Ad Valvas 1979-1980 - pagina 239

3

AD VALVAS - 25 JANUARI 1980

VU-personeelsconferentie dit keer over wetenschap

Wetenschapper moet van voetstuk af Een mistige maandagmorgen. Berijpte beukenbossen met bomen zo oud als de landhuizen groot zijn. Langs Gooise matrassen in Hilversums villa's. 'Ernst Sillem-hoeve' bromt de buschauffeur in zijn mikrofoon. Natuurlijk een oprijlaan. Natuurlijk grote lampebollen voor de buitenverlichting. Aangeboden door hoofdbestuur of C.J.V. uit Goes of die uit Rotterdam, onder andere. Een hardbevroren zandpad onder enorme dennen doet dienst als parkeerplaats. Weinig auto's nog. De bezoeker wordt met opgeruimde hartelijkheid de koffiekamer binnen geloodst. Met koffie allicht en gemberkoek. Eerst druppelend, later groepsgewijs komen ze binnen. Personeel van de Nederlandse Spoorwegen, uit Rotterdam zo te horen. Ze kennen elkaar. En anderen: twee, vier of alleen. 'Komt U voor de personeelskonferentie van de VU?' Wie hoort bij wie? Ds. Boonstra, universiteitspastor, geeft ook de m a n n e n van de Spoorwegen een hand. Hartelijke beleefdheid of weet hij niet wie 'zijn mensen' zijn? 'Wat doe jij?' Stroef startende konversatie. Ik zit bij personeelszaken, ben instrumentmaker voor biologie, werk op het radio-nucUdencentrum, in het restaurant. Psycholoog, fakulteits-sekretaresse, historicus. Stroef en aarzelend. Uit de hoek van de Spoorwegen komt de eerste mop: 'Waarom speelt P.S.V. altijd op zaterdag? Omdat er op zondag gevoetbald wordt.' 'Ze verklaren je bij ons voor gek, als je naar zo'n personeelskonferentie wilt, daar zitten al die alpha's.' Otto van der Meer van Personeelszaken sleept grote vellen papier met zich mee, de onmisbare flaps. Ds. Boonstra blijkt Seth te heten. Hij heet van harte welkom. 'Omdat we allemaal met wetenschap hebben te maken, of we er nou aan werken of niet, daarom eens twee dagen praten over wetenschap.' En dat allemaal onder het motto: 'Met elkaar zullen we het moeten maken, met elkaar zullen we het moeten doen.'Lies Jansen leidt de konfertie. Spiegelt beelden voor hoe de mensen hier verzeild zijn geraakt: Zal ik me opgeven of niet? CJaan er meer mee? Zullen we samen gaan? En daar zitten we dan en wat zou het kunnen worden. Kennismaken. De één vertelt de ander wat zij hier doet. De bibliothecaris aan de instrumentmaker, de studie-sekretaresse aan de man van personeelszaken, de theoloog aan de koffiejuffrouw. En omgekeerd. Velen blijken geschrokken te zijn van het onderwerp, zijn daar ook niet voor gekomen. In een groep van zes wordt de kennismaking uitgebreid. Ons leert ons kennen. Vroeger, op voorgaande konferenties ging het altijd over 'menszijn in het werk'. Sommigen hadden dat nu ook in hun hoofd. 'We hebben zelfs nog even gedacht om maar af te zeggen, maar ja, je had je al opgegeven hè.' Een video-film toont de wetenschap op de VU in bedrijf, drie soorten onderzoek: Naar angst bij het parachutespringen, naar planten in de hortus, naar het hardrijden op de schaats. Ea- worden weinig woorden aan "vuil gemaakt. Bij de lunch breekt het ijs nog meer. Onlosmakelijk verbonden aan het konferentiecentrum: Tafeltennistafel, biljart en wandeling.

Van tobbe naar douche Overal is de wetenschap aan het werk. Waar je maar Idjkt, wat je maar koopt, er komt wetenschap aan te pas. Wat merken wij daar nou van? De ontvoerde hondjes van

Middagpauzedienst Donderdag 1 februari is er van 13.00 - 13.30 uur een middagpauzedienst. Voorganger zal zijn mevrouw Drs. H. Aardoom.

Harm Tilstra T.N.O., de operatie van een oom die kanker heeft, de verf op de tafels is alcohol-vlek-vrij. De verlichting, de kleding, het horloge. We bestaan uit wetenschap. 'Dat is mooi', zegt de één. 'Dat is angstig', zegt een ander. Alles heeft een oorzaak, alles een gevolg. Alles is verklaarbaar. Technologie en rationaliteit overheersen. Andere dingen worden veronachtzaamd. Logisch denken is verrijkend. Logisch denken is beperkend. Wetenschap is, naast kapitaal en arbeid, de derde produktiefaktor. Alleen het waarneembare, wetmatige, meetbare telt. Wetenschap ordent. De media tekenen het allemaal te zwart, blazen het op. We zijn alleen wat ver doorgeslagen. We zijn slaaf, slaaf van elke nieuwe vinding. Een paar jaar wachten, laten bezinken, voordat ^, V

mediaevist probeert uit te leggen wat het belang is van het speuren in 'zijn periode', 500-1000 jaar na Christus. Hoe ons beeld van die tijd is bepaald door de verlichting en de romantiek. De derde wetenschapper werkt op het radio-nuclidencentrum. Hij zoekt uit welke vloeistof, als je die inspuit in een lichaam, zich ophoopt in een mogelijk aanwezige tumor. Het radioactieve vlaggetje aan die vloeistof laat de plaats waar de tumor zit dan zien. Hi) IS op zoek naar een tumorlocalisator. De kring wordt gesplitst in kleine groepen. Nu niet zozeer over: Wat merken we ervan, maar: Wat is wetenschap? Tja . . . De één: Wetenschap probeert inzicht te krijgen in een deel van de werkelijkheid, door middel van systematisch onderzoek. Een ander: Probeert methodisch te zoeken naar waarheid. Wetenschap is een houding. Is soms angstig gevaarlijk. Is soms mooi. Nieuwsgierigheid en verwondering. Wetenschap en samenleving. Macht en belang. Het regent grote woorden. Grote, abstrakte, mistige woorden. Die gaan

" <,

schap die de wereld in een kooitje zet. Over miss Piggy die haar Adiploma haalt. Gedichten waarna, eenmaal voorgelezen, een korte stilte valt. En natuurlijk, het optreden van de zanggroepen. Met aan de piano, Seth Boonstra en Kees Tols. Het klinkt als een kerkkoortje, maar wat wil je, op de wijs van 'Nobody knows the trouble I've seen' en 'Oh kom er eens kijken'. De volgende dag. Om de draad weer op te nemen zijn een aantal thema's voorhanden. Het eerste gaat over de macht van de wetenschap en de behoeften van de samenleving: Tot op de bodem doordacht: voor wie? Het tweede gaat over de gevolgen van wetenschap en de alternatieven ervoor: Alles wat te maken is; ik zeg ja, ik zeg nee, ik zeg wat anders. Het derde over kunst, religie en wetenschap: Zingende beken, eeu-

'Nee straks op de VU, dan is die afstand er weer' al gauw een aantal mensen boven de pet.

Avondje kreatief 'Als kreatief-zijn moet, kan het eigenlijk niet', spreekt iemand wijs. De leuze: 'Wetenschap, als je 't mij v r a a g t . . . ? en veel goede wil geeft de spreker ongelijk. Koupletten en refreinen vloeien uit vele pennen.

ï><-T«|

wige bron, en H^O op het bord geschreven. Veel wetenschappelijk onderzoek wordt verricht voor en door bedrijven. Wetenschap is namelijk te koop. Wie veel geld heeft kan wetenschappers ^oor zich laten werken. Het bedrijfsleven financiert alleen dat onderzoek waar het baat by heeft. En de Produkten ervan, zoals de margarine die goed is voor hart en bloedvaten, of de best smeerbare, wordt op psychologisch

f-

'Ja maar dan moetje wel weten wat wel en wat niet nodig of goed is. En wie moetje dan geloven?' 'Er is vaak geen vrije keuze. Als de elektriciteit van mijn huis wordt aangesloten op een kerncentrale, dan kan ik daar nog zoveel bezwaren tegen hebben, en die heb ik, maar dat helpt niet.' Zo praat een groep over de twee eerste thema's.

Wetenschap, kunst en religie.

Twee groepen. Eén ervan heeft zo persoonlijk over vooral geloven gepraat dat aan de anderen niet veel verteld kan worden. De andere groep probeert wat struktuur aan te brengen. Wetenschap, kunst en religie zijn drie verschillende manieren van kommunikatie met de werkelijkheid. Wetenschap logisch ordenend. Religie is de grondhouding van een mens. Kunst is meer je getroffen-zijn, vorm geven. De eenheid van het leven, de ene werkelijkheid verbiedt één van de drie manieren te isoleren. Niemand is erg tevreden over de verkregen helderheid. 'Vroeger, zeg vijftien jaar geleden, bijvoorbeeld op de civitasdagen zouden we het verband tussen die drie zo, klip en klaar op tafel hebben gelegd, dat is geweest.' De gedachtengang stokt. Wat gezegd wil worden is te hoog gegrepen, het komt er niet meer uit. De helden zijn vermoeid, laten het zo. De evaluatie dan nog. 'Dat wij uit het restaurant een beetje over de drempel zijn heengeholpen. Dat we nu een beetje over wetenschap konden meepraten.' Van alle kanten tevreden verbazing dat nietwetenschappers konden praten met wetenschappers. Dat de grens wat vervaagde. En straks op de VU? 'Nee straks op de VU, dan is die afstand er weer.'

Gedicht wetenschap sit in 't grootste wetenschap sit in 't mooiste wetenschap svt in 't fijnste wetenschap svt in 't kleinste maar de wetenschap der liefde doet denken, wat innerlijk geluk de mens kan schenken (van een deelneemster) verantwoorde wijze op de markt gebracht. Vaak ook nog door de man met witte jas en bril, de wetenschapper.

we aan iets nieuws beginnen, kan niet. We hebben er geen tijd voor. We plukken wel de vruchten, moeten wel plukken, ook de wrange. Vroeger ging ik in de tobbe, tegenwoordig onder de douche, vroeger lopen, tegenwoordig met de auto. De kinderen vinden het allemaal heel gewoon maar ondertussen zijn we het mens-zijn vergeten en eigenlijk niet gelukkiger geworden. Prestatie en produktie, vereenzaming en stress. De autoloze zondag, wie vond het erg? Er zijn ingenieurs naar Frankrijk getogen en schaapherder geworden. Je kunt wel anders als je maar wilt. Ascese is best, maar niet in je eentje. Een bloem is niet meer mooi maar om te determineren en dan zo te kruisen dat je er wat aan verdient. Als je erover na gaat denken, wordt je wel moedeloos. Drie VU-wetenschappers vertellen over het onderzoek waar ze mee bezig zijn. Een psycholoog zocht uit hoe je kunt weten of een kleuter naar de lagere school kan. Dat je dan vooral moet kijken of de kleuter gekoncentreerd bezig kan zijn. Een

Zoals altijd en toch weer even anders. Kollages ontspruiten aan verscheidene breinen: Over een onderzoek met kweekjes en een operatie met bijl en breekijzer. Over de worsteling van de professor om de vakgroep bijeen te houden: links denken en rechts doen. Over weten-

We moeten niet zo goedgelovig zijn. De beslissingen je niet door die witte jas met bril laten opdringen. 'Je moet niemand op een voetstuk plaatsen, geen aureool boven de wetenschapper. Elke wetenschapper moet aangeven waar de keuzemogelijkheden liggen, wat de gevolgen zijn van zijn bevindingen. Zowel voor de derde wereld als voor onze eigen samenleving.'

Een mediaevist, die wel wat wist maar toch niet in de media vist. Een moeilijk woord, soals het hoort en dat gaat so maar voort Zeg ouders nu toch echt opgelet, de psycholoog schrijft jouw de wet, de kleuter aan de testbatterij, hoort dat er nu echt wel bij. Als je het mij vraagt, heb je niets aan wetenschap. Maar 't VU-werk mensen, brengt ons brood en pap

Advertentie

<s><s>

- met onze studentenpas k o m t u over de minimum loongrens

De Werkbank I (Twee koupletten en het refrein op de wijs van 'Oh, kom er eens kijken', van een groepje deelnemers)

UrrZENDBURO Kinkerstraat 2 -Amsterdam

Tel 020-162121

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen