Ad Valvas 1979-1980 - pagina 119

AD VALVAS — 26 OKTOBER 1979

7

Congres 'Vrouw en Arbeid'.

Vrouwen moeten ook zelf aan het werk om hun achterstand op te heffen VroHwen zullen zélf aan het werk moeten om iets te veranderen in de achterstand van vrouwen op de arbeidsmarkt. Dat is één van de conclusies uit het congres over „Vrouw en Arbeid" dat zaterdag 20 oktober in Utrecht werd gehouden. Een herwaardering van de betaalde en onbetaalde arbeid, van taken binnenshuis en buitenshuis is een voorwaarde voor een eerlijke herverdeling van arbeid en inkomen tussen mannen en vrouwen, aldus de inleidsters van het congres. Het congres, dat zo'ni 1100 vrouwen naar de congreszaal van de Jaarbeurs in Utrecht trok, werd georganiseerd door de Commissie Emancipatiezaken van de Vereniging voor Vrouwen met Academische Opleiding (VVAO) in samenwerking met de Vereniging voor Vrouwenbelangen (VB) en de Bond van Vrouwen in Bedrijf en Beroep (VBB). Dit was het derde congres dat door de Commissie EZ wordt georganiseerd, na de congressen 'Emancipatie en Feminisme' (1977) en 'Vrouw en Arts' (1978). De aanwezigen kregen na de openingstoespraak van Jeltien Kraayeveld-Wouters, de staatssecretaris voor Emancipatiezaken, een overladen programma voorgeschoteld. Voorgeschoteld, want naast de lezing van de tien inleidsters en de vertoning van de film 'Vrouw en werk' was er nauwelijks ruimte voor discussie. Toen aan het eind van dit studiecongres door de organisatrices het voorstel voor een WeerWERKCentrum (WWCen) werd gelanceerd kwam dan ook de kritiek uit de zaal dat er over dat voorstel nauwelijks een gedachtenwisseling had kunnen plaatsvinden. Het centrum zou, naar het voorbeeld van het Franse 'Centre Retravailler', in een regionale opzet, vrouwen die lange tijd niet (meer) buitenshuis hebben gewerkt moeten voorlichten en helpen om (weer) aan de slag te komen. Als vervolg op het congres zal dit voorstel nader uitgewerkt worden.

'Woman'en

'Wife'

Het ochtendprogramma was gewijd aan het onderwerp 'arbeid' in de meest ruime zin van het woord, met inleidingen over de inhoud van het begrip arbeid, de (her) verdeling van alle soorten arbeid, en over de beperkte mogelijkheden van vrouwen om aan betaalde arbeid deel te nemen. In de inleidingen kwam aan de orde dat vrouwen voor een keuze staan: huisvrouw zijn of

Volgend

congres

Vrouw en recht Ook volgend jaar zal de Commissie Emancipatiezaken van de W A O weer een congres organiseren. Het congres, dat gehouden zal worden op 15 november 1980, zal als thema hebben: Vrouw en recht. Op dat congres zullen onderwerpen behandeld worden als: de vrouw als verdachte, de vrouw als slachtoffer van delicten, de invloed van vrouwen op de wetgeving, vrouwen in juridische beroepen en vrouwen op zoek naar recht. Vrouwen die geïnteresseerd zijn in de voorbereiding van dit congres kunnen zich opgeven bij de secretaris van de CEZ: Jeanet Bruining, Keizerstraat 72, 2584 BK Scheveningen (Tel. 070-543211)

Lidwien

Marcus

buiten de deur gaan werken; huwelijk of carrière. De FranCaise Christine Delphy gaf in haar inleiding het onderscheid aan tussen 'woman' en 'wife': vrouw en 'vrouw van'. Vrouwen worden, als ze na hun huwelijk hun baan willen voortzetten, gedwongen tot het combineren van huishoudelijke taken en beroepsarbeid, terwijl ze

hun omgeving in een richting laten duwen die niet in overeenstemming is met hun capaciteiten.

Roldoorbreking Na deze theoretische inleidingen kwamen enkele vrouwen aan het woord die voorbeelden gaven uit de praktijk van het werken aan roldoorbreking in het bedrijfsleven (m.n. in de technische en leidinggevende beroepen) en bij de overheid. De mening die uit deze lezingen naar voren kwam was dat vrouwen hun eigen capaciteiten onderschatten. Nel Barendrecht, sprekend over roldoorbreking in de politiek, wees op het belang dat vrouwen doorgaan met het ontwikkelen van een veelvormigheid van acties op allerlei fronten. De volksvertegenwoordiging blijkt volgens haar best gevoelig te zijn voor buitenparlementaire acties. Zij voegde eraan toe dat vrouwen zich bewust moeten zijn van hun presentatie omdat gelijkhebben niet voldoende is: 'Vrouwen moeten doordrammen, zonder dat dat naar buiten toe zo overkomt'. Uit de gniffelende reactie van de zaal kon men opmaken dat duidelijk was waar ze op doelde.

Carrière In de jtniddag kwam als thema de houding van vrouwen zelf t.o.v. 'arbeid' aan de orde: De instelling van de meeste vrouwen is nauwelijks gericht op het deelnemen aan het arbeidsproces en vrouwen beschikken vaak niet over voldoende beroepstoerusting. In haar toeHedy d'ÄTicona, een van spreekster op het congres

de

m a a r voor de helft van het werk dat ze doen betaald worden. Zelfs in landen waar een groot deel van de vrouwen aan het 'arbeids'proces deelneemt, wordt het huishoudehjk werk nog steeds door vrouwen gedaan: 'De problemen voor de vrouw liggen niet op de arbeidsmarkt alleen, maar in het werk thuis, in het huwelijk'. Zij zocht meer dan de andere inleidsters de oplossing voor het probleem in de huiselijke sfeer dan in de arbeid buitenshuis. Christine Clason hield een saai en academisch verhaal (zoals ze zelf ook zei) over maatschappelijke mobiliteit van vrouwen. Centraal stond in haar verhaal dat de mobüiteit van vrouwen (nog steeds) voor het grootste deel afhankelijk is (van de arbeid) van haar man. Haar eigen (veelal part-time) arbeid doet er in dit opzicht weinig toe. Christine Clason, een sociologe, promoveerde op een proefschrift over de betekenis van beroepsarbeid in de rolverdeling man-vrouw (Groningen, 1977). Hilda Verwey-Jonker, die verschillende politieke funkties vervulde en lange tijd kroonlid was van de SER, benadrukte de noodzaak van het opvoeden van meisjes tot zelfstandigheid, onder het motto: Ga in elk geval een vak leren zodat je voor jezelf kunt zorgen. Zij hield verder een pleidooi voor vrouwen tot het kiezen van technische en leidinggevende funkties en voor de bêta-richting van de universitaire studies. Opvattingen als 'wiskunde is voor 'n meisje toch niet zo nodig' werken belemmerend om die keuze te doen. Teveel talentvolle vrouwen zouden zich door

Ria Dalmeyer (WAO)

spraak wees Hedy d'Ancona, lid van de Ie Kamer voor de PvdA erop, dat vrouwen een maatschappelijke en politieke strategie moeten ontwikkelen om hun (arbeids) situatie te verbeteren. Zij gaf een aantal hindernissen aan die vrouwen ondervinden als ze en hun werk en carrière

willen opbouwen: 'Vrouwen missen vaak het vermogen en de wil om te plannen. Ze wachten maar af; de loonsverhoging, de promotie; vrouwen onderschatten en verwaarlozen de waarde van de informele kanalen als ze 'hogerop' willen komen; vrouwen missen voorbeelden in hun omgeving; vrouwen die het eenmaal gemaakt hebben vergeten vaak dat ze als vrouw allerlei belemmeringen te overwinnen hadden ('Het is mij toch ook gelukt'). Andere vrouwen krijgen daardoor het gevoel dat hun falen alleen te wijten is aan persoonlijk onvermogen. Voor vrouwen die een carrière nastreven is het moeilijker dan voor mannen om hun persoonlijke en beroepsleven te integreren. Ver-

der — het moet toch m a a r gezegd worden — is er veel tegenwerking van mannen in de beroeps- en huiselijke sfeer. En tenslotte hebben vrouwen moeite om him hele persoonlijkheid, incl. de erotische component in te zetten. Vrouwen die het 'gemaakt' hebben, hebben het erotische vaak buiten de deur gezet en zijn vergeten dat ze ook vrouw waren, ooit.' Op een kritische opmerking uit de zaal over 't feit dat Hedy toch maar over een kleine groep vrouwen sprak, terwijl er nog zo'n grote groep helemaal onderaan de 'ladder' staat, antwoordde zij: Als wij ( = vrouwen met enige opleiding) niets doen, dan gebeurt er ook weinig voor alle vrouwen. Het hebben van een opleiding alleen is volgens Hedy nog geen garantie voor emEincipatie; de aspiratieniveaus van afgestudeerde vrouwen en van vrouwen met een beroepsopleiding zouden hoger moeten liggen dan thans. Daarbij zouden vrouwen in hun loopbaan een evenwicht moeten vinden tussen het navolgen van de wijze waarop mannen en carrière maken en het kritisch aanpassen daarvan. De vrouwen die t.o.v. hun sexegenoten in een geprivilegeerde positie verkeren — en daartoe rekende zij ook de congresgangers — zouden de mogelijkheden die er zijn moeten benutten om volwaardig (overeenkomstig hun opleiding) mee te doen aan de samenleving en aldoende die samenleving (juist ook voor de niet-bevoorrechte vrouwen) te veranderen.

Conclusies Aein het eind van het congres werden door ir. Bernardijn ten Zeldam-Hartelust uit het besprokene enkele conclusies getrokken. Enerzijds .zou de houding van vrouwen t.o.v. de arbeid buitenshuis positiever moeten worden, terwijl anderzijds die arbeid vrouw-vriende-

Vervolg op pagina 11

kreeg, toen zij wilde promoveren,

te horen:

'Je bent nu afgestudeerd en ga nou maar eens kindertjes krijgen' Zijn de op het congres gesignaleerde problemen voor vrouwen die buitenshuis willen werken niet veel geringer voor vrouwen met een hogere opleiding dan voor andere vrouwen? De eersten kunnen zich wellicht een hulp in de huishouding oj kinderverzorging permitteren. Deze vraag legde ik voor aan Ria Dalmeyer, lid van de Commissie Emancipatiezaken van de op dit moment zo'n 4000 leden tellende Vereniging van Vrouwen met Academische Opleiding (WAO) en maakster van de op het congres vertoonde jilm „Vrouw en Werk". „Misschien is dat een gedeeltelijke oplossing van het probleem. Maar wat ik veel belangrijker vind, is de truttrige mentaliteit in Nederland van zowel een heleboel vrouwen als van de meeste mannen, die gericht is tegen het werken van vrouwen buitenshuis. Een academische opleiding doet er niet zoveel toe. Die mentaliteit zit erg veel vrouwen tegen en dat i3 veel belangrijker dan het feit of je 't goed kunt regelen thuis. J e wordt in eerste instantie op je vrouw-zijn aangesproken. Ik heb zelf ondervonden, dat er gezegd werd: Een promotie van jou, dat is toch onzin? J e bent nou afgestudeerd en ga nou maar eens kindertjes krijgen! Als een man gaat promoveren en hij krijgt daarvoor een stipendium, dan vindt men dat fantastisch en wordt er gezegd: „Joh, dat moet je doen!" " Is het niet zo dat de normen in dit opzicht aan het verschuiven zijn? Nu accepteert men toch wel dat vrouwen een hogere opleiding willen volgen, terwijl dat vroeger niet het geval was.

„Ik denk wel dat 't aan het verschuiven is, in zoverre dat men het normaler vindt dat vrouwen in ieder geval een opleiding krijgen en dan liefst nog een goede opleiding, maar wat nog niet aan het veranderen is, is de houding die men aanneemt als vrouwen dan mèt die opleiding ook willen gaan werken. Er is een enorme weerstand vanuit de maatschappij tegen het feit dat vrouwen iets met hun opleiding willen gaan doen als ze een relatie krijgen met een man. Dan worden ze onmiddellijk op hun vrouwzijn aangesproken en niet meer op hun capaciteiten." Wat vind je van de uitbreiding van deeltijdbanen? „Ik denk dat dat uitstekend is. Dat is misschien de enige oplossing van het probleem. Ten eerste is er een enorme behoefte van vrouwen, die nu aan het werk willen. Ten tweede is het waanzin dat veel m a n nen, m.n. in hogere posities, werkweken maken van 60 a 70 uur, waardoor zij er totaal geen persoonhjk leven meer op na kunnen houden. In eerste

instantie zullen vooral leidinggevende mannen tegen zijn, omdat ze bang zijn dat ze hun macht, hun positie kwijtraken. In tweede instantie zullen ze blij zijn dat ze eindeUjk eens als mens kunnen leven." Dus niet alleen deeltijdarbeid voor vrouwen? „Nee, nee, nee. Daar ben ik a b soluut tegen. Absoluut. Ik ben voor herverdehng van alle arbeid. En niet verplicht. Laten man en vrouw vrij zijn om te kiezen wat hij of zij wil. Ik denk dat je dat op twee manieren kunt doen. Ten eerste van onderaf, doordat je die man en vrouw bewust maakt van het feit dat het anders kan dan nu en ten tweede van bovenaf door maatregelen van vooral de grootste werkgever, n.1. de overheid." Waarom doet een commissie van de WAO aan de organisa-^ tie van dit congres? .,Wij vinden dat je niet elitair bezig moet zijn, nl. alleen voor vrouwen met een academische opleiding. J e moet alle vrouwen erbij betrekken. Wij zijn binnen de W A O een commissie die heel erg open staat naar buiten. Daarnaast werken we naar binnen, in de vereniging, om het emancipatie-aspect onder vooral de jonge, academische vrouwen naar boven te

Vervolg op pag. 12

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen