Ad Valvas 1979-1980 - pagina 287

11 AD VALVAS — 15 FEBRUARI 1980

Studentenbeweging: begraven of begroeten Hoeveel er ook over geschreven is, je komt niet gauw een definitie tegen van wat het is. Spreek je van studentenbeweging als vele (of weinige) studenten autonoom in beweging gekomen zijn, of wanneer ze - op eigen wijze - deel uitmaken van een bredere beweging? Maar gaat het ook nog op, als de studenten zijn gaan deelnemen aan verschillende min of meer uiteenlopende bewegingen, op 't gebied van milieudefensie, vrouwenstrijd, volkshuisvesting, kernbewapening e.d.? En zo niet, is daarnaast nog plaats voor een studentenbeweging? Waaronder ik dan versta een verzet van een aantal studenten tegen een oude conceptie op weg naar een nieuwe. Over het aantal dat zoiets tot een beweging maakt,'zullen we het nooit eens worden. Wel geloof ik dat zo'n beweging een tamelijk brede aanhang veronderstelt, die door de aktieve deelnemers vertegenwoordigd wordt; door de geest van de beweging aangeraakt draagt die aanhang haar en wordt in haar vertegenwoordigd. Wat betreft de conceptie meen ik dat de studenten meestal zeer duidelijk weten waar ze tegen zijn en waarom, zonder het alternatief konkreet voor ogen te hebben. Maar dat heeft de kracht van de beweging niet te ondermijnen.

De jaren zestig Hoewel het begin van de beweging in de zestiger jaren o.a. ligt in een Studenten Vakbeweging die op wilde komen voor de belangen van de studenten, was het toch niet het geprononceerde groepsbelang maar het weinig duidelijke onbehagen t.o.v. de gezagsgetrouwe welvaartsstaat en haar satelliet, de universiteit, dat een uitweg zocht, en die vond toen eerst door de Algerijnse en later vooral door de Vietnam-oorlog langzaam maar zeker de ogen opengingen voor het westers imperialisme en de reusachtige, onbekommerde uitbuiting van de derde werelda Dat inzicht gevoeg^ bij de herontdekking van het marxisme maakte duidelijk wie in deze demokratische landen eigenlijk de touwtjes in handen hadden. Het vermoeden begon veld te winnen dat ondanks alle goede bedoelingen en verlichte maatregelen studenten net als arbeiders en andere werkere met vooruitgang in toom gehouden werden. Studenten ontdekten dat de ongelijke verdeUng, weliswaar getemperd door de welvaart, bleef doorwerken, ook biimen de westerse samenleving. Ze stelden de vraag of de vooruitgang wel voor hen bestemd was, óf dat zij alleen werden opgeleid om de vooruitgang van het kapitalisme te dienen. 25e verzetten zich tegen de heersende ideologie, vanuit bewogenheid en verbystering t.a.v. de internationale politiek

Syb de Lange maar ook omdat ze niet langer uitgeleverd wilden zijn aan het systeem dat deze politiek bedreef en hen daarvan zowel medeplichtigen als slachtoffers maakte. In die tijd was er sprake van een studentenbeweging, weliswaar voortkomend uit een veel bredere stroming, maar toch met een eigen gezicht en een eigen doel: interne, maar zeker ook externe demokratisering van de imiversiteit; de universiteit als mogelijkheid voor iedereen.

Politiek Valcbondsconcept Daarbij kwam steeds meer aan het licht dat studenten belangen hadden waarvoor ze nooit samen waren opgekomen: woningen, studieloon, kosteloos onderwijs, studentenstop, invloed op het studiepakket en het universitaire beleid. Dat biwïht met zich mee dat de beweging, onder kritiek van degenen die de ideologische strijd wilden voorzetten en vooral van hen die de universiteit verlieten om in de fabriek te gaan werken, uitmondde in een vakbondsconcept; het opkomen voor de belangen van de groep werd centraal gesteld, vanuit de gedachte dat de studenten met de arbeiders en andere werkers één klasse vormden. Althans met hen een gemeenschappelijke strUd voerden door net

Filmnacht Uilenstede Filmhuis Uilenstede en Filmliga Amstelveen organiseren op vrijdag 15 februari een filmnacht in het kombinatie gebouw op Uilenstede in de ACC-ruimtes. Aanvang 20.30 uur. De volgende zes films zullen dan te zien zijn: 'Die Ehe der Maria Braun' van Passbinder; "Tirez sur Ie pianiste' van Truffaut; 'Les vacanses de Ms. Hulot' van Tati; 'Les rendezvous d'Anna' van Akerman; 'Anna und Edith' van Perincioli; 'Pourquois-Pas' van Serreau; de laatste drie films worden tot de vrouwenfilms gerekend. De week erop gaat het verder met psychiatrie en film. Dinsdag 19 februari, 21.00 uur 'Face to face' van Bergman (1976). Liv Ullman speelt een psychiater die instort, die twijfelt aan alles. Aan haar omgang met haar patiënten, aan de zin van het leven. Verder is haar relatie met haar man en

haar dochtertje niet al te best. Zij krijgt allerlei angstdromen en waanvoorstellingen en doet tenslotte een poging tot zelfmoord. Door de hulp van een goede vriend en haar grootouders komt ze er weer bovenop. Vrijdag 21 februari, 21.00 uur. 'Asylum' van P. Robinson (USA 1971). Een dokumentaire over een psychiatrische kommune, opgezet volgens de ideeën van de engelse antipsychiater Ronald Laing. Patienten en therapeuten wonen samen. De scheiding tussen normaal en abnormaal, gek en gezond is zoveel mogelijk opgeheven. De film volgt het dageUJks leven in de gemeenschap. Met drie bewoners (patiënten) maken we wat uitgebreider kennis. De zeer kwetsbare Julia, die gaandeweg steviger in haar schoenen komt te staan; Jamie, verlegen en onzeker en de overheersende David, die je konstant de oren van het hoofd kletst.

als zij hun belangen tot inzet te maken in de strijd tegen het 'kapitaal'. De demonstraties en bezettingen tegen de 1000 gulden enz. waren daar uitdrukking van. Ondanks de ideologische achtergrond van dit gepraktiseerde concept, werd uiteindelijk alleen maar de Indruk versterkt dat hier nog steeds sprake was van een elitaire groep die opkwam voor eigen privileges en lukte het niet duidelijk te maken hoezeer de student in een vergelijkbare positie verkeert met de arbeider.

goede ontwikkeling in zit. In heel andere richting dan nagestreefd, heeft zich een enorme demokratisering vooi^edaan. De student is een maatschappelijk wezen geworden, niet het minst doordat zijn problemen zich steeds minder onderscheiden van die van andere jongeren. Maar wat betekent dat? Als dat niet wil zeggen dat alle studenten zich aangepast hebben, het hoofd in de schoot gelegd en het uniform aangetrokken, als het niet waar is van de grote matheid der 70-er jaren, en ik geloof dat het niet waar is.

Een beeld van de meest recente grote Studentenaktie, de besetting door medisch studenten van een deel van de centrale interfaculteit. Behalve gevoelens van teleurstelling en machteloosheid omdat er ondanks alle veranderingen uiteindelijk niets veranderde, was het deze indruk van een groep die zijn voorrechten verdedigt - een indruk die ook vele studenten niet van zich af konden zetten -, waardoor velen niet langer deelnamen aan aktivltelten in dit kader. Daarin speelde ook het spook van de werkeloosheid een grote rol, waardoor weliswaar academici op één Ujn kwamen te zitten met andere werknemers, maar anderzijds de studie aan de universiteit steeds meer een wijkplaats werd waar men voorlopig veilig was, en waarvoor men dankbaar moest 2djn en dus zijn mond moest houden.

Andere bewegingen De geringere deelname aan akties binnen het politieke vakbondsconcept had echter ook nog een andere oorzaak. Fred Crone, oud - ASVA - voorzitter, zegt in een intervieuw: 'Ik vind het niet onbegrijpelijk dat studenten vrouwenstrijd of strijd tegen kernenergie hoger op hun lijstje hebben staan dan de demokratisering van de universiteit. Hetzelfde geldt voor andere mensen. Andrè van der Louw zei in De Groene dat hij de Maagdenhuisbezetting van '69 als een emotionele kick beschouwde, maar de Maagdenhuisbezetting van '78 niet meer omdat hij In Rotterdam intussen met problemen als buitenlandse arbeid, jeugdwerkeloosheid en volkshuisvesting is gekonfronteerd. In de jaren zestig stond de universiteit in het middelpunt van de belangstelling. En dat is n a niet meer 't geval. Stadenten zijn mee gaan doen in de grote bewegingen van de 70-er Jaren, de vrouwenbeweging, de homo-beweging, de milieu-beweging in al sijn facetten, de kraak-beweglng, de strijd tegen kernenergie en kernbewapening, de basisbeweging In de kerken. Z|i zijn nu samen met anderen betrokken in die bewegingen en wel zodanig dat hun student-zijn er niet meer voor zorgt dat ce daarin als kategorie een eigen rol spelen. De universiteit staat niet meer In het centrum van de belangstelling, en wat voor Van der Louw geldt t.a.v. de studentenbeweging, geldt voor de studentenbeweging zelf ook. Het Is niet meer mogelijk om voor de strijd op de universiteit de mensen bij elkaar te krijgen. Afgezien van het feit dat we dit moeten accepteren is het belangrijk uit te spreken dat hier een geweldig

zeker na lezing van het artikel in Hervormd Nederland 'Nederland is één grote anti-autoritaire huiskamer geworden' -, dan zou het verbijsterend zijn als de studenten zich overal mee bezighielden behalve met hun eigen zaken. En met hun eigen zaken bedoel ik meer dan wat doorgaans onder studentenbelangen wordt verstaan. Ik bedoel de universiteit en de wetenschap, wat daarmee gedaan

wordt en waar die voor gebruikt worden. BU die vragen zijn ze ten nauwste betrokken, de studenten, ze zijn niet alleen mee verantwoordelijk, ze zijn zelf slachtoffer van een ontwikkeling die over hun ruggen heen de universiteiten handlangers maakt van onstuitbare ekonomische groei, van toenemende industrialisatie, van het verhulde imperialisme van westerse bedrijven, van de bewapeningswedloop. Ze worden tegen wil en dank ingeleid in en betrokken by allerlei onderzoek dat slechts systeem-handhavend werkt, en daarom hebben zy 't recht daartegen in opstand te komen. Ze worden opgeleid zonder enige uitdaging tot bewust kritisch weerbaar engagement. Ze krijgen zgn. wetenschap voorgeschoteld zonder de vraag naar het waarom, en van hen mag worden verwacht dat ze zelf die vraag stellen en geen genoegen nemen met de dienst aan de heersende machten. Aanzetten tot een dergeUjke studentenbeweging gericht op de uniersiteit, bezig met de brandende vragen van wetenschap en samenleving, zie ik in congressen als 'Geschiedenis en engagement', 'Geschiedenis en emancipatie en 'Internationalisering van de klassenstrijd en de vrijheidsbewegingen', georganiseerd aan de VU, de strijd van het aktie-comité 'medische filosofie' en de Barth~week van de theologen. Zoals Fred Crone in hetzelfde intervieuw zei: 'de universiteit is een vrijplaats waar je maatschappykritische congressen kunt organiseren, zoals de socfaculteit aan de imiversiteit van Amsterdam doet over Stalinisme. Hoewel internationale oriëntering levensvoorwaarde is voor een dergeUjke beweging, vüidt ze haar veld op een beperkt gebied, op een bepaald terrein, haar eigen grond, universiteit en wetenschap. Eerder heb ik gezegd dat het niet meer mogeUjk is om voor de strijd op de universiteit de mensen by elkaar te krijgen. Dat geldt echter de strijd tegen Pais. Of het ook opgaat als het gaat om betekenis, zin en gebruik van de wetenschap? En ook al gaat dat op, dat neemt niet weg dat in deze jaren dit het bestaansrecht inhoud geeft aan een studentenbeweging naast andere bewegingen. Haar bestaansrecht is er, wanneer zal ze herrijzen?

Dit artikel van studentenpredikant Syb de Lange komt voort uit de studie die een kleine werkgroep, in het leven geroepen door het studentendiakonaat, maakt van de studentenbeweging. Het dekt niet geheel de mening van de verschillende deelnemers, maar noodt ook in ruimer verband tot gedachten wisseling. Binnenkort valt vanuit de zelfde groep een brochure te verwachten, waarin dieper en meer gedokumenteerd op deze materie wordt ingegaan. SlIjBjjMmOBäüiigi

^fii^lp^n^^llH^lll')'l^^l^ll^^^)^iI^iMD^M^iüi] 1 nnfiiiïïïj^^ByiïKïiBg^ii»iiiiijajCiSEr)jBjr

Op vrijdag 15 februari spreekt C. BIschot voor de Amsterdamse Gesprek- ' skring over 'De weg naar het socialisme'. Plaats en aanvang: Amsteldy k 58 om 20.15 uur. Zondag 17 februari om 14.30 uur spreekt Suzanne Plet In de serie 'Literaire ontmoetingen' met Louis Perron, schrijver van o.a. C>ekkenschemer, Het Stierenoffer, De Keisnijder van Fichtenwald en Turkenvespers. Plaats: 'De populier'. Nieuwe Herengracht 93. Op maandag 18 februari om 20.00 uur vindt er in het hoofdgebouw (zaal 2A-00) een avond plaats over 'V(ervroegde) U(it) T(reding) en VU'. Deze avond is georganiseerd door TAS Vrouwenoverleg samen met ABVA Vrouwengroep Amsterdam. Alleen voor vrouwen. The British Council, Keizersgracht 343, draalt op 19 februari de film 'Spirit of the Age', de delen 7 en ^. Aanvang: 20.00 uur. Op dinsdag 19 februari is er een avond over Gum Mahara Jl en de medidatle die hij leert. Plaats: Sarphatistraat 44-46. Tyd: 20.00 tot 21.00 uur. De toegang is gratis. Voor meer inlichtingen: 020-250961. In het kader van het Studium Generale 'Tussen misdaad en s t r a r spreekt op donderdag 21 februari mr. A. Mulder, oud-secretarls generaal van het Ministerie van Justitie en thans lid van de Raad van State, over 'Doelstellingen en middelen van strafvervolging - de taak van het departement -' Plaats en aanvang: hoofdgebouw, zaal KC-07 om 16.30 uur. Op vrijdag 22 februari spreekt Jo Hom voor de Amsterdamse Gesprekskring over 'Amsterdam en de politie'. Plaats en aanvang: Amsteldyk 58 om 20.15 uur. Elke eerste en derde donderdag van de maand is er in het Vrouwencafé Saareln, Elandstraat 119 een PAW-Vrouwenbonel vanaf 20.30 uur. Alle PAW-Vrouwen zyn welkom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen