Ad Valvas 1979-1980 - pagina 103

11

AD VALVAS — 12 OKTOBER 1979

Ten aanzien van twee centrale sociaal-economische belangen in onze samenleving: het belang van voldoende werkgelegenheid en het belang van rechtvaardige inkomens-verhoudingen — zijn wij er aan gewend geraakt een omwegethiek toe te passen. In vrij grote Tueerderheid vinden we, dat er aan de bestrijding van de werkloosheid méér zou moeten gebeuren; en dat inkomensverhoudingen, waarbij het laagst verdiende netto inkomen maar een derde of een kwart is van wat de hoogstbetaalden aan nettoinkomen weten binnen te halen, vatbaar blijven voor stevige kritiek. Maar dat ethisch oordeel krijgt het karakter van een omwegethiek, wanneer we er vervolgens aan toevoegen, dat het „natuurlijk" een zaak is van de politiële — van de landsregering en het parlement — om daar het nodige aan te doen. Daarvoor betalen we toch immers belasting, en stemmen we op politieke partijen? En via die omweg geven we onszelf dan een vrijbrief, om in onze eigen werksituMie de dingen te laten zoals ze zijn. Lezers van de Haagsche Post Tcunnen die argumentatie ogenschijnlijk nog versterken door er het zogenaamde Prisoners-dillemma bij te halen — dat er op neerkomt dat pas op basis tmn een van buiten af komende dwang binnen grotere groepen een gemeenschappelijk belang, dat van ieder offers vergt, effektief kan worden nagestreefd. Want anders zal immers een ieder voor zichzelf trachten wel mee te profiteren aan de batenkant, maar het brengen van persoonlijke offers vermijden — zeker wanneer niet de zekerheid bestaat dat alle anderen in het brengen van die offers zullen meedoen. Ik gebruikte net het woord „ogenschijnlijk". Want er zit natuurlijk een duidelijke sprong in, wanneer men zó de zorg voor werkgelegenheid en goede inkomensverhoudingen binnen de VU naar de „nationale politiek" poogt over te hevelen. In de eerste plaats is er immers de mogelijkheid, om voor de VU als gehéél een zekere dwangmatig afwijkende regeling t.a.v. bijvoorbeeld de salarisschalen in het leven te roepen. Uit het vorige Ad Valvas-nummer blijkt die mogelijkheid niet alleen maar theore-

zamenlijk opoffert, en er in de vorm van werkgelegenheid voor in de plaats krijgt:

Salarisverhoudingen:

Het einde van de omweg-ethiek? tisch te zijn: „De VU kan de bij het Rijk geldende salarisschalen overnemen, maar is als bijzondere Universiteit daartoe niet verplicht," zo lees ik daar. Natuurlijk is dat een weg met veel voetangels en klemmen. Maar wanneer ik uit de door drs. Van Noord gemaakte rekensom opmaak, wat de invoering van een iets minder „scheve" inkomensopbouw zou kunnen betekenen op

Er is nog een tweede reden aan te voeren, waarom het beroep op de omweg-ethiek en de theorie van het „prisoners-dillemma" in ons eigen geval niet opgaat. En dat heeft te maken met de omvang van de groep, of de groepen, waarover we hier spreken. Ongetwijfeld is het waar dat, hoe groter de groep is, hoe minder effektief een beroep op basis van vrijwilligheid zal zijn om ter-

Tegast „Te gast" is een tot n u toe onregelmatig verschijnende rubriek waarin mensen uit de wereld v a n het wetenschappelijk onderwijs al dan niet op verzoek van de redactie hun mening geven over aktuele zaken waarin zij thuis zijn. Aktuele zaken vatten wij op als feiten en ontwikkelingen die zich op het terrein van het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek alsmede in de samenleving van vandaag voordoen. Deze week geeft prof. B. Goudzwaard, hoogleraar economie aan de VU en verder bekend als schrijver van het CDA-programma „Niet bij brood alleen" kommentaar op het artikel in AV van vorige week over verkleining van inkomensverschillen aan de VU ten gunste van meer werkgelegenheid. Hij vraagt hierin zijn coUega-WP-ers positief mee te denken over voorstellen in deze richting. „Misschien kan bij de VU de victorie beginnen".

het vlak van de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen binnen de VU — namelijk, dat de toepassing van een 1 op 3 schaal in plaats van de thans gebruikte 1 op 3,4 schaal de mogelijkheid zou scheppen van 272 meer extra arbeidsplaatsen — dan is er toch alles voor te zeggen om die weg toch maar eens in de praktijk uit te proberen. "'' Het zou tegelijkertijd een aardige toetssteen kunnen zijn welke vrijheidsgraden bijzondere universiteiten in den lande nog bezitten. En wie weet, welke voorbeeldwerking daarvan niet op de andere universiteiten in den lande zou kunnen uitgaan!

'Baal'

wille van de werkgelegenheid zelf te „matigen". De landelijke situatie van het ogenblik is daar een duidelijke illustratie van. Terecht vragen vele werknemers zich af, waar die „matiging" van hun eigen looninkomensi goed voor is, warineer a) de nietlooninkomens ten dele of geheel bij die matiging buiten schot blijven, en b) voor henzelf in hun eigen werkomgeving niet zichtbaard wordt, dat anderen effektief er door aan werk worden geholpen. „Arbeidsplaatsenovereenkomsten" (APO's) doen het daarom beter: er is een direkt zichtbaar verband aanwezig tussen wat men in een kleiner geheel ge-

Vervolg

van pagina

1

van personeel Bovendien zal de VU zijn-teleurstelling laten blijken over het gebrek aan voortgang in de uitbouw van de mja's en het bereikte resultaat.

Vervolg van pagina 4

zakken van het bestuur ook mee!" "

ekonomie-studenten zullen dan uiteindelyk geen theorieën meer krijgen die het ekonomische beleid van de regering aan de kaak kunnen stellen. Rechts is voortdurend bezig met empirisch-analytische pseudo-wetenschap een kader t e scheppen waar gelovigen of leugenaars een plaats kunnen krijgen. We zien dat de universiteit stelselmatig wordt omgebouwd tot een propaganda-instituut. Als het allemaal zo slecht is, waarom gaan w e d a n niet weg zou een genuanceerde rechtsgelovige kunnen denken. Wij vinden dat de universiteit t e n opzichte van ons wanprestatie pleegt en willen haar daarop aanspreken. Wij vinden dat wij volledig in ons recht staan met onze onvrede en door weg te gaan zouden we de situatie als vervelend maar legitiem erkennen. „Vuilnisman kunnen 'die

Reaktie

Cirkel

Prof. W. F. van Stegeren, om een reaktie gevraagd, schreef ons: ,.De redaktie van Ad Valvas heeft mij de gelegenheid geboden, als ik dat zinvol zou vinden, om op bovenstaand stuk te reageren. Zinvolle reakties zijn mijns inziens alleen mogelijk, als er op geverifieerde feiten gebaseerd, inhoudelijk materiaal is, waarop kommentaar geleverd kan worden. Ik kom dit in het b e treffende ingezonden stuk niet tegen. Wel word ik nieuwsgierig naar de kriteria met betrekking tot niveau en inhoud, die de r e daktie van Ad Valvas hanteert bij het accepteren van copy."

In de raad k w a m dinsdag ook een tussentijds rapport van de werkgroep kinderopvang ter sprake. De raad vond, dat de vicieuze cirkel van het wel willen van kinderopvang maar het missen van voldoende mogelijkheden n u maar eens doorbrok e n moet worden. De P K V wees er op, dat het planningsmodel vEin een capaciteit voor 30 kinderen in elk geval van tafel moest. Het andere model (voor 60 kinderen) was immers al ontoereikend. De VUSO wilde in het eindrapport van de werkgroep de verantxyoordelijkheid van de universiteit voor de opvang gestipuleerd zien en ook een duidelijke filosofie over het meebetalen aan de kinderopvang door de gebruikers. (J.K.)

Maar wat let ons, om binnen die ,.grote" VU niet een soortgelijke, op kleinere groepen betrokken, „gedecentraliseerde" aanpak te volgen? Het lichtende voorbeeld, eveneens in het vorige Ad Valvas-nummer gememoreerd, is dat van die kleinere werkeenheid binnen de VU, waar een aantal medewerkers bereid bleek op 0,9 formatieplaats te gaan zitten (met een overeenkomstige korting van hun salaris, dus met behoud van de bestaande salaris-schalen), om zo doende ruimte ie scheppen voor het aantrekken van één extra medewerker. Ik zou me kunnen indenken, dat op het niveau van wat grotere vakgroepen of subfaculteiten dit voorbeeld wordt nagevolgd. Wanneer bijvoorbeeld het bestuur van mijn subfaculteit aan alle voltijdse medewerkers zou vragen, of zij bereid zijn formeel voor negen-tiende te gaan werken, met de salarisaanpassing die daar bij hoort (waarbij dan het opvullen van het werk van 9/10 tot 10/10 een kwestie van vrijwilligheid zou worden) vermoed ik dat de meeste leden van het wetenschappelijk personeel daartoe onmiddellijk bereid zouden zijn. En wanneer dat b.v. ten aanzien van de helft van het wetenschappelijk personeel zou lukken, zou dat inhouden dat voor elke 20 man personeel één nieuwe stafmedewerker zou kunnen worden aangetrokken. Ik zou dan ook mijn collega's willen vragen, positief mee te denken over deze en andere voorstellen, om tot een beperkte uitruil te komen van (soms te hoge) inkomens en nieuwe arbeidsplaatsen. Het zou een verblijdend teken zijn temidden van een samenleving, waarin naar het woord van Galbraith „a rising standard of living ... an article of faith" geworden is — een geloofsartikel, dat het bewerkstelligen van ereële veranderingen in onze samenleving duurzamer kan belemmeren dan politieke richtingen of zelfs economische machten dat plegen te doen. Misschien, dat bij de strijd tegen de omweg-ethiek bij de VU de victorie gaat beginnen ...

Test voor toelating geneeskunde?

In de kijkerd Die zeven procent werknemers op de VU, die de inkomensverschillen hier verder willen vergroten, wat zouden dat nu voor mensen zijn? Zijn het soms van die lieden, die zich altijd zo verontrust tonen over het spookbeeld van de „eenheidsworst", dat de maatschappij zou bedreigen en intussen zelf het liever bij de malse biefstuk houden? Of zijn het - op de VU - die steile Calvinisten, die Matheus 13 vers 12 altijd zo graag letterlijk hebben genomen. Waar immers staat: „Want wie heeft, dien zal gegeven worden en hij zal overvloediglijk hebben maar wie niet heeft, van dien zal genomen worden ook wat hij heeft". Of die mensen, die menen, dat er onverbiddelijk betaald moet worden naar prestatie. Want de lust daarnaar moet zoveel mogelijk geprikkeld worden: Je moet woekeren met je talenten. En dat leidt dan tot aanzienlijke inkomensverschillen want de een kan nu eenmaal meer dan de ander. Maar laten we nu ook eens hebben over die stevige meerderheid, die er zoveel milder over denkt en wel wat salaris wil afstaan ten gunste van de WW-er. Fijn, denk je dan, dus toch veel meer mensen, die de Schrift anders interpreteren. Maar dan klinkt weer uit vele monden de verzuchting op: zo'n anoniem enquête-formulier verplicht tot niets maar als puntje bij paaltje komt... „Een aardige uitvlucht om je bij voorbaat al te verontschuldigen. Zo van: Er komt toch niets van terecht in de praktijk dus hoef ik me ook niet dik te maken. Of dun eigenlijk gezien het effect van de broekriem. Toch is er dan maar een werkeenheid op de VU waar men wel een stuk van z'n salaris afstaat om een collega uit de WW te halen. En prof. Goudzwaard is ook al optimistisch over de kansen voor zoiets op zijn afdeling. En had Van Nes het niet hoopvol over een „wolkje als eens mans hand". Laten we optimistisch blijven dan maar. Pessimisme speelt tenslotte de bestaande verhoudingen in de kaart. Ethisch bevlogen zonderlingen worden de optimisten in dit geval door de vakbonden wel genoemd. Dan maar zonderling en het hoofd in de wolkjes van Van Nes. In de huidige onrechtvaardige maatschappij kun je maar beter een onaangepaste zonderling zijn dan een aangepaste regelvreter. Die zich verschuilt achter de rest, die passief blijft. Als je iets wil veranderen moet je ergens beginnen. Bij de VU bij voorbeeld. VOYEUR

Zonder te wachten op verlenging en wijziging van de mach- genomen, enerzijds door een t e tigingswet voor het afkondigen ruggang in de productie en anv£in studentenstops, een wet die derzijds vanwege de erkenning in augustus 1980 afloopt, heeft van het recht op zelfstandige Pais als experiment een test in woonruimte voor achttienjarinatuur- en scheikunde inge- . gen en ouderen. voerd voor allen die het voor- De directeuren doen een b e nemen hebben geneeskunde te roep op Rijk, geineenten en wogaan studeren. ningbouwverenigingen om exHet hoofdbestuur van de Neder- tra aandacht t e geven aan de landse Vereniging van School- woningnood van jongeren. Men dekanen heeft Pais inmiddels betreurt dat de overheden en gewezen op het gevaar van „on- woningbouwcorporaties hier en daar afwijzend staan tegenover aanvaardbaar grote onrust" onder de leerlingen bij het VWO, voorstellen om met de stichtinook al zou het hier slechts om gen voor studentenhuisvesting samen t e werken. een experiment gaan. De toegangsprys voor deze m a nifestatie is ƒ 5,— voor volwassenen en ƒ 2,50 voor mensen Woningnood onder de 18 jaar. Vanaf 11.00 u u r wordt er door De directeuren van de Stichting velen die op een of andere wijze Studentenhuisvesting zijn be- iets met het onderwijs te maken gesproken. Daarna zorgd over het achterblijven hebben van de bouw van woonruimte vindt discussie plaats in groevoor jonge alleenstaanden en in pen. Naast dit symposium is er het bijzonder voor studenten. een grote beurs voor vredesonDeze woningnood is sterk toe- derwij smateriaal.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen