Ad Valvas 1979-1980 - pagina 57

AD VALVAS — 21 SEPTEMBER 1979

Alles mag­filosofie

ontaard in 'alles moet'

Vormingsprogramma Sex en Relaties wil gedragscodes over relaties blootleggen Op dinsdagavond 25 september gaat de projektgroep Sexualiteit en relatievorming van het Vormingscentrum VU van start met een vormingsprogramma over sex en relaties. Om een beeld te geven van hoe in het Vormingscentrum daarover wordt gedacht, op welke mensen we ons richten en hoe het programma eruit ziet, is onderstaand artikel namens de projetkgroep door Marjan Kiel geschreven. „We baseren ons voor een groot deel op noties over sexuali­ teit en relaties vanuit de vrou­ wenbeweging, omdat we vin­ den dat deze er tot nu toe de zinnigste bijdrage aan geleverd heeft. Dit echter zonder de man­ nen en hun problemen over het hoofd te zien. Toen we in een voorbereidings­ groep voor het vormingspro­ gramma gingen praten over on­ ze eigen ervaringen, kwam als een centraal punt naar voren de relatie die je met je eigen lichaam hebt. Iedereen (zowel mannen als vrouwen) heeft zich druk gemaakt over hoe je er uitziet: te dik, te dun, te grote of te kleine borsten, piekhaar, te kleine pik, grote neus, e t c , etc. We waren er allemaal onzeker over en dat werkte ook door in hoe je met anderen omgaat. J e probeert je onzekerheid daar­ over te verbergen door je op een bepaalde manier te gaan gedragen. Een meisje bijv. die vindt dat ze te grote borsten heeft, kan proberen ze weg te moffelen door haar schouders naar voren te laten hangen; een jongen, die zichzelf te klein vindt, kan dat gaan kompense­ ren door grote verhalen op te hangen. En zo kunnen we ein­ deloos doorgaan. Wij kwamen er achter dat pro­ blemen met je lijf geen indivi­ duele problemen zijn, ze hangen samen met het beeld dat je hebt van wat mannelijk en wat vrou­ welijk is. Nou is er al heel wat gefilosofeerd over hoe mannen en m.n. vrouwen er uit moeten zien en ook hoe ze zich moeten gedragen. Wij noemen dat ideo­ logieën t a.v. sexualiteit. Hier wil ik nu verder op ingaan.

Dubbele sexuele

moraal en revolutie

Als we het hebben over ideolo­ gieën t.a.v. sexualiteit, zou je op dit moment een onderscheid kunnen maken tussen denken in termen van dubbele moraal en het denken in termen van de zogenaamde sexuele revolutie. Het dubbele moraal denken is gebaseerd op een specifiek idee van wat „mannelijk" en wat .,vrouwelijk" is/hoort te zijn op het gebied van sex en relaties. Voor vrouwen geldt, dat ze ,.eerbaar" moeten zijn, d.w.z. als maagd het huwelijk in, in sexu­­ eel opzicht trouw aan hun man e.d. ,,Eerbare vrouwen" worden daarbij min of meer op een voetstuk geplaatst, waarbij hun eigen sexualiteit ontkend wordt. J e krijgt hierdoor een onderscheid tussen eerbare en

Marjan

Kiel

„slechte" vrouwen (sletten, hoeren). Voor mannen ligt het wat anders: mannelijke sexua­ liteit wordt als iets natuurlijks gezien, wordt dus i.t.t. bij vrou­ wen niet ontkend, maar is wel een drift, die onder de duim ge­ houden moet worden. Hoewel de meeste van deze ideeën wel achterhaald zijn (m.n. dat de vrouw geen eigen sexualiteit zou hebben is uit de tijd), toch spelen dergelijke beelden nog wel degelijk een rol. Bijv. wordt door CDA ­krin­ gen gestreden tegen porno, peepshows e.d. met als argu­ ment, dat de „waardigheid" van de vrouw in het geding is. Het idee van de „eerbare" vrouw komt hier dus weer om de hoek. Tot zover de dubbele moraal. Dan wat betreft het sexuele re­ volutie denken. Een positief punt van deze beweging is dat sexualiteit bespreekbaar werd, m.n. ook aspekten van sexuali­ teit, die lange tijd volledig ta­ boe waren zoals homofilie. Bo­ vendien werd sexualiteit losge­ koppeld van het echtelijke bed. De vrolijke vrijheid — blijheid sfeer van de sexuele revolutie had echter ook negatieve kon­ sekwenties. De „alles mag" ide­ ologie werkte een zekere ont­ persoonlijking in de hand, waar­ bij m.n. vrouwen vaak of nog steeds als objekt werden ge­ zien. Ook werkte deze ideologie vaak erg normerend: was het zo dat vóór de sexuele revolutie vrou­ wen geen eigen sexualiteit werd toegedacht, nu werd ont­ dekt dat vrouwen ook een or­ gasme konden krijgen, en dat moest dan ook. A lles mag werd dus alles moet. Maar het begrip sexualiteit zelf werd niet ter diskussie gesteld, d.w.z. sex bleef gedefinieerd als neuken en dan vooral klaarkomen. Het bleef gedefinieerd als neuken niet op je lichamelijk prettig voelen, waarbij neuken één van de vele normen is van lichame­ lijk met elkaar omgaan en niet een noodzakelijk einddoel. Dit bracht m.n. vrouwen in een moeilijk parket: het ging er nu niet meer om een eerbare vrouw te zijn, integendeel, wie niet wou was een „trut".

Nog steeds

samen

J e kunt stellen dat zowel de dubbele moraal als de sexuele revolutie gedachte nog steeds samen voortbestaan. Voor vrou­ wen betekent dit dat ze de keus

hebben tussen trut of hoer/slet gevonden te worden. Daarnaast heeft het verstrekkende gevol­ gen voor de manier waarop mannen en vrouwen met elkaar omgaan (en natuurlijk ook voor hoe mannen met mannen en vrouwen met vrouwen om­ gaan). Dit vindt zijn neerslag in een aantal rituelen en prak­ tijken. Denk bijv. eens aan ver­ sierpraktijken: van mannen wordt verwacht dat ze het ini­ tiatief nemen, met alle ellende vandien; sommige mannen ge­ dragen zich als echte „haan­ tjes", anderen voelen zich dood­ ongelukkig als ze in dit patroon niet kunnen meefunktioneren omdat ze te weinig status heb­ ben, te verlegen zijn, etc. Van vrouwen wordt verwacht dat ze versierd worden, dus zij hebben de keus tussen lijdelijk afwachten of zo te manoevreren dat de man uiteindelijk het ge­ voel heeft dat hij het initiatief heeft genomen. En ook hierbij valt een aantal vrouwen uit de boot, omdat ze niet aantrek­ kelijk gevonden worden, te overheersend zijn, etc. Deze ge­ dragskodes hebben te maken met de verschillende funkties die mannen en vrouwen heb­ ben in een relatie. Vrouwen zijn m.n. verantwoordelijk voor de emotionele verzorging en de in­ standhouding van een relatie. Ze hebben op dit terrein dan ook meestal het initiatief, d.w.z. vrouwen willen vaak praten over problemen, zow^el over zijn problemen als over problemen, waarvan zij vindt dat ze voor de relatie op zich gelden. Mannen zijn in een relatie ver­ antwoordelijk/nemen het initia­ tief op het vlak van de sexuali­ teit. Deze funktieverdeling heeft een aantal konsekwenties: voor vrouwen betekent dit dat ze ge­ neigd zijn hun gedrag af te stemmen op mannen, waardoor ze in een konkurrentieverhou­ ding t.o.v. elkaar komen te staan. Dit op mannen gericht zijn houdt ze bovendien af van hun eigen zelfstandigheid. De vrouwenbeweging is voor veel mannen juist daarom zo bedrei­ gend, omdat dit patroon door­ broken wordt: vrouwen gaan met elkaar praten en in eikaars emotionele verzorging voorzien. Mannen hebben over het alge­ meen meer moeite met het han­ teren van hun emoties, zeker tussen mannen onderling. Over persoonlijke problemen praten mannen vaak makkelijker met vrouwen dan met mannen. Ook mannen komen t.o.v. elkaar in een konkurrentiepositie terecht. Juist omdat ze de verantwoor­ delijkheid hebben op sexueel gebied, waarbij vrouwen als objekt funktioneren. Status en prestatie spelen voor mannen een belangrijke rol. Dit geheel van omgangskodes noemen wij de norm van de heterosexualiteit, een maat­ schappelijke norm, die een dwingend karakter heeft.

Dat de vrouwenbeweging dit patroon doorbreekt is niet ver­ wonderlijk: vrouwen zijn altijd al verantwoordelijk geweest voor de emotionele verzorging. En daar ligt dan ook juist het moeilijke punt voor mannen: het is voor hen veel moeilijker om zich met andere mannen op hun emoties te organiseren.

E

soort onzekerheden, vallen dan weg.

Gespreksgroepen In grote lijnen was dit onze ge­ dachtengang tot nu toe. Er valt natuurlijk nog veel meer over te zeggen en daarom willen we een aantal gespreksgroepen starten met de volgende the­ ma's: 1. De relatie met je eigen li­ chaam. Hierbij komen aan de orde: schaamtegevoelens, je spiegelen aan een ideaalbeeld, opvoeding, masturbatie. Z. Sexualiteit en lijfelijkheid, of de norm van het neuken. Centraal in dit thema is de op­ vatting dat sexualiteit niet iets is wat je alleen met je ge­ slachtsdelen doet, maar dat het erom gaat dat je je lichamelijk prettig voelt en voor jezelf kunt opkomen. 3. De dwang tot heterosexuali­ teit en monogamie. Hierbij komen zaken aan de or­ de als de funktie van het gezin, de invloed van de architektuur op onze samenlevingsvormen, alternatieve woonvormen en andere vormen van sexualiteit.

ën­eén­relatie

Een ander punt dat nauw sa­ menhangt met de norm van heterosexualiteit is het konsept van de één­één­relatie, oftewel de norm van monogamie. Weliswaar wordt er door veel mensen energie gestoken in het experimenteren met andere sa­ menlevingsvormen, het is meestal een omkering van of af­ zetten tegen het konsept van de één­één­relatie. Om een voor­ beeld te geven: je ziet dat men­ sen vaak de zogenaamde vrije relatie alleen definiëren als een omkering van wat vaste relaties plegen te zijn: je bent niet ja­ loers, je maakt geen afspraken e.d. Door het konsept van de één­één­relatie in feite alleen maar om te draaien wordt het inhoudelijk niet ter diskussie gesteld. Vragen als: hoe funk­ tioneert nu zo'n relatie, waar komen allerlei onzekerheden vandaan en waarom juist dat

Vervolg op pagina 15

Salarisverhoudingen binnen VU onderwerp SG­lezingencyclus Onder auspiciën van de Commissie voor het Studium Generale wordt in het najaar een lezingencyclus gehouden over de salaris­ verhoudingen binnen de universiteit. Het gaat uiteraard niet over een onderwerp dat slechts de VU of alleen de universiteiten raakt. De kernvraag „wat is een rechtvaardige inkomensverdeling" speelt in de hele maatschappij. De kwestie van de salarisver­ houdingen is de laatste jaren nog al in de belangstelling ge­ weest op de Vrije Universiteit. Zo vond in 1977 een onderzoek van de Vakgroep A rbeids­ en organisatiepsychologie plaats naar de salarisverhoudingen binnen de VU. Het voor ieder­ een toegankelijke Studium Ge­ nerale behelst vier bijeenkoms­ ten, aan het einde van de werk­ dag, van half vijf tot zes uur in de aula. Er is ruimschoots gele­ genheid tot discussie. De eerste lezing wordt gehou­ den op dinsdag 23 oktober door de Groningse ethicus prof. dr. P. J. Roscam A bbing, die in het begin van de jaren zeventig over de ethiek van de inkom­ stenverdeling publiceerde, 't Is niet vreemd dat de cyclus begint met een lezing van een ethicus: in de kern gaat het bij inko­ mensverhoudingen immers om een ethische vraag.

.iJë^Eft^^­^[\\VA\W^\

De tweede spreker op dinsdag 30 oktober is prof. dr. A . J. Ver­ maat, vroeger A R­kamerlid en thans hoogleraar economie aan de VU. Op donderdag 8 novem­ ber spreekt prof. dr. H. Thierry, vroeger verbonden aan de VU, thans aan de Universiteit van Amsterdam. De cyclus wordt op maandag 19 november afgeslo­ ten met een forumdiscussie. De lezingencyclus is door de Commissie voor het Studium Generale georganiseerd op ver­ zoek van het moderamen van de universiteitsraad, dat graag de hele universitaire gemeen­ schap wil laten meepraten over deze problematiek. Vragen als: „Vinden we de huidige salaris­ verschillen rechtvaardig?"; „Moet er — om meer arbeids­ plaatsen te scheppen — worden genivelleerd?" komen in de le­ zingencyclus uitvoerig aan de orde.

W?i^^^M^

o^>:<^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen