Ad Valvas 1979-1980 - pagina 15

AD VALVAS — 31 AUGUSTUS 1979

Pre­advies CO VWO over tweefasenmodel te licht bevonden

15

van Pais in brede kringen

Als Pais voet bij stuk houdt, wordt 't een icwestie van opleggen Als de Academische Raad op 5 september het gezamenlijke com­ mentaar vaststelt van de universiteiten en hogescholen op het voorontwerp van de wet tweefasenstructuur, zal het pre­advies dat zijn commissie onderwijsvraagstukken (COVWO) daarover heeft opgesteld, nauwelijks meer een rol spelen. Het is in brede kring te licht bevonden. Wat er van de proeve van de COVWO overeind blijft, is de con­ statering dat een tweefasenstructuur voor het wetenschappelijk onderwijs geen aantoonbare voordelen heeft boven de herpro­ grammeringsvoorstellen die in 1975 eindelijk op stapel lagen. In zijn nota Hoger onderwijs voor velen (HOvV) kwam minister Pais met een alternatief om de vijfjarige cursusduur die in de meeste herprogrammeringsvoorstellen geclaimd werd, te omzeilen. Voor alle studierichtingen ontwierp Pais in zijn HOvV­nota een eerste fase met vierjarige cursusduur en stelde hij, afhankelijk van de studierichting, een tweede fase open voor zo'n veertig procent van de gehele studentenpopulatie. Over de HOvV­nota kwam een golf van kritiek van universi­ J a a p van de Woestijne teiten en hogescholen, maar de Tweede Kamer kon er zich in grote lijnen (en onder enkele gesneden. De conclusie luidt voorwaarden) wel in vinden. eigenlijk in het hele land, dat Die parlementaire uitspraak de faculteiten geen vierjarige bracht de COVWO er toe om programma's kunnen ontwikke­ haar bereidheid uit te spreken len die een maatschappelijk om mee te denken over de bruikbare en als wetenschappe­ vormgeving van de Paise struc­ lijk te karakteriseren opleiding opleveren. tuur. Een daad waarmee de instellin­ De claim op een vijfjarige (of gen maar slecht uit de voeten langere) cursusduur die in de konden. De Vrije Universiteit meeste herprogrammerings­ bijvoorbeeld wees het hele voorstellen werd gelegd, blijft tweefasenplan af, Utrecht half, doorklinken in het verlangen de Universiteit van A msterdam dat studenten vrijelijk van de betitelde zowel het voorontwerp eerste naar de tweede fase kun­ van wet als het COVWO­pre­ nen doorstromen. Studenten advies als onaanvaardbaar, Nij­ van het W.O., wel te verstaan. megen evenzo. Want er is nogal gereserveerd Niet alle reacties waren ééndui­ gereageerd op Pais' voorstel om dig. De Landbouwhogeschool ook abituriënten van het hoger bijvoorbeeld wilde aan de ene beroepsonderwijs in beginsel kant wel het COVWO­stuk on­ toegang te verlenen tot de twee­ derschrijven, maar kon aan de de fase. andere kant niet nalaten er di­ Pais zag er heil in om na de eer­ verse passages uit te schrappen, ste fase te selecteren op zowel te vervangen of aan te scher­ inhoudelijke gronden (studie­ pen. prestaties) als „maatschappe­ De hoofdpunten waarop de kri­ lijke behoeften". Die maat­ tiek vanuit de Wageningse ho­ schappelijke behoefte aan een geschool­ en faculteitsraad en bepaald soort afgestudeerden ook vanuit de andere instellin­ zou ook mee moeten spelen bij gen zich richt, zijn essentiële de goedkeuring van postdocto­ onderdelen van de tweefasen­ rale onderzoeks­ en lerarenop­ structuur. . voor zover Pais die leidingen. In de kritiek wordt uit de doeken heeft gedaan. de minister enerzijds verweten Wat dat betreft is er sinds vorig dat hij het criterium van de jaar weinig veranderd. Toen maatschappelijke behoefte ver­ merkte de A cademische Raad engt tot dat van de arbeids­ op, dat de voorstellen van de markt, anderzijds wordt die nota­HOvV (waarvan het voor­ maatschappelijke behoefte nau­ ontwerp het uitvloeisel is) in fi­ welijks aantoonbaar genoemd. nancieel opzicht geen aanwijs­ Door sommige instellingen bare voordelen te bieden had wordt een dergelijk criterium boven de structuur waarin de in strijd met het recht op onder­ wet herstructurering voorzag. wijs geacht: met selectie wordt, De voordelen zouden dus in de aldus de Wageningse hoge­ onderwijskundige sfeer moeten schoolraad, niet ingegaan op de liggen. Van de minister werd individuele vraag naar scholing. verwacht dat hij die voordelen In alle commentaren wordt ern­ 70U beargumenteren. Maar die stige twijfel geuit over de mo­ argumentatie is achterwege ge­ gelijkheid van inhoudelijke se­ bleven — zo wordt geconsta­ lectie. teerd in het stuk ter voorberei­ Ook van Wageningse ding van de A R­vergadering wordt gesteld, dat er eerst kant een van 5 september — evenals het regeling voor het overleg dat de minister volgens v/ettelijke h.b.o. moet komen, gekoppeld de Tweede Kamer had moeten gereglementeerde weder­ voeren met de universiteiten en aan zijdse doorstroming binnen het hogescholen. hoger onderwijs; zaken waar­ In alle reacties wordt sterk be­ over het voorontwerp niets con­ zwaar gemaakt tegen de vier creets zegt. jaar die Pais noemt als unifor­ me cursusduur voor alle (be­ Laakbaar is in het voorontwerp halve de medische) studierich­ volgens critici ook het gemak tingen. In de kritiek op hoofd­ waarmee de minister de gevol­ punten wordt nu gesteld, dat gen van een tweefasenstructuur het niet aangaat om weten­ voor het personeelsbeleid be­ schappelijke opleidingen te schouwt. B ijvoorbeeld zouden moeten verzorgen waaruit medewerkers in vaste dienst (door de vierjarige cursusduur door de intrede van (zo'n vijf­ voor de eerste fase) het onder­ duizend) assistent­onderzoekers zoek vrijwel verdwenen is. een ongewenst grote onderwijs­ taak krijgen. Wageningen wil In sommige reacties (zoals de deze assistenten ook bij het on­ Wageningse) wordt met een derwijs betrekken. Met de an­ tweefasenstructuur ingestemd, dere instellingen spreekt de LH onder voorwaarde dat er tussen zich uit tegen fixatie van de de eerste en de tweede fase aanstellingsduur van de assis­ geen drempel wordt gelegd; tenten op drie jaar. In het AR­ Pais wil de doorstroming be­ vergaderstuk wordt daaraan de perken tot veertig procent van suggestie gekoppeld om het de studenten. Vrij algemeen is wetenschappelijk personeel in de angst (ook aan de LH) dat \aste dienst een minimum­per­ mvoering van de tweefasen­ centage onderzoektijd toe te structuur scheiding van onder­ kennen! \vijs en onderzoek zou beteke­ De kritiek richt zich in de re­ nen; de angst, dat uit de eerste acties dan ook nog op de plan­ fase alle onderzoek wordt weg­ mng en financiering. Er is wei­

nig animo te bespeuren voor de idee van gescheiden financie­ ring van onderwijs in de eerste fase, onderwijs in de tweede fase en onderzoek. Gewezen ^V'ordt op de onvermijdelijke ge­ \ o l g e n voor de taakstellingen en loopbaanperspectieven van het personeel. In het vooront­ werp is door Pais geopperd, dat instellingen in de tweede fase zouden kunnen samenwerken

door de bovenbouwstudies te verdelen. Wat onherroepelijk een herindeling van personeel zou betekenen. Het optimisme van de minister over de moge­ ­ lijkheden van dergelijke perso­ nele reallocatie wordt in de commentaren „weinig realis­ tisch" genoemd. Onderhïind is het nauwelijks verrassend meer, dat geen van de dertien instellingen 't ge­ waagd heeft om invoering van een tweefasenstructuur op kor­ te termijn voor mogelijk te hou­ den. A l voor de reacties binnen waren trouwens heeft de kern­ commissie van de COVWO, be­ gin juli, vastgesteld dat invoe­ ring in '80 (zoals Pais wil(de)) niet mogelijk is, in 1981 alleen als iedereen in de universitaire wereld meewerkt en dat 1982 wenselijk zou zijn omdat dan' èn een nieuwe w^et universitaire

bestuurshervorming (WUB) van kracht moet worden èn er dan wellicht ook een nieuw stu­ diefinancieringsstelsel kan zijn. (Een deugdelijke studiefinan­ ciering is alom als voorwaarde voor invoering van een nieuwe structuur genoemd, door Wage­ ningen ook een adequate rege­ ling van een ziektekostenrege­ ling voor studenten.) Als Pais voet bij stuk houdt, zo heeft dus kennelijk zelfs de voorzichtige COVWO aan de minister willen voorhouden, heeft hij zeker nog één ambts­ periode nodig om zijn model op te leggen. Want dat het dan op­ leggen wordt, is wel de minste lering die ook Pais uit het te verwachten advies van de Aca­ demische Raad zal moeten trek­ ken. (GXJPD,

Wageningen)

B ^^^^^—^^^—^—i^^^——^—^i^^—^——^^^— TTH • i ­i r. AT^ inTa/^ P Moderamen LIK Uitgebreid metJJAK­ en V UöO­jracties

Rector blijft VU vertegenwoordigen in Dagelijkse Raad AR Ook de nieuwe rector magnificus van de VU prof. H. Verheul zal de VU gaan vertegenwoordigen in de Dagelijkse Raad van de Academische Raad. Een voorstel van de PKV in de universiteits­ raad om in plaats van de rector voortaan de voorzitter van de UR als lid van de Dagelijkse Raad aan te wijzen werd vorige week met 17 stemmen voor en 18 tegen verworpen. Wel zal op voorstel van de PKV de UR­voorzitter afgevaardigd worden in de delega­ tie, die de VU regelmatig naar de AR stuurt naast de rector en een UR­lid. Tot 1976 was het lidmaatschap van de Dagelijkse Raad toegewezen aan een lid van de WP­geleding in de universi­ teitsraad. In augustus van dat jaar werd dat echter veranderd en werd de rector lid van de D.R. met een ander lid van het CvB als diens plaatsvervanger. Het CvB zou meer „overzicht van en in­ zicht in de totale problematiek van het universitaire gebeuren" hebben en dus „beter geëquipeerd en het meest gekwalificeerd" zijn. De PKV was destijds tegen die verandering en stelde de UR­ voorzitter voor als lid. A rgu­ ment daarbij was, dat de UR als beleidsvaststellend orgaan in die organen waar het beleid van de A R voorbereid (de DR) en vastgesteld (de A R) wordt vertegenwoordigd dient te zijn. Met de nu genomen beslissing heeft de universiteitsraad in feite een kans verspeeld om zijn eigen greep op de landelijke be­ leidsontwikkeling, die in de Academische Raad wordt voor­ bereid, te versterken. De PKV vond, dat er argumen­ ten w a r e n om de zaak van het lidmaatschap van de Dagelijkse Raad opnieuw te bekijken. Er moet, zo vindt deze studenten­ fractie, duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen de be­ leidsbepalende (UR­ A R­DR) lijn en de bestuurlijke lijn (CvB­interuniversitaire be­ stuurlij ke overlegorganen). Daarom moet je niet iemand uit de bestuurlijke lijn (de rec­ tor, die in het CvB zit) in de beleidsbepalende lijn zetten (de DR bereidt de beleidsbepaling in de A R voor). Ook in andere steden (bij de UvA en de uni­ versiteit van Groningen) zitten \'ertegenwoordigers uit de be­ leidsbepalende en dus niet be­ stuurlijke lijn in de DR. Waarom nu niet net als daar de UR­voorzitter in de DR afge­ vaardigd? Deze komt uit de be­ leidsbepalende lijn. Hij beant­ woordt aan de overwegingen, die in 1976 aanleiding gaven tot wijziging van het DR­lidmaat­ Echap (overzicht van en inzicht in het totale universitaire ge­ beuren). Omdat hij ook de CvB­vergaderingen bijwoont kent hij steeds de voorlopige (bestuurs)standpunten van de VU. En als hij in de DR zit kan hij als UR­voorzitter de diskus­ sies daar beter voorbereiden. Een minimale raadsmeerder­ heid vond deze argumentatie echter niet overtuigend genoeg. Waarom een goed funktioneren­ de struktuur veranderen vond Davidse namens een deel van de WP en de VUSO meende, dat er heel duidelijke redenen zou­ den moeten zijn om de samen­ stelling van de DR te wijzigen.

Het ging helemaal niet slecht tot nog toe. Davidse vond overigens wel, dat het lidmaatschap van de rector geen kwestie van „zonder meer" is. Je zou het opnieuw moeten bekijken als het optre­ den van een rector bijvoorbeeld aanleiding zou geven tot con­ flictsituaties, een mogelijkheid, die theoretisch denkbaar is.

tuur te veranderen. Hij zag veel praktische bezwaren tegen het PKV­voorstel. Een CvB­lid in de DR is veel efficiënter omdat deze de hele week aanwezig is bij de bestuursgang, en overleg kan plegen met het CvB. Hij kan bovendien rechtstreeks de decanen van de faculteiten bel­ len. Bij aanwijzing van de UR­ voorzitter in de DR zou het UR­ secretariaat uitgebreid moeten worden wat niet ten koste kan gaan van het rectoraatssecreta­ iiaat omdat de rector ook in de VU­delegatie zit. Moet je dan om het principe extra formatie­ plaatsen gaan betalen? Ook vond hij, dat de UR­voor­ zitter vooral intern bezig is ter­ v/ijl het CvB naar buiten toe namens de VU optreedt. Dat pa­ troon moet je niet doorbreken.

George

Washington

Hoewel de PKV in haar notitie aan de raad duidelijk had ge­ steld, dat het haar niet gaat om een evaluatie van het persoon­ lijk funktioneren van DR­leden kon de heer Vroon van de Ver­ eniging toch niet nalaten een suggestie te doen in de richting van een mogelijk verband tus­ sen het PKV­voorstel en de komst in de Dagelijkse Raad van de nieuwe rector prof. Ver­ heul, wiens kandidatuur des­ tijds niet geheel omstreden was.

Voor veel raadsleden speelde ook de opvatting van de raads­ \oorzitter Van A lphen zelf een lol. Deze ,,zat niet te wachten" op zijn taakuitbreiding. Hij ver­ keerde trouwens in een wat vreemde positie. Zelf vergeleek bij die met de positie waarin een andere ,,president", maar dan die van de Verenigde Sta­ ten zich eens had bevonden. Hij doelde op George Washington, de eerste A merikaanse presi­ dent, toen deze in de voorberei­ dingskommissie ter vaststelling van de A merikaanse grondwet zat, waar uitgebreid over de presidentiële bevoegdheden werd gedebatteerd. Dat terwijl iedereen wist, dat Washington zelf de eerste president zou zijn. Sijbolt Noorda van het DA K kon die historische parallel wel waarderen want dan kon de raad de diskussie nu 'wel slui­ ten. A ls toch vast stond, dat Van A lphen lid van de DR zou worden. Waarop Van A lphen snel zijn parallel relativeerde."

Lamberix van het DA K steunde de argumenten van de PKV en legde er de nadruk op, dat voor het DA K niet het historisch oogmerk maar funktionele mo­ tieven het meest wezenlijk zijn. De UR­voorzitter dient als re­ presentant van het VU­beleid naar de DR afgevaardigd te worden. Het CvB vond het uit bestuur­ lijk oogpunt en om redenen van efficiency gewenst, dat de rec­ tor DR­lid bnjft .De UR­voor­ zitter zou zich om in de DR goed te funktioneren, recht­ streeks moeten laten adviseren door de ambtenaren van de diensten van de VU en dat zou dan weer via het CvB moeten lopen waaronder de diensten vallen. De advieslijnen worden op die manier veel te lang. Rec­ tor Schenkeveld was blij, dat felle sprekers niet in de historie aanleiding vonden om de struk­

Ook van een ander orgaan kwam vorige week de samen­ stelling weer eens aan de orde: die van het moderamen. Al ja­ ren voelen met name DAK en VUSO zich met machteloosheid geslagen waar het de vergader­ voorbereidingen van de raad in het moderamen betreft. B eslo­ ten is nu om van het mode­ ramen een afspiegelingsorgaan te maken zodat ook deze frak­ ties aan hun trekken komen. Het moderamen gaat nu maar liefst 8 leden tellen. Waarmee het niet onbelangrijke voorspel van het hele vergadercircus wat meer gepolitiseerd lijkt te gaan worden. De definitieve vorm voor de wijze van samenstelling is overigens nog niet rond. Dat wordt een vergaderpunt dat de nieuwe raad straks weer mag agenderen. (J.K.)

De Verenigingsfraktie en De Smit (TA S) vonden het onder­ scheid, dat gemaakt werd tus­ sen beleidsbepalend en bestuur­ lijk niet zo duidelijk en De Smit vroeg zich zelfs af of je de A R wel een beleidsbepalend orgaan mag noemen. Het is immers slechts een advieskommissie van de minister.

Politisering

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen