensen, ideeën en informatie en in hoeverre vormt zijn ideologie een barrière bij een verandering van dit beleid?" Het begrippenapparaat, dat hij in zijn dissertatie hanteert, is voor een groot deel ontleend aan de finale methode (het denken in doelen en middelen), die zijn co-promotor prof. dr. G. Kuypers in het boek „Grondbegrippen van politiek" heeft ontwikkeld. Bovendien heeft Jurrjens bij het schrijven van zijn proefschrift een stimulerende invloed ondergaan van een studieverlof gedurende één jaar aan de Columbia-universiteit," waar hij in kontakt stond met prof. Brzezinski, de huidige adviseur van president Carter voor veiligheidszaken. Vrije kommunikatiestromen vormen, aldus Jurrjens in zijn inleiding, een probleem gezien het spanningsveld tussen de mensenrechten, zoals die vermeld staan in de universele verklaring van 1948, en de beginselen van soevereiniteit en niet-inmenging in binnenlandse aangelegenheden van andere staten, zoals die in het handvest van de Verenigde Naties zijn omschreven. Het probleem van een vrije kommunikatiestroom over nationale grenzen heen en in het bijzonder die tussen socialistische en niet-socialistische landen werd algemeen als heetste hangijzer onder de problemen in de zogenaamde „derde mand" beschouwd tijdens de konferentie over veiligheid en samenwerking in Europa (Helsinki, 1975, Belgrado, 1977). In een persoonlijk credo, waarin hij zijn voor-wetenschappelijke opvattingen etaleert, stelt Jurrjens dat de universele eerbied voor de mensenrechten en het proces van ontspanning elkaar niet wederzijds uitsluiten. Enkel in een wereld die in algemene zin een vrije toevloed van mensen, ideeën en informatie beschouwt als een natuurlijk en vanzelfsprekend gegeven, kan een stabiele, vaste en duurzame détente gedijen Daarom zijn de principes die neergelegd zijn in beide charters op lange termijn niet strijdig met elkaar en dienen ze opgevat te worden als vooi waarden, die elkaar steunen en versterken Van groot belang, zo vervolgt Jurrjens, is een analyse van de rol van de Sowjet-ideologie bij het formuleren en uitvoeren van het beleid ten aanzien van een vrij verkeer van personen, ideeën en informatie. In dit verband wijst hij op de „monistische" claim van deze ideologie, d.w.z. het verklaren van verschijnselen vanuit slechts één beginsel. Het gevolg is dat geen enkele andere ideologie getolereerd wordt binnen de Sovjet-maatschappij.

door Bart

Persoonlijke

Muysson Th. Jurrjens

De Sovjetleiders streven er zelfs naar in de toekomst een „monopolistische" claim op de samenleving te leggen opdat de nieuwe mens geen behoefte zal gevoelen aan de vrijheid er een verkeerde mening op na te houden. Iedereen zal verplicht zijn dezelfde ideologie aan te hangen. De nieuwe grondwet draagt al de sporen van deze „socialistische demokratie". De politieke rechten van de individuele burger zijn daarin nog nauwer verbonden met een groot aantal door hen te vervullen sociale plichten. In het kader van deze „monistische claim" ondernemen de Russische leiders „psychologische operaties", wat neerkomt op een systematisch manipuleren van de publieke opinie. Deze operaties kunnen offensief van aard zijn (het bevorderen van gewenste beelden, opvattingen en houdingen) of defensief (het voorkomen van ongewenste beelden etc). Vooral aan de defensieve operaties besteedt Jurrjens ruime aandacht. Zij hebben een gesloten karakter: de Sowjetleiding tracht ongewenste beelden te voorkomen door het beletten van het zenden en ontvangen van ongewenste boodschappen. Dit ter onderscheid van open operaties, waarin het streven van dit beletten ontbreekt en die bestaan uit het zenden van neutraliserende tegenboodschappen. Jurrjens wijst vervolgens op de mogelijke voordelen van meer open vormen van psychologische operaties gezien vanuit de doeleinden van de Sowjetleiders. Dit lijkt op het eerste gezicht nadelig voor de machtspositie van de partij-elite, maar de marge voor machtshandAdvertentie

met onze studentenpas komt u over de minimum loongrens De Vakaturebank |

UITZENDBURO |Van Baerlestraat 45 - Amsterdam | Tel 020 - 765246 Vijzelstraat 55 - Amsterdam Tel 020-229214

taire of ekonomische pressiemiddelen, maar eerder in een voortzetting van diplomatieke initiatieven, zoals het Westen die op de konferenties van Helsinki en Belgrado heeft ontplooid. ~Ook ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor de Amerikaanse radiozenders Radio Liberty en Free Europe, die op de Sowjet Unie en Oost Europa zijn gericht. Hij bepleit een reorganisatie van deze stations. De schijn moet worden vermeden dat de radiozenders louter een instrument zijn van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken. De dagelijkse aktiviteiten zouden overgedragen moeten worden aan de dissidenten van de betrokken landen. Een internationale raad zou hierop toezicht moeten houden op grond van afgesproken beleidslijnen. Ook financieel zouden de zenders een breder, meer internationaal draagvlak moeten krijgen.

having in een nabije toekomst lijkt groter te zijn dan de huidige, sterk veronderde leiding wellicht vreest. Het probleem zit eerder in de machtslegitimering van een nieuwe generatie leiders. Welk beleid zouden de westerse landen moeteh voeren om de door hen gewenste vrijere kommunikatie over de grenzen heen te bevorderen?, zo vraagt Jurrjens zich ten slotte af. Hij ziet geen heil in mili-

zijn dissertatie uitdraagt (sic.) Hij ondervond geen enkele druk van buitenaf over wat hij wel of niet moest opschrijven, slechts suggesties om de wetenschappelijke kwaliteit van zijn produkt op een hoger peil te brengen. Hij bezit noch aandelen, nóch oTaligaties en heeft geen neveninkomsten. Wel heeft hij een eigen huis en is tevens eigenaar van het huis van zijn ouders. Op beide woningen rust een hypotheek, een gunstige faktor gezien de hoge Nederlandse inkomstenbelasting (maximaal 71%). De laatste stelling bij zijn proefschrift luidt dan ook: Oost, West, thuis best.

Audities Nederlands Studentenkoor

noot

In een persoonlijke noot stelt de kersverse doktor zich aan de (buitenlandse) lezers van zijn dissertatie voor. Hij doet dit omdat het nuttig zou kunnen zijn voor één of ander historisch-materialistisch georiënteerde analyse van zijn proefschrift. Hij is vrijgezel en in 1938 in Amsterdam geboren uit calvinistische ouders, in een „upper middle-class" milieu (vader was leraar natuurkunde op een middelbare school). Op het ogenblik is hij wetenschappelijk medewerker internationale betrekkingen aan de VU. Hij heeft een vaste aanstelling, zodat hij niet kan worden ontslagen vanwege de opvattingen die hij in

Het Nederlands Studenten Kamerkoor houdt op 27 oktober audities in de kerkzaal van de VU aan De Boelelaan 1105 van 16 tot 18 uur en bü CREA, Herengracht 88 van 20 tot 22 uur. Naar aanleiding van de audities wordt een koor van hoog nivo samengesteld uit amateurzangers afkomstig uit het Hoger Beroeps Onderwijs, het Wetenschappelijk Onderwijs en van de Conservatoria (niet voor zangstudenten).

^pX^V.^^V^T^.^V^M^V^^t^-X.^T^.^V^V^H.^^^.^^^.^V.^^Ï.^'H^^t.^^t.^'M.^V^K.^

Marleen zoekt een kamer

I

Met de hakken over de sloot was Marleen voor het eindexamen Atheneum B geslaagd. In de familie Uil heerste vreugde en dankbaarheid. Hoeseer had het hele gezin niet uitgekeken naar dit blijde ogenblik! De weg naar de universiteit lag nu open voor vader en moeder's trots en glorie en wat begint een mens vandaag de dag nog sonder academische vorming? De keuse viel op tandheelkunde, omdat deze studie een waarborg leek te geven voor een zonnige en lucratieve toekomst en Marleen was er handig genoeg voor. Ze naaide immers ook altijd haar eigen jurken? Enige maanden na de uitslag werd ook de spanning over de vraag of ze zou inloten weggenomen. Het Centraal Bureau Aanmelding en Plaatsing te Groningen liet haar weten dat ze met de studie kon beginnen aan de Vrije Universiteit in het verre Amsterdam. Dat laatste was wel een beetje een domper op de vreugde. Vanuit Grijpskerk had ze makkelijk heen en weer kunnen reizen naar Groningen, een rustige provinciestad in het noorden des lands, waar ook tandheelkunde wordt gedoceerd. Nu moest ze — en ze is pas 17 — in de hoofdstad gaan wonen. Een gevaarlijke stad voor een jong kind, dat weet iedereen. Ze zouden nu ook een kamer voor Marleen moeten zoeken. Omdat ze wel eens gehoord hadden dat een studentendecaan nog wel eens hulp in dit soort zaken kan bieden, belden ze het bureau van de studentendecanen aan de VU op. Daar werden ze echter verwezen naar het Bureau Bewoningszaken van de Stichting Studentenhuisvesting, Uilenstede 108, Amstelveen, waar Marleen werd ingeschreven op de wachtlijst voor één van de kamers, die deze stichting in beheer heeft, met de mededeling dat ze over een jaartje wel aan de beurt zou zijn. Goede raad was duur, want heen en weer reizen van Grijpskerk naar Amsterdam v.v. stuitte op onoverkomelijke bezwaren. Besloten werd de studentendecaan nog eens met een bezoek te vereren. In het Studie-informatieboekje van de VU stond immers dat deze functionaris nog wel eens de helpende hand kon bieden. Na een lange vermoeiende reis kwamen ze in Amsterdam aan om, te ontdekken dat de studentendecaan uitsluitend gevallen in een speciaal daarvoor bestaande commissie kon behandelen waarbij sprake was van medische of maatschappelijke problemen, die toekenning van een kamer bij voorrang noodzakelijk maakten.

Voor dat doel kwamen maandelijks echter maar enkele kamers beschikbaar en rekening houden met de grote afstand naar de universiteit was ook niet mogelijk. Zaten niet buitenlandse studenten, die dank zij de bestaande nuTnerus-fixus-regelingen in Nederland konden komen studeren met hetzelfde probleem? En ook zij konden niet op een voorkeursbehandeling rekenen. Ontmoedigd aanvaardde de familie Uil de reis terug ruiar Grijps-

Oe studentendecanen hebben de hand weten te leggen op een manuscript dat een verhelderend zicht geeft op de problemen waarmee zij in hun werk in aanraking komen en op hun eigen mogelijkheden en beperkingen. Zij zijn ervan overtuigd dat het studenten evenveel heiitenningsmomenten oplevert als dat hen gedaan heeft en publiceren het, dankzij de medewerking van A.V. als feuilleton. Hier de eerste aflevering.

nu op een — te kleine — zolderkamer in een lawaaiig pand in de binnenstad. Verre van ideaal, maar ze heeft, hoe dan ook, vaste voet op Amsterdamse bodem, en kan vanuit haar huidig adres tenminste rustig uitkijken naar iets beters. Hieronder volgt een lijst van adressen en instellingen, die zij op haar kruistocht bezocht:

j^^.^^C^'K.^'X^^C^^ï.^'K^^ï.^^t^^t^^t.^^t.^V.^X^V.^K.^O^^t.^V.^M^X.^V^^t.^^»-

^

De Merkwaardige Lotgevallen van de Familie Uil

kerk. Van de studie van Marleen zou in ieder geval het eerste jaar niets tereéhtkomen. Gelukkig was Marleen een fikse meid die niet al te lang bij de pakken bleef neerzitten. Zij maakte nog enige malen de reis naar Amsterdam, huurde daar een fiets en ging de adressen af die ze via advertenties in de kranten en raamadvertenties bij sigarenwinkels en warenhuizen had verkregen. Ze heeft er vreselijk haar best voor moeten doen, in straten huis aan huis geïnformeerd, voorstellen van belangstellende 'heren alleen' moeten doorzien en afslaan. Dank zij veel moed, vindingrijkheid en flair is ze tenslotte geslaagd. Ze woont

— MAIC: Maatschappelijk Advies- en Informatiecentrum, J. W. Brouwersplein^9, tel. 797334. Hier werd haar een informatief stencil in handen gedrukt met o.m. een opsomming van betrouwbare commerciële kamerbureau's. — SRVU: De studentenraad aan de Vrije Universiteit en daarvan het kamerbureau, tel. 548.3600. — VVV Amstelveen. Plein 1960, Amstelveen, tel. 452020 waar zij tegen betaling van f 1,— inzage kreeg in de kamerlijst. Marleen heeft haar kamer overigens opgespoord via een raamadvertentie bij een sigarenwinkel! Zodra zij betere woonruimte heeft gevonden, wordt dat u gemeld!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen