Ad Valvas 1979-1980 - pagina 222

10

Laatste loodjes Ad Valvas gelegd

Ook voor Ad Valvas sijn de laatste loodjes gelegd. Ook het universiteitsblad van de VU wordt voortaan geheel volgens het sgn. fotosetsysteem voor de drukker ('De Kennemer' m Beverwijk) klaargemaakt m de Randstadr-Handelsdrukkerij te Aalsmeer. Als zo ongeveer het laatste blokje in de grote Perscombma^ tie, waarvan de Randstad deel uitmaakt, sette men het in de drukkerswereld so genoemde 'warme ambacht' aan de kant in december. In plaats van de volumineme, warme loden letterregels spuwende zetmachines en de opmaak in het pagina^ raamwerk 'aan het steen', de opmaaktafel, heeft nu de elektronika vaste voet aan wal gekregen in Aals-

meer Geen ratelende bedrijvigheid meer, maar het zachte gezoem van de een paar schrijfmachines grote fotozetapparatuur (CRTronic, 'The sm.allest CRT-typesetter in the world with high quality output', toe maar) voor het tekstzetten en de al langer opererende fotokoppenzetmachine En daarna het geruisloze monteren van de tekst- en kopstroken op wïtpapieren paginavellen voordat het off-set-procéde er tenslotte op kan worden toegepast. Snelheid, schoner werk, ongetwijfeld Om bij te blijven in een stormachtige ontwikkeling Van warm ßood) naar koud (computer) 't Was een geleidelijk proces in Aalsmeer, de omschakeling begon al twee jaar geleden. De nostalgie over het verlies van het aloude ambacht is weliswaar niet zo geweldig sterk meer, maar overwonnen? De-mens-verandert-de-tijdverandert-de-mens ... (Red.)

AD VALVAS - 11 JANUARI 1980

Vervolg van pag. 5 Daar kan de ethiek wel iets over zeggen. De godsdienst gaat volgens prof. Jeuken nog verder: zij kan verlossing geven van schuld of een antwoord bieden op de vraag naar de zm van het leven, dankzij de Openbaring. Wanneer Wilson die zin alleen maar ziet in voortplantingssucces, en verlossing in bepaalde fysiologische processen, dan is dat een eenzijdigheid. 'Wilson maakt zijn éénzijdigheid tot een alzijdigheid', zegt prof. Jeuken. Je kunt ontkennen dat er meer bestaat dan je kunt waarnemen. Maar dat is een keuze. Die keuze hangt af van je visie op de mens. Wetenschappelijk valt daar niets tegen in te brengen, want die keuze gaat boven de wetenschap uit. 'Misschien heeft Wilson gelijk dat het verschijnsel religie materieel bepaald is en onderhevig is aan evolutie-mechanismen. Maar dat zegt mets over mijn beleving van de godsdienst. Een Geloof m God is van een heel andere orde dan een geloof in de evolutie. Dat laatste is toch geen overgave aan de persoon van Darwin?' 'By diskussies zoals over Wilson en in Nederland bij de onderzoeksplannen van Buikhuisen, verwart men vaak gelijk en gelijkwaardig. Wanneer er door biologische verschillen ongelijkheid is, betekent dit met dat iets daarom minder» waard is. Dit is o.a. de oorzaak van veel oeverloze diskussies. Het theologisch denken zou m.i. zelfs meer gebruik moeten maken van natuurwetenschappelijke gegevens. Mijn studie m de biologie heeft mijn Geloof nooit in de weg gestaan; omgekeerd was dit evenmin het geval', aldus prof. Jeuken.

Wereldbeelden beschouwing Volgens vele deskundigen sluiten geloof en wetenschap elkaar dus niet uit. Beide zouden elkaar juist kunnen aanvullen. Prof. Jeuken maakt het onderscheid: evolutie wil een verklaring geven voor het ontstaan van levende wezens. Schepping wil aangeven hoe de levende wezens in hun bestaan van het Absolute (of God) afhankelijk zijn. Een andere katholiek, de Nijmeegse theoloog prof. SchiUebeeckx, ziet ook geen reden tot een conflict tussen religie en wetenschap. Het Godsgeloof behoeft nooit een verklaring. Juist in de eindigheid, het sterfelijke, ziet SchiUebeeckx het door God geschapene. De mens zou daarbij vrij kunnen kiezen tussen goed en kwaad. Prof. dr. J. Lever, bioloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, maakt het onderscheid tussen wereldbeeld en wereldbeschouwing. Het wereldbeeld bevat de natuurwetenschappelijke kennis van de wereld; een wereldbeschouwing is

een opvatting over een ideologie of een geloof. Een onjuiste koppeling tussen beide is volgens prof. Lever oorzaak van vele conflicten tussen religie en wetenschap. Hij noemt in zijn boek 'Geïntegreerde Biologie' hiervan een aantal voorbeelden. In de Sovjet Unie (wereldbeschouwing) is de genetica met de erfelijkheidswetten van Mendel (onderdeel wereldbeeld) een tijdlang taboe geweest: het werd afgedaan als westers, imperialistisch enz. De landbouw in de S.U. ondervond lange tijd schade van deze zaak, die bekend staat als de Lysenko-affaire. Een wereldbeschouwing schreef hier het wereldbeeld de wet voor. Julian Huxley, een beroemd Engels dierkundige deed in het begin van deze eeuw het omgekeerde: liij verwierp de religie maar meende uit de evolutieleer een wereldbeschouwing te kunnen halen. Zo ontwierp hij een 'evolutionair humanisme'. Wat Wilson doet lykt hier wel enigszins op. Als laatste voorbeeld noemt Lever de Franse theoloog en bioloog Pierre Teilhard de Chardin. Deze onderzoeker deed in China belangwekkende vondsten met betrekking tot de afstamming van de mens. Teilhard meende evolutie en schepping te moeten koppelen door naast de lichamelijke evolutie ook een geestelijke evolutie te onderkennen. Hij toverde God als het ware uit de binnenkant van de evolutie, een soort 'geestelijk darwinisme'. Prof. Lever verwerpt al deze visies, en stelt voor wereldbeeld en wereldbeschouwing helemaal te ontkoppelen. Ook voor hem is een levensbeschouwing niet strijdig met zijn bioloog zijn. Het is eerder een noodzakelijke aanvulling. Toch stelt prof. Lever tenslotte voor wereldbeeld en wereldbeschouwmg te laten samen gaan in de verantwoordelijkheid die de mens op aarde heeft. Deze positie doet denken aan wat prof. Van Duijn, een biochemicus uit Leiden, hierover in het blad 'Wending' naar voren bracht. In zijn visie houdt de natuurwetenschap zich bezig met onderzoek van de natuur. Via de techniek heeft dit gevolgen in de maatschappij. De theologie houdt zich bezig met de Openbaring. Via Kerk en Gemeente heeft dit ook invloed in de maatschappij. In die maatschappij ontmoeten religie en wetenschap elkaar dus bij concrete vraagstukken rond de toepassingen van die wetenschap en techniek. Hierbij valt te denken aan sleutelen aan de erfelijkheid, reageerbuisbaby's, enz. Misschien levert ook de recente diskussie over de kernwapens hier een voorbeeld. Deze concrete diskussie lijkt prof. Van Duyn zinvoller dan een diskussie over wetenschap en religie op zwevenge hoogte. (Stichting Bio-Wetenschappen en Maatschappij)

Reakties op de sociobiologie In Engeland en de V.S. woedt al enkele jaren een storm van kritiek op de sociobiologie. Een studiegroep van de Science for the People-beweging, waaronder zich vooraanstaande biologen bevinden, deed in de V.S. een felle aanval op de sociobiologie. De kultureel anthropoloog M. Sahlins, wiens werk door Wilson werd geciteerd, schreef een boekje tegen de sociobiologie: Use and Abuse of Biology. In de V.S. gaat de diskussie vooral om de sexe-rollen. Volgens de sociobiologen investeert de vrouw meer in één eicel dan de man in één zaadcel. Daarom zou de vrouw geneigd zijn nogal kritisch een man uit te zoeken en die m a n dan ook te behouden. De vrouw past in de meeste kuituren op de kinderen, en probeert via een goed huwelijk een stapje hoger op de sociale ladder te komen, constateren de sociobiologen. Het Amerikaanse blad Playboy concludeerde hier al uit dat de mannelijke ontrouw dus biologisch gefundeerd is en dat het feminisme onzin is. Volgens een recent bericht in het Engelse blad Nature zouden ook extreem rechtse groeperingen in Engeland en Frankrijk de sociobiologische ideeën hebben misbruikt. Het Engelse National Front publiceerde in het blaadje 'Spearhead' dat volgens de sociobiologen sociale verschillen een biologische basis hebben, om eigen racistische ideeën te ondersteunen. Ook de Franse Club d'Horloge werd door de sociobiologie van de mens geïnspireerd om te beweren dat mensen met 'betere' genen voorbeschikt zouden zijn om leider te worden. De Franse bioloog en Nobelprijswinnaar Frangois Jacob heeft dergelijke ideeën onlangs heftig geattakkeerd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen