Ad Valvas 1979-1980 - pagina 341

21 MAART 1980

27e JAARGANG — NUMMER 27

(AZ)VU-werknemers in aktie

W E E K B L A D VRIJE UNIVERSITEIT

Enkele tientallen werknemers van VU en AZVU verzamelden zich gisteren om half tien in de hal van het hoofdgebouw om vervolgens op eigen gelegenheid op weg te gaan naar De Hoeksteen, waar ABVA en KABO een manifestatie hielden tegen de loonmaatregel van het kabinet-Van Agt. Daarvóór waren ook al enkele tientallen (AZ)VU-werknemers naar De Hoeksteen vertrokken. Vanaf deze plaats trok men later naar de Dam, waar om één uur massaal werd gedemonstreerd tegen de loonmaatregel. De opkomst vanuit VU en AZVU viel overigens wat tegen. Alleen kaderleden van ABVA of KABO hadden van het CvB buitengewoon verlof gekregen met behoud van bezoldiging om de manifestaties bij te wonen. Andere VU-werknemers kregen dit niet. Wel konden zij, als het werk binnen hun dienst of werkeenheid dit toeliet, gewoon verlof krijgen maar dat werd dan gekort op hun vakantiedagen. Naar wij vernamen bleef een aantal werknemers, dat wél aktiebereid was toch op het werk uit angst voor een of andere vorm van 'repressaille'!

Onthullendrapport Indonesié'-werkgroep VU:

VU gebruikt ontwikkelingsgeld voor Indonesische kernfysica Sinds een j a a r of tien levert de Vrije Universiteit aanzienlijke bijdragen a a n de ontwikkeling van atoomen kernfysica in Indonesië. Het gaat om natuurkundeprojekten op de Gadja Mada Universiteit (UGM) in Yogjakarta. Ze worden gefinancierd met geld voor ontwikkelingssamenwerking dat t e n goede behoort te komen van de armste bevolkingsgroepen in derde wereld landen. Van de betrokken Projekten kan echter het tegendeel beweerd worden. Kwalijk is de mogelijkheid voor Indonesië om de VUhulp te gebruiken voor de ontwikkeling van een eigen kernbom. Vast staat dat het militaire Soeharto-regiem ondanks haar olierijkdom een hoge prioriteit toekent aan de produktie van kernenergie. Dat ze bereid is kernenergie te gebruiken voor militaire doeleinden is gebleken uit woorden van de minister van research prof. Sumitro Djojohadikusumo. Dat de Projekten sinds 1971 zonder noemenswaardige tegenwerking hebben kunnen plaatsvinden komt door de stilzwijgendheid waarmee alle samenwerkingsprojekten van de VU met buitenlandse universiteiten wordt omgeven. Informatie over aktiviteiten van de VU in den vreemde wordt doorgaans achtergehouden, waardoor ontwikkelingsgeld van de Nederlandse belastingbetaler ongemerkt voor allerlei oneigen lijke doeleinden wordt gebruikt. Tot deze opzienbarende konklus les komt de Indonesie-werkgroep van de VU, die met een onderzoeksrap-

Verschijning AdValvas Op Goede Vrijdag 4 april zal Ad Valvas niet verschijnen. Inzenders van mededelingen en andere kopij wordt verzocht hier rekening mee te houden.

Simon Kooistra port over de VU-samenwerkingsprojekten met de UGM /oor het eerst m de openbaarheid treedt. Behalve de natuurkundeprojekten worden de aktiviteiten van de fysisch geografen, cultureel antropologen en sociaal-geneeskundigen aan een kritische analyse onderworpen. De werkgroep is overigens van mening dat zelfs het meest vriendelijke projekt op de UGM haar (ontwikkelings)doel voorbij zou schieten wegens het onderdrukkende karakter van de Indonesische regering waaraan de universiteiten niet kunnen ontkomen. Advertentie

Dagje werken op Schiphol? Bel of kom even langs.

Advertentie Uilenstede 108 tel.: 020-456626

AUTOVERHUUR Middenweg 175, Amsterdam

Advertentie

Tel. 938790 •

Mercedes, BMW Opel, Ford, Fiat, Dat, Renault, Volkswagen.

* Studenten 20''/o korting. • Bestelwagens 5m^-16 m' en personenbusjes diesels

^a/mCf^i^T>ayrtysJ

S^c£ 3 SS bA'Sfui

De onderzoekers hopen dat het resultaat van hun jarenlange arbeid de universiteitsraad ervan zal overtuigen dat ze deze zomer een negatieve beslissing moet nemen over de verlenging van het samenwerkingsverband met de UGM voor drie jaar. Het onderzoek naar de aktiviteiten van de natuurkundigen is Aiet alleen het meest spektakulair qua uitkomst, maar tevens het meest volledig. Dit komt door de volstrekte openheid die, na eerdere weigeringen, betracht is door de projektverantwoordelyke dr. J. Rethmeier. Rethmeier was zich er echter niet van bewust dat de door hem verstrekte informatie door de Indonesie-werkgroep naar buiten gebracht zou worden. Hy had zijn archief ter Inzage gegeven aan de zojuist afgestudeerde sociaal-geograaf Gerrit Jongkind die zijn scriptie heeft geschreven over VUprojekten op de UGM. Rethmeier heeft de laatste week zelf en mogelijk via anderen druk uitgeoefend op Jongkind om de belastende feiten niet voor andere dan scriptiedoeleinden te gebruiken. Jongkind heeft echter besloten zyn scriptie te verwerken in de map van de werkgroep, waarvan hij ook lid IS. De door Jongkind op schrift gestelde feiten over de natuurkundigen zijn aan Rethmeier voorgelegd en globaal juist bevonden, hetgeen de betrouwbaarheid van de rapportage garandeert.

MataHari Jongkind beschrijft hoe het hoofd van de natuurkunde-afdeling van de UGM prof. dr. A. Baiquni enkele jaren na de omwenteling in 1965 gedaan krijgt dat dra. Zahara MusUrn een beurs krijgt van de Nederlandse regering om bij prof. dr. C.C. Jonker van de VU eenjaar kemfysika te studeren. Als een soort Mata Hari wist ze de harten van haar VUkoUega's te stelen. Jongkind in een mondelinge toelichting: 'Het schijnt een heel sympathieke vrouw te zijn geweest. Op het laboratorium wordt er nog lovend over haar gesproken.' Bewust of onbewust maakte ze de natuurkunde-afdeling van de VU meer dan warm voor samenwerking met de UGM. Vlak na haar vertrek werden al kisten met wetenschappelijke apparatuur opgestuurd als 'follow up'. Daarna raakten de kontakten in een stroomversnelling. Onder NUFFIC-vlag (de Nederlandse overheidsinstantie voor universitaire samenwerking) ging in 1971 het eerste projekt van start (VUA/4). De grote animator aan de natuurkunde-afdeling van de UGM prof. Baiquni, die zich in de Verenigde Staten in de hoge energie fysika gespecialiseerd had, zorgde grotendeels voor een ontwikkelingsplan waarin 'upgrading van de stafleden' en het 'op niveau bren-

gen van de werkplaatsen' als voornaamste doeleinden werden geformuleerd. De kemfysikus dr. G.H. Dulfer, die nu bij het Bureau Buitenland van de VU werkzaam is, werd als Instrukteur uitgezonden. Zijn kollega Zijp, eveneens kernfysicus, zou hem weldra volgen. De nadruk van het projekt viel op de atoom- en kemfysika. Naast de uitdrukkelijke wens van Baiquni zou dit zijn omdat de afdeling kernfysica van de VU het sterkst was ontwikkeld. Ook aan de faculteit wis- en natuurkunde van UGM (FIPA) bleek de \emfysica met kop en schouders uio te steken boven de andere natuurkundige afdelingen. De afdeling kernfysica van de UGM was en is de belangrijkste in heel Indonesië.

'Warme broodjes' De wensen van de VU-staf en UGM-staf liepen echter allesbehalv e parallel. Het FIPA wilde - voornamelijk uit status-overwegmgen vooral werken aan geavanceerd onderzoek met liefst het meest moderne materiaal. De VU daarentegen wilde de praktijkkennis van de Indonesiers wat opschroeven. Mede uit onvrede hierover vlogen al dan niet afgestudeerde natuurkundigen als 'warme broodjes' weg, zoals Dulfer in '76 opmerkte. Werk was er in overvloed en doorgaans beter betaald dan het onderwijs: oliemaatschappijen en gelieerde onderzoeksinstellingen, de Indonesische Atoom Kommissie BAT AN, de organisatie voor ruimte-onderzoek LAPAN. Er bleven aan het FIPA bijna geen mensen meer over om op te leiden. Het projekt werd 'gered' door de BATAN, waarvan prof. Baiquni inmiddels door Soeharto tot hoogste baas was benoemd en die daarmee de belangrijkste man op het gebied van kernenergie in Indonesië was geworden. De BATAN, die er o.a. voor moet zorgdragen dat de komende twee decennia twintig atoomreaktors door Indonesiers bemand worden, zat verlegen om Instrukteurs en liet haar mensen opleiden door het VU-personeel. Zo waren er tussen '73 en '74 meer BATAN- en FIPA-deelnemers aan het natuurkundeprojekt op de UGM. 'De VU is er eigenlijk een beetje ingetrapt,' zegt Jongkind. Met de ontwikkelingsdoelstelUng van NUFFIC, dat de armsten er beter van moeten worden, had het projekt weinig meer te maken. Door de stimulering van de moderne Sektor vond juist uitstoot van arbeid plaats (mechanisering). Noch NUFFIC, noch de VU legden de natuurkundigen echter een strobreed in de weg om in 1976 het tweede projekt te starten, bekend als VUA/9. Hierin zou minder de nadruk op kern- en atoomfysika gelegen hebben dan in het VUA/4 projekt. Behalve met de afdeling kemfysika werd samengewerkt met de afdelingen elektronika en

De sociaal-geograaf Gerrit Jongkind, belastend materiaal. geofysika. Het kernfysisch onderwijs en onderzoek koncentreerde zich rond de radioaktieve straling met een lage intensiteit (bijv. het meten van radioaktiviteit in water en lucht), maar deze kennis maakt de stap naar hoge stralingsintensiteit wel eenvoudiger.

Kernen en atomen Namens de VU vertrokken drs. R. J.L. Morel en dr. L.S. Jonker naar de UGM. Morel ontwikkelde er een stikstof laser die in 1978 werd overgenomen door BATAN en verder ontwikkeld. Hoewel de bedoeling van de lasergroep was de partner vertrouwd te maken met de technische aspekten van de laser en ze erop te wijzen dat het een instrument kan zijn bij de studie naar luchtverontreiniging, was de UGM-afdeling meer geïnteresseerd in de laser spectroscopie en struktuuronderzoek van kernen en atomen. Het vervolgprojekt VUA/9 schoot in nog meer opzichten zijn doel voorbij. Een kwart van de medewerkers is bijvoorbeeld naar het buitenland vertrokken, zodat hun bijdrage aan de 'lokale bevolking' nog wel even op zich zal laten wachten. Een tweede voorbeeld is dat er alleen kennis is overgedragen aan de top van de afdeling natuurkunde zodat de kloof tussen meer en minder gespecialiseerde stafleden en studenten verbreed is. In materieel opzicht hebben zowel het VUA/4 als VUA/9 projekt de afhankelijkheid van buitenlandse apparatuur vergroot, iets wat eerder de toeleveringsbedrijven dan de arme bevolking ten goede komt. Gedurende het jaar 1979 lagen de kontakten tussen de twee fysikaafdelingen vrijwel stil. De NUFFIC

Vervolg op pag. 6 Advertentie

VU Boekhandel DR. A. WESSELS VAN ALKMAAR BEGINT DE VICTORIE Gastvriendschdp, sleutel tot het verstaan van de verhouding van christenen en mensen van ander of,,geen" geloof .^V>. Uitgave k^ Kok, Kampen ƒ12,90

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen