Ad Valvas 1980-1981 - pagina 27

AD VALVAS — 5 SEPTEMBER 1980

Rector H. Verheul voelt weinig voor opname in wet WWO

KLEINE

'Academische vrijheid in grondwet garanderen'

»ËELDb LUI EN EIGENWIJS

In de grondwet zelf de academische vrijheid garanderen en deze dus niet als artikel opnemen in de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs. Dat is de suggestie die VU­rector H. Verheul maandag bij de opening van de universitaire lessen aan de VU opperde nadat hij eerst zijn onvrede had geuit over het feit dat in de onderwijsbegroting 'n samenhangende presentatie van de talloze voornemens van minister Fais voor het WO node ontbrak. Tegen opname in de WWO'81 waarvoor de minister kiest pleit volgens de rector vooral dat de werking van het beginsel van de academische vrijheid dan beperkt wordt tot de kring van hen die tot de universitaire gemeenschap behoren. Daarmee zou ten onrechte gesugge­ reerd worden dat deze vrijheid alleen van belang zou zijn voor hen die wetenschappelijk onderzoek verrichten en wetenschappelijk onderwijs geven aan een universiteit. A cademische vrijheid kan echter gezien worden als een grondrecht van elke burger. Het is in diens belang dat de werking van een regeling van die vrijheid zich uitstrekt tot al het weten­ schappelijk onderzoek. En: elke burger moet kennis kun­ nen nemen en profiteren van de sul taten van dit onderzoek. Het aarborgen van de academische ­«Tijheid in de grondwet zou een weg hiertoe kunnen zijn. Verheul verwees naar de situatie in de Duitse Bondsrepubliek waar ds lang een grondwetsartikel de heid van kunst en wetenschap, iderwijs en onderzoek garandeert, u ook hier deze oplossing gevon­ n worden dan kunnen in verdere etgeving de kaders en grenzen ngegeven worden waarbinnen deze vrijheid funktioneert. Een •oordeel hiervan zou zijn dat zo or specifieke situaties eigen ka­ rs kunnen worden aangegeven, lie nadere invulling zou zich in incipe kunnen beperken tot voor­ 'aarden voor benoeming zoals bij rechterlijke macht. Maar voor­ mog lijkt hier een onoverkome­ ik bezwaar dat zovelen bij weten­ hapsbeoefening zijn betrokken, e rector constateerde dat er tus­ n de universiteiten en hogescho­ m zeker geen eenstemmigheid be­ t over het begrip academische jheid en dat het alleen daarom al ijs zou zijn pas op de plaats te maken en niet te snel een artikel arover in de wet (op het WWO) op nemen. Niemand bepleit overi­ :ns een volledig ongebonden aca­ imische vrijheid en dat verbaast rector niet. Een afgod is die vrij­ Keid immers niet meer, ze wordt nergens meer als absolute vrijheid schreven. Steeds meer klinkt or dat de wetenschap niet vrijblij­ ind kan en mag zijn en dat de ;tenschappers binnen gestelde Iers moeten werken. Terecht rdt ervan uitgegaan, zonder dat t altijd wordt geëxpliciteerd, dat wetenschap dienstbaar moet zijn ,n de samenleving en ingebed in t maatschappelijk gebeuren, irheul signaleerde het gevaar dat een zo grote organisatie als de versiteit richtlijnen voor en pro­ ammering van onderwijs en on­ rzoek zo gedetailleerd kunnen rden dat voor individuele initia­ )ven en creativiteit onvoldoende elruimte overblijft. Maar mag er in het geheel geen grens gesteld irden? De middelen zijn beperkt stellen zo al grenzen vast. Ook iderwijs­ en onderzoeksprogram­

ma's die niet alleen door de weten­ schapsbeoefenaar zelf worden vast­ gesteld bieden een omlijnd kader. Voorts zal de overheid niet alleen om financieel­organisatorische re­ denen maar ook vanwege het alge­ meen belang in moeten kunnen grijpen. E!n tenslotte zal elke weten­ schapsbeoefenaar zijn eigen maat­ schappelijke verantwoordelijkheid moeten beleven. A nderen zullen daarbij zonodig duidelijk moeten maken wat in dat kader relevant is en zo bij hem aan de bwustwording van de maatschappelijke betekenis van zijn wetenschapsbeoefening moeten bijdragen. Onderzoek voor de overheid en or­ ganisaties zag Verheul aan nog meer beperkingen gebonden maar ook bij dit onderzoek dienen weten­ schappers in principe een bepaalde door de overheid gegarandeerde vrijheid te bezitten. Die verder­ gaande beperkingen achtte de rec­ tor overigens binnen de universiteit in het algemeen moeilijk te accepte­ ren. Bij de vraag hoe'de academische vrijheid in de wetgeving te veranke­ ren trok Verheul een vergelijking met de rechterlijke macht waar de onafhankelijkheid is gegarandeerd in de grondwet waar die onafhan­ kelijkheid een afgeleide van is. De bepalingen betreffen met name de wijze waarop de benoeming van rechters is geregeld. Doel van de onafhankelijkheid hier is het scheppen van waarborgen van deugdelijkheid van de rechtspraak. Met de onafhankelijkheid van de rechtspraak wordt gedoeld op be­ veiliging tegen politieke beïnvloe­ ding en mogelijk indoctrinatie en voorts de zelfstandigheid van de rechter. Die onafhankelijkheid is nauw­verweven met de grondrech­ ten: de mens als zodanig toekomen­ de rechten die de staat heeft te eerbiedigen. Bij de diskussie over de academische vrijheid kom je ele­ menten als deze ook tegen. Rector Verheul verwierp tenslotte de Rotterdamse oplossing om de academische vrijheid 'ongeschre­ ven' te laten. Hiervoor pleit welis­ waar dat er nog te weinig concensus bestaat over het begrip maar erte­ gen dat in onze tijd de ontwikkeling van de wetenschap en de toepassin­ gen ervan zulke verreikende gevol­ gen hebben dat een regeling nood­ zakelijk lijkt. Een regeling die er­

ExO'a gedenlcpenningen 100 jaar VU Ter gelegenheid van het eeuwfeest is een gedenkpenning in brons verschenen, waarvan de eerste 140 stuks al in het voorjaar werden verkocht. Inmiddels is een nieuwe serie van 60 munten bijgemaakt. De penning is een werkstuk van de beeldhouwer en medailleur Ger ZijMra, die onder andere ook het monument voor de slachtoffers van de brand in Hotel Polen ontwierp. Het is niet voor het eerst dat de VU met een gedenkpenning voor de dag komt. In 1907 werd Abraham Kuyper ter gelegenheid van zijn 70e verjaardag, als grondlegger van de universiteit ook met een penning geëerd. Maar sinds die tyd is er veel veranderd, wat ook in de vormgeving van de munt naar voren komt. In 1907 verscheen het portret van Kuyper gewoon op een echte, ronde munt. De eeuw­ feestpenning is meer een klein plastiekje geworden. De Beeldenaar, het blad voor muntenverzamelaars, omschrijft de gedenkpenning als volgt: 'VoorsteUingloos volgens conventionele begrippen, maar blijvend boeiend. De penning bestaat uit de herhaling van een doorboorde schijf, waarvan bij eerste beschouwing de ene schijf de andere lijkt te overlappen. Bü het laezen van de keerzijde (in samenhang met de voorzijde) blijkt de ene schijf uit de andere voort te komen. Daarmee wordt de continuïteit van de honderdjarige VU weergegevéh, terwijl anderzijds de verbondenheid van de schijven de samenhang van de diverse studierichtingen aan de universiteit symboliseren. De geheel ronde schijf geeft het afgeronde, voltooide verleden weer, de andere, ­ niet geheel ronde ­ geeft de nieuwe, nog onvoltooide perio­ de aan. De doorgetrokken vertikaal op de voorzijde van de penning vormt een kontrast met de keerzijde en verbeeldt met de onderbre­ king van de cirkelvormige rand, de progressiviteit van de VU.' De penning (formaat 130 xf 76 mm) is uitgevoerd in gepatineerd brons en gegoten door de Rijnlandse Kunstgieterij te Leiden. Dank­ zij de subsidie bedraagt de prijs / 40,— Inhchtingen bij John Vrieze van de exposorium commissie, kamer OD­03.

Doelstelling en carnaval Vervolg van pag. 2 In apnl en mei werd er in de facul­ teitsraad van geneeskunde gespro­ ken over de opvolger van dr. Metz, medisch­ethicus b« de vakgroep medische filosofie. De benoeming­ scommissie, waarin ook drie filoso­ fen van de CIF zaten, verkeerde in hevige gewetensnood: de enige goe­ kent dat voor goede wetenschaps­ beoefening academische vrijheid essentieel is maar die grenzen stelt en de mogelijkheid biedt door in­ grijpen en bijsturen. Verder wordt met deze oplossing niet erkend dat de overheid de academische vrij­ heid dient te waarborgen. (J.K.)

Advertentie

Nieuwe openingstijden leeszalen Omdat de bibliotheek vanaf september 1980 geen extra plaatsen meer krijgt toegewezen voor avondopenstelling van de leeszalen zijn de openingstijden noodgedwongen aangepast. Hieronder vol­ gen de op sommige avonden gewijzigde openingstijden.

leip een iriuchteling aan Studie of werk >P de VU Jiro 632210 n,v. Vluchtelingenaktie Heuwfeest VU

Eerste verdieping ma.­vrijd. : 9.00­21.30 u. zat.: 9.00­17.00 u. Derde verdieping ma.­do. : 9.00­22.00 u. vrijd.: 9.00­17.00 u. Vijfde/zesde verd. ma., wc, do. : 9.00­22.00 u. dl., vryd.: 9.00­17.00 u. Zevende verd. ma., wo., do. : 9.00­22.00 u. di., vrijd.: 9.00­17.00 u. Negende/tiende verd. ma.­do. : 9.00­22.00 u. vrijd.: 9.00­17.00 u. Elfde/twaalfde verd. ma., di., wo. : 9.00­22.00 u. do., vrijd.: 9.0O­17.0O u. Dert./veert. verd. ma.­do. : 9.00­22.00 u. vriJd.: 9.00­17.00 u. Deze tijden zullen zoveel mogelijk worden gehandhaafd maar in geval van bijv. ziekte is het mogelijk dat tot incidentele sluiting van een leeszaal moet worden overgegaan. Met het oog op te verwachten ontwikkelingen in de personeelssituatie van de bibliotheek geldt bovenstaand rooster tot 1 januari 1981.

de kandidaat die er was te vinden, en die bovendien zei de Doelstelling van de VU te kunnen onderteke­ nen, laten we hem Kwamdiemaar noemen, vertoonde geen innerlyke betrokkenheid met de Doelstelling! Wat speet dat de heren van de CIP. Nu hadden ze zo'n goede man ge­ vonden maar hij was niet innerlijk betrokken! Omdat het natuurlyk heel spijtig zou zijn als dat de enige reden zou zijn dat een benoeming niet kon doorgaan, werd er snel nog een smoes verzonnen door Schuur­ man, voorzitter van de benoeming­ scommissie: Kwamdiemaar zou niet bereid zijn de hele opdracht te aanvaarden (medische filosofie­ medische ethiek) maar alléén de medische filosofie willen doen. Van een voordracht kon dus geen sprake zijn! Maar de faculteit der genees­ kunde zette Schuurman op zijn nummer: de raad keurde de eind­ conclusie van het benoemingsrap­ port af en hief de commissie op. Omdat de alom gewaardeerde dr. Metz hoe dan ook per 1 september a.s. met welverdiend emeritaat gaat, dreigt er een situatie te ont­ staan dat de vakgroep niemand in huis heeft met een leeropdracht. Het bestuur van de geneeskundef a­ culteit stelde daarom pogingen in het werk om op de kortst mogelijke termijn nog iemand te benoemen. Het stelde aan de Raad voor de heer Watpraatiemooi te benoemen. In geen van de stukken maakte het bestuur melding van de Doelstel­ ling. E^n commissie? Nu ja, al die doleters hebben het zo druk en ver­ geten wel eens wat. Maar was er dan geen contact geweest met filosofen van de dertiende om te toetsen of Watpraatiemooi wel 'innerlijk be­ trokken was'? Ja hoor, maar daar­ over geen berichten! Misschien was de CIF inmiddels niet meer zo in­ nerlijk betrokken bij de medische filosofie na al die narigheio. Maar in de faculteitsraad zitten toch wel Mannenbroeders die de erfenis van A. Kuyper verdedigen tegen Mooip­ raters die zeggen de Doelstelling te kunnen ondertekenen maar in feite

De Telegraaf meldt dat jonge aca­ demici steeds vaker by de overheid en steeds minder in het bedrijfsle­ ven aan een baan komen. Onderne­ mingen hebben dikwijls geen enke­ le behoefte meer aan net­afgestu­ deerden, en vooral niet aan corps­ studenten uit Leiden of Delft. Deze (ex)studenten zijn veelal 'wereld­ vreemd, onvolwassen, eigenwijs en hooghartig'. Vroeg opstaan kun­ nen ze ook niet. De overheid heeft over het algemeen wat meer geduld om de studenten over deze aanpas­ singsmoeilijkheden heen te helpen dan het bedrijfsleven.

VAART Minister Pais vindt dat de behande­ ling van het wetsontwerp tweefa­ sen­structuur een spoedeisende zaak is. De periode van onzekerheid voor het wetenschappelijk onder­ wijs moet zo snel mogelijk afgelo­ pen zijn. De minister hoopt dat de behandeling van het wetsontwerp zo rond de jaarwisseling zal zijn afgerond. Per 1 september 1981 kan dan overal met de nieuwe structuur worden gewerkt. De bewindsman is van mening dat er met voortvarendheid moet wor­ den gewerkt aan het tot stand bren­ gen van een structuur voor het we­ tenschappelijk onderwijs die vol­ doet aan de eisen van deze tijd.

BENOEMING Prof. Dr. P.J.D. Drenth van de sub­ fakulteit psychologie is benoemd tot lid der Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Hetzelfde lot trof Prof. Dr. F. de Roos, van de fakulteit ekonomie.

Onderwijskunde Is de indruk juist, dat de ontwikke­ lingsmogelijkheden van onderwijs­ kunde aan de verschillende univer­ siteiten sterk verschillend zijn? Deze vraag van een parlementariër werd door de heer Pais met een eenvoudig 'ja' beantwoord. Uit het aantal leerstoelen per universiteit blijken de verschillen: Nijmegen 6, Leiden en Groningen 5, Utrecht 4 en de VU, UvA en Twente ieder 2 onderwijskundige professoren.

APARTHEID De Leidse Universiteitsraad heeft besloten de oud­zakenman O.J. van Leer niet voor te dragen voor de benoeming tot buitenuniversitair lid. De reden voor dit besluit is dat Van Leer inzake de apartheidspoli­ tiek in Zuidafrika een standpunt inneemt dat voor velen onaan­ vaardbaar is. Vooral de Leidse Stu­ dentenbond, de Anti­Apartheidsbe­ weging en de Boycot Outspan Aktie hebben grote druk uitgeoefend. te '(ver)licht' zijn? Dat wel, maar vreemd genoeg lieten die dit keer niets van zich horen. In juni viert men geen carnaval; de camavalsmaskers blijven in de kast, zo zullen de raadsleden ge­ dacht hebben. Met die flauwekul gaan we Watpraatiemooi toch niet lastig vallen? Maar niet alleen de raad van geneeskunde liet het Mas­ ker der Doelstelling vallen. Het CvB, geraadpleegd voor de raad ge­ sproken had, had bij monde van Pnns Carnaval­Verheul toegezegd dat het CvB voor een spoedige af­ wikkeUng zorg zou dragen, als het goed zou lopen in de faculteitsraad. Over de Doelstelling werd niet ge­ rept. Zou het echt zo zijn? Als de VU haar masker, de. Doelstelling laat vallen toont zij haar ware gezicht.

^ A(dverteer in (dit blad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen