Ad Valvas 1979-1980 - pagina 411

AD VALVAS — 9 MEI 1980

Interview met kamerlid Mertens

D'66 maakt zich op om degens met Pais over twee-fasenstructuur te kruisen 27 maart 1980. Vlak voor het Paasreces van de Tweede Kamer dient minister Pais het lang: verbeide wetsontwerp Twee-fasenstructuur wetenschappelijk onderwijs bij de Kamer in. De eerste reacties van de politieke partijen op het wetsontwerp liepen van volledige instemming (VVD) via een welwillende ontvangst met wat kritische gedachten in het achterhoofd (CDA) n a a r afwijzing van het idee van een twee-fasenstructuur en overkorte uitvoering van de oude Wet herstructurering uit 1975 (PvdA). D'66 vormde in dat spectrum van reacties enigszins een uitzondering: hoger onderwijswoordvoerder Chel Mertens liet in bedekte termen doorschemeren dat^ijn partij nog wel iets anders in het vat had: een alternatief, (zie Ad Valvas 11 april j.1., red.). Na het Paasreces dus reden genoeg om eens te polsen bij Mertens hoe het met dat alternatief staat. Er wordt, zo blijkt uit een Vraaggesprek met Mertens, momenteel hard gewerkt aan het opstellen van een initiatief-wetsontwerp, dat tegelijk met het wetsontwerp twee-fasenstructuur van Pais in de kamer ter tafel moet komen te liggen. Hoewel de fractie van D'66 zich nog definitief moet uitspreken over het indienen van zo'n initiatiefwetsontwerp en er bij de voorbereidingen ook nogal wat juridische problemen rijzen, laat Mertens in onderstaand interview al wel duidelijk blijken in welke richting er binnen zijn partij wordt gedacht. En dat blijkt een richting die zich nauwelijks laat verenigen met de gedachten die minister Pais nu al enkele jaren koestert. Uiteraard kan D'66 volstaan met het amenderen van Pais' pennevrucht, maar de onderwijsspecialist van de Democraten voelt meer voor een eigen wetsontwerp. Waarom? Mertens: 'Ja. waarom een initiatiefwetsontwerp. De keus voor ons is eigenlijk: óf het wetsontwerp tweefasenstructuur van minister Pais ingrijpend amenderen, óf een eigen alternatief aanbieden. Ik denk dat het voor de eigen gedachtenvorming, maar ook voor de zuiverheid van de discussie, beter is, veel beter, om je eigen alternatieven maar eens op papier te zetten. Per slot van rekening houdt dat altijd nog in dat we het wetsontwerp van Pais alsnog kunnen gaan amenderen zó, dat het in overwegende mate aan onze wensen tegemoet komt'. — Wat komt er, in hoofdlijnen, in het initiatief-wetsontwerp van D'66 te staan? 'Laat ik het liever andersom formuleren: waarin schiet het beleid dat Pais nu voorstelt te kort? Als ik even heel kort samenvat wat het wetsontwerp twee-fasenstructuur inhoudt, dan is het eigenlijk niet meer dan dat er afgesproken wordt: geen gezeur, er komt in het tertiair onderwijs een eerste fase van vier jaar, afgesloten met een doctoraal examen waar je van alles mee kunt doen en dan komt er een waarschijnlijk hoogst interessante tweede fase die voor een hogere beroepsopleiding dan wel een wetenschappelijke opleiding door mag gaan, maar slechts voor een beperkt aantal mensen. Maar die structuur geeft op tal van vragen geen antwoord. Wat wordt het civiel effect van de nieuwe doctorandus, hoe krijg je dat gegaranAdvertentie

DIKS Autoverhuur bv V. Ostadestraat 278, Amsterdam-(Z). Telefoon 714754 en 723366 ' Fil. W. de Zwijgerlaan 101 Telefoon 183767 400 nieuwe luxe- en bestelwagens Waaronder: , FORD - VW - SIMCA - OPEL NIEUWE I^ERCEDES VRACHTWAGENS : TOT 26 M3 EN 5 TON . (groot en klein rijbewijs) . Lage prijzen en.studenten 10 procent korting

Ton Elias Jr. Gerbrand Feenstra Johan Kortenray deerd behalve dan door de uitspraak op voorhand van de regering dat ze de nieuwe doctorandus op dezelfde manier zal behandelen als de volgens de oude studieprogramma's opgeleiden? Krijgen tweede-fase afgestudeerden een voorkeursbehandeling op de arbeidsmarkt, wat gaat het schelen in salaris? Ein wat is eigenlijk de onderwijskundige filosofie axihter die scheiding van eerste en tweede fase? Om nog maar te zwijgen van tal van nieuwe ontwikkelingen in het hoger onderwijs - verschuivende doelgroepen, nieuwe onderwijstechnologieën, wederkerend onderwijs, volwasseneneducatie. Op al die zaken geeft Pais' twee-fasenstructuur geen antwoord: er wordt eigenlijk een ouderwetse vraag gesteld, die niet meer aan de moderne problemen raakt en er wordt een ouderwets antwoord op gegeven.' — Terwijl ook het voortgezet onderwijs danig in beweging is. 'Ja. Zeker. Ik las laatst dat in sommige studierichtingen zo'n 25 procent van de studenten aankomt met wat tegenwoordig een deficiënt vakkenpakket heet. Dat lijkt me echt zo langzamerhand een structureel probleem worden. En denk eens aan de ontwikkelingen in de richting van het scheppen van meer "uitstappunten" in het voortgezet onderwijs, in de richting beroep, in de richting theorie. Dat wordt in het VWO zo langzamerhand een hele wirwar. Het wetenschappelijk onderwijs daarentegen zal, als Pais zijn zin krijgt, nog steeds met een tamelijk uniform doctoraal niveau blijven werken. Er wordt wel vroom beleden dat we multi- en interdisciplinaire studies moeten gaan creëren, maar nergens wordt geformaliseerd hoe je dat moet organiseren. Alles blijft straf vastgeprikt op vier jaar. Hetzelfde probleem doet zich voor als het erom gaat de hoge uitvalper-

centages in het wetenschappelijk onderwijs te lijf te gaan. Volgens minister Pais is die hoge uitval te wijten aan het feit dat de student zich niet voldoende terug kan vinden in de aangeboden studieprogramma's. Zijn oplossing, het aanbieden van een gedifferentieerd pakket van mogelijkheden, is natuurlijk per definitie gebonden aan de beperkte mogelijkheden die de organisatievorm zoals hij die kiest, met een uniforme cursusduur van vier jaar, biedt. Je zou je héél wel kunnen voorstellen dat daar tegenover een heel andere organisatievorm staat, met gemeenschappelijke basisprogramma's op basis waarvan slechts in de allerlaatste fase van de studie een keus wordt gemaakt in de richting van de maatschappij of in de richting van de voortzetting van de wetenschappelijke opleiding. Het is nog maar de vraag of het studierendement verbetert door het grote pakket met onderwijsaanboden in allemaal kleine subpakketjes te verdelen. Ik denk dat de meeste studenten meer behoefte hebben aan een stevig soort basisopleiding, waar ze dan zelf een soort bovenbouwtje op kunnen maken.'

schappelijk onderwijs - het Algemeen financieel schema ontwikkelt zich al een beetje in die richting. Dat biedt ook het parlement de mogelijkheid om er jaarlijks op in te schieten.' — Wat gaat die gedachte van een kaderwet in de praktijk betekenen? 'Essentieel in de gedachte van een kaderwet is dat de minister de opstelling kiest: ik heb vier komma zoveel miljard te verdelen, wat de universiteiten willen vind ik prima, maar ik heb een paar djngen te

ringsvoorstellen toetsen aan de randvoorwaarden, en verder geen gezeur. Ik kan me die opstelling wel indenken, maar aan de andere kant is er de laatste vijf jaar natuurlijk ook nog wel het een en ander gebeurd, denk aan de ontwikkeling van de meerjarenafspraken, denk aan de aparte financiering voor de tweede fase die erbij gekomen is, denk aan de gedachte om een systeem te scheppen met meer uitstappunten. Ik denk, daarop gelet, dat er bij de PvdA wel begrip zal bestaan voor de gedachte van een

Andere weg — Hoe ziet die basisopleiding er precies uit? 'Ik denk aan basispakketten van voldoende breedte en voldoende samhang, waar je pakweg zo'n drie jaar aan besteedt. Daar bovenop kun je dan de mensen verschillende dingen laten bouwen. Ik geloof dat dat veel beter is. Denk aan de maatschappelijke behoefte aan afgestudeerden: waaruit bestaat die nou. Is dat de vraag van het bedrijfsleven, van de overheid - de grootste werkgever - zelf, van de grote maatschappelijke organisaties? Heeft de maatschappij behoefte aan mensen die al tamelijk snel, zeg na hun éénjarige propedeuse een bepaald specialistisch paadje hebben gehakt door dejungle van de universitaire wetenschap? Ik geloof daar helemaal niets van. Meer in het algemeen rijzen er zoveel vragen, waarop de structuur van Pais, of enige andere wet nauweüjks een antwoord kan geven, dat je je moet afvragen of je niet principieel een andere weg in moet slaan.' — Zoals D'66 nu met het op handen zijnde initiatief-wetsontwerp wil bewandelen? 'Ja. Wij zijn een andere weg ingeslagen, die van een kaderwet voor het wetenschappelijk onderwijs. De gedachte is eigenlijk heel simpel: je stelt in financiële zin randvoorwaarden en je laat de verantwoordelijke universiteiten in eerste instantie de keus wat ze inhoudelijk gaan doen. Waarom zou je niet aansluiten bij de ontwikkelingen zoals die nu gaande zijn in het stelsel van het planning-overleg en de daaruit resulterende meerjarenafspraken? In dat systeem van wederzijds vastgelegde verantwoordelijkheden voor middelen en taken zit een hele onderhandelingsituatie tussen de universiteiten en het ministerie ingebakken. Waarom zou je dat stelsel niet vastleggen in een kaderwet voor het wetenschappelijk onderwijs? Als je dat wettelijk vastlegt, krijg je een situatie waarin aan de ene kant de minister het recht heeft om aan het verschaffen van geld aan de instellingen voorwaarden te stellen van, noem maar, eisen van deugdelijkheid van het onderwijs, efficiënt bestuur, inspelen op maatschappelijke behoeften etc. en waarin aan de andere kant hij ook de plicht heeft om, waar wordt aangetoond dat aan die voorwaarden voldaan kan worden, die gelden te fourneren. Je zou kunnen denken aan een jaarlijks bij te stellen ontwikkelingsplan voor het weten-

Mertens keurt de politieke degen bewaken: dat er efficiënt met het geld wordt omgegaan, dat de kwaliteit van het onderwijs behouden blijft en dat er ingespeeld wordt op de maatschappelijke behoeften. Er is genoeg geld voor een onderwijsstelsel waarin plaats is voor, zeg maar, 20 procent driejarige cursussen. 60 procent vierjarige cursussen en 20 procent vijfjarige cursussen. Wat de instellingen daarboven of daarbuiten realiseren, moeten ze zelf maar weten, als ze maar binnen die financiële randvoorwaarden blijven. Dat is de gedachte. — Verwacht u niet dat er bij de universiteiten en hogescholen nogal wat weerstanden zullen rijzen tegen zo'n stelsel van door de minister te hanteren financiële randvoorwaarden? En scepsis ook over de uitvoerbaarheid? Men heeft met de uitvoering van de Wet herstructurering uit 1975 al eens iets dergelijks eerder beleefd. 'Ik ben daar niet zo somber over. Wat die scepsis betreft, die kwam natuurlijk voor een deel voort uit het feit, dat men op basis van de wet herprogrammeringsvoors tellen had gemaakt en dat aan het eind van de rit bleek dat veel van de verrichte arbeid voor nop was geweest. Waar we naar toe moeten Is datje - bij een vaststaande inschrijvingsduur van maximaal zes jaar, want vergeet niet, dat staat nog steeds in de Wet herstructurering en dat was op zicheen revolutionaire ontwikkeling in het hoger onderwijs, en die blijft gehandhaafd - van de universiteiten vraagt dat ze behalve voor vieijarige programma's ook moeten zorgen voor een aantal vijfjarige en een aantal driejarige en wie weet zelfs voor een aantal tweejarige programma's, als aanzet voor multi- en interdisciplinaire studies. Dat moetje niet in een wet vastleggen, dat moet het resultaat zijn van het in het planningsproces te voeren overleg, van de onderhandelingsituatie tussen instellingen en minister. Ik denk dat zal blijken dat veel van het eerder verzette werk in het kader van de herprogrammering dan nog bruikbaar zal zijn: vijfjarige programma's liggen immers al klaar en met wat denkwerk kunnen vierjarige programma's ook snel gereed komen.' — Hoe verwacht u dat het idee voor een kaderwet zal vallen in de Tweede Kamer? 'De PvdA zit nog steeds op de lijn: er ligt een wet uit 1975, die moet gewoon worden uitgevoerd, laten we de ingediende herprogramme-

kaderwet, waarin wél een maximale inschrijvingsduur, maar geen uniforme cursusduur wordt vastgelegd. Ik denk dat die gedachte wel op sympathie van de PvdA kan rekenen.' — Maar dan komt u nog wel een paar stemmen te kort. 'Ja, hoewel, na de verkiezingen ziet dat er misschien weer heel anders uit, zeg ik dan altijd maar. En wat het CDA betreft: die hebben indertijd bij de behandeling van de HOVV-nota mede door mij ondertekende moties ingediend, waarin het belang van een goede samenwerking tussen WO en HBO wordt benadrukt. Als je goed naar het HBO kijkt, zie je daar een maximale cursusduur van vier jaar, maar ook drie- en tweejarige opleidingen. Als je nou denkt in de richting van een samenhang tussen WO en HBO, dan biedt de gedachte van een kaderwet daar natuurlijk goede mogelijkheden voor. Uit onderwijskundig oogpunt verwacht ik dus dat die gedachte ook bij het CDA wel op enige sympathie mag rekenen. Ook daar heerst een beetje de stemming dat veel mensen binnen twee jaar een eind aan het gelazer willen. En ik verwacht niet dat het CDA, als het wetsontwerp in de Tweede Kamer zal worden behandeld - en dat zal op zijn vroegst volgend voorjaar kunnen zijn - zo arrogant zal zijn om te zeggen: kijk dit is nou altijd wat wy gewild hebben. Tenslotte hebben ze destijds ook voor de Wet herstructurering gestemd.' (GUPD. Folia Civitatis)

ACC zoekt bestuursleden Het Algemeen Cultureel Centrum (ACC), de culturele garnering die de universitaire kost wat aantrekkelijk wil maken, is op zoek naar zeven nieuwe bestuursleden. Dat hoeven geen culturele superexperts te zijn, maar mensen die met enthousiaste inzet aan de slag gaan voor de brooches film, de broodjes cultuur, de bekende ACC-kringen. Maar dat niet alleen. Het ACC is ook betrokken bij de aktiviteiten van het buurthuis Uilenstede en PH'31. Samen met Crea, de culturele club van de UvA, worden manifestaties opgezet. Het ACC neemt ook aan andere Projekten deel. De bestuursleden werken tegen een vergoeding drie dagdelen voor het ACC.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen