Ad Valvas 1979-1980 - pagina 229

.

5

AD VALVAS ­18 JANUAR11980

Dit jaar twee historische tentoonstellingen over de VU

'Amsterdammermoet kunnen zien dat er aan het VU'Ziekenhuis ook nog universiteit vastzit' Er is in ons land geen andere universiteit als de VU, die zo sterk geworteld is in wat men meestal pleegt aan te duiden als de 'basis van de samenleving', in VU­jargon nader gespecificeerd als 'de achterban'. De VU is immers regelrecht in het bewustzijn van het gereformeerde volksdeel verbonden met diens emancipatie. Dat maakt de geschiedenis van de Vrije Universiteit extra interessant. Iemand, die sterk geboeid wordt door die historie en deze inte­ resse in zijn funktie op de VU volledig kan uitleven is Wiebe Slofstra, de nieuwe historisch medewerker van onze universiteit, die een paar maanden gele­ den zijn voorganger Bert Arnold, die in dit werkveld de spits afbeet, opvolgde. Wiebe, een stevige boerenzoon uit Drachtstercom­ < pagnie, een dorpje op de zandgronden van Z.O. Friesland, is voor veel studenten hier geen onbe­ kende: hij studeert al een flink aantal j a r e n politi­ cologie en valt binnen zijn faculteit en ver daarbui­ ten op om zijn milde spot en relativerende kijk op het vaak roerige VU­wereldje, dat niet onregelma­ tig in staat is met name het calvinistische deel van ons volk te beroeren met vaak pregnante opvattin­ gen, opmerkelijke initiatieven (de suggestie om met andere salarisverhoudingen te gaan experimente­ ren ter wille van meer werkgelegenheid bv.) en de aardige incidenten, die hier van tijd tot tijd plaats grijpen (verwijdering van aanstootgevende affi­ ches, politiek omstreden stencils, citrusvruchten, en exposities, ventverboden en wat dies meer zij).

I

Ook de andere geledingen waaruit onze universiteit bestaat, TA S­sers en WP­ers zullen Wiebe zo zoetjes aan wel kennen: al een paar jaar is liij gedurende wisselende periodes als uitzendkracht werkzaam ge­ weest bij de dienst Pers en Voorlich­ ting, waar hij regelmatig het infor­ matiecentrum bemande, studiegid­ sen bijwerkte en overige diensten verrichtte. Maar nu is hij dan, nadat hij al eerder eens bij de VU werkzaam was een jaar lang als student­assistent staats­ en administratief recht bij de toenmalige lector J.J. Oosten­ bnnk (nu hoogleraar), opnieuw in vu­dienst, zij het voorlopig nog met een tijdelijke aanstelling. Zijn voor­ ganger Bert hield zich de eerste jaren vooral bezig met het inventa­ riseren van het op dat moment voorhanden zijnde historisch mate­ riaal, dat echter door de verhuizing van de VU van de Keizersgracht naar Buitenveldert dermate ver­ snipperd was geraakt, dat er geen overzicht meer over bestond. Beschikten destijds mevrouw Oos­ terbaan en nog enkele dames met een warm hart voor de VU, over een kamer in het gebouw aan de Kei­ zersgracht, die als een soort mu­ seum was ingericht, Bert moest bij zijn in diensttreding in 1976 begin­ nen met de verwijdering van het stof, dat vanuit een chaotisch ogen­ de kelderruimte onderin het hoofd­ gebouw zijn brilleglazen verduis­ terde. Vergeelde documenten kris kras door elkaar, het schaakbord van de grote Bram oneerbiedig op de vloer en de etsen, die de geliefde I vorstin Wilhelmina in 1948 bij een bezoek aan de VU als dank voor zijn gedrag in de oorlog aan de universi­ teit schonk, onvindbaar. 'De etsen zijn intussen gevonden, de inventarisatie is voor wat betreft het hoofdgebouw zo ongeveer vol­ tooid en een aantal hoogleraarspor­ tretten gerestaureerd. Maar het ruimte­probleem is gebleven. Nog ^teeds ligt een aardige kollektie his­ torisch materiaal doelloos in die kelderruimte te wachten om einde­ Bijk eens geëxposeerd te worden. Be­ |halve, dat er op zeer beperkte schaal ruimte is gevonden voor en­ kele vitrines en een aanplakbord in de foyer (dat bord gaat zodra de foyer niet langer als eetraimte v'ordt gebruikt funktioneren als ex­ P'^'­'tiebord), is er nog altijd geen r ^nde permanente expositie­ te voor het historisch mate­ laal van de VU.

i

Stijlkamer Zo'n ruimte is dan ook de grote hartewens van Wiebe en de histo­ rische commissie van de VU, die hem begeleidt. Wiebe: 'De gedach­ ten gaan al enkele jaren uit naar een zogenaamde "stijlkamer" een typisch "gereformeerde" huiska­ mer kompleet met Kuyperportret en harmonium, bijvoorbeeld uit de jaren '20 of '30 ter illustratie van de achterban. Dat zou dan een soort basisopstelling kunnen zijn waar­ van de details regelmatig kunnen worden afgewisseld.' Is er enig uitsicht op so'n ruimte in de naaste toekomst? 'Indertijd is door het CvB de toe­ zegging gedaan, dat bij de bouw­ plannen voor het hoofdgebouw re­ kening zou worden gehouden met de wensen van de historische kom­ missie,' vertelt Wiebe. Naast de inventarisatie van histo­ risch materiaal kreeg zijn voorgan­ ger destijds ook als taak mee de aandacht van de VU­bevolking te trekken voor de historische kollek­ tie door van tijd tot tijd tentoonstel­ linkjes te organiseren. Dat gaat dit jaar op uitgebreide schaal gebeuren op twee exposities, één in de foyer van het hoofdgebouw en de tweede in het Amsterdams Historisch Mu­ seum. Wiebe is op het ogenblik voor een groot deel van zijn tijd Vrijges­ teld om te helpen deze exposities te organiseren. Eerst iets over de tweede expositie in het Historisch Museum, die op 2 september dit jaar begint en duurt tot ± eind november. Er zullen daar een aantal in het oog sprin­ gende gebeurtenissen uit de 100­ jarige vu­historie worden belicht. Geen zo volledig mogelijk beeld van die tijdsspanne maar de grote lijn van toen naar nu om de contrasten te laten zien. En het meest typeren­ de van de VU: een bijzondere instel­ ling waarvoor het allergrootste deel van het benodigde geld althans bij de oprichting van de VU door parti­ culieren werd geschonken. 'Verder de Vereniging, die daartoe het ap­ paraat schiep en de hele geldinza­ melingsmachine om het maar eens oneerbiedig uit te drukken!'

Busjes De busjes, vertelt Wiebe, dateren uit de crisistijd in de 30­er jaren. In die arme tijd zakte het aantal giften nogal en toen (of: mede daarom Bed.) werd overwogen in '33, dat het in '37 100 jaar geleden zou zijn, dat de grote klokkenist Kuyper werd

geboren.' Dat feit werd natuurlijk groots gevierd en als gelegenheid aangegrepen om een vijflarenplan (van '33 tot '37) op poten te zetten, waarin de vrouwelijke achterban van de VU vijf jaar lang via het bu^essysteem zou gaan sparen voor de VU. In '37 zou het eindbed­ rag van de aktie dan aan de VU worden aangeboden. Maar de aktie werd zo'n sukses, dat zij tot op de huidige dag is gecontinueerd.

heeft gehad met de gewone men­ sen. Dat dit kontakt niet altijd zo gladjes is verlopen bUjkt wel uit een ge­ sprek, dat Wiebe onlangs had met een oud­student, die destijds nog heeft meegespeeld in het toenter­ tijd zeer geruchtmakende toneel­ stuk 'Saul en David'. Dat stuk was geschreven door de Israëliet Queri­ do. Die was in de ogen van de achterban als iemand van 't Joodse

Interview met Wiebe Slofstra Waarom is de keus bij deze expositie op het Amsterdams Historisch Mu­ seum gevallen? Wiebe: 'Met deze tentoonstelling willen we de gemid­ delde Amsterdammer en de toerist bereiken, een grotere doelgroep dus dan de VU­bevolking en achterban. Voor de A msterdammer is de VU vaak synoniem met het ziekenhuis. Je hebt het WG en "het VU". We willen laten zien, dat er aan dat VU ook nog een universiteit vastzit.' De andere expositie wordt vanaf 14 maart in de foyer van het hoofdge­ bouw gehouden onder het verlichte konterf eitsel van Abraham Kuyper en duurt tot 27 november. Op deze tentoonstelling wordt getoond wat de faculteiten zoal doen. Op de faculteiten zijn kontaktpersonen geworven, die de expositie invullen. De geschiedenis van het onderzoek op een bepaalde faculteit kan be­ licht worden of wat er op dit mo­ ment aan onderzoek wordt ver­ richt. Waarbij de onderzoeksthe­ ma's zo gekozen worden, dat ze zich enigszins lenen voor een aardige presentatie. Ook de bibliotheek van de VU zal hier acte de presence geven.

geloof niet in staat het diepere in die relatie te doorgronden. Zo ie­ mand kon toch niet de grote strijd in de harten van David, Saul en Jonathan aanvoelen. Je moest dat allemaal zien in het licht van de heilsgeschiedenis. Daar kwam als extra bezwaar nog bij, dat David in dat stuk uiterst zinnenprikkelende dingen moest zeggen. Die zomaar werden uitgesproken in een zaal met vrouwen erbij. Uit het gesprek, dat Wiebe met de bejaarde ama­ teurtoneelspeler voerde was hem wel gebleken, dat er ook in die tyd al een zeker verschil te bespeuren viel tussen 'leer en leven'. Naar buiten mocht dat natuurlijk niet opvallen want de VU was immers afhanke­ lijk van de giften van de achter­ ban.

Crambamboeli Overigens ging het hier volgens Wiebe echt niet om orgieën maar wel om bijvoorbeeld alcoholgeb­ ruik. Hij laat me een lied uit de studentenliederenbundel Cante­

God en hun medemenschen ontsla­ gen. Tot zover dit orgaan.

Colijn Wat het sterk centraal stellen van de figuur van Kuyper betreft geeft Wiebe toe, dat dit inderdaad zo is maar dat Kuyper natuurlijk wel de belangrijkste doorzettende drijven­ de kracht achter de oprichting van de VU was, de hoogleraar, die 't meest aan de weg timmerde en daarom nogal werd bewonderd. Ie­ mand als Colijn, die toch ook in het curatorium heeft gezeten, krijgt veel minder aandacht hoewel er heus wel wat attributen van hem op de VU aanwezig zün. Maar Kuyper blijft toch de man, die steeds weer opnieuw alle aandacht krijgt. On­ langs werd er nog een groot Kuy­ per­raam onthuld en pas is ook van­ uit het Kuyperhuis in Den Haag, waar de dr. Abraham Kuyperstich­ ting van de A RP resideerde, het Kuyperarchief naar de VU overge­ bracht omdat het nu immers een CDA­huis gaat worden. Wat, Wiebe, dreef je nu als bijna afgestudeerd politicoloog naar deze funktie? Wiebe: 'ik had inderdaad als jioliti­ coloog­student niet in de eerste plaats aan deze funktie gedacht. Maar toen ik merkte, dat deze vaca­ ture er was, heb ik toch kontakt opgenomen. De geschiedenis van de VU heeft m'n grote belangstelling. Dat heeft te maken met m'n achter­ grond. Ik kom uit een heel doodge­ woon gereformeerd milieu en als één van de eersten uit de familie ging ik studeren. A an de VU. Dat was toch prachtig. Later zijn die gevoelens geiy k gebleven maar over bepaalde dingen ben ik wel anders gaan denken. Maar die belangstel­ ling als kind al voor de VU, dat verre

Bruikleen Wiebe herinnert er nog eens aan, dat mensen, die beschikken over historisch materiaal, dat op de VU betrekking heeft van harte worden uitgenodigd dit of aan de histori­ sche kommissie af te staan of het in bruikleen te geven. Foto's, die men liever zelf houdt hoeven echt niet in originele vorm weggegeven te worden. Op de VU kunnen afdrukken worden ge­ maakt voor de historische kollek­ tie en de originele foto's kan men terugkrijgen. In de recent versche­ nen Eeuwfeestkrant heeft Wiebe nog een oproep geplaatst om mate­ riaal ter beschikking te stellen. Daar zijn wel wat reakties op geko­ men maar dat men nu overloopt van enthousiasme kan Wiebe niet zeggen hoewel, er toch wel een be­ paalde groep is bij wie warme be­ langstelling leeft voor de geschie­ denis van de VU. Er komen nog regelmatig schenkingen binnen van oude foto's met sfeerbeelden uit vervlogen tijden, zodat de kol­ lektie iets meer body begint te krij­ gen. Is het aanbod niet wat eensijdig, alleen maar officiële dingen en so, en ligt ook de nadruk niet wat te veel op de persoon van Kuyper?

Nadruk op de gewone man Wiebe: 'Het zijn inderdaad m de eerste plaats de "statieportretten" van iets als een dies of een promo­ tiediner die je knjgt. Öet is eigenlijk de bedoeling, dat op de exposities de gewone gereformeerde man (vrouw) meer centraal komt te staan. Wacht de tentoonstellingen maar af. Daar zal die zeker te vin­ den zün, ook al zal ie misschien niet de hoofdrol spelen. Het is niet voor niets, dat Wiebe belang hecht aan het presenteren van het gewone da­ gelijkse gereformeerde leven. Het verschil met andere universiteiten is immers, dat de VU altijd kontakt

Wiebe Slofstra, de nieuwe historisch medewerker van de VU 'typisch gere­ formeerde stijlkamer op VU een hartewens'. mus zien. Crambamboeli, zo heet het. 'Crambamboeli, dat vocht der voch­ ten, is eigenlijk de panacee', zo be­ gint het lied. En het vyfde couplet: 'O konden de oudelui eens weten hoe 't zoontje in plaats van daag­ lijksch brood, zelfs zyn crediet heeft opgegeten: zij weenden vast hun ogen rood. Terwijl doen zich de filli te goed bij hun crambamboeli.' Het maandblad van de Gereformeerde Vereniging voor Drankbestrijding schrijft in januari 1926 over dit lied: 'Ons dunkt, dat hier van de leiding van genoemde gereformeerde stu­ dentencorpora verwacht mag wor­ den, dat zij openlijk adviseert het hierboven afgedrukte lied uit den bundel te scheuren. Nog eens: onze mensen begeeren niet, dat gerefor­ meerde studenten zich zullen ge­ dragen als oude stijve heertjes, die den gullen lach en den vrolijken zang verleerd hebben. Maar wel heeft de gereformeerde bevolking belang bij het gedrag van de fine­ fleur onder haar jongeren. In gezin­ nen en kerkgebouwen wordt voor de gereformeerde jongelingschap steeds gebeden, 't Blijkt wel, dat 't gebed nooit verzuimd mag worden. Maar de studenten persoonlijk en in hun corpsen zijn daardoor niet van hun verantwoordelijkheid voor

vreemdeabstacte iets in A mster­ dam, waarvoor je altijd geld m een busje deed. Die belangstelling is me bijna met de paplepel ingegoten. Verder heb ik hier over het alge­ meen met groot plezier gestudeerd en door die studie is m'n interesse voor de VU verder aangewakkerd.' En denk je lang in deze funktie te blijven werken? Wiebe: 'Dat hangt er ook vanaf of dit een vaste aan­ stelling kan gaan worden. In princi­ pe heb ik zeker belangstelling om hiermee door te gaan.' Binnenkort hoop Ik af te studeren op mijn scrip­ tie over het verschijnsel 'program­ college' (de verhouding B en W en gemeenteraad), vertrouwt Wiebe me tenslotte nog toe. Beiden nemen we nog 'n flinke trek van het geun­ ge sigaartje met het bekende VU­ label (altijd wel bij Wiebe op z'n kamer te vinden) en besluiten het interview te beëindigen. Wiebe, de belichaming van de VU van de afge­ lopen tien jaar? In elk geval hoef je niet bang te zijn, dat het VU­ wereldje van vandaag in vergetel­ heid zal raken.

Jaap

Kamer/ing

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen