Ad Valvas 1979-1980 - pagina 147

3

AD VALVAS — 16 NOVEMBER 1979

'Een mens krijgt twee keer in z '/i leven een gebit van onze Lieve Heer en één keer van de tandarts' te vaak realiteit

Meer begeleiding van dragers [(unstgebit nodig, zegt dr. Kalle „Het is jammer dat het gezegde „een mens krijgt in zijn leven twee keer een gebit van onze Lieve Heer en één keer van de tandarts" nog vaak op waarheid blijkt te berusten". Een stelling uit het proefschrift „Het kunstgebit een blij bezit?" waarop drs. W. Kalk vorige week vrijdag promoveerde tot doctor in de geneeskunde. Hoewel er geen exacte cijfers bekend zijn, wordt geschat dat er in Nederland ongeveer drie miljoen mensen een kunstgebit dragen. „De meest gevraagde en geleverde tandheelkundige voorziening is een gebitsprothese", aldus de promovendus, die sinds 1977 hoofd is van de afdeling Volledige en Immediaat Prothese aan de Vrije Universiteit. De komende jaren zal het kunstgebit ook wel hèt middel blijven om de gevolgen van tandeloosheid op te vangen, gezien de relatieve vergrijzing van de bevolking. Te meer daar er in Nederland geen financiële ruimte en prioriteit is voor de „tandheelkunde in de volle omvang" en preventieve en conserverende maatregelen er niet toe hebben geleid dat gebitsverlies wordt voorkomen.

Niet lullen maar vullen Toch wordt er relatief maar weinig aandacht besteed aan deze tandheelkundige voorziening. Met name aan de nazorg van de gebitsprothesedragers mankeert het een en ander. De heer Kalk breekt hiervoor in zijn proefschrift dan ook een lans. Een van zijn aanbevelingen luidt: „In de tandheelkundige opleiding dient meer aandacht te worden besteed aan de ontwikkeling van affectieve en communicatieve vaardigheden". Het is immers geen pretje om naar de tandarts te gaan, in de wetenschap dat je als een edentate (tand,eloos) persoon de behandelkamer zult verlaten. Duidelijk blijkt dit uit een instructiefilmpje voor studenten in de tandheelkunde aan de universiteit te Utrecht „Kunst is kunst — een kunst om mee te leven". In de film komen veel straatinterviews voor met toevallige passanten. Op een desbetreffende vraag antwoordden slechts weinigen dat zij geen angstgevoelens hebben wanneer zij naar de tandarts moeten. De meesten zijn echter doodsbenauwd, bang voor pijn. Volgens de heer Kalk wordt de student in de tandheelkunde te weinig geleerd in te gaan op de angstgevoelens en twijfel van de patient. „Er is veelal een slechte interactie tussen tandarts en patient. De tandheelkundige studie is immers (te) manueeltechnisch georiënteerd," zo staat in het proefschrift te lezen. De heer Kalk zegt het iets plastischer: „De studenten worden grootgebracht in een sfeer van „niet lullen, maar vullen". De enige vorm die de tandarts hanteert is de extractietaal". Hierin zou nodig verandering moeten komen.

Cok de Zwart Een gebit is immers niet niks. Het vervaardigen en inzetten van een kunstgebit mag dan t e genwoordig technisch een vrij eenvoudige handeling zijn, voor veel patiënten is het vooral een psychisch zeer geladen gebeurtenis. .,Het is een stukje plastic, iets, dat je in je hoofd draagt. Het is zo direct in de presentatie." Zo zegt één van de personen in het eerder genoemde instructiefilmpje. En wat te denken van de televisiereclame: reclamespotjes van tandpasta suggereren een groot sex-appeal dat van helder witte tanden afstraalt. Ook uit een enquête, die de heer Kalk heeft gehouden, blijkt dat naast een goed vastzittende en functionerende gebitsprothese en de afwezigheid van pijn een sociaal algemeen gewaardeerd uiterlijk vooral bepalend is voor het oordeel dat de patient over zijn prothese heeft.

Vage onvrede Uit het onderzoek van de heer Kalk blijkt eveneens dat veel mensen die een kunstgebit aangemeten hebben gekregen vaak de behoefte hebben om met eventuele klachten terug te komen. 20% van degenen die een gebitsprothese hebben, klagen erover. Voor hen kan de kreet „snoep verstandig, eet een a p pel" in meerdere opzichten frusterend zijn, zoals de heer Kalk in stelling 7 opmerkt. Maar dikwijls komen de mensen met vage klachten bij de tandarts terug. De tandarts probreert de klachten met technische middelen te verhelpen, „terwijl uit de technische beoordeling blijkt, dat het probleem hier juist niet ligt." ,,Ge-

T

noemde klachten zijn veel meer een uiting van vage onvrede met de gebitsprothese die veelal het gevolg is van aanpassingsmoeilijkheden," zo luidt één van de conclusies van het proefschrift. Daarom zou de tandarts niet alleen de nodige informatie vóór de aanvang van de behandeling behoren te verstrekken, maar ook veel aandacht moeten besteden aan de begeleiding tijdens en nä het inzetten van het kunstgebit. Nazorg, dus. „Wanneer een patient last heeft, dan krijgt de prothese of de tandarts de schuld. Maar daar ligt het echt niet aan. De oorzaak is niet wat de tandarts gedaan heeft, maar wat hij heeft nagelaten, namelijk overleg. Bij de technische ontwikkeling van de gebitsprothese is er nauwelijks rekening gehouden met de vraag of deze ontwikkeling er ook toe heeft

technisch product wordt gewaardeerd maar waarin ook de mogelijkheid tot het geven van een goede voorlichting, begeleiding en nazorg in de meest brede zin ligt verankerd". Het zou eigenlijk df^ gewoonste zaak van de wereld moeten zijn dat iemand met een kunstgebit elk jaar of om de twee jaar ter controle naar de tandarts gaat, ook als er geen klachten zijn. Het moet even gewoon zijn als een „uitstrijkje" bij vrouwen. ,.Niet dat de relatie tussen mondkanker en een kunstgebit aanwijsbaar is. Daar weten we

Dissertatie 'Kunstgebit, een blij bezit?' ook te weinig van. Toch zie ik zelf soms dingen, waarvan ik zeg, hé, dat is verdacht," zegt do heer Kalk, die behalve aan de VU ook part-time werkzaam is in een tandartsengroepspraktijk te Amsterdam.

Voorlichting Het meest eftectieve is natuurlijk ervoor te zorgen dat de pa-

Dr. Kalk geleid, dat de patient beter met zijn gebitsprothese is gaan functioneren," aldus de heer Kalk. In zijn proefschrift stelt hij het nog scherper: „Zeer kritisch kunnen we stellen, dat er weliswaar een technische perfectie is nagestreefd, maar dat niet is aangetoond of er daadwerkelijk sprake is van een verbetering en of deze verbetering er ook toe heeft geleid dat de patient meer tevreden is geworden en beter met zijn gebitsprothese is gaan functioneren." Maar om de patient beter te kunnen begeleiden zou er wol wat moeten veranderen aan de inrichting van de gezondheidszorg. Ziekenfondsen vergoeden namelijk nog maar éénmaal een bezoekje voor nazorg. Dan is het afgelopen. De heer Kalk pleit dan ook voor een nieuw honoreringssysteem voor de gebitsprothese, ,,waarbij de gebitsprothese niet alleen als

Noodvoorzieningen

tient terdege is voorbereid op het dragen van een kunstgebit, zodat angsten, twijfels en psychische spanningen tijdens on na de behandeling geen rol spelen. Daarom verdient hot aanbeveling ,,om op grote schaal een uniforme, preventieve gedragsregel voor de gebitsprothesedrager te verspreiden, als ook om brede informatie aan do patient te verstrekken over de gebitsprothese nog voordat deze tandeloos wordt on de eerste gebitsprothese is geplaatst." De heer Kalk is van plan om in de naaste toekomst iets aan deze specifieke patiëntenvoorlichting te gaan doen. Hij wil een boek gaan schrijven over kunstgebitten, dat begrijpcliik is voor de leek. Immers, ook al is tandheelkunde voor oen groot deel gebaseerd op „natte vingerwerk" (stelling 3), „unconscious emotional factors can defeat the most conscientious dentist" (stelling 14).

vullen leemte. Warme hap blijft

VU-restaurant maandag wegens verbouwing paar maanden dicht Met ingang van maandag 19 november zal het VU-restaurant in het hoofdgebouw wegens de al eerder in onze krant van 12 oktober gemelde ingrijpende verbouwing worden gesloten gedurende een tien- tot twaalftal weken. Voor de gebruikers is een serie noodmaatregelen getroffen. De warme hap, die aanvankelijk gedurende die periode niet verkrijgbaar zou zijn, wordt blijvend verstrekt. De universiteitsraad nam in zijn laatste oktoberzitting een VUSO-motie aan, waarin het CvB werd verzocht er toch vooral voor te zorgen dat er warme maaltijden zouden blijven. Op de uitschenkpunten van de 2e, 4e, 6e, 8e, 10e en 14e etage bestaat de gelegenheid tot het kopen van belegde broodjes, melk, fruit en de andere bekende kantine-artikelen. Deze koffie-uitschenkpunten zullen geopend zijn van 09.00 uur tot 16.00 uur.

Bij het koffie-uitschenkpunt op de 2e etage wordt een zitruimte gemaakt vóór de URzaal als lunchkamer. Het KC-deel bij de lift van de D-vleugel zal geopend zijn van 12.00-14.00 uur voor de verkoop van belegde broodjes, melk en fruit. Ook hier zal een

Is op uw afdeling, bureau of joculteit de zogenaamde systematische personeelsbeoordeling al ingevoerd? Nee? Mooi, dan staat u een uurtje besmuikt lachen te wachten. Om dat genot deelachtig te worden hoeft u niets meer te doen dan vertegenwoordigers van P.Z. uit te nodigen om u en uw collega's uit te leggen waarom dat nieuwe systeem zo nodig ingevoerd moet worden. Dat blijkt dan te zijn omdat dat in Den Haag is besloten; ambtenaren moeten zich goed realiseren dat zij nadat zij in vaste dienst zijn genomen wel degelijk kunnen worden ontslagen. Bovendien zijn in het bedrijfsleven vergelijkbare systemen sedert jaar en dag gemeen goed. Voorwaar zeer sterke argumenten. Immers op de VU zijn we toch in wezen alleen ambtenaar in de zin van de pensioenwetten en ook vraag ik mij af sinds wanneer gebruiken die in het bedrijfsleven gemeen goed zijn, zo maar in een ambtelijke situatie kunnen worden overgeplaatst. Ldten we eens kennis nemen van de door P.Z. verspreide drukwerkjes die op de zaak waarover wij het hebben betrekking hebben. Zonder hier al te zeer op de inhoud in te willen gaan, moet mij wel van het hart dat het allemaal een erg schijn-exacte en schijnbaar objectieve indruk maakt. Mensen die iets van sociaal-wetenschappelijke trucs als schaaltechnieken en multiple choise afweten kunnen hun hart ophalen. U kunt lezen dat het resultaat van de op systeinatische wijze verkregen beoordeling van belang is voor een goed persojicelsbeleid; verder is het een geschikt middel om u een goed idee te geven van de indruk die uiv chef heeft van MIÜ functioneren op het werk. Een en ander biedt een idtstekende basis voor een loopbaanplanning. Zaken die altijd meegenomen zi/n, daarover is een ieder het wel eens. Mocht u denken dat aan een positieve beoordeling een beloning vastzit in de vorm van een extra periodiek of plaatsing in een hogere schaal dan hebt u het heleniaal mis. Althans volgens het voorlicïiting.'^boekjc. Waarin ook staat dat alle gegevens die de beoordeling oplevert naar P.Z. zullen gaan.. Ongetwijfeld heeft dat te maken met de beweerde gunstige invloed op een goed personeelsbeleid. Maar als op een bepaald moment uw chef een bevorderingsvoorstel bij P.Z. indient, dan zal een gunstig beoordelingsresultaat wel degelijk meespelen, aldus P.Z.-mensen die een desbetreffende vraag beantwoordden. Met andere woorden de relatie beoordeling-bevordering bestaat wel degelijk, alleen de bevordering volgt niet onmiddellijk op elke afzonderlijke beoordeling. Dit heeft natuurlijk alles te maken met het krappe personeelsbudget. Daarmee kunt u het doen. Hoewel, op de VU kunnen ze op dat budget miljoenen over houden als dat zo uitkomt. VOYEUR zitruimte als lunchkamer gemaakt worden. De Foyer, aan de bibliotheekzijde, zal geopend zijn van 12.00-14.00 uur voor de verkoop van belegde broodjes, melk en fruit. Een gedeelte van de Foyer zal als lunchkamer worden bestemd. Na 17.00 uur za] dit punt tevens geopend zijn voor de verkoop van warme maaltijden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen