Ad Valvas 1979-1980 - pagina 399

3

AD VALVAS — 25 APRIL 1980

Het verbeide stukje eeuwfeest VU voor vrienden vijand dat er maar net bij kon. Over de wording van een superdikke congresmap

'VU tussen twee VU ren': kritisch kijlcen naar de VU zelf 'Als men feest viert omdat men een verjaardag viert, doet men dat meestal met vrienden en niet met vijanden.' De voorzitter van de programma­ commissie Eeuwfeest VU, dr. Piet Kuijper, bedoelde daarmee op die bewuste vergadering van de univer­ siteitsraad van 26 juni vorig jaar te zeggen dat eerst gekeken wordt in eigen groep om dat feest tot een feest te maken. Als het a a n hem had gelegen was de honderdjarige VU niet kritisch in de schijnwerpers gezet. Dan was wat later zou gaan heten 'VU tussen twee VUren' niet als programmaonderdeel opge­ voerd. De termijn voor inzending van suggesties was al geruime tijd geleden gesloten en de toch al zuinige begroting maakte een door een van de raadsleden voorgestelde pro memoriepost tot een zinloze aangelegenheid, zei hij. Het is er toch van gekomen: 'VU tussen twee VUren', een studiedag waarop de VU zelf, vooral met het oog op de toekomst, kritisch ter diskussie zal staan. Woensdag 4 juni. Een zelfonderzoek in de universiteitsraads­ zaal in het VU­hoofdgebouw waaruit een ris kon­ krete beleidsaanbevelingen voor het nieuw begon­ nen decennium moet voortkomen. Een gesprek met drie mensen die er niet benauwd voor waren om zoiets a a n te zwengelen: dr. Jaques Zaal, dr. J a n Davidse en (even) prof. dr. Egbert Boeker. 'Toen we het eeuwfeestprogramma vorig jaar juni als voorstel op de raadstafels kregen, hebben we als raadsleden hardop zitten denken,' aldus Jacques Zaal, die toen nog meedraaide In de UR. 'In de DAK­ fraktie misten we de bezinning op de VU zelf en het nadenken over de vraag welk beleid er voor de naaste toekomst door de VU moet worden gevoerd.' Tijdens de raadszitting kondigde hij namens de DAK­frak­ tie een brief aan de eeuwfeestcom­ missie aan met het verzoek reke­ ning te houden met een eventuele hearing of studiedag. Het Demokratisch A kkoord vond het jammer dat er geen ruimte was voor een dialoog of diskussie met degenen die zich teleurgesteld van de VU hebben afgewend. Ook moest de v u zich juist bij zo'n herden­ kingsgebeuren eens afvragen hoe de samenleving tegen de VU en, breder, het christelijk onderwijs aankijkt. Davidse, toen en nu nog in de raad voor het niet­programmagebonden wetenschappelijk personeel, was het, zo zei hij toen, opgevallen dat er in het eeuwfeestprogramma sprake was van 'een eenzijdigheid naar het ludieke toe'. Dat wa^ een negatieve pluim op de hoed van de voorzitter van de eeuwfeestcommissie, dr. Klaas van Nes. Bij de presentatie van het voorlopige eeuwfeestprog­ ramma in januari van het vorig jaar had deze de bijna honderd aanwezi­ ge eeuwfeestijveraars de kennelijke hint gegeven juist dat ludieke ele­ ment nog wat te benadrukken. Als rasbestuurder toonde Van Nes zich echter niet uit het veld gesla­ gen over de ook door de PKV (Luy­ ten) en de onafhankelijke TA S ge­ spuide kanttekeningen die zich, bij de een meer dan bij de ander, in hetzelfde spoor bewogen. Raadsle­ den hebben altijd wel wat af te dingen, zal hij hebben gedacht. Dankbaar eerst de overigens waar­ derende woorden aan het adres van de eeuwfeestcommissie Incasserend startte hij met: 'De opzet is geweest dat het veelkleurige van de VU op een bepaalde manier tot uiting dient te komen in het eeuwfeest.' Het was niet de bedoeling geweest om met een grote boog om een kriti­ sche terug­ en vooruitblik heen te wandelen. Dat werd wel duidelijk uit het programma, bijvoorbeeld de verschijning (in september a.s.) van de bundel interviews '100 jaar Vrije Universiteit' van de VU­medewer­ ker dr. G. PUchinger. De voorzitter van de eeuwfeestcommissie za de door Zaal aangekondigde brief al

Jan van der Veen met al toch met belangstelling tege­ moet. De voorzitter van de pro­ grammacommissie wees er echter nog op dat de raad in 1978 met de grote lijnen van het eeuwfeest ak­ koord was gegaan.

'Onbestaanbaar' Zaal. 'WIJ vonden dat als je meent flink op de feesttrom te moeten slaan omdat je honderd jaar be­ staat, je ook aan echt op de VU zelf geconcentreerde bezinning moet doen. Wij wisten en weten dat er mensen zijn die helemaal niet zo in de feestvreugde delen. Het was voor ons onbestaanbaar dat je die men­ sen eenvoudig zou negeren.' Davidse: 'Ja, mensen vooral van de rechtervleugel, die sterk vanuit het verleden denken en, laten we zeg­ gen, wat lieden als Abraham Kuy­ per voorstonden eigenlijk eeuwig­ heidswaarde toekennen. Zoals het toen was, zo moet het vandaag pre­ cies zo zijn. Hun interpretaties kloppen niet met de VU­werkelyk­ heid van nu. A an de andere kant zijn er die met een stuk onvrede rondlopen. Moet er nou zo nodig een christelijke universiteit zijn? Wij willen met die mensen in ge­ sprek komen, gegeven de plurifor­ miteit van de huidige VU, ook poli­ tiek gezien. Zo'n eeuwfeest is een prima aanleiding om dat te realise­ ren.' De brief, enkele kantjes groot, werd een paar weken nadien naar de eeuwfeestcommissie verstuurd. De opstellers ervan werden voor een gesprek uitgenodigd. Davidse.' 'We hebben er hard voor moeten vechten.' Zaal: 'Men vond het idee wel aardig, maar zei dat het andere program­ mapunten zou overlappen.' Davidse: 'Met name Vreesde men een duplicaat van "Concern about Science", "Zorg om de wetenschap" (13­ 17 oktober a.s., red.). Ik herin­ ner me diskussies met prof. Mulder die erop wees dat het de evidente bedoeling was dat het congres zou worden afgerond met een lezing waarin deze problematiek van de macht van de wetenschap en hoe die op dienst aan de mensheid te richten specifiek in verband met de VU werd gebracht.' 'Iemand noemde het symposium "Reformatorische maatschappijk­ ritiek" (19 mei a.s., n.a.v. het gelijk­ namige nu verschijnende boek van

dr. p. Th. Kuiper en dr^ H.E.A . Woldringh over sociaal­filosofische en sociologische ontwikkelingen van de 19e eeuw tot heden, red.). Dus: we doen toch kritisch!' Zaal: 'Het ging ons niet in de eerste plaats om de wetenschap of maat­ schappijkritiek, maar om de VU zelf.' Het leek erop of er in de regionen van eeuwfeestcommissie en college van bestuur op zijn minst een be­ hoorlijke dosis huiver bestond om de VU zelf als het ware eens binnen­ ste buiten te keren. Boeker, die dit idee het eerst in zijn eigen DAK­gelederen opperde, op 4 juni voorzitter van het slotforum: 'Ik denk dat men bang is ­ dat is honderd jaar lang al zo geweest en zeker de laatste twintig jaar ­ om tegenstellingen boven tafel te halen en daar diepgaande diskussies over te houden. Toen wij bij de voorbe­ reiding voor die junivergadenng van de universiteitsraad het eeuw­ feeststuk bekeken (Boeker was toen nog raactSia, red.), herinnerde ik mij het eeuwfeest van de Unie "School en Evangelie", een van de diverse verenigingen die omstreeks 1880 werden opgericht en die nu allemaal ongeveer aan hun eeuw­ feest toe zijn of dat net achter de rug hebben. Voor het congresboek van de Unie vroegen ze een stuk of twaalf mensen iets te schrijven, on­ der wie een paar pertinente tegen­ standers van het bijzonder onder­ wijs. Dat getuigde van enige moed. En dat is watje nodig hebt. Ik vond het toen een afknapper dat dat bij ons aan de VU niet leek te ge­ beuren.'

dingen. Het werden er zo'n vijfen­ veertig, waardoor de congresmap materiaal zal bevatten ter omvang van een forse paperback. Op de studiedag ­ aanvankelijk wa­ ren er twee dagen gedacht die in elkaar werden geschoven ­ worden twee thema's bediskussieerd. Sa­ mengevat luiden die: in hoeverre beantwoordt de VU aan de ver­ wachtingen die haar doelstelling oproept en welke betekenis heeft christelijk onderwijs, in het bijzon­ der aan de VU, voor de samenle­ ving? Vragen die, gezien de inge­ zonden congresbijdragen, al bij voorbaat een lawine van reakties hebben veroorzaakt. 's Morgens zullen, voor iedereen vrij toegankelijk, vanaf halftien een viertal inleidingen worden gehou­ den over de thema's door de hoogle­ raren dr. P. Nijkamp (econoom VU) en dr. C. Sanders (psycholoog, VU), die het beide over het eerste thema zullen hebben, en dr. H. Berkhof (theoloog. Leiden) en dr. J. van Put­ ten (politicoloog, VU). In de middaguren zullen de deelne­ mers aan de studiedag (max. 180) in groepen over een achttal subthe­ ma's (zie hieronder) gaan praten. Gevraagd wordt dan vooral een standpunt te bepalen over de in de verschillende kongresbijdragen ge­ dane konkrete beleidsaanbevelin­ gen. 's Avonds is er een weer voor ieder­ een vry toegankelijk forum onder

vraag stellen of het oorspronkelijk ideaal vervaagd, verschoven of ver­ laten is. b. Pluraliteit en consensus. De keus voor de christelijke doelstelling gaat samen met een pluraliteit in wetenschapsopvatting en levensbe­ schouwing. Is er nog wel sprake van een consensus, en wat houdt die dan in? Wat zijn de mogelijkheden en ­ wellicht ook ­ de grenzen van de onderlinge dialoog tussen weten­ schapsbeoefenaren van uiteenlo­ pende christelijke levensvisie? Sommige beweren dat er een chris­ telijke wetenschap en/of een chris­ telijke wetenschapsbeoefening moet zijn. Zijn die wel mogelijk? Is er plaats voor een christelijke wijs­ begeerte? c. Zorg voor elkaar en aanspreek­ baarheid. Wat betekent de doelstel­ ling voor de manier waarop zij die aan de universiteit verbonden zijn voor de wijze waarop zij met elkaar omgaan? Is er sprake van een open, dialogische houding ten opzichte van elkaar? Waarop kan men el­ kaar aanspraken. Toegespitst op studenten: Wat betekent de doel­ stelling voor de verantwoordelijk­ heid van, en tegenover studenten? Thema 2 (betekenis christelijk on­ derwijs, m.n. aan de VU): a. Bijzonder Onderwijs. Het bijzon­ der onderwijs is geheel erkend en beschermd. Zijn de argumenten die voor bijzonder lager en voortgezet " onderwijs aangevoerd (kunnen) worden ook van toepassing op een universiteit. Hoe gebruiken de bij­ zondere universiteiten en hoge­ scholen, en met name de VU, in Nederland hun bijzondere positie? b. Emancipatie Een funktie van de VU is de emancipatie van de 'kleine luyden' geweest. Kan en moet de VU een emanciperende rol blijven vervullen, en zo ja, in welk opzicht en voor wie? c. Opstelling tegenover denkbeel­ den en personen. Hoe stelt de VU zich op tegenover denkbeelden en personen van buiten de eigen knng? Wordt de doelstelling alleen

Zaal: 'Men heeft gedacht, denk ik, we hebben in het verleden geleerd dat het problemen oplevert als we laten merken dat we het vaak niet met elkaar eens zijn, laten we nou terwille van het eeuwfeest over die dingen zwijgen'

Groene licht Eind september vorig jaar kreeg de voorbereidingsgroep 'VU tussen twee VUren' mm of meer het groe­ ne licht. Zaal. 'Van Nes,'die tot die maand bovendien voorzitter van het CvB was, is als voorzitter van de eeuw­ feestcommissie eigenlijk van meet af aan onze beschermengel ge­ weest. A ls het een goed plan zou ' zijn, zou er wat op gevonden moeten kunnen worden. Wel werd er tegen ons gezegd: jullie kunnen je plan niet als groepje in het eeuwfeest inbrengen. Het moet van een offi­ cieel orgaan van de VU uitgaan. Dat werd de werkgroep doelstelling annex het Bezinningscentrum.' Davidse­ 'Historisch zijn we met drie man begonnen. Behalve Jac­ ques Zaal e n i k ^ w a s ook Ruerd Ruben (toenmalig UR­lid voor de PKV­studenten, red.) daarbij. A l vrij snel hebben we het kerngroepje dat de beide thema's van de studie­ dag voorbereidt verbreed. Zo kre­ gen we een gespreide samenstel­ ling, ook wat geestelijke ligging be­ treft. Universiteitspastor Boonstra kwam er bij voor de "link" naar de werkgroep Doelstelling en het Be­ zinningscentrum. Van Nes zat als waarnemer in de voorbereidings­ groep. Gezien het feit dat onze akti­ viteit een bijkomertje was, mochten we over het resultaat beslist niet ontevreden zijn.'

\ l r • dr. Jacques Zaal, prof Egbert Boeker en dr. Jan Davidse met wie ivij een gesprek hadden over de studiedag 'VU tussen twee VUren'. voorzitterschap van prof. Boeker. Forumleden zullen zijn de VU­ hoogleraren dr. J.H. van Bemmel (geneeskundige), dr. E.H. van Olst (psycholoog), dr. J.P. Kuiper (ge­ neeskundige), dr. P.J.D. Drenth (psycholoog) en mr. D. Schut (voor­ zitter bestuur Vereniging, ge­ vraagd). Het forum zal (een selektie) uit de in de diskussiegroepen be­ sproken, bekritiseerde of aangevul­ de beleidsaanbevelingen onder de loep nemen. Van de studiedag wordt een verslag gemaakt (diskussies en beleidsaan­ bevelingen) dat samen met de tekst van de inleidingen zal worden aan­ geboden aan de raden en besturen op de verschillende niveaus van de universiteit. Met de bedoeling daar wat mee te doen.

'geoperationaliseerd' op het veld van de benoemingen (benoemings­ beleid), of ook in onderwijs en on­ derzoek (onderwijs­ en onderzoeks­ beleid). Welke beleidsmogelykhe­ den liggen hier?

De subthema's

e. Ontwikkelingssamenwerking. De VU geeft een hoge prioriteit aan ontwikkelingssamenwerking. In hoeverre loopt zij het gevaar van het bedrijven van cultureel impe­ rialisme? Hoe overbrugt men de culturele kloof bij de hulpverle­ ning? Welke resultaten zijn geboekt en welke inzichten verkregen? Wel­ ke invloed heeft de ontwikkelings­ samenwerking op het functioneren van de VU?

Als een trein

Nog even terugkomend op de acht subthema's. Thema 1 (VU­doelstel­ Img) IS onderverdeeld in:

Sindsdien liepen de voorbereidin­ gen als een trein. Circa tachtig per­ sonen van binnen en buiten de VU onder wie mensen uit de kring van de VU­véreniging en bij het onder­ wijsbeleid betrokken politici. ('Het was niet de bedoeling dat het een onderonsje zou worden,' aldus Zaal) werd verzocht een bydrag«­ voor 'VU tussen twee VÜren' te schnj­ ven.'Men rekende op twintig inzen­

a. Van Gereformeerde grondslag naar christelijke doelstelling. Ach­ tergronden van deze ontwikkeling zijn ondermeer een veranderend besef van wat de VU tot een ge­ meenschap maakt, een ingriipend andere relatie met de 'achterban' en een zich sterk wijzigende positie van de (gereformeerde) christenen m ' d e maatschappijn. Men kan de

d. Wetenschap en samenleving. Wat doet de VU op de terreinen van wetenschap en samenleving, oorlog en vrede, de milieuproblematiek en de bescherming van mensen tegen manipulatie? Wat kan en moet er nog gebeuren op het gebied van wetenschappelijke analyse en maatschappelijke actie? In hoever­ re liggen maatschappelijke acties op de weg van een universiteit als de VU? Welke mogelijkheden biedt de VU voor initiatieven van indivi­ duen en vakgroepen?

Vervolg op pag. 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen