Ad Valvas 1979-1980 - pagina 402

AD VALW ^IL 1

Marokkaanse schoonmaker op VU in interview n.a.v. expositie '5% materiaal

95% arbeid'

'Vanachter hun hureauzien zeje als een soor Een Marokkaanse schoonmaker over zijn werk op de VU: 'Ach mijn broer, ze gaan rustig door met schrijven en plakken, ook wanneer je erbij staat. Het zal ze een zorg zijn dat je een poosje later diezelfde teksten en stickers weer van de deuren moet schuren en krabben. Een ander: 'Werk is werk. Veel mensen zeggen: 'Doe jij schoonmaakwerk? Goh, schoonmaak... Maar mensen die geen mogelijkheid hebben om ander werk te vinden, wat moeten die anders? Stelen? Wanneer jij bijvoorbeeld een WC aan het sclioonmaken bent en er komt een student binnen. Hij doet alsof hij je niet ziet. Kun je hem dan tegenhouden? Een schoonmaker: 'Er zijn ixiensen, die realiseren dat je werkt, anderen niet. Heb je het recht om ze eruit te zetten? Sommigen gaan uit zichzelf. Die realiseren het zich. Maar als iemand niet wil... Als we aan het werk zijn komen er soms 3,5 en zelfs 7 binnen. Ze weten dat je nog niet klaar bent. Vi'^at kan je tegen hen zeggen? De studenten zeggen: 'Ah zit niet te zeuren', en komen toch binnen. Nu dan moet je ze wel binnen laten. Zelf ga je eruit. Maar als er een controle komt en die ziet dat de WC vies is... 'Als zij binnenkomen... je kunt niet met hen vechten; er zijn duizenden mensen op de universiteit. Als je daarmee gaat vechten zetten ze je d'r uit. Citaten uit de interviews die twee studenten van de VU (zie hiernaast het kadertje) hielden om materiaal te krijgen ter begeleiding van de expositie over de schoonmakers van het VU-hoofdgebouw die maandag is geopend. Een ander: 'Er zijn mensen die vriendelijk zijn, ze laten je het werk afmaken, ze houden rekening met je, maar anderen doen dat niet. Wat mezelf betreft, ik heb het vaak meegemaakt dat Nederlanders zeggen dat ze eerst erin moeten en dat ik moet wachten met werken. Bijvoorbeeld: iemand moet pissen; hij zegt: Jij blijft hier tot acht uur en ik moet hier alleen vijf minuten zijn . . . nou dan laat ik hem binnenkomen. Diis JIJ bent de plee aan het schoonmaken en zij maken het gelijk weer vies. En het wordt gecontroleerd? 'Wat controle? Wat kan je eraan doen. Maar de controle? 'Als die komt en ziet dat het vies is . . . de eerste keer . . . de tweede keer zegt ie: Laat het niet weer gebeuren. De derde keer is het wat anders . . . hij zegt: ga maar weg. Er zijn veel mensen ontslagen. Voorbeeld: 'ik werk ergens waar nog Nederlanders aan het werk zijn. Misschien gaan ze om 9 uur weg. Maar als ik daar moet schoonmaken zeg ik het onmiddellijk aan de kontrole (dat die mensen daar nog steeds zijn terwijl ik moet schoonmaken). Ik zeg tegen de controle: die en die kamer is nog niet schoon. Ik heb er gewerkt maar er zitten nog steeds mensen in. Die kamer wordt dus weer smerig? 'Ja, de mensen, die 's morgens komen doen die kamer dan nog een keer. Zo blyft het netjes.' Als je werkt en er lopen studenten of personeelsleden voorbij, zeggen se dan goeiedag? 'Nee m'n broer het is overal zo . . . als iemand niets tegen JOU zegt wat moetje dan tegen hem zeggen? Moet je soms zeggen:

Jaap Kamer/mg 'Waarom zegje geen dag tegen mij'. Nou de volgende keer dat je hem tegenkomt zeg je gewoon geen goeiedag tegen hem, dan sta je weer quitte.' Maar jtj ruimt zijn rotzooi op en hij zegt niets? 'Nee mijn broer: hij heeft diploma's, hij zit in een grote stoel achter zyn buro, hij heeft veel gestudeerd, hy ziet je als een soort privé-slaaf. Als ik ook diploma's had zou ik zijn tafel niet schoonmaken.

Natuurlijk zijn er mensen die doen alsof je er niet bent Een ander: 'Natuurlijk zijn er mensen, die doen alsof je er niet bent. Er zijn ook mensen die aardig zijn, ze vragen of ze erlangs kunnen of ze groeten. Dat heeft met opvoeding te maken. Over hun salariëring. 'Wij, weet je, hebben veel kinderen en je stuurt (ook) nog wat naar je moeder. Dan heb je mets meer over.

Expositie over buitenlandse schoonmakers op de VU steef Meyknecht en Katrien IMulder, twee studenten in de culturele antropologie aan de VU hebben vorig jaar een tijd de gelegenheid gehad mee te lopen met de 35 buitenlanders, die het hoofdgebouw van de VU schoonhouden, merendeels Marokkanen. Zij fotografeerden de schoonmakers tijdens hun werk en hielden interviews met hen en hun bazen. De resultaten hiervan zijn te zien op een tentoonstelling, die maandag in de expositie-ruimte van het hoofdgebouw is geopend onder grote belangstelling van de schoonmakers zelf. Dagelijks (behalve in het weekeinde) kan men de expositie die de veelzeggende titel '5 % materiaal _ 95 % arbeid' kreeg, gaan bekijken. De foto's op de expositie worden begeleid door teksten met treffende citaten uit de interviews, die gehouden zijn met enkele schoonmakers, de directie van schoonmaakbedrijf GOM en het hoofd van de Interne Beheersdienst G.J. Buis. Waardoor de bezoeker een goed beeld krijgt van

arbeidsomstandigheden en levensperspectief van de schoonmakers. Ad Valvas mocht gebruik maken van het interview-materiaal en enkele foto's om ter aanvulling op de expositie een beeld te schetsen van de buitenlandse arbeider op de VU. Een deel van het rijke interviewmateriaal, dat niet voor de expositie gebruikt kon worden omdat daar vooral het fotomateriaal de selectie bepaalde, kan daardoor toch de geïnteresseerde bereiken. Hiernaast een selektie uit de interviews die Katrien en Steef met vier Marokkaanse schoonmakers hebben gehouden. Elders op de pagina's grepen uit de interviews van de twee studenten met de directie van het schoonmaakbedrijf GOM, waar de 35 schoonmakers in dienst zijn en het hoofd van de Interne Beheersdienst van de VU de heer GJ. Buis, die als opdrachtgever fungeert. In Ad Valvas van 9 mei willen we dieper ingaan op de positie van de schoonmakers op de VU. De expositie zelf duurt tot en met 7 mei.

Je moet in de avond een extra baantje hebben? Als ik geen avondwerk doe . . . Nou, die 1200 gulden die ik verdien (schoon per maand) daar doe ik niets mee. Op dit moment werk ik hier, ik moet wel, ik verdien niet genoeg. Als ik genoeg verdiende dan zou ik 's avonds naar school gaan, twee of drie avonden . . . Waarom doe ik mets dan werken, werken en werken? Ik merk dat ik niet genoeg geld heb, het is niet genoeg.

tien uur klaar is krijgt hij te maken met een slechtere tram- en busdienstregeling dan overdag. Die zestien uur worden er dan wel 25. Hij krijgt niets extra's voor die reisuren. Is er niets anders te vinden dan schoonmaakwerk? 'Ja ik heb ernaar gezocht maar kan het niet vinden. Ik wil (eigenlijk) alleen maar dagwerk doen, geen bybaantijes meer.' Het werk, dat hem daartoe financieel in staat stelt kan hij echter niet vinden. Als je een schoonmaker vraagt of je niet met z'n allen iets kunt ondernemen om de salariëring en de werkomstandigheden te verbeteren, antwoordt er een: 'Zelfs al zou je met z'n allen willen staken in de VU dan is het toch moeilijk.'

Liever leren Wil je graag Nederlands leren? 'Ja ik wil het leren. Dan kan ik kontakt maken met Nederlanders. Ik heb geen tijd, had ik het wel dan zou ik het gaan leren. Dat is beter dan een bijbaan in de avond. Een andere schoonmaker werkt in de avonden 16 uur per week. Maar hij verliest veel tijd met het reizen naar de VU. Als hij 's avonds om

Steef Meyknecht bleem om via de telefoon dertig anderen te bestellen.. Dan zetten ze je eruit; je hebt verloren. De zaak verandert natuurlijk wanneer al de mensen die bij deze baas werken gaan staken. Maar ga ik alleen door deze deur naar buiten dan komt er een ander door een achterdeur naar binnen; als er een uitgaat en een ander komt tegelijk weer binnen dan schiet je niets op. Mensen moeten het accepteren het is hun lot~ ze accepteren het. Er is een gezegde: 'aan alle geduld komt een einde'. Blijf je accepteren, vandaag, morgen en overmorgen, dan word je gek. Misschien moetje dan opstappen.'

Aan alle geduld komt 'n eind

Heb je dezelfde rechten als een Nederlander? 'Nee nooit mijn broer. Kijk hoe ze ons noemen: gastarbeiders, buitenlanders . . . Daaraan kun je zien dat het niet mogelijk is voor de Marokkanen dezelfde rechten te hebben. Meestal spreken we de taal niet zo goed. En als we dat goed doen weten we nog niet voldoende over onze rechten: er zijn er zoveel die we niet kennen. Er zijn veel dingen die ons betreffen en belangrijk zijn. We hebben er geen weet van . . . Dat is ons probleem . . . Nederlanders vertellen je niet over je rechten uit zichzelf . . . Wat kunnen ze zeggen de Nederlanders. Ze hebben een hekel aan kontakt met Marokkanen . . . Als je kontakt met Nederlanders wil hebben moet je geen problemen aan je hoofd hebben . . . We moeten veel werk doen: iemand die werkt van 7 uur 's morgens tot 10 uur 's avonds heeft geen tijd om kontakt te maken. Kun je aan je chef niet vragen wat je rechten zijn?

Deze baas heeft niet 20, 30, 100 of 300 mensen in dienst maar 3000. Als je nu met z'n dertigen hier gaat staken, dan is het geen enkel pro-

'Dat kun je doen maar hij kan je er geen echt antwoord op geven . . . Als hij iedereen wakker schudt wil niemand meer werken . . . Daarom

GOM-directie: 'Je hebt ontzettend veel bewerkingen'

'Schoonmaker heeft zeer gevarieerd werk' De heer A.M.H, van Ewijk, districtsmanager van de GOM: 'Deze buitenlandse werknemers hebben dezelfde mogelijkheden als hollandse werknemers om het zo maar eens te betitelen hè, want dat ziet u toch zelf ook, er zijn ook onder die buitenlanders mensen die leiding geven, onze voormensen, die groeien vanzelf doon een goeie schoonmaker, die gaat vanzelf de treden van de trap op.' J.G. Geurts, GOM-directeur: 'Als je binnenkomt dan zou je binnen tien jaar bijvoorbeeld bedrijfsleider kunnen zijn.' Geurts even eerder in het interview dat Katrien en Steef hielden: 'Sinds kort is er een vakopleiding, waardoor je in een hogere loongroep kunt komen, ook in de schoonmaakbranche, maar voor de buitenlandse arbeider is dat eigenlijk nog ontoegankelijk vanwege de taal. We hebben namelijk een paar buitenlanders erop gehad op die opleiding, maar die moesten afhaken, die konden het gewoon niet verwerken, gewoon niet opnemen.' Geurts over het ontstaan van de GOM: 'We zijn in opdracht van de gemeente Rotterdam scholen gaan schoonmaken, grote scholen, dat ging uitstekend. Ook de prijs was voor de gemeente interessant. Het was een proef en die ging goed. We hebben toen alle scholen van de gemeente Rotterdam gekregen, via een inschrijving. Ook het schoonmaakbedrijf dat ze al hadden deed daaraan mee. Maar wij konden voor minder geld het werk toch goed doen. Een schoonmaakbedrijf vergt niet veel investeringen, wel wat machines . . . de materiaalfactor is zo

ongeveer vijf procent. Verder is het allemaal arbeid.' (Aan welke uitspraak Steef en Katrien vervolgens de naam van hun expositie zouden ontlenen). 'Het succes van de GOM ligt aan het grote aantal mensen, dat er enthousiast voor w e r k t . . . dan moet je wel ervoor zorgen, dat je zoveel mogelijk mensen krijgt die zich achter dat werk willen scharen en die zich daarvoor willen inzetten. Even later: 'De universiteiten hebben de laatste jaren wat minder geld gekregen. De budgetten worden dan wat kritisch bekeken . . .

wij hebben indertijd ook bekeken wat mogelijk was. Toen konden we inderdaad doordat we die grotere produktie konden maken, mede omdat het schoonmaakprogramma verlicht werd, konden we weer binnen het budget blijven, anders komt de noodzaak voor de dag om zich elders te oriënteren.'

Tempo langzamer Geurts even later sprekend over de arbeidsprestatie van de buitenlandse schoonmaker: 'Die arbeidsprestatie loopt ook niet zover uiteen hoor, tussen een nederlander en een buitenlander. In het algemeen heeft een buitenlander een wat langzamer tempo maar ze hebben het voordeel dat ze steeds doorgaan terwijl een nederlander, die heeft een veel hoger tempo maar die staat een kwartier te praten en dan is dat voordeel natuurlijk ook weer verdwenen . . . Ja hij gaat steeds door... Wat lager tempo, komt waarschijnlijk van de omgeving waar ze vandaan komen, warmer niet? Men is al generaties gewend om in een lager tempo te werken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen