Ad Valvas 1979-1980 - pagina 309

AD VALVAS — 29 FEBRUARI 1980

5

Afr. A. Mulder, oud-secretark-generaal ministerie van justitie, spraic in/cader Studium Generale

Over de onrechtvaardigheid van de rechtszeicerheid Het rechterlijk apparaat kan niet en wU niet elke strafbare handeling opsporen en vervolgen. Men stelt zich slechts ten doel de samenleving leefbaar te honden met middelen ontleend aan het recht. Het feit nu dat niet elke overtreding kan worden vervolgd, betekent dat er keuzes gedaan moeten worden: hier wel en daar niet optreden. Dit houdt echter al gauw ongelijkheid in dat is weer in strijd met het recht. En daar ging het om in het - overigens wat vlak betoog - van de heer A. Mulder, oud secretaris-generaal van het ministerie van justitie en thans lid van de Raad van State vorige week donderdag op de VU. De heer Mulder - meer dan wie ook een man uit de praktijk van het strafvervolgingsbeleid sprak in het kader van het Studium Generale 'Tussen Misdaad en Straf, over het strafvervolgingsbeleid in Nederland. Hij besprak de taak van het departement met betrekking tot doelstellingen en middelen van strafvervolging. De rechter is, aldus Mulder, allang niet meer 'la bouche de la loi'; de rechter leest de wet in samenhang met de wetsgeschiedenis, het systeem en het doel van de regeling in haar geheel. Maar de rechter kan een wetsregel niet negeren. 'Die wetsgebondenheid is wellicht teleurstellend voor degenen die een avant-gardistische wetstoepassing verlangen, maar hij die nu verlangt dat de rechter de pas aangeeft by de ontwikkelingen van de maatschappij zal daar vermoedelijk - of zeker anders over denken als de grote verandering die hij voor ogen heeft is gekomen'. Na elke revolutie blijkt dat de rechter sterker dan ooit tevoren gedwongen wordt zich strikt aan de wetten van de revolutie te houden. Vóór de Franse revolutie had de rechter een grote mate van vrijheid, die o.a. door Beccaria werd verworpen als willekeur. In het eerste revolutionaire straf rechtsboek van 1791 zUn alle strafbare gedragingen zo nauwkeurig mogeUjk omschreven. Voor elk strafbaar feit kent de wet een vaste strafmaat (een straf fixum), waarbij aan de rechter geen ruimte werd gelaten tussen een minimum en een maximum van straf. Als het feit bewezen was, dan volgde cïe strafmaat uit de wet zelf. Dit systeem van straf fixa geeft de hoogste rechtszekerheid, maar brengt tegelijk het grootste onrecht met zich mee. 'Mensen en omstandigheden zyn verschillend en straf fixa passen daar niet bij.' Toen dat inzicht doorbrak zjjn in de wet dan ook steeds meer algemene uitzonderingen ingevoerd zoals de mogelijkheid van verlaging van de wettelijke straf wegens te jeugdige of te hoge leeftijd. Er werden ook andere sïrafvermlnderingsgronden ingevoerd, zoals het niet hebben kunnen beseffen van wat men deed en algemene strafuitsluitingsgronden als overmacht, noodweer en afwezigheid van aUe schuld. In de twee eeuwen die sinds de Franse Revolutie zyn verstreken is de verruiming van de keuzemogelijkheden onafgebroken doorgegaan. De rechter kreeg een vrijheid tussen minima en maxima, tussen verschillende soorten straffen en tussen het onvoorwaardelijk en het ge-

Weer twee lezingen ïn cyclus

tomputersin lie wetenschap' lil het kader van de lezingencyclus 'Computers in de Wetenschap', gepresenteerd door informatica-vakSToepen binnen de VTT, zullen op woensdag 5 maart a.s. (informatica lü de faculteit der sociale wetenschappen) twee voordrachten worden gehouden. J- van der Zouwen spreekt over: 'Computersimulatie in de Sociologie' en A. Drikzwager over: 'Leren Tet computers in het onderwijs'. De lezingen worden gehouden in irllegezaal II van de faculteit der "neeskunde tussen 20 en 21.30 uur.

Lidwien Marcus heel of gedeeltelijk voorwaardelijk opleggen van straffen. Er zijn nu plannen in voorbereiding voor het opleggen van alternatieve straffen in de zin van het bewezen van diensten aan het algemeen. De gedachte die hierachter ligt is dat de straf het karakter heeft van een leed dat de overheid de burger toebrengt. Dat leed moet niet alleen bepaald worden overeenkomstig de ernst van het strafbare feit, maar ook met inachtneming van de eigenschappen van de dader. 'Omdat geen twee mensen aan elkaar gelijk zijn is aan de rechter een grote variëteit aan middelen ter beschikking gesteld.'

Selectie

Slechts een klein deel van de gepleegde misdrijven en overtredingen komt ter kennis van de politie. Dat is niet toevallig. De politie is in haar opsporing selectief naar object en plaats en deelt haar tijd in. De

surveillances die uitgevoerd worden zijn selectief met betrekking tot de plaatsen die al of niet bezochi worden. Behalve de politie zijn er nog een aantal andere opsporingsdiensten zoals bijv. de belastingdienst, d> loontechnische dienst, de arbeidt inspectie, die ook alle selectief t' werk gaan. Tussen de verschillendi' opsporingsdiensten bestaan volgens de heer Mulder nauwelijk dwarsverbanden. Elke dienst heel' zijn eigen selectie. Het feit dat di verschillende opsporingsdiensten verschillende groepen mensen op het spoor komen is voor Mulder dai i ook een argimient tegen het bt staan van klassejustitie. De g« schriften die hierover de laatste tijtl zijn verschenen zouden met dat fei > geen rekening houden en zouden daarom de toets der kritiek niei kunnen doorstaan.

**¥*;*

Rechtsongelijkheid In Nederland heeft de rechtsongt lijkheid veel meer dan elders sterk de aandacht. Met betrekking tot d' opsporing en vervolging van straf bare feiten gaat de justitie in Nederland niet te werk volgens het zgn. legaliteitsbeginsel, volgens welk elk strafbaar feit vervolgd dient te worden, maar volgens het opportuniteitsbeginsel. Het openbaar ministerie (O.M.) kan een zaak terzijde leggen (seponeren) als het belang van de maatschappy (en ev. van de verdachte) zich daartegen verzet. Verder heeft het O.M. nog de bevoegdheid tot transigeren, het treffen van een (financiële) schikking

met de overtreder, waarbij het afziet van een strafvervolging. Er ligt nu een voorstel bij het parlement om de mogelijkheid tot het treffen van een schikking uit te breiden van de overtredingen naar de minder zware misdrijven. De rechtsongelijkheid die het opportuniteitsbeginsel zou kunnen scheppen probeert men zoveel mogelijk weg te nemen door het overleg van

Twee lezingen van prof. Wilder Smith

Hooggeleerde tegenstander evolutieleer naar de VU De evolutieleer wordt niet gestaafd door natuurwetenschappelijke argumentaties. Het standpunt van prof. dr. A.E. Wilder Smith, natuurkundige. Op 10 en 11 maart komt hij naar de VU om het uit te leggen. In de VU-auIa zal hij die Prof. WüOer Smith

dagen - iedere dag tussen 13 - 15 uur - lezgen houden over 'Abdication of marxist scientific materialism' en 'Materialism and the origin of the genetic code', waarna er gelegenheid tot dlskussie is.

Wie is prof. Wilder Smith? Prof. Wilder Smith studeerde natuurwetenschappen aan Oxford University en promoveerde op het gebied van de organische Chemie. Aan de universiteit van Geneve behaalde hij zijn tweede doctorstitel in de natuurwetenschappen. Zijn derde doctoraat werd hem verleend door de ETH te Zürich. Aan verscheidene universiteiten doceerde hij o.a. pharmacologic en chemotherapie, zyn laatste twee boeken zijn: 'Man's Origin, Man's Destiny' en 'Die Naturwissenschaften kennen keine Evolution'. Hoe verklaart Wilder Smith zijn these. Kortweg, zo schryft de theologiestudent H.U. de Vries (VU) ons, 'omdat deze ingaat tegen één van de meest basale wetten van de natuurkunde, nl. de tweede wet van de thermodynamica. Deze wet zegt dat orde met het verstrijken Van de tijd degenereert tot toenemende wanorde en chaos. Dit is de universele stand van zaken in elk gesloten systeem in dit heelal. Als we bijvoorbeeld een groot aantal stapels met geordende kaartjes uit een vliegtuig naar beneden laten fladderen dan zal niemand verwachten dat de kaartjes in dezelfde geordende volgorde op de grond terecht zullen komen. En toch is dat nu precies wat de evolutietheorie leert. Evolutionisten nemen aan dat atomen, terwijl ze "naar beneden fladderen", vanaf het begin van de tijd, langzamerhand zichzelf hebben geordend tot meer complexe, meer enei^e-ryke en minder chaotische vormen. Verschillende tegenwerpingen zouden hier mogelijk zijn. We ziillen er één kort weergeven. Er zou gezegd kunnen worden dat de tweede wet van de thermodynamica alleen voor systemen geldt, waaraan geen energie van buitenaf wordt toegevoegd. Maar bij het ontstaan van het leven op aarde kan wél energie

de rechters en de officieren van justitie. Daarnaast hebben de rechters en de officieren van justitie volgens Mulder steeds meer oog voor het wetenschappelijk onderzoek op dit gebied.

Het departement Naar aanleiding van de zaak Menten is de verhouding tussen de minister en het openbaar ministerie weer in discussie gekomen. De minister kan aanwijzingen geven inzake opsporing en vervolging aan het openbaar ministerie. In individuele zaken zal de minister veelal in overleg treden. Zelden zal hy een formele opdracht geven tot nietvervolgen: 'Weinig ministers zouden het overleven als zy met enige regelmaat de opsporing zouden tegenhouden.' Anders is het met algemene aanwyzigingen. In het verleden zyn er nogal eens circulaires uitgevaardigd, byv. als een strafbare zaak in de nabye toekomst zyn strafbare karakter zou verhezen. De minister maakt dan bekend dat in dat soort zaken geen processen verbaal meer behoeven te worden opgemaakt. Een bekend voorbeeld was de circulaire inzake het niet opsporen van homoseksuele contacten met mindeijarigen ouder dan zestien jaar, vanaf het moment dat een wetsontwerp was ingediend waarin de strafbaarheid daarvan werd opgeheven. Algemeen wordt aanvaard, dat de minister tot een dergeUjke anticipatie op komende wetgeving bevoegd is. De laatste jaren pleegt het O.M. geen aanwyzingen van de minister meer af te wachten. De circulaires zyn grotendeels vervangen door richtiynen van de procureurs-generaal. De aanwyzingen van de minister

Vervolg op pag. 11 zyn toegevoegd (byvoorbeeld zonnestralen en bliksem). Zonne-enei^e kan echter uitsluitend gebruikt worden, zo reageert Wilder Smith dan, als er een eiwit of enzym aanwezig is, dat in staat is opgevangen energie te verwerken. Een eiwit of enzym is uiterst complex. En de tweede wet van de thermodynamica zegt dat complexiteit niet uit chaos kan voortkomen. Volgens Wilder Smith moet er een andere, wetenschappeiyk meer bevredigende, verklaring van het ontstaan van het leven zyn. zyn inziens zit er een deskundig Architekt achter, die alle soorten planten en dieren en de mens afzonderiyk heeft geschapen volgens z y n goddeiykeplan.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen