Ad Valvas 1979-1980 - pagina 395

15

AD VALVAS — 18 APRIL 1980

Kuitenbrouwer op 'Computers in de samenleving':

Geen beslissing over individu op grond van computer-uitdraai Vrijwel iedereen in geïndustrialiseerde landen komt meerdere keren per dag in aanraking met de Produkten van een verregaand geautomatiseerde maatschappij: de acceptgirokaart, 'er zijn nog elf wachtend voor U', op n a a m gestelde reklame, 'de vliegtijd n a a r Londen zal 46 minuten bedragen', enz. enz. A llemaal Produkten van twee, nauw met elkaar verbonden technologische verworvenheden, nl. communicatie en computer. Onze samenleving is zonder niet meer denkbaar. Sommigen ervaren dit positief, anderen negatief en weer anderen volgen de ontwikkelingen kritisch. A ls terreinverkenning van deze standpunten, kan het op 10 april j.l. in het kader van het 100­jarig bestaan van de VU gehou­ den symposium 'Computers in de Samenleving' gezien worden. Een zestal sprekers uit verschillen­ de maatschappelijke sectoren was uitgenodigd om zijn visie te geven op de invloed van de computer op het maatschappelijk bestel. De overheid was vertegenwoordigd door de staatssecretaris van bin­ nenlandse zaken. Koning. (Oor­ spronkelijk was de welbekende mevr. Smit­Kroes uitgenodigd, maar zij bleek verhinderd. Dit was temeer jammer aangezien zij de enig vrouwelijke spreker zou zijn geweest. Het was trouwens hele­ maal vrijwel een mannen­onder­ onsje: van de ongeveer 500 aanwezi­ gen waren er naar schatting 20 van de vrouwelijke kunne. Blijkbaar is niet alleen de technologie in hoofd­ zaak een mannenaangelegenheid, ook het denken (althans actief) over de implicaties hiervan in maat­ schappelijk opzicht dreigt dit te worden. Is dit de ontwikkeling naar een macho­nleuwe­stijl?) Koning sprak over de taak van de overheid in de informatie­maat­ schappij. Afhankelijk van hoe smal en hoe breed men de informatiesec­ tor definieert, komt hü tot cijfers van 2 tot 70 procent van het natio­ naal Produkt. Gezien het karakter van deze sector kan men zich niet beperken tot een korte termijn­ beleid op nationaal niveau, daar­ voor is er teveel sprake van interna­ tionale beïnvloeding op bv. de com­ puterindustrie en de massacommu­ nicatie. De taak van de overheid zal voorna­ melijk bestaan uit het toeleveren van informatie aan individuele burgers of aan particuliere en openbare instellingen. Hiervoor moet echter eerst voldaan worden aan een aantal voorwaarden. Zo zal de standaardisatie in de informati­ ca noodzakelijk zijn, scholing van personeel, regulering van het ge­ bruik van databanken en een insti­ tuut voor toegepast onderzoek op dit gebied. Met andere woorden het scheppen van kaders waarbinnen de informatiemaatschappij tot groei en bloei kan komen. (Met ove­ ngens alle wettelijke bepalingen van dien) Het bedrijfsleven, in de persoon van topfunktionaris Pannenborg van Philips, is voornamelijk gericht op ontwikkeling en toepassing van de meest geavanceerde technieken. Benadrukt wordt het economische belang die deze industrie heeft voor de samenleving en de angst dat door uitblijven van overheidsmaatrege­ len Nederland achter raakt ten op­ zichte van het buitenland. Grenzen aan de groei ziet Pannenborg nau­ welijks, hoewel het hem onwense­ lijk voorkomt dat de werknemer voortaan zijn arbeid thuis verricht (iets dat technisch gezien binnen­ kort mogelijk is) omdat dit toch teveel sociale gevolgen zou hebben. De wijsbegeerte werd vertegen­ woordigd door prof. Schuurman van de VU. Hij stelt dat een techno­ logische wereld als de onze leidt tot verlies van de menselijke communi­ caties, verzakelijking, vervreem­ ding, isolatie en gecentraliseerde controle van de mens. Het systeem­ denken leidt tot ongebreidelde in­

Bertvan Muyiwijk voering van computertechnieken op alle niveau's, met als gevolg een verregaand 'reduktionisme'. De techniek is universeel, abstract, ob­ jectief, onpersoonlijk en logisch. De werkelijkheid daarentegen is in al­ les het tegengestelde hiervan: uniek, concreet, subjectief, per­ soonlijk en veranderlijk. Het is aan de wetenschap deze twee uitersten tot elkaar te brengen: de ontwikke­ ling van een normatieve visie op de relatie theorie en praxis. Het in­ zicht moet doorbreken dat de theo­ rie bevrijd dient te worden van de dwang te worden toegepast. De brug naar de praxis is de creatie­ ve verantwoordelijkheid van de mens: het in liefde zoeken van een zinvolle toekomst met uitsluiting vanhetmachtsmotief. Voorzichtig­ heid met computergebruik is der­ halve geboden. De zorg voor het individu was het onderwerp van de journalist Kui­ tenbrouwer, werkzaam by het NRC­Handelsblad. De Wetgeving in Nederland ten aanzien van be­ scherming van de privacy blijft achter by die van de ons omringen­ de landen. Bovendien moet het be­ grip privacy uitgebreid worden. Staat het tot nu toe voor de be­ scherming van de persoonhjke le­ venssfeer, wenseiyk zou zyn hier­ onder tevens het begrip autonomie, de keuzevrijheid van het individu, te verstaan. De vrijheid nameiyk om bepaalde informatie niet te ge­

ven, of indien dit door wetgeving onvermydeiyk is, redenen hiervoor op te krijgen tezamen met een be­ roepsrecht voor de betrokkene. Daarnaast mag een beslissing over een individu niet louter op grond van een computeruitdraai geno­ men worden. Er moet altijd een persoon aansprakelijk blijven ('he­ laas, we kunnen niets voor u doen, het zit nog in de computer'). Samengevat onderscheidt Kuiten­ brouwer drie beveiligingssystemen tegen misbruik van opgeslagen in­ formatie: 'Security' ­ de beveiliging van informatiesystemen zelf, priva­ cy zoals tot op heden gedefinieerd, en in het verlengde hiervan auto­ nomie. Het wordt tyd dat wetteiyke regelingen hieromtrent op korte termyn tot stand komen. De heer Commandeur sprak na­ mens de FNV. Centraal in zyn be­ toog staat de vraag of datgene wat technisch mogeiyk is, ook door de samenleving gewenst wordt. De ontwikkeling van de technologie wordt voornamelijk vanuit een eko­ nomisch kader benaderd met het negeren van de negatieve aspecten. En die laatste zyn er met de komst van een tweede automatiserings­ golf (de invoering van de chip) in overvloed. Het is volstrekt onduide­ lyk welke de gevolgen zullen zyn voor de werkgelegenheid, zowel op korte als langere termyn. Comman­ deur is, gegeven de huidige situatie, daar niet erg optimistisch over. De toetsing van de automatisering zou moeten geschieden aan andere dan ekonomische criteria. Dit zou wel eens kunnen inhouden dat er minder snel geautomatiseerd moet worden, dan technisch mogelijk is. In dit beslissingsproces moeten overheid, werkgevers en werkne­ mers in gelijke mate hun stem kunnen laten horen: demokratise­ ring van het automatiseringsge­ beuren. Indien er geautomatiseerd wordt dan moet het de werkgever zijn die hiervoor de sociale prijs betaalt en niet de werknemer. De forumdiscussie die hierna plaatsvond leverde geen nieuwe ge­ zichtspunten op. De standpunten bleken goeddeels al vast te staan. Wel bleek uit de by val die een vra­ gensteller kreeg op de opmerking dat er nu eindeiyk eens gesproken zou moet worden over de informati­ ca in technische zin (daar w£is hy uiteindeiyk voor gekomen), dat me­ nigeen de zin van dit symposium beduidend anders inschatte dan de organisatoren. Sic!

j«V*­*,.

VU­archeologen aan het werk bij de Romeinse villa.

VU-archeologen ontdekken Romeinse villa bijHoogeloon Medewerkers van het A rcheologisch Instituut van de VU hebben bij Hoogeloon in de Noordbrabantse Kempen onlangs de resten van een romeinse villa ontdekt. Een eerste onderzoek heeft uitgewezen dat het gaat om een groot, rechthoekig gebouw van ca 50 X 20 meter, dat moet dateren uit de tweede eeuw na Chr. De vondst bij Hoogeloon wordt als een zeer bijzondere beschouwd, aangezien tot nog toe geen overblijfselen van romeinse villa's in Noord­Brabant bekend waren. De dichtst bijgelegen villagebieden zijn Zuid­Llmburg en de Midden­Nederlandse rivier­ streek. De ontdekking is gedaan in de da­ gen tussen Kerst en Nieuwjaar. Na diepploegwerkzaamheden werden op de Kerkakkers, even buiten het dorp Hoogeloon, door amateur­ar­ cheologen merkwaardige grond­ verkleuring waargenomen. Onmid­ deliyk daarop gealarmeerde VU­ archeologen hebben in de dagen vlak voor Nieuwjaar het terrein sys­ tematisch verkend en tal van vond­ sten verzameld, waaronder veel aardewerkscherven en fragmenten van romeinse dakpannen. Aan de oppervlakte konden voorts de (omhooggeploegde) fundament­ resten van een groot gebouw wor­ den ingemeten, dat al snel werd herkend als een romeinse villa. In januari werden samen met mevr. drs. W.H. de Vries­Metz Van het Instituut voor Prae­ en Protohisto­ rie van de Universiteit van Amster­ dam luchtfoto's gemaakt, die alle nog resterende twyfels wegnamen. Van 10­24 maart is onder leiding van drs. J. Slofstra en de veldtech­ nicus van het instituut, de heer F.

8as de Gaay Fortman over tiet strafvervolgingsbeleid:

van Kregten, na overleg met de eigenaar, op het betreffende terrein een proefopgraving gehouden. Doel was vast te stellen in welke mate het villa­areaal door verdere land­ bouwwerkzaamheden wordt be­ dreigd. Een andere opzet was na te gaan welke technische problemen een toekomstige opgraving zal gaan opleveren. Bij deze test is gebleken, dat van de fundamenten van de villa, die uit puin en brokken moerasijzererts bestaan, slechts 10­12 cm, op som­ mige plekken zelfs slechts 3 cm over is. Dit maakt een definitieve opgraving uiterst urgent. Drs. Slof­ stra rekent op een campagne in de loop van deze zomer. Tydens het proefonderzoek, dat veel aandacht heeft getrokken, is o.a. ook een Waterput van de villa blootgelegd en voor een klein ge­ deelte onderzocht. Een grote ver­ rassing vormde daarby de vondst van tientallen fragmenten beschil­ derd pleisterwerk van de wanden van de villa, die op de een of andere manier in de put moeten zyn be­ land. By de definitieve opgraving zal voor dit deel van het onderzoek de hulp van specialisten worden in­ geroepen. Paalsporen en aardewerkvondsteri* hebben voorts duideUjk gemaakt dat de bewoning op de Kerkakkers reeds vroeg in de eerste eeuw na­ Chr. een aanvang moet hebben ge^' nomen.

In het algemeen decriminaliseren maar soms criminaliseren 'Er kan de Tweede Kamer veel verweten worden, maar niet dat zij het strafvervolgingsbeleid geen aandacht geeft. Van heiligheid en onfeil­ baarheid van de justitie is geen sprake.' Dat mocht wel blijken uit de opsomming die prof. Bas de Gaay Fortman gaf van de meningen, zoals die in de jongste behandeling van het begrotingshoofdstuk van Justitie in de Tweede Kamer naar voren kwamen. De inconsistentie in de benadering van de problematiek van de strafvervolging door het parlement lag voor hem voor de hand: 'De vraag naar een krachtig vervolgingsbeleid of naar een strafrechtelijke terughoudendheid weerspiegelen verschillende be­ oordelingen van maatschappelijke ontwikkelingen. Over het beleidska­ der waarin de verschillende wensen staan kan uiteraard gediscussieerd worden. Maar van die discussie was de hap­snap­benadering zoals die tot uitdrukking kwam in het jongste kamerdebat geen goed voorbeeld.' Bas de Gaay Fortman die by zyn bydrage als afsluiting van het Stu­ dium Generale 'Tussen Misdaad en Straf' op 26 maart geitroduceerd werd als een niet direct ter zake kundige gaf er in zyn betoog duide­ lyk biyk van dat liy zeer goed op de hoogte was van de problematiek van de strafvervolging in het alge­ meen en van de meningen in de

Tweede Kamer daarover in het by­ zonder. De inleider op deze lezing voelde zich dan ook aan het slot van het betoog van Bas de Gaay Fort­ man gedwongen zyn kwalificatie van de spreker als niet­deskundige terug te nemen. Bas de Gaay Portman wilde niet zonder meer spreken van een in­ consistente houding van het parle­

ment ten opzichte van de strafver­ volging. De houding die men ten opzichte van de strafvervolging­ sproblematiek inneemt heeft im­ mers alles te maken met iemands maatschappy­opvatting en met de waardering die men heeft van be­ paald menseUjk gedrag. 'Het is ook heel goed mogeUjk om te pleiten voor de decriminalisering als alge­ mene beleidsUjn, terwyi men tevens opkomt voor de criminalisering van bepaald gedrag. Het eerste kan slechts op lange termyn gestalte krijgen, het andere betreft een be­ leidskeuze op dit moment en ten opzichte van bepaalde verwerpeiyk geachte gedragingen.'

Vervolg op pag. 16

De VU­archeologen vermoeden op ­ grond van de aanwezigheid van de' wandschilderingen en een zg. hypo­ caustimi (een verwarmingssysteem onder de vloer) dat het om een rela­ tief rijk villagebouw gaat. Over de oorspronkeiyke bewoners valt nog niets te zeggen. Wel denkt drs. Slof­;^ stra dat de aanwezigheid van deze" villa in de Kempische zandstreken iets te maken kan hebben gehad met een industriële yzerwinning uit het nabygelegen riviertje de . Kleine Beerze. s De opgravingen by Hoogeloon vor­ men een van het zg. Kempenpro­ jekt dat het A rcheologisch Insti­ tuut sinds 1974 in Noord­Brabant uitvoert. Dit projekt richt zich met name op de bewoningsgeschiedenls gedurende de Late IJzertyd en de Romeinse tyd. Het onderzoek van de pas ontdekte romeinse villa wordt met name van belang geacht voor de kennis van het regionale nederzettingssysteem gedurende de tweede eeuw na Chr.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen