Ad Valvas 1980-1981 - pagina 290

AD VALVAS — 27 FEBRUARI 1981

6

Waarom moet huishoudelijk werliper se door vrouwen worden glaan? Marja van Houten en Gerda Spaander zijn van mening dat er nog veel inzicht ontbreekt in het huisvrouwenbestaan. Het is bekend dat er vrouwen zijn die problemen hebben met hun huisvrouwenrpl. Volgens Marja en Gerda doet de vakgroep Huishoudkunde van de Landbouwhogeschool te Wageningen te weinig onderzoek naar de achtergrond en omvang van die problemen en zoeken ze ie weinig naar mogelijke oplossingen ervan. Voordat Gerda en Marja h u n onderzoek deden hadden twee huishoudwetenschapsters, Danielle Aldershof en Wil Kuypers, een theoretische studie verricht naar huishoudelijk werk. Zij hebben de feministische benadering van huishoudelijk werk naast de huishoudkundige geplaatst met als doel te laten zien hoe beide benaderingen elkaar zinvol kunnen aanvullen. Zij wilden in hun studie ook aandacht besteden aan de beleving van huishoudelijk werk. Ze hebben er wat literatuur op nageslagen maar zijn er niet mee doorgegaan. Gerda. 'Omdat wy de beleving van huishoudelijk werk en het huisvrouw zijn een belangrijk onderwerp vonden zijn wij er mee doorgegaan'. Marja 'We hebben de literatuur bekeken, maar er bleek weinig te zijn over de beleving van huishoudelijk werk en het huisvrouwen-bestaan. Daarom hebben we besloten vrouwen zelf hierover te vragen. We hebben om ideeèn op te doen de bestaande literatuur wel bestudeerd. In de oorspronkelijke scriptie hebben we ook nog geprobeerd de belangrijkste onderzoeken naast elkaar te zetten en te vergelijken met ons onderzoek, vooral omdat Huishoudkunde dat wilde'. Wat eijn jullie uitgangspunten wat betreft huishoudelijk werk? Gerda 'Huishoudelijk werk moet gedaan worden, maar dat betekent niet dat het perse vrouwenwerk is. Voor ons staat de positie van de vrouw als huisvrouw niet vast. Ik vind dat je vanuit een gegeven situatie moet kijken hoe het werk het best verdeeld kan worden. Bij Huishoudkunde staat dat niet ter discussie'. Jullie hebben gesprekken gevoerd met een aantal vrouwen. Hoe sijn jullie tot de kerne van deze groep gekomen? Gerda: 'Om de gesprekken enigszins vergelijkbaar te maken hadden we een aantal criteria gesteld: de vrouwen moesten een aantal jaren getrouwd zijn, thuiswonende kinderen hebben en jonger zijn dan 40 jaar. De aard en de duur van de gesprekken maakte dat je niet zomaar bij iemand aan de deur kon komen en zeggen: kun je me een middag of avond hebben. Dergelijke gesprekken kunnen mensen diep raken en vervelende gevolgen hebben. Daarom wilden we praten met vrouwen die iemand kenden die ook zo'n gesprek had gevoerd, zodat ze erover door zouden kunnen praten. We hebben toen besloten vrouwen te benaderen via VOS-(Vrouwen Oriënteren zich op de Samenleving) cursussen en de dag-Mavo. Zo hebben we een aantal vrouwen bereid gevonden met ons to praten'. Afar;a.' 'Door juist die vrouwen te benaderen bestond de kans een

groep te treffen met nogal afwijkende ideeën. We hebben hen daarom gevraagd iemand uit hun buurt te zoeken, die geen cursus deed of op de Mavo zat, om mee te doen. Overigens bleek de verwachting dat de VOS- en Mavo-vrouwen al meer dan de anderen bezig waren te zoeken naar verandering niet terecht. Ze deden het om de meest uiteenlopende redenen: van beter de kinderen te kunnen helpen, tijd over te hebben tot meer mogelijkheden voor zichzelf te creëren om later iets anders te kunnen gaan doen'. Hoe hebben jullie de gesprekken aangepakt? Marja. 'Van tevoren hadden we alle vrouwen een brief gestuurd, waarin stond wat de bedoeling van het

gesprek was en dat het op de band opgenomen zou worden. Daarna gingen we naar ze toe, met een vragenlijst. De VOS-leidsters hadden ons gezegd dat een vragenlijst beter was dan een open gesprek. De mensen weten dan dat er een begin en een eind aan het gesprek is, dat geeft houvast. Na wat inleidend praten begonnen we met wat feitelijke vraagjes: over het huis, de kinderen. Daarna begonnen we met de wat moeilijker vragen zoals: wat verst« •j,t u onder huishoudelijke arbeid, wat vindt u

er leuk en niet leuk aan, vindt u dat uw werk gewaardeerd wordt? Daarna vroegen we of ze behoefte had aan verandering en hoe ze daaraan probeerde te werken'. Marja: 'We hebben bewust de gesprekken alleen gevoerd, zodat ze niet het idee hadden voor een forum te zitten. We probeerden met ze t e praten als man en kinderen er niet bij zouden zijn. Maar meestal liepen de gesprekken zo uit, dat de kinderen uit school kwamen en die begonnen dan de aandacht te trekken. Maar dat doen niet alleen de kinderen, ook de mannen trekken de aandacht. Halverwege een van de gesprekken kwam de man thuis. Hij zat er even bij en op dat moment werden alle negatieve dingen afgezwakt.

Bij een ander gesprek trok de man enorm de aandacht. Eerst moest hij tv-kijken, toen moest hij koffie en nog een keer koffie. Hij gooide het kopje om, dat moest weer worden opgeruimd. Het lag er duidelijk bovenop dat hij het er niet mee eens was dat zijn vrouw met mij praatte. Ik vond het wel moeilijk om dan niet gekleurd vragen te gaan stellen. Het is moeilijk om niet negatief te doen over een situatie die voor de vrouw acceptabel is en voor mij helemaal niet'.

'Beroep: Huisvrouw 'Ik ben erg tevreden met mijn leven, voor mij hoeft het niet anders. Ik vind het zorgen voor de anderen heel leuk, dat blijkt ook wel, anders zou ik een aantal dingen die ik voor ze doe, niet doen'. 'Het frustrerende van het huisvrouw zijn vind ik dat je nooit klaar bent. En ik vind eigenlijk niks leuk van al die huishoudelijke dingen. Het alleen tussen de muren zitten vind ik een verschrikking, en voordat ik iets ging zoeken vond ik de tijd soms zo uitzichtloos'. Twee citaten uit het boek 'Beroep: Huisvrouw' van Marja van Houten en Gerda Spaander. De laatste jaren is er een ware hausse in boeken, gebaseerd op min of meer diepgaande gesprekken met een relatief kleine groep mannen of vrouwen. Het stramien is eenvoudig: je kiest een onderwerp, voert hierover een aantal gesprekken, deze gesprekken werk je uit, je probeert overeenkomsten en verschillen in ervaringen, ideeën en gevoelens er uit te halen en geeft deze weer. Dit illustreer je met citaten van de ondervraagden. Lillian Rubin was een van de eersten die deze methode toepaste in haar boek 'Pijn en moeite'. Ook Marja en Gerda zijn door haar geïnspireerd. En het werkt. 'Beroep: Huisvrouw' is een prettig leesbaar boek geworden, waarin (huis)vrouwen zich veelal zullen herkennen. Centraal in het boek staan de aard en kenmerken van huishoudelijk werk, de manier waarop huisvrouwen het huishoudelijk werk en het huisvrouw-zijn beleven en hun behoefte aan en wil tot verandering in haar situatie. Hierover hebben Marja en Gerda met 29 vrouwen gesproken. Uit het vele materiaal concluderen ze dat huisvrouwen hun bestaan op uiteenlopende manier ervaren, afhankelijk van eigen instelling, gezinssituatie en nevenactiviteiten. Daarmee hangt hun behoefte aan verandering sterk samen.

Welteweden Ongeveer de helft van de groep vrouwen is wel tevreden met haar bestaan als huisvrouw, de meesten niet omdat ze huisvrouw zijn, maar omdat ze mogelijkheden hebben gecreëerd daarnaast andere dingen te doen, zoals

Hebben jullie na de gesprekken nog contact met de vrouwen gehad? Gerda: 'We hebben alle uitgetjrpte gesprekken persoonlijk teruggebracht. Ze vonden het geloof ik wel leuk om na te lezen wat ze hadden gezegd. We hebben ook nog even over het gesprek nagepraat. De meesten vonden dat het wel was meegevallen, het was minder eng geweest dan ze hadden verwacht. We hebben later ook de scriptie nog gebracht en om commentaar gevraagd, jammer genoeg heeft niemand gereageerd'. Jullie hebben een aantal aandachtspunten gekozen en hebben daar een verhaal over gemaakt en dat geïllustreerd met citaten. Marja: 'We hebben het materiaal

geordend en geprobeerd zo goed mogelijk weer te geven hoe de vrouwen over huishoudelijk werk en over het huisvrouwenbestaan dachten. We hebben niet vanuit een bepaalde theorie citaten uit het materiaal gezocht om zo die theorie te bewijzen. We hebben niet geprobeerd zo onze mening te geven. Zo hebben we bijvoorbeeld de kenmerken van huishoudelijk werk in een schema gezet. Dat schema is gemaakt op grond van de uitspraken van de vrouwen hierover en niet andersom'.

Vrouwen ov huishouding Marja van Houten en Gerda Spaander, twee huishoudwetenschapsters aan de Wageningse Landbouwhogeschool hebben in het kader van het Vak Huishoudkunde een onderzoek gedaan naar de beleving van huishoudelijk werk en het huisvrouw-zijn. Zij hebben hierover gesprekken gevoerd met 29 vrouwen uit Wageningen en omgeving. Deze gesprekken hebben ze verwerkt tot een scriptie. Voor deze scriptie was veel belangstelling. Omdat zijzelf en ook anderen het belangrijk vonden dat meer vrouwen kennis zouden nemen van de gesprekken, hebben ze de scriptie, enigszins bewerkt, uit laten geven bij De Uitbuyt in Vt^ageningen. Hoewel ze materiaal uit de scriptie hebben weggelaten, is het toch nog een tamelijk dik boek geworden, 177 pagina's. Op deze pagina een bespreking van het boek en een gesprek met de schrijfsters.

Hadden jullie bepaalde verwachtingen wat er uxt de gesprekken sou komen? Marja: 'Ik denk dat het moeilijk is van tevoren te zeggen wat je verwacht als het er om gaat inzicht te krijgen in de belevingswereld van anderen. We hadden wel een vaag idee, zo weet je uit je eigen omgeving dat er verschillende ideeën zijn over de beleving van huishoudelijk werk en het huisvrouwenbestaan. Duidelijker is geworden dat veel vrouwen zich gelukkig voelen omdat ze naast de huishouding andere dingen doen waar ze meer erkenning voor krijgen'. (Er zaten in de gesprekken ook wel veel tegenstrijdigheden en relativeringen, die positieve indrukken wat afzwakten). Hebben jullie je moeder het boek laten lezen? Gerda: 'Ik heb het haar wel gegeven, maar mijn moeder vindt het een grote aanval op haarzelf. Dus ze heeft het alleen maar doorgebladerd en er kritiek op gegeven. Ze was het niet eens met de uitspraken. Als ze er dan wel tamelijk traditionele dingen in tegenkwam, deed dat haar veel goed. Een vrouw die blij was als ze schone lakens op de bedden deed: kijk dat is nou een goede huisvrouw'. Marja: 'Mijn moeder heeft altijd gewerkt en herkent zich zeer goed in de problemen om werk en huisvrouw-zijn te combineren: (Wagemngs Hogeschoolblad, GUPD)

het volgen van een VOS-cursus, de dag-Mavo of het verrichten van betaald of vnj willigsterswerk. Slechts enkelen zijn tevreden met alleen maar huisvrouw zijn. Van de vrouwen die iets in hun leven willen veranderen of hebben veranderd blijkt een deel dit te willen doen binnen het bestaande rollenpatroon: zij zal naast haar bezigheden buitenshuis nog verantwoordelijk zijn voor de huishouding. Andere vrouwen streven bewust naar verandering in het rollenpatroon, man en kinderen moeten ook wat doen in de huishouding en zich daar ook verantwoordelijk voor voelen.

Factoren Maija en Gerda concluderen uit de gesprekken dat er een aantal stimulerende en belemmerende factoren is bij dit streven naar verandering. Een geringe opleiding belemmert vrouwen goed betaald werk te doen. Afwezigheid van crèches houdt vrouwen in huis. Maar ook de omgeving van de vrouw kan stimulerend of remmend werken. Een man die niets in de huishouding wil doen, omdat het in zijn ogen vrouwenwerk is, maakt het voor de vrouw moeilijker iets te ondernemen. Maar ook: 'We willen er naar toe om allebei halve dagen te werken en ook samen de huishouding te doen. Maar dan moet ik er natuurlijk wel eerst wat bijleren want ik moet dan wel zoveel kunnen binnenbrengen dat het kan, wat het geld betreft'. (Citaat pag. 147). Marja en Gerda constateren dat er een enorme kloof is tussen willen en kunnen veranderen van de omstandigheden. Ook het schuldgevoel van vrouwen als ze iets voor zichzelf willen belemmert hen iets te ondernemen. Veel (huis)vrouwen zullen zich in stukjes van het boek herkennen, ook waar het uitspraken van vrouwen betreft. Het is echter moeilijk een beeld te vormen van de afzonderlijke vrouwen, omdat ze door het hele boek heen geciteerd worden. Dit probleem is enigszins ondervangen door achterin het boek de lijst van geciteerde vrouwen op te nemen. Hierin staan wat feitelijke gegevens over de vrouwen, zoals bezigheden naast het huishoudelijk werk, de gezinssituatie, haar opleiding, het beroep van haar man. Het boek bevat een literatuurlijst. Ook de vragenlijst die gebruikt werd is opgenomen. Het boek is geschreven voor 'vrouwen die nadenken over hun huisvrouw-zijn en die proberen daar iets in te veranderen' en voor anderen die er in werk of studie iets mee kunnen doen. Jammer dat de pnjs gezien de doelgroep en slordige uitvoering, wat aan de lioge kant is: ƒ 15,--. , (Wageningen, GUPD) 'Beroep: Huisvrouw' is uitgegeven door De Uitbuyt, Wageningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen