Ad Valvas 1979-1980 - pagina 355

15

AD VALVAS — 21 MAART 1980

Leuvens hoogleraar op Studium Generale:

Kontrole op politie blijft zaak van bovenaf De controle op het politiebeleid is zowel de inzet als het resultaat van machtsverhoudingen. De juridische regels, organisatorische maatregelen en de functioneringsnormen van de politie zijn geen louter technische aangelegenheden «naar zijn zeer reële machtsmiddelen voor bepaalde klassen en positiebekleders ter bewaring van de overheidsmacht. Controle over de politie moet geplaatst worden in de context van de politiek-maatschappelijke verhoudingen tussen diverse categoriën van burgers, aldus prof. L. van Outrive, hoogleraar te Leuven, in de criminologische sociologie en de politionele en gerechtelijke organisatie. Deze Belgische hoogleraar, die vorige week sprak in het kader van het Studium Generale 'Tussen misdaad en straf', heeft een uitvoerige studie gemaakt van het Nederlandse politiebeleid. Zijn interesse voor de politie in Nederland was gewekt nadat hij door zijn verschillende contacten met de Nederlandse politie getroffen was door het grote verschil tussen de politie in ons land en die in België. Er zijn volgens van Outrive verschillende benaderingen mogelijk van de politieproblematiek: De juridische benaderingswijze komt voort uit het geloof in de noodzaak en de werkzaamheid van juridische regelingen. Deze juridische benadering hangt samen met het geloof dat er eigenlijk nooit genoeg politie is. De organisatorische benaderingswijze stelt de organisatie en het overleg tussen de politie, het openbaar ministerie en het bestuur centraal. De problemen bij de controle op het politie-beleid wordt in deze benadering teruggebracht tot een zaak van gebrekkige communicatie en organisatie. In de politiek-maatschsppelijke benadering die ook door Van Outrive zelf wordt aangehangen, wordt de controle op het poUtie-beleid gezien als de inzet en het resultaat van maatschappelijke machtsverhoudingen. Het politie-apparaat wordt in deze opvatting gezien als een regelend apparaat dat rond belangen en waarden wordt opgesteld.

Uniek Het militaire karakter van de politie is volgens Van Outrive in Nederland in het algemeen veel geringer dan elders hoewel - en dat is de laatste tijd wel weer eens zichtbaar geworden - het wel aanwezig is. In Nederland zijn de politietroepen afgeschaft. Dat was een unieke gebeurtenis, want 'de politie breidt zich voortdurend uit, mobiliseert altijd en demobiliseert nooit.' Elders werden indrukwekkende en centraal geleide poUtie-apparaten uitgebouwd. Maar ook in Nederland zijn er pleidooien te horen voor centralisatie en voor eenmaking van de rijks- en gemeentepolitie. Een opvallend verschil tussen Nederland en België op dit gebied is volgens Van Outrive de bespreekbaarheid van de politie-problematiek. 'Ik maak hier discussies mee over het politiewezen die in België gewoon niet mogelijk zyn ook al blijven er ook hier aanzienlijke taboesferen over.'

Driehoeksoverleg In de jaren zeventig kwam het zgn. driehoeksoverleg tussen het openbaar ministerie, het bestuur en de politie aan de orde. In de nieuwe politiewet die nu in voorbereiding is, zou dit overleg meer geïnstitutionaliseerd worden. Hierbij zal, naar de mening van de Belgische hoogleraar, het openbaar ministerie het meeste gezag krijgen. Door dit overleg verkrijgt het openbaar ministerie extra informatie. In het overleg treedt een noodzakelijke vermenging op van strafrechtelijke en openbare orde-aangelegenheden. Vanuit zijn strafrechtelijke prerogatieven zal het openbaar ministerie ook het domein var de open-

Lidwien Marcus bare orde kunnen beïnvloeden, b.v. via haar bevoegdheden om een zwijgplicht aan de partners m het overleg op te leggen. Het bestuur zal daardoor aan macht over de politie - die haar werd toegekend bij de Politiewet van 1957 - inboeten. Dit geldt ook voor de politiechefs. Zij zullen in het overleg nog meer dan nu de zwarte piet toegespeeld krijgen. Er wordt wel gepraat over de democratisering van het overleg, maar die mogelijkheid ziet Van Outrive alleen bij het bestuur en veel minder bij het openbaar ministerie (door tijdsgebrek als gevolg van een tekort aan mensen) en bij de politie (door de hierarchische structuur). De controle op de politie blijft daarom, aldus Van Outrive, een zaak van bovenaf. De politie functioneert nu grotendeels naar eigen normen wanneer zij naar de bevolking toe optreedt. Prof. L. van Outrive

En dit zal volgens Van Outrive zeker gebeuren als de democratisering van de politiekorpsen wordt tegengehouden. Van Outrive ziet ook een tegenkracht tegen de door hem geschetste ontwikkeling, vanuit de politie zelf optreden: 'Er zal binnen de politiekorpsen geijverd moeten worden voor een collectieve en open besluitvorming en er ontstaat een bewustwording omtrent de politieke dimensie van de poUtietaak.' Dit laatste baseert jiij op de discussie over het verschoningsrecht, waarbij de politie zich zou mogen onthouden van optreden bij bepaalde manifestaties zoals een betoging tegen het bouwen van een kerncentrale. Ook vanuit de burgers groeien initiatieven tot het uitoefenen van controle over het politiebeleid. Belangrijk voor de controle op de politie zijn: - het opeisen van de bescherming van de privacy; - het verlenen van rechtshulp bij politieverhoren; - het instellen van klachtenbureau's met betrekking tot ev. kwalijke politiepraktijken. De reactie van de gerechtelijke en bestuurlijke overheden op het streven naar controle over het politiebeleid is het herleiden van fouten bij het politie-optreden tot communicatieproblemen. Daarbij is er van die kant een tendens naar het versmallen van grieven tot het niveau van individuele klachten en een nelging om de resultaten van klachtenonderzoek naar politiepraktijken binnen een gesloten circuit te houden. De vraag is nu volgens Van Outrive, of de volksvertegenwoordiging een pluralisme van controle op de politie kan waarborgen en of zy tot een effectieve beleidsbeïnvloeding kan komen ten aanzien van het politiewezen.

Beleidsonderzoek Er zijn, zo stelde Van Outrive aan het slot van zijn lezing nog vele mogelijkheden voor onderzoek naar het politiebeleid. 'Belangrijk is dat het gaat om de feitelijke machtsverhoudingen en geheimhouding is nog altijd een belangrijke techniek tot machtsbehoud. Nochtans zou zulk beleidsonderzoek ook een belangrijke democratiserende en controlerende functie ten aanzien van het pohtiebeleid kunnen realiseren.'

• Op vrijdag 81 maart om 20.30 uur in Theater 'De Populier', Nieuwe Herengracht 93: première van een nieuwe produktie van Poëzie Hardop, 'Weet je nog, lichaam'. De produktie is gebaseerd op gedichten van K.P. Kavafis. • Op 21 maart spreekt prof. Wim van Doorn voor de Amsterdamse Gesprekskring oven 'Wetenschap'. Plaats en aanvang: Amsteldijk 58 om 20.15 uur. • Maandagavond 24 maart om 19.30 uur organiseert CCS-VU (geneeskunde) een contactavond met het thema: 'Prioriteiten in de gezondheidszorg'. Naar aanleiding van de film 'Een kind van vijf miljoen', zal prof. dr. J,P. Kuiper enkele gesprekspunten aanvoeren, waarna er gelegenheid is tot discussie. Plaats van bijeenkomst is FG 111 van de medische faculteit. Iedereen is van harte welkom. • Op 25 maart draait men in the British Council de film 'The Go-Between'. Plaats en aanvang: Keizersgracht 343 om 20.00 uur. • De Amsterdamse ABVA- en KABO-vrouwen houden op 25 maart een vergadering in Krasnapolsky. Tijdens deze vergadering wordt het werkplan voor 1980 besproken. Tevens is deze bijeenkomst bedoeld als introduktieavond voor nieuwe vrouwelijke leden. De aanvang is 20.00. • In het kader van het Studium Generale 'Tussen misdaad en straf spreekt prof. dr. B. de Gaay Fortman, hoogleraar Institute of Social Studies en ondervoorzitter van de Vaste Commissie voor Justitie van de Eerste Kamer der Staten Generaal, op woensdag 26 maart om 16.30 uur over 'Parlement en strafvervolging'. Plaats: KC-07, hoofdgebouw VU. • ledere vierde woensdag van de maand organiseert de wekelijkse Amstelveense Vrouwenavond in het gebouw 'De Paraplu', Van Heuven Goedhartlaan 22, een thema-avond. Op woensdag 26 maart is het onderwerp: 'Moederschap . . . een keuze?' Er zal gepraat worden over het kiezen tussen wel kinderen en of geen kinderen en over de vanzelfsprekendheid van het hebben van kinderen. Aanvang thema-avond: 20.00 uur. • 'Kenau's en Jan Hennen'. De gespreksgroep homofilie houdt op 27 maart haar maandelijkse avond. We praten over rolpatronen in de homowereld. Iedereen is van harte welkom. Plaats: VU-hoofdgebouw, käme OA-42 om 20.00 uur. • Op vrijdag 28 maart spreken drs. W.PJ. Viëtor en J. van der Burg voor de Amsterdamse Gesprekskring over 'Niemandsland arts-patiënt. Aanvang: 20.15 uur, Amsteldijk 58. • Op 29 maart organiseert het landelijk Studenten-overleg van de PPR een studiedag over 'Studentenbeweging en Politiek'. Aan de orde komen de situatie en de ontwikkelingen aan de universiteit en (mogelijk) optreden van de studentenbeweging en andere progressieve bewegingen daartegenover. De dag vindt plaats m Utrecht, is gratis en is bestemd voor iedere geïnteresseerde progressief. Voor verdere informatie en opgave: Paul Tamminga, Singel 277, tel. 228461.

Executie ANC-str^a dreigt Vervolg van pag. 11 bijvoorbeeld een verbetering betekenen van de studiemogelijkheden voor uit Zuid-Afrika gevluchte studenten. Maar de samenwerking met deze landen doet verder niets af van de noodzaak om ook kontakten op te bouwen met het ANC.'

Onderwijs Wat eijn de mogelijkheden voor de zwarte bevolking om in Zuid-Afrika een universitaire opleiding te volgen? Skweyiya: 'Zeer gering. Er zijn ongeveer 19 miljoen Afrikanen en ze kunnen naar drie univereiteiten, tenminste wat daar voor door gaat, met een kapaciteit van in totaal 3000 studenten. Maar de drie miljoen blanken hebben talloze universiteiten over het gehele land, om nog maar niet te spreken over de vele hogere beroepsopleidingen "slegs vir blanke". De mogelijkheden voor het volgen van onderwijs zijn voor de zwarten in het algemeen erg beperkt: de scholen zyn overbevolkt en vaak ver van huis, de ouders van de zwarte kinderen zijn dikwijls arm, zodat een opleiding vaak niet afgemaakt kan worden. Bovendien is de inhoud van het onderwijs slecht: veel docenten zyn pro-apartheid. Het ANC heeft zich vanaf de oprichting in 1912 sterk bezig gehouden met het inferieure bantoe-onderwijs. We hebben geprobeerd om zelf het onderwijs te organiseren en zelf scholen te openen, maar de onderwijzers van ons werden door de regering gearresteerd en verbannen.'

Waaruit bestaat Uw werk op de onderzoeksafdeling van het ANC? 'Bij de onderzoeksafdeUng van het ANC moet je niet denken aan een instituut zoals U dat hier kent, waar mensen aan een groot buro voor een nog grotere boekenkast zitten en een kopieerapparaat binnen handbereik hebben. We moeten werken met veel handikaps; zowel op het terrein van de financiën als de mankracht. We hebben te weinig mensen om het werk te doen, wat we zouden willen doen. Een belangrijke taak van onze afdeling is het onderzoeken van de pohtieke en ekonomische situatie in ZuidAfrika en de invloed van de westerse ekonomische en militaire steun daarop. De resultaten van ons onderzoek geven we door aan de politieke leiders van het ANC. Daarnaast verzorgen wij onderwijsmateriaal voor de enorme stroom vluchteUngen, voornamelijk jongeren, die Zuid-Afrika de laatste jaren heeft verlaten en die vaak hun opleidingen hebben afgebroken.' Dat er van een zogenaamde liberalisering in de Zuidafrikaanse politiek weinig sprake is, bewijst de dreigende exekutie van de jonge ANC strijder James Mange. Hij en elf mede-beklaagden zouden 'hoogverraad' hebben gepleegd, hetgeen zoveel wil zeggen dat ze tegen de apartheid gevochten hebben. Skweyiya deed een dringend beroep op iedereen om het leven van deze vrijheidstrijder te helpen redden. De SRVU voert samen met de Anti-Apartheidsbeweging een briefkaarten aktie voor hun vrijlating.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen