Ad Valvas 1979-1980 - pagina 150

AD VALVAS IBER

Mét vooraanstaande marxistische wetenschappers{ \voo

Kongres over marxisme en beiii „Een socialistisch kongres met marxistische sprekers en vertegenwoordigers van revolutionaire bevrijdingsbewegingen aan een universiteit, die voor velen als een bolwerk van „anti-revolutionaire behoudzucht" bekend zal staan." Zo kondigen de organisatoren van het kongres „Internationalisering van de klassenstrijd" zichzelf aan. Dit vierdaags kongres gaat woensdag 21 november van start in het hoofdgebouw van de VU en wordt georganiseerd door de projektgroep Imperialisme van de subfakulteit politicologie. Een rij prominente marxistische wetenschappers en vertegenwoordigers van bevrijdingsbewegingen uit de derde wereld zal in diskussie gaan over problemen van de anti-imperialistische bewegingen, de verhoudingen van de nationale volksstrijd en de klassenstrijd en de bijdrage die de wetenschap kan leveren aan de bevrijding van de bevolking in de derde wereld. Om de bedoelingen van het kongres duidelijk te krijgen verdiepten we ons in de voorgeschiedenis en hadden we een gesprek met een aantal van de organisatoren, nl. Peter Idenburg, staflid en begeleider, Cees Paardekooper en Siebe Rietstra, beiden studentleden van de projektgroep Imperialisme.

De betekenis van het thema van het kongres, internationalisering van de klassenstrijd,^ wordt duidelijk wanneer we kijken op welke manier de heersende machten trachten hun posities op mondiaal nivo te versterken. De macht van multinationale ondernemingen en van fmancieringsinstellingen als het Internationale Monitaire Fonds; de Trilaterale Kommissie, waarbinnen elites van de Verenigde Staten, Japan en West-Europa vertegenwoordigd zijn; de monopolipositie van westerse persbureau's; het zijn indikaties van een toenemende samenwerking tussen de westerse machthebbers. In de kongresmap, die ter begeleiding door de projektgroep uitgebracht is, staat: „Het doel van dit kongres is echter niet het louter signaleren van dit soort voor de hand liggende verschijnselen. Het kongres wil relaties aan het licht brengen, die over het algemeen aan de waarneming zijn onttrokken, doordat begrippen en inzichten onvoldoende ontwikkeld zijn om ze te kunnen signaleren en te beoordelen."

Analyse Er zal echter niet alleen aandacht besteed worden aan de wijze waarop machthebbers hun greep in de landen van de derde wereld versterken. Op het kongres wordt een belangrijke plaats ingeruimd voor het analyseren van de tegenkrachten, die streven naar bevrijding en emancipatie van de uitgebuite massa's van de bevolking. Dat komt onder andere tot uiting in het uitnodigen van vertegenwoordigers van bevrijdingsbewegingen. Sprekers van de New People's Army (Philippijnen) het Polisario (West-Sahara) en het Fretilin (Oost-Timor) zullen ingaan op dé ,manier waarop zij

Wim Crezee en Dirk de Hoog hun strijd voeren en welke problemen zij daarbij tegenkomen. „Wij als westerse wetenschappers moeten naar die ervaringen luisteren en daarop reflekteren door te onderzoeken hoe de machtsuitoefening, hoe de onderdrukking in die landen funktioneert. Het marxisme mag niet verworden tot een akademische wetenschap, maar moet ontwikkeld worden in relatie met de strijd van bijvoorbeeld bevrijdingsbewegingen en dat kan onder andere gebeuren door uit de ervaringen van de mensen die deze strijd voeren, lessen te trekken," zegt Cees.

tegen de buitenlandse overheersing mensen te mobiliseren als Iranezen of Nicaraguanen dan als arbeiders en uitgebuitenen? Deze problemen van de nationale volksstrijd zullen uitvoerig op het kongrs bediskussieerd worden. De praktische bijdrage van wetenschappers aan de bevrijdingsstrijd bestaat volgens Cees onder andere hieruit dat „je strijd in de theorie voert, namelijk door andere theorieën en opvattingen op het vakgebied van de internationale betrekkingen te bestuderen en zonodig te kritiseren en daarvoor iets in de plaats te zetten. Op de universiteiten voer je die strijd door plaatsen op te eisen voor marxistische theorievorming en onderzoek over vraagstukken van bijvoorbeeld bevrijdingsbewegingen in de der-

nig een pro-westers bewind voert. Peter zegt over de geschiedenis van het projekt: „Van belang is, dat het projekt in de eerste plaats een initiatief van studenten is geweest. De diskussie ging toen over de hele inhoud, de aanpak van het vakgebied, en over de vorm van het onderwijs. Het eerste jaar werd vooral gekenmerkt door het zoeken naar een thema en verheldering van het begrip imperialsime. We kwamen uit op een keuze voor onderzoek, dat expliciet verbonden is met de strijd t e gen imperiaUsme. De jaren daarna werden vooral in beslag genomen door het moeizaam inwerken in de materie. J e moet je inwerken in de ontwikkelingen in Indonesië en je moet je verdiepen in imperialisme theorieën."

Rijstboeren In deze periode bestaat het werk van de groep vooral uit het bestuderen van de positie van rijstboeren op Java, om na te gaan hoe veranderingen op het platteland begrepen kunnen worden als uitdrukking van het imperialisme. Deze aktiviteiten mondden uit in een publikatie over het -Javaanse platteland, die door Indonesië-kenners lovend onthaald is. De pogingen om empiries onderzoek te verbinden met imperialisme theorieën zijn de grondslag voor het congres geworden.

V.l.n.r. Cees Paardekoper, Siebe Riedstra de projektgroep Imperialisme. „Het is daarom erg interessant," vult Peter aan, „dat de verschillende sprekers uitdrukkelijk de behoefte hebben om op het kongres met elkaar gekonfronteerd te w^orden en om naar elkaar t e luisteren. Zo voelt de Engelse marxist die komt. Perry Anderson, het als een groot manko, dat hij als intellektueel te weinig kennis heeft van de strijdervaringen van bevrijdingsbewegingen. Omgekeerd hebben de bevrijdingsbewegingen grote behoefte aan een theoretische doordenking van een aantal zaken."

Nationale

volksstrijd

Eén van die zaken is de ,nationale volksstrijd", als een steeds vaker voorkomende ^vijze van verzet tegen imperialistische overheersing. Zo kwamen in Nicaragua, Indonesië, Iran en Afrikaanse landen brede lagen van de bevolking (arbeiders, boeren en vaak ook binnenlandse ondernemers) op de been tegen buitenlandse overheersing. De resultaten van het optreden van deze volksfronten w^aren verschillend. Iran wordt momenteel gekonfronteerd met een vorm van orthodox-islamitische heerschappij en in Nicaragua wordt het land weer opgebouwd in een meer socialistische richting, terwijl in andere landen de nationale volksstrijd tot gevolg had, dat de buitenlandse overheersing plaats moest maken voor een heerschappij van de binnenlandse bourgeoisie.

en Peter Idenburg

van

de wereld. Als die strijd niet gevoerd was, was noch het project noch het kongres er ooit gekomen."

Geschiedenis projeictgroep Imperialisme De projektgroep kwam er wel. Studenten stelden in 1973 voor een meerjarenonderzoek op te zetten over de derde wereld problematiek, de verhouding Noord-Zuid. Een belangrijke overweging hiervoor was, dat traditioneel de politicologie gericht is op de verhoudingen in Europa en Amerika en vandaaruit op de tegenstelling Oost-West, waarbinnen het koude oorlogsdenken nog steeds zijn sporen nalaat.

Dat vooraanstaande Amerikaanse politici als Kissinger en Brzezmski hun carrière begonnen zijn als invloedrijke politicologen is hier een voorbeeld van. In één van de verslagen van de groep lezen we dat de nadruk onder andere ligt op „het streven naar veranderingen van het diskussieklimaat in de leer der internationale betrekkingen." Als thema werd ,,Imperialisme en Indonesië" gekozen. Naast een aantal praktische argumenVoor de uitgebuite volken en de ten w^as de historische betrokbevrijdingsbewegingen is het kenheid van Nederland bij dat van groot belang te weten"aan land doorslaggevend. Zo wordt de hoofdmoot van de Nederwelke voorwaarden moet worden voldaan om de nationale ^landse ontwikkelingsgelden uitgetrokken voor Indonesië, waar volksstrijd suksesvol t e maken. Suliarto niet bepaald zachtzinIs het zinvoller om in de strijd

De traditionele benaderingen van het marxisme bleken ontoereikend, omdat ze teveel op alleen ekonomische faktoren gericht zijn. Peter vat het probleem kernachtig samen: „Het is te simpel om de verhoudingen in Indonesië te analyseren door Das Kapital van Marx eroverheen te leggen. Allerlei voor-kapitalistische maatschappijvormen en bijvoorbeeld ook kulturele aspekten zijn moeilijk met de traditioneel marxistische theorieën te analyseren".

Herbezinning Cees vult aan: „De verdienste

van de traditionele marxii ',en: debatten over politieke ek n de mie, is dat ze inzicht hel ivers gegeven in een aantal inte baar tionaliseringstendensen. D( en b pitalistische landen moeten be invloed uitbreiden naar au :ozee landen om zichzelf in staipepa] kunnen houden. moe Thematies is dit probl e ani meestal toegespitst op de intal van de multinationals. Dai dings in een schat van gegevens k vrijgekomen. Er ontstond herbezinning op de grondsli ïijn 1 van het marxisme, omdat len. gelijke analyses weinig in geven in hoe de derde we landen politiek georganis zijn, hoe die uitbuitingsverl IQJJ^

ding in elkaar zit en in s blijft en hoe een diktatuurc ondanks binnenlandse te stellingen, kan overleven, had de marxistische thf zich tot dsin toe weinig als bleem gesteld. Het voordeel v a n de theori die w e de laatste jaren bij projekt bestuderen en die op het kongres aan de orde men, is dat opnieuw naged ensd wordt over hoe een maatscl pij georganiseerd is. Dan | iO het om vragen als hoe de houding politiek en ekon in elkaar zit en dat die \erl ding in Nederland anders is in Chüi of in Indonesië.

Wetenschappers

10 U

en aktiegroepei bij elkaar brengen

)0 m

De afgelopen vijf jaren heli ruim 75 doktoraalstudentei de groep geparticipeerd, \ de studierichting politico! i^en een respektabel aantal. Heti ses onder studenten zal oi |o u twijfeld samenhangen met van de doelstellingen van projekt, nl. het veranderen DO m de eigen werksituatie binneipo ui subfakulteit. Cees zegt over de onde;"wiji|jdag ,30 UI

Wetenschappers ' Aan allen die weigeren zich uit te spreken en onder het mom van wetenschappelijkheid de Kapitalist toerusten met effectieve uitbuitingstechnieken Aan allen die ontkennen dat feiten door waarden begiftigd zijn en in naam van intellectuele neutraliteit wetenschap als een altijd en overal geldige vanzelfsprekendheid Eeuwigheidswaarde toekennen Aan al deze wetenschappers die juist door de weigering impliciet de Keuze deden kan ik verzekeren dat de erosie reeds is ingetreden die deze nieuwe Godheid spoedig van zipi voetstuk zal doen neerstorten. '

10 U

10 U

lerda

30 U

10 u

?enc 3log enk lezi fe l eke T d de c toe; 5res met

e t^

vei pfoj :c!logi

(Gedicht van Oscar Kemble lid van de projektgroep Imperialismii '^foo Irmi

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen