Ad Valvas 1980-1981 - pagina 405

'VAL El 1 9 8 1

tn za Dmst met meer geld naar het ing 1 nschappehjk onderwijs kan Je r ser jus budgetair neutraal moeten *'erkt ;en 'zind enampsen vraagt zich af hoe op maatschappelijke behoefte ei­ lun ijlc moet blijken Beinema 'Dat Om en ontwikkeling zijn in de loop et w de tijd Op het moment dat er ïnng sen gaan afstuderen m deze nee ctuur blijkt in welke mate dat a n n sluit bij maatschappelijke be­ imei te Oudenampsen 'Maar de be)az isen moeten nu toch beginnen doe een opleiding'' Betnema 'Na­ lijk, en WIJ hebben al gezegd dat de ercentages die nu in het geding CPN als aanvangsbod wellicht erg ing de lage kant zijn We zullen ; van Ier het overleg tussen de minis­ de en de mstellingpn op dat punt lede lannen volgen' ocent den Anker gelooft dat Beinema esult ee zijn bezuinigingen al heeft toch Evuld Deze zouden terecht ko­ 1 in de tweede fase 'Daar wordt ijkii een dmdelijk stuk gewenst on­ 1 ove wjs in mindere mate gegeven' en dj nema aarzelt hier een beetje en tten t dan 'Ja , maar als we van

aan de orde moeten stellen Dat dat recht dan noodgedwongen enige beperkingen knjgt ja dat zullen we dan wel zien'

Bezuinigingen De universiteiten en hogescholen gaan kritieke tijden tegemoet. Als gevolg van bezuinigingen gaan de komende drie jaar zo'n duizend ar­ beidsplaatsen verloren. D it bete­ kent dat het komende jaar waar­ schijnlijk gedwongen ontslagen zullen vallen. Verdere bezuinigin­ gen zijn allerminst uitgesloten. Bovendien zijn de uitgaven voor materiele zaken, met name weten­ schappelijke apparatuur en boe­ ken, tot een onverantwoord diep peil gedaald. In deze weinig floris­ sante situatie moeten de instellin­ gen een enorme operatie doorvoe­ ren: de overschakeling op de twee­ fasenstruktuur. Berekeningen hebben aangetoond dat die invoe­ ring in ieder geval in het begin niet

ook het schoonmaakwerk wordt be­ taald, red) Nee, je moet iets aan die inkomens doen Dat zeg ik nu maar eens een keertje hardop ' Dees 'Ik dacht dat van die tweefa­ senwet nu net een belangrijk ele­ ment IS dat het geen bezuimgmgs­ wet is, het is een herverkavelings­ wet Juist in een tijd van teruglo­ pende fmanciele middelen is het een positief effekt van die wet dat de doelstelling van een zo groot moge­ lijke instroom in de eerste fase en de doelstelling van de kwaliteit van de wetenschapsbeoefening in de twee­ de fase, dat je die doelstellingen door die herverkaveling zo veel mo­ gelijk overeind houdt Los daarvan valt aan ombuigmg in het universi­ tair onderwijs met te ontkomen Onze partij geeft nu eenmaal abso­ lute pnonteit aan het basisonder­ wijs Vanuit die optiek acht ik het handhaven van de nullijn het maxi­ maal haalbare Daar staat tegen­ over dat matiging van de inkomens doorwerkt by de instellingen en als zodamg de druk op het budget zal verminderen' Volgens Oudenampsen zitten de

PrfdA.CDA, WD, D'BB, PSP en CPN

e happelijlc onderwijs ren te wachten?

k.>^,„^.s

D. Oudenampsen C. Mertens (D'66) 'tCOI

en toegangsrecht uitgaan zijn er wee mogelijkheden dat we op per­ ;entages van ongeveer veertig pro­ ent gaan uitkomen, dan zijn we iet allemaal eens Dan loopt het ;oals min of meer voorzien is Een mdeie mogelijkheid is dat hogere lercenlages daarvan gebruik wil­ en maken en dan zie ik niet hoe dat ;efmancierd zou moeten worden ' yiidenampsen 'Dat betekent dus iatop korte termijn de maatschap­ lelijke behoefte ingevuld gaat wor­ ien door de financiën van het njk ' Mnema 'Nee, er zyn maatschap­ lelyke behoeften en maatschappe­ yke mogelijkheden' Oudenamp­ '•en Maar op korte termijn zijn die naatschappelijke behoeften moel­ ijk te peilen, dat moet zich nog ont­ wikkelen Op korte termijn zijn wel Ie tmancien van het njk duidelijk n op basis daarvan worden de per­ :entages berekend en ik vind dat en kwalijke zaak ' Beinema 'Ja, je Mit toch uit ervaring moeten le­ ren Mertens denkt dat het toelatings­ recht met voor alle opleidingen hoeft te gelden Voor zeer specialis­ tische vakken zou de maatschappe­ lijke vraag eenvoudig te berekenen ziJn en dus ook het percentage dat door mag stromen naar een tweede fase Van den Anker gelooft dat nie­ mand kan garanderen dat er nooit een fundamentele discussie ont­ staat over het toelatmgsrecht 'Ik wil hier geen numerus fixus oplos­ singen bepleiten, maar dat zal ech­ ter wel blijken Ik denk dat we nu eerst principieel het toegangsrecht

(fraktiemed. CPN} zonder extra financiële middelen kan. Extra komplickatie is dat de instellingen in het begin van de tweefasenstruktuur twee pro­ gramma's naast elkaar moeten draaien; er ontstaat een grote hob­ bel in het studentenbestand. En als klap op de vuurpijl wordt juist in diezelfde jaren een piek verwacht in het totale st^identenbestand in het wetenschappelijk onderwijs. Kan er nog wel bezuinigd worden? Beinema 'Ik denk dat een ding wel duidelijk is dat het wetenschappe­ lijk onderwijs tevreden en bhj zal mogen zijn als er een nuUyn blijft en dat er dus binnen die beperking gewerkt zal moeten worden ' Kandaf Beinema zwijgt en zegt dan aarze­ lend Dat eh dat verwacht ik m deze voor de hele maatschappij toch barre omstandigheden wel' Mertejw grijnst 'A lsje het echt goed wil doen dan is die tweefasenstruk­ tuur ook m de definitieve fase duur­ der, behalve natuurlijk met die overgangszeef naar de tweede fase Daarmee kun je nog een klem beetje voorkomen dat het finan­ cieel niet geheel uit de hand loopt Maar, moet je luisteren, er is denk ik maar een manier om te bezuini­ gen op het wetenschappelijk onder­ wijs en dat is m de mkomensstruc­ tuur Dat IS voor mij zo duidelijk als glas Met een heleboel andere voor­ zieningen zit men toch al op het bof Wat wil je dan' Bezuinigen op werksters'' Dat gebeurt nu al door die bezuiniging op de overige lasten (de pot waaruit apparatuur, maar

B. van der Lek (PSP) universiteiten nu al op een minlijn 'En als de opvolger van Pais zo door­ gaat, dan vrees ik het ergste ' De CPN ziet redenen om de universi­ teiten in de toekomst toch meer geld te geven, gezien de noodzaak van innovatie, milieubescherming, energieproblemen en dergelijke 'WIJ geloven dat de universiteiten daaraan een belangrijke bijdrage kunnen leveren als ze er maar de ruimte voor knjgen De demokrati­ senngsbewegmg heeft ook een aan­ tal opmerkelijke diskussies opgele­ verd over de oplossing van die pro­ blemen Er is nog een punt Pais heeft als argument voor die tweefa­ senstruktuur aangevoerd dat hij de grote uitval van studenten wilde beperken Hij dacht dat te doen door een verstrakking van het stu­ dieprogramma WIJ hebben toen al gewaarschuwd voor het gevaar van een toename van die uitval Pais heeft daar toen tegen in gebracht dat er naar zyn idee ook intensieve begeleiding moest plaats vinden met name in de eerste fase Het merkwaardige is nu, dat we daar­ over mets meer horen' 'Ja, maar die amendementen zyn verworpen, joh,' brengt Mertens m 'Ik had amendementen ingediend waarby de fakulteiten de taak kre­ gen voor die begeleiding te zorgen Dat IS niet gelukt' Van der Lek 'Het verbaast my een beetje als ik Dees hoor zeggen dat die tweefasenwet geen bezuini­ gmgswet IS en dat hy dan even later zegt dat je met die wet met minder geld meer kunt doen '

Dees 'Nee, hetzelfde doen, dat heb ik gezegd' Van der Lek 'Nou, ik denk dat dat met waar is en ik deel op dat punt de bezwaren van Oudenampsen Ook wy hebben niet zo'n behoefte aan die nuUyn Wy vinden dat die we­ tenschapsbeoefening een koUektief belang is Het is bovendien ook een vorm van werkgelegenheid Van ons mag dus best wat meer geld naar het wetenschappelyk onder­ wys Er is ook nog een ander punt Wy vrezen de afbraak van allerlei maatschappelyke mogelykheden van het wetenschappelyk onder­ zoek We hebben nu met veel moeite bevochten dat er kleine afdelinkjes wetenschap en samenleving zyn ge­ komen, die de maatschappelyke funktie van wetenschap in het on­ derwys inbrengen Er zyn nu we­ tenschapswinkels, ook andere afne­ mers van het onderzoek komen nu enigszins aan hun trekken Ik denk dat een toenemend aantal mensen zich met wetenschap wil bezig hou­ den, juist omdat ze zich afvragen of ze die wetenschap niet op een heel andere manier moeten gaan ge­ bruiken En aUes wat ik hoor ter verdediging van die tweefasenwet gaat juist de andere richting uit alles onmogelyk maken, alles weg­ snoeien wat die kritische bezinning zou kunnen optimaliseren' Mertens is allerminst gerust over de toekomst Hy wyst op de verwachte bult van het aantal onderwysvra­ gende studenten, die in 1985 en 1986 gaat optreden Hy gnnmkt een beetje moedeloos 'Moet je je eens voorstellen, dat is nu net de periode van het samenvallen van een aan­ tal ontwikkelmgen, dat is nu net de periode van het samenvallen van de oude en de nieuwe programma's Ik houd op dat punt myn hart vast Ik denk datje er niet omheen komt om of meer geld beschikbaar te stellen of datje de instellingen vry laat om zelf te bepalen waar ze hun geld aan mogen besteden Ik ben ervan over­ tuigd dat er by de kabinetsforma­ teur een bnef van de instellingen komt die hierover zal gaan ' Een^van de mogelijkheden om in het wetenschappelijk onderwijs nog be­ zuinigingen door te voeren is een hersturkturering van het weten­ schappelijk korps Dat is echter een maatregel die pas op lagere termijn geld sal opleveren Hoe denkt men de financiële problemen op korte termijn op te vangen'' Dees 'Er zyn natuurlyk veel meer punten dan de salansstruktuur Ik heb zelf al gezegd dat de matiging van de lonen en inkomens in het algemeen ook doorwerkt m het v. e­ tenschappelyk onderwys Je zou kunnen denken aan energiebespa­ nngsprogramma's waaraan in het W O ook nog wel eens wat meer zou kunnen worden gedaan Een heel belangryk punt is de inkomensten­ kant van de instellingen, byvoor­ beeld door het doen van kontrakt­ research, dat zou wat meer soelaas kunnen bieden' 'En die inkomsten worden nu net in mindering gebracht op de ryksby­ drage'' roept Mertens honend Oudenampsen ziet niet zo veel mo­ gelykheden in een herziening van de salansstruktuur 'Ik vind dat er een vals beeld wordt geschetst van de universiteiten, alsof er allemaal mensen met hoge inkomens zitten Het is een feit, dat dat het percenta­ ge hoogleraren op het totaal van het personeel acht a tien is Iets meer dan de helft is technisch en administratief personeel By de technische hogescholen ligt dat percentage misschien nog iets ho­ ger Van de rest van die vyftig pro­ cent van het wetenschappelyk per­ soneel IS een vry groot deel tydelyk personeel dat al vry laag zit omdat het de afgelopen jaren vry kontinu steeds lager is ingeschaald Ik ge­ loof datje dus wat dit betreft geen al te grote voorstelling van zaken moet maken, het is zo dat ook op de universiteiten het grootste deel van de mensen gewone werknemers zyn en dat zyn geen personen die onbe­ perkt geplukt kunnen worden Wy zyn daar in ieder geval sterk tegen Wy zyn er natuurlyk wel voorstan­ der van om iets aan de hoogleraar­ salarissen te doen, maar voor de rest lykt het my datje geen kikkers moet gaan plukken' Beinema 'Begryp ik dat er beneden de hoogleraren niks moet ge­ beuren''' Oudenampsen 'Dat heb ik niet ge­ zegd In ons verkiezingsprogramma hebben wy gezegd dat van de inko­ mens tot 50 000 gulden de koop­ kracht verdedigd meet worden Ik denk dat als je op de universiteiten

zou kyken, het overgrote deel van de mensen daar fors onder zit' Mertens 'Ik denk dat als je het bekykt in een totaal inkomensbe­ leid de mensen op de universiteit behoren tot supra­modaal perso­ neel ' Van der Lek 'Het is snel minder aan het worden Maar voor zover het nog zo is, ben ik het ermee eens dat er genivelleerd moet worden Maar ik ben het met Oudenampsen eens, dat je daar met zo verschnkkelyk veel mee verdient, hoor ' Als dat nu inderdaad so is en als er vooral op korte termijn niet so veel geld mee te verdienen valt, is het dan nog mogelijk verdere besuinigingen in het wetenschappelijk onderwijs door te voeren'' Dit jaar konden gedwongen ontslagen nog voorko­ men worden bij de instellingen, maar volgend jaar is dat waar­ schijnlijk niet meer mogelijk Van den Anker 'Ik denk dat we een aantal keuze­elementen moeten onderscheiden Kyk als behartigers van het onderwys zyn we allemaal bly als ons budget ruimer wordt, zodat we meer kunnen doen, want we barsten allemaal van de plan­ nen Misschien niet allemaal, maar toch velen van ons Ik denk dat de realiteit ons gebiedt dat die grotere geldstromen niet los zullen komen, dat moet je erkennen Ik denk ook niet dat ze kleiner hoeven te wor­ den Maar goed, dit als heel ruw kader Daarbinnen moet je een beetje een onderscheid maken bin­ nen het totale onderwysveld Er zyn een heleboel nieuwe taken, zoals kulturele minderheden, emancipa­ tie van arbeiderskinderen, school­ begeleiding moet worden uitge­ breid, enzovoorts Natuurlyk liggen er ook in het hoger onderwys pro­ blemen Je moet op een gegeven ogenblik toch een afweging maken, waar leg je het zwaartepunt binnen het totaal van het onderwysvelo En dan zeggen wy zonder meer dat leggen wy niet by het hoger oriüer­ wys' Dus u segt gedwongen ontslagen'' 'Nee, dat zeg ik niet,' vervolgt Van den Anker 'Kostenbeheersing m het W O IS dus noodzaak Buiten de salaire sfeer liggen er mogelykhe­ den op het gebied van de aanvaard­ bare doelmatigheidsbevordering Ik denk niet dat het erg veel ople­ vert, maar ik denk aan een energie­ bespanngsprogramma Ik denk dat de kapaciteitsbenuttmg hier en daar verbeterd kan worden, er staan heus nog wel eens zalen leeg, terwyl er weer nieuwbouwplannen aan de orde komen ' Van der Lek 'Dure apparaten zou­ den ook heel wat efficiënter gebruikt kunnen worden' 'Er IS een aantal maatregelen op dit vlak mogelyk beaamt Van den An ker 'En kom je dan toch in de salai­ re sfeer terecht dan is een kern­ vraag of je de kosten per arbeids­ plaats konstant moet houden en dat als konstante rekeneenheid moet hanteren Daardoor wordt een bezuiniging die op de instellin­ gen afkomt praktisch automatisch vertaald in arbeidsplaatsen en vaak ook eerder by het schoonmaakper­ soneel wordt doorgevoerd dan by het andere personeel, omdat men toch het liefst de wetenschappely ke staf onaangetast wil laten Nou, die arbeidsplaatsenzaak is ontzettend esseritieel, met name in verband met de werkloosheidsproblematiek en de invloed die het heeft op onder­ wys en onderzoek Ik denk dat een prioriteit moet zyn om die arbeids­ plaatsen in stand te houden En dan kom je automatisch by het ter dis­ kussie stellen van de kosten per arbeidsplaats Daarby komt dan natuurlyk het element van inko­ mensbeleid om de hoek kyken Dan moetje inderdaad nivelleren en dan systemen trachten te hanteren die niet een bepaalde groep pakken als er geen direkte aanleiding is zo'n groep te pakken Dat is moeilyk genoeg' Mertens 'Wy hebben by de behan­ deling van de onderwysbegrotmg een motie mgediend waarin we Pais vroegen hoe het nu zit met die werkgelegenheid in het weten­ schappelyk onderwys Dat zou Pais voor 30 april gerapporteerd hebben, dat heef t­ie niet gedaan Daar moe­ ten we toch weer eens iets aan doen. Kees'

Vervolg op pag. 11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen