Ad Valvas 1979-1980 - pagina 374

AD VAl PRII

Dr. Jan Rethmeier, projektverantwoordelijke UGM-projekt n.a. v. 'absljrde 'beschuldiging Ge g^

'Natuurkunde-projekt aan Indonesische Univ heeft alleen te maken met staftraining' 'Durft u te garanderen als u ergens een technicus opleidt dat ie nooit een schroef zal draaien voor een kernreaktor?' Zo luidt het verweer van de VUnatuurkundige dr. J a n Rethmeier op de zijns inziens 'absurde' beschuldiging dat het projekt in samenwerking met de UGM in Indonesië, waarvoor hij verantwoordelijk is, iets te maken zou hebben met de mogelijke ontwikkeling van kernenergie of zelfs een kernbom in dat land. Een dergelijk verband werd enkele weken geleden gesuggereerd door de sociaal-geograaf Gerrit Jongkind, die zijn doktoraalscriptie geschreven heeft over samenwerkingsprojekten met de UGM. De Projekten die de VUnatuurkundigen sinds 1971 aan de UGM uitvoeren hebben volgens Rethmeier alleen te maken met Straftraining ('upgrading'). Onderzoek, kennisoverdracht en moderne apparatuur zouden er buiten vallen. 'Wat wij willen is van Bagian Fisika een instelling maken voor goed natuurkunde onderwijs', zegt hij. Dit zou veel tijd kosten omdat het onderwijspeil nogal laag is. De Indonesiers zijn niet gewend aan fysisch denken omdat 'het niet klikt in hun kuituur'. Kernfysische kennis kan voor vele doelen aangewend worden waarvan kernenergie er maar een is Rethmeier somt een aantal toepassingen van deze kennis op door

Rechtzetting

'MataHari' In Ad Valvas van 21-3 jl. staat o.a. de volgende passage over dra. Zahara Muslim: 'Als een soort Mata Hari wist ze de harten van haar vu-collega's te stelen'. Namens de Indonesie-werkgroep betreurt Gerrit Jongkind de hiermee gewekte suggestie, dat Zahara Muslim erop uitgestuurd zou zijn om de VU met haar charmes warm te maken voor samenwerking met de UGM Voor deze veronderstelling ontbreekt elke grond Gerrit Jongkind verkaart echter zich met bewust te zyn geweest van de negatieve betekenis van het begrip 'MataHari' (Red)

UGM-medewerkers die ten goede zouden komen aan de armste bevolkingsgroepen, een van de doelstellingen van het projekt Hy noemt de waarschuwingssystemen tegen aardbevingen en vulkaanuitbarstingen het onderzoek naar milieuverontreiniging en de toepassing van zonne-energie in de dessa Hoewel de VU geen enkele bydrage zou leveren aan kernenergieresearch is er wel een relatie met de Indonesische Atoomkommissie BATAN, die belast is met de bemanning van kemreaktoren en de produktie van kernenergie Jongkind schreef hierover dat BATAN-stafleden zyn opgeleid door VU-personeel Rethmeier bevestigt dit, maar stelt dat de banden geleidelyk minder zyn geworden Rethmeier benadrukt het streven van de VU de self-reliance aan de

Simon Kooistra Bagian Fisika te bevorderen, naast de hulp aan de armsten het dbel van universitaire ontwikkelingssamenwerking De Indonesiers zouden nu nog te afhankelijk zyn van buitenlandse deskundigheden, zelfs by kleine technische reparaties Volgens Rethmeier zijn de stafleden aan de Bagian Fisika zich hier goed van bewust en zien ze er steeds meer van af zich m het buitenland te specialiseren, ondanks de financiële mogelijkheden die de Wereldbank hen biedt Ze volgen liever een algemene training aan de UGM waarmee ze lokale problemen leren oplossen

een lucifer aansteekt in huis kun je zeggen dat je brand hebt', zegt Rethmeier, 'maar daarmee geef je wel een volstrekt verkeerd beeld van een op zich juist feit' De kemf ysikus zegt niets te verbergen te hebben Het projektarchief is openbaar mits deskundig gebruik van de natuurkundige termen en diskretie gewaarborgd zijn In Jongkind zegt Rethmeier zich wat dat betreft duidelijk te hebben vergist Hu zegt ook open te staan voor een externe evaluatie, al heeft die de afgelopen tien jaar nooit plaatsgevonden Een poging hiertoe door de onderwijsevaluatie-af deling van de NUFFIC IS volgens hem gestrand door ontaktisch optreden dat de counterpart nogal ontriefd zou hebben

Kjrci IU Jongkind-

Indonesiërs stukje Westers denken bijbrengen Rethmeier vindt het belangryk de Indonesiers een stukje westers denken by te brengen, waarin efficiency, taakverdeling en openly ke diskussie een grotere rol spelen dan m het Indonesische denken Nu worden beslissingen doorgaans beïnvloed door persoonlyke faktoren Iemand met grys haar by voorbeeld heeft automatisch gezag 'Grys is wys', zegt Rethmeier, maar natuurkundige problemen los je daarmee met op' Rethmeier hoopt met zyn toelichting het z1 scheve en overdreven negatieve beeld dat Gernt Jongkind van het projekt geschetst heeft rechtgetrokken te hebben In tegenstelling tot wat Jongkind beweert zegt hy diens verslag 'm geen enkel opzicht globaal juist te hebben bevonden' Bovendien zou er teveel worden geinsmueerd 'Als je

Met de counterpart moet uiterst taktisch worden omgegaan Dat de natuurkundigen hiervoor hun best doen blykt uit het aanvankelyke werkplan voor het derde vervolgprojekt dat spoedig zal starten Hierin werd gesproken van 'onderzoek', terwyl er feitelyk sprake is van 'training' De laatste term zou echter te denigrerend overkomen op de UGM-staf Omdat deze formulering de NUFFIC in vertwyfeling bracht over de ontwikkelmgsrelevantie van het projekt is dit - na overleg met de Bagian Fisika rechtgezet, zodat de NUFFIC wel weer het belang van het projekt ziet, aldus Rethmeier De hier uitvoerig weergegeven visie van Rethmpie£op zyn projekt wordt te rooskleurig bevonden door zyn vroegere projektmedewerker drs Rob Morel, die van oktober '77

/s 'Integrated fiura/Development' reklamekreet ofseriell streven?

Advertentie

Is 'Integrated Rural Development' (IRD) een schitterende reklamekreet of een serieus streven naar een multidisciplinaire benadering van de plattelandsontwikkeling op Midden-Java? De Indonesie-werkgroep aan de v u meent het eerste. Bestaande losse Projekten zouden als het ware aan elkaar geniet zijn met het stempel IRD erop omdat de subsidiërende instantie NUFFIC op die term zou vallen. Wat IS de visie van het Bureau Buitenland aan de VU daarop' Drs K L Braber wil best toegeven dat het subprogramma IRD aanvankelyk m te optimistische bewoordingen was gesteld, maar het verkoopargument ontkent hy ten stelligste Het streven was m een of enkele gebieden met zes vakken (fysische en sociale geografie, bosbouw en natuurbeheer, met-westerse sociologie en sociale geneeskunde) de Plattelandsproblemen te bestuderen in vier op staftraining gerichte Projekten Zoals het er nu uitziet zal dat slechts gedeeltelyk lukken Voor de afstemming van de verschillende disciplines op elkaar zyn volgens Braber de perspektieven gunstig ('Als je byvoorbeeld erosie wilt bestry den is het noodzakely k te weten wat de houding van de bevolking is'), maar over de keuze van een of enkele onderzoekslokaties voor alle Projekten gezamlyk zyn de partners het niet eens geworden Dit zou onontkoombaar zyn door het verschil m de vakgebonden eisen

#1

Simon Kooistra die worden gesteld Er wordt nu gedacht aan verschillende lokaties waar de Projekten naar behoeften groepsgewys kunnen samenwerken Kommer Braber vindt het geen bezwaar dat de plaatselyke autoriteiten over de onderzoeksgegevens van het IRD-programma willen beschikken, integendeel 'Ze kunnen er hun profy t mee doen voor de wel degelyk door hen nagestreefde regionale ontwikkeling', zegt hy 'Je moet wel blind zyn om daar het belang van de armsten met te zien' Volgens de Indonesie-werkgroep kunnen dorpsbewoners niet vryuit praten tegenover byv de HEDERA-onderzoekers, omdat de antwoorden naar de autoriteiten zouden gaan Of de grotendeels arme bevolking uiteindelyk beter wordt van universitaire aktiviteiten als IRD valt

volgens Braber pas over een jaar of tien, vyftien te bekyken 'Daarvoor IS byvoorbeeld nodig dat beleidsaanbevelingen ook werkelyk worden overgenomen', zegt hy Maar dat IS nu juist waaraan door velen getwyf eld wordt Niet alleen door de Indonesie-werkgroep, maar ook door Prem Sampurno Deze is wetenschappelyk medewerker hydrologie (Aardwetenschappen) en naar eigen indruk het enige staflid dat goed geïnformeerd is over de bydrage van zyn vakgroep aan IRD, behalve dan de zieke en daardoor voor kommentaar onbereikbare projektverantwoordelyke prof dr G B Engelen

tot december '78 werd uitgezonden naar Yogja Zo zou de relatie met de Atoomkommissie BATAN nog steeds erg hecht zyn 'BATAN en UGM zyn niet los te koppelen', zegt hy, 'dat is historisch gegroeid' Hy vertelt dat veel mensen die eerst by de UGM gewerkt hebben nu voor BATAN werken Zelfs dubbelfunkties komen voor Het meest relevante voorbeeld hiervan IS de positie van het hoofd van BATAN prof Baiquni, de hoogste man op het gebied van de Indonesische kernenergie, die tevens in de algemene leiding van het natuurkunde-projekt op de UGM zit 'Dit geeft een enorm spanningsveld', beweert Morel, 'byvoorbeeld als onderzoeksobjekten vastgesteld moeten worden' Morel heeft veel kritiek op de projektleiding, ook aan Nederlandse kant Besluiten zouden teveel gedelegeerd worden naar het lagere niveau van de projektmedewerkers Rethmeier, die zegt dat er alleen 'incidentele' kontakten met BATAN zyn reageert dat het vanuit Nederland nu eenmaal erg moeilyk is een projekt m Indonesië te begeleiden Veel van Morel's kntiek

Ondanks zyn twyfels vindt Sampurno dat de VU-hydrologen de komende drie jaar moeten doorgaan Hun eventuele bydrage zou betrekkelyk gering zyn Het meeste werk IS al gedaan m de eerste twee Projekten die Sinds 1973 m de Serayu streek zyn uitgevoerd Van deze twee Projekten gelooft hy dat het doel van staftraining pas in de eindfase IS bereikt De armsten zouden er nauwelyks van hebben geprofiteerd Over de aktiviteiten van de aardwetenschappers tot nu toe in Indonesië hadd we een gesprek met prof dl J R van de Fliert dekaan van de subfaculteit geologie en fysische geografie en de heer F Schalkwyk, beheerder van het instituut en verbonden aan Bureau Buitenland Schalkwyk is mede verantwoordelyk voor het materiele en personele deel van de Projekten

'Dwang op zich

Sampurno "gxmt de Indonesische autoriteiten nauwelijks het voordeel van de twijfel. Hij licht toe: 'Het IS de vraag of de mooi uitziende IRD-plannen gerealiseerd kunnen worden m de bestaande strukturen en machtsverhoudingen. Je We praten over de beschuldigingen kunt als projektmedewerkers veel van de Indonesie-werkgroep, byv vingers op zere plekken leggen, dat het projekt betrokken is by de maar het gaat om een groot gebied ontwikkeling van de haven Cilacap van ruim duizend vierkante kiloen de daarmee gepaard gaande gemeter waarvan het de vraag is wat dwongen transmigratie van een er mogelijk is'. Daarbij komt dat groot bevolkingsdeel Schalkwyk volgens hem lang niet alle Indoneontkent dat deze relatie er is Van sische wetenschappers geïnteresde Fliert voegt er aan toe 'Enalil zou seerd zijn in de verbetering van het het zo zyn Zelfs in Nederland kunlot der armsten. nen we niet garanderen dat iedereder-

niet verkeerd'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen