Ad Valvas 1978-1979 - pagina 420

8

AD VALVAS — 11 MEI 1979

Het buitenlandbeleid van de VU is volop in diskussie naar aanleiding van aktuele kwesties als het psychologenonderzoek in Indonesië, het Zuidafrikaanse eredoktoraat voor prof. Van Riessen en het al dan niet mee organiseren van een derde internationale konferentie van christelijke instellingen. Vooral het laatste was aanleiding voor de progressieve studentenbeweging (PKV en SRVU) om op 2 mei jl. een diskussiebijeenkomst te beleggen over handel en wandel van de VU in den vreemde. Prof. Schenkeveld, rector magnificus en nameus het college van bestuur verantwoordelijk voor de buitenlandse kontakten, was uitgenodigd om in debat te treden met PKVraadslid Wim Reedijk. Verder waren er vertegenwoordigers van de Anti Apartheid Beweging Nederland (AABN), het Indonesië Komitee en de Unidad Popular (Chili) om informatie te verschaffen over het hoger onderwijs in die landen en de betrokkenheid van de VU daarbij. Muzikaal werd de middag opgeluisterd door de Chileense vluchteling Luis Avarena, die de matig gevulde zaal van een mat sfeertje tot enige geestdrift wist te brengen. Na de liedjes en Pinochet-grapjes van Avarena hield Claudio Grossman (UP) een triest relaas over het lot van de Chileense universiteiten onder het juk van de militaire junta. Hervormingen uit het Allendetijdperk zijn ongedaan gemaakt. Zo heeft een demokratische bestuursvorm plaats moeten maken voor een hiërarchische struktuur met een generaal aan het hoofd. Boeren en arbeiders komen niet meer aan de bak omdat studenten hun opleiding nu zelf moeten betalen. Alleen een rijke elite kan het zich nog permitteren aan de universiteit te studeren, net als vroeger vóór Allende. Linkse en later ook Christen-demokratische en liberale studenten, docenten en technisch personeel zijn na de staatsgreep in 1973 vermoord of monddood gemaakt. Studierichtingen als politikologie en sociologie zijn afgeschaft: er worden nog slechts technokraten gekweekt zonder kritische instelling. „Maar de strijd om vrijheid van opleiding gaat door" zei Grossman. Hij vroeg de VU haar solidariteit met het Chileense volk te tonen. Chili is een van de landen met wiens wetenschappelijke instellingen de PKV alleen wil samenwerken als deze zich onafhankelijk en kritisch opstellen ten opzichte van hun regering. De universiteitsraad achtte het onlangs echter onwenselijk zulke eisen te stellen aan collega-instellingen en wilde geen beperkingen opleggen aan welke universiteit of hogeschool dan ook die in aanmerking komt voor deelname aan een vervolgkonferentie op Grand Rapids, behalve dan in het geval van Zuid-Afrika. De PKV steunt liever het verzet in Chili. Een mogelijkheid hiertoe deed zich volgens Wim Reedijk vorig jaar voor toen de VU verzocht werd enkele gevluchte Chileense wetenschappers als gastdocenten aan te stellen. Ondanks toezeggingen van de vorige rector aan oudminister Palma uit de regering Al-

Simon

Kooistra

lende weigerde het CvB dit op centraal nivo te doen. Op een verzoek vanuit de letterenfakulteit antwoordde het CvB dat de plaatsen uit de facultaire begroting betaald moesten worden en dat de faculteit tevens garant zou moeten staan

Buitenland beleid van VU oi voor de begeleiding en nazorg van de docenten. De letterenfaculteit was hiertoe niet in staat. Aan de Universiteit van Amsterdam werden wel vijf plaatsen uit de centrale ruimte beschikbaar gesteld. Schenkeveld kon zich voorstellen dat de handelwijze van het CvB overkwam als tegenwerking, maar zei dat dit beslist niet de bedoeling was geweest. Je kunt echter niet om de faculteiten heen bij dergelijke uitnodigingen. Er is wel een centrale knelpuntenruimte, maar, die voorziet alleen in formatieplaatsen voor één jaar en dat kun je Chileense vluchtelingen niet aandoen. Iemand uit het publiek betreurde het dat de VU in tegenstelling tot

door het onderwijs aan zwarten te laten koördineren door het ministerie van Bantoe-zaken in plaats van het ministerie van onderwijs. Afhankelijk van de ekonomische behoefte kunnen de onderwijsvoorzieningen beperkt of uitgebreid worden.

Calvinisme en apartheid Het zal, zo vervolgde Cardol, niemand verbazen dat er weinig zwarten doorstromen naar de universiteit. Er zijn in Zuid-Afrika drie zwarte universiteiten, één voor kleurlingen, één voor Indiërs en

Het forum: v.l.n.r.: prof. Schenkeveld (rector magnificus). Dick Benschop (diskussieleider) en Wim Reedijk (Progressieve Kiesvereniging).

Filmhuis/filmliga Uilenstede zet zijn themamaand over het fascisme voort met op vrifdag 11 mei „Der Untertan" van W. Staudte en een documentaire „Die Machtergreifung". Dinsdag 15 mei, 3 kortere films plus diskussie: „Nieuwe Gronden" van Joris Ivens, „De Steeg" en „Anton Mussert". Vrijdag 18 mei „The Great Dictator" van C. Chaplin en „Politische Reden". De films beginnen om 20.00 uur in de filmzaal van het ACC op Uilenstede, Amstelveen (tel. 5484533).

„Die Machtergreifung" gaat over de periode van de putsch der Nationaal-socialisten op 29 november 1923 tot even na de benoeming van Hitler tot rijkskanselier. „Nieuwe Gronden": Met puur documentair materiaal over de drooglegging van de Zuiderzee wilde Ivens aantonen dat deze hele procedltre overbodig was, omdat elders ter wereld het graan in de zee werd gestort, de melk op straat gegooid en eten verbrand vanwege de lage opbrengsten. „De Steeg": een filmportret van een arbeidersstraatje in Rotterdam in

diskussiebijeenkomst

versiteit verdween na de zuivering 20% van de studenten volgens opgaven van het universiteitsbestuur zelf. Nu nog zitten, et mensen, die na de coup gevangen zijn genomen, in de gevangenkampen. Er bestaat dus een kans dat wetenschappelijke medewerkers van de VU zo op plaatsen kunnen worden ingezet waar voorheen progressieve Indonesiërs zaten". Van Klooster vroeg zich dan ook af waarom de VU wel kritisch staat tegenover Zuid-Afrika en niet tegenover Indonesië. Als mogelijke verklaring haalde zij een uitspraak van Prof. J. Verkuijl aan in Hervormd Nederland: ,J>e Indonesische regering pretendeert helemaal niet christelijk te handelen, zij beroept zich niet op de bijbel zoals men in Zuid-Afrika doet Dat maakt voor mij een groot verschil uit"

VU-projekten misbruikt

Filmhuis/liga Uilenstede zet themamaand over fascisme voort

„Der Untertan" is een bewerking van de gelijknamige roman van Heinrich Mann uit 1914, waarin de gevaren van de Pruisische samenleving en mentaliteit op satirische wijze worden bekritiseerd. Hoofdfiguur is de fabrikantenzoon Diederich Hesslings, die door het Pruisische systeem wordt misvormd. Opgevoed op een manier waarin alles wordt gedaan om hem klein te krijgen, krijgt Diederich, na de erfenis van zijn vaders fabriek, de kans om de arbeiders als zijn onderdanen te behandelen.

Op de door PKV en SRVU georganiseerde

de jaren 30. Alle facetten van het trieste arbeidersbestaan uit die dagen worden door elkaar heen gemengd en leveren een poëtisch beeld van een verdrukte klasse. „Anton Mussert": Compilatie van fragmenten uit propagandafilms, van de extreem nationalistische leider van de NSB, die steeds verder in fascistisch vaarwater terechtkwam en in 1946 als landverrader werd terechtgesteld. „The Great Dictator": De film laat zien hoe Chaplin op een zeer persoonlijke en eigenzinnige wijze partij kiest tegen het fascisme en Hitler. Een fascistische dictator en de kleine Barbier uit een joods plaatsje lijken als twee druppels water op elkaar. Beide figuren worden door Chaplin gespeeld. „Politische Reden": De film bevat een aantal geluidsopnamen van de politici uit de laatste jaren van de Weimar-republiek: de fraktievoorzitter van de Centrumpartij, Heinrich Brüning, de sociaal-democratische afgevaardigde Paul Löbe, de nationaal-socialist Adolf Hitler en de partijloze president Paul von Hindenburg.

de UvA kennelijk niet direkt kan reageren als haar medewerking wordt gevraagd voor een dergelijke aktie. „Als Van de Vijver wil overkomen uit Zuid-Afrika kan het wel" opperde een ander. „Maar dat is een heel ander geval, dat wilde de fakulteit," zei Sschenkeveld. (Inderdaad, maar het geeft wel te denken over die fakulteit. S.K.)

Van

Riessen

In Zuid-Afrika is het onderwijs volgens Rien Cardol (AABN) volledig in dienst gesteld van het ekonomische uitbuitingssysteem dat „apartheid" heet. Hij ging dan ook niet voorbij aan de funktie die het onderwijs in het onderdrukkingsapparaat vervult. (Jammer dat Van Riessen hierbij niet aanwezig was, want dan had hij een lesje kunnen leren over het verband tussen zijn eredoktoraat en de schending van de mensenrechten in Zuid-Afrika. S.K.) Hèt Zuidafrikaanse onderwijs bestaat niet, want er zijn verschillende soorten onderwijs die niets met elkaar te maken hebben. Elk ras (blanken, kleurlingen, Indiërs en „Bantoe") heeft namelijk zijn eigen onderwijssysteem. Het doel van het Bantoe-onderwijs is de zwarten op te leiden voor de lagere baantjes. Hogere funkties zijn voor hen bij de wet uitgesloten, tenzij er een tekort aan blanken is wat bij steeds meer banen voorkomt. Zwarten hebben geen leerplicht en moeten — in tegenstelling tot de blanken — voor hun onderwijs betalen. De helft van deze bevolkingsgroep maakt dan ook niet eens de lagere school af. Per zwart kind besteedt de staat jaarlijks ƒ 160,—, per blank kind maar liefst ƒ2400,—. De Zuidafrikaanse regering geeft volgens Cardol zelf al het verband tussen onderwijs en ekonomie aan

niet minder dan tien blanke (terwijl de „witmannen" slechts 16% van de bevolking uitmaken). De universiteit van Potchefstroom (PU), waarmee de VU zolang heeft samengewerkt, is een gereformeerd bolwerk van de Afrikaners (de Boeren van vooral Nederlandse afkomst). Het Calvinisme speelt een grote rol in de apartheidsideologie, aldus Cardol (waarvoor waarschijnlijk dankbaar geput is uit het werk van de vast niet voor niets met een eredoctoraat bekroonde VU-fUosoof). Tachtig procent van de instellingen die op de lijst van de Grand RapidsgToep (van de tweede internationale konferentie, die vorig jaar gehouden werd) voorkomen zijn volgens Cardol geen haar beter dan de PU. Vaak zijn ze zeer nauw met de PU gelieerd en de hele club heeft weer innige banden met fascistische organisaties als de Broederbond, een machtige en gehdmzinnige lobby-organisatie. De samenwerking van de VU met deze dubieuze instellingen behoort nu tot de historie na de beslissing van de universiteitsraad noch met de PU noch met andere apartheidsondersteunende instellingen aan één konferentietaf el te gaan zitten, zodat alle institutionele kontakten met de PU lijken te zgn verbroken. Als derde land kwam Indonesië aan de beurt. Nelleke van Klooster (Indonesië Komitee) sprak over het wrede en ondemokratische generaalsregiem van Soeharto, gekenmerkt door een enorme korruptie, duizenden politieke gevangenen en een oorlog tegen Oost-Timor. „Na de coup van Soeharto in 1965 werden er aan de Gadja Mahda 2000 studenten verwijderd en verloor de universiteit 30% van haar staf. Aan de christelijke Satya Watjana uni-

Aan de VU werken momenteel antropologen, natuurkundigen, fysisch geog^en en medici samen met de Gadja Mahda universiteit Tot de Satya Watjana wordt toenadering gezocht Is samenwerking met deze universiteiten mogelijk zonder kollaboratie met de Indonesische regering? Volgens Van Klooster niet: „Het Indonesische Wetenschappelijk Instituut is de enige overheidsinstantie die vergunningen afgeeft voor wetenschappelijke aktiviteiten in Indonesië. Het neemt alleen beslissingen in overleg met het ministerie van binnenlandse zaken". Als voorbeeld noemde ze de mede door Nederlandse psychologen opgestelde vragenlijsten die gebruikt worden om de kommunistische gezindheid van Indonesische politieke gevangenen te testen. Ook het filosofenprojekt van Prof. Mulder zou door het Indonesische regiem misbruikt zijn. Reedijk zei dat het bedoeld was om wezensvreemde ideologieën als het marxisme te weren en dat de VU-medewerkers op deze wijze bijdroegen aan de vestiging van de staatsideologie op de universiteiten Drs. K. L. Braber van het Bureau Buitenland zou zelf in een reisverslag melding hebben gemaakt van veiligheidsbureaus op de universiteiten die moeten waken tegen ,J(onunumstische agitatie". Ook prof. C. A. van Peursen van het Projekt zou toegeven dat er kontrole is op de kolleges door de inAdvertKOitie

SPECTRUM JAARBOB< 1979 dankzq een meuwe S-m-l fonnule 1 de kalender van 1976 (pobtiek en socaal-econonusch jaaroverzicht) 3 iÉ>erspectief (hoogtepufrtea tendensen) 4 sportK4|aafDverzK:ht 5 sdmanak (personen, Iznden. orgaTHsates) rum 400 pagna's± 450 foto's ( ± 1 5 0 nMetir} 200 andere aftieeUmgen LetofE Gedurende 28 dagen m onze zaakTest Kennn 7-wedsb«d Wedstr^dtormuberen aanwezig voor iedere beiangst^tende en win _UW REtS NAAR PAFOJS' Voor dte mkMinabe over test « 1 Spectrum >ia»tK>ek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen