Ad Valvas 1980-1981 - pagina 363

AD VALVAS — 10 APRIL 1981

Prof. Egbert Boeker en dr. Frank Barnaby op zoek naar alternatieve defensiesystemen in een tijd dat gebruik kernwapens waarschijnlijker wordt

Elektronisch scherm als eerste stap naar nog utopische 'sociale verdediging' Een defensiesysteem dat op geen enkele manier voor agressieve doeleinden gebruikt kan worden is een volwaardig alternatief voor een defensie die gebaseerd is op de afschrikwekkende kracht van kernwapens en maakt dus die kernwapens overbodig. De Delftse Technische Hogeschool kan een belangrijke bijdrage leveren in de ontwikkeling van zo'n alternatief defensiesysteem. Dit vindt, kort samengevat, dr. Egbert Boeker, hoogleraar theoretische natuurkunde aan de VU in Amsterdam. Hij neemt op 15 april deel aan een conferentie 'De TH ontwapenend', georganiseerd door de progressieve hogeschoolraadsfraktie Demokratisch Beleid. Hij zal daar zijn iedeeen ongetwijfeld met evenveel enthousiasme uitdragen als waarmee hij ze uiteen zette in een gesprek over het congresthema: 'De rol van de technische wetenschappen in de bewapeningswedloop', dat hij met het Delftse hogeschoolblad had.

"Wanneer de NAVO niet afflBsskfme'B, imeft de Sowjet Unie geen reden meer om de liemffmg te ondentukken" Het thema van het congres is Boeker aan het hart gebakken Al geruime tijd pleit hij ervoor dat wetenschappers weigeren mee te werken aan onderzoek dat gericht is op of gebruikt kan worden voor militaire doeleinden Samen met o m de Delftse hoogleraar Muijderman heeft hy geprobeerd de discussie hierover binnen de Europese vereniging van fysici (EPS) en de Nederlandse Natuurkundige Vereniging aan te zwengelen Het enthousiasme hiervoor was en is niet overweldigend Mondiaal gezien werkt ongeveer 50 pet van de fysici aan militaire projecten (in Nederland is dit percentage overigens maar 3), waardoor een discussie over het weigeren om aan wapenonderzoek mee te doen een directe relatie heeft met de werkgelegenheid van fysici Op de vooq aars vergadering van de NNV heeft de rol van natuurkundigen in de bewapeningsproblematiek ter discussie gestaan naar aanleiding van een rapport waarvan Boeker een van de zes auteurs was Op die vergadenng is besloten een sectie 'natuurkunde en samenleving' op te richten Tot op heden is dat echter nog niet gebeurd en volgens Boeker is het probleem binnen de NNV weer op de achtergrond geraakt Terwijl juist m dezejiijd een discussie daarover erg urgent is, want Boeker laat er geen twijfel over bestaan dat de technologische ontwikkeling, die de motor achter de bewapeningswedloop is, steeds meer gevaren oplevert Hij schat dat binnen afzienbare tijd zowel de Verenigde Staten als de Sowjet

Unie in staat zullen zijn elkaar bij de eerste klap uit te schakelen, de z g 'first strike capability' De Verenigde Staten zullen naar de mening van Boeker deze 'mijlpaal' het eerst bereiken Voor 1990 zal het onderzoek op het gebied van de onderwaterakoestiek zo ver gevorderd zyn, dat de Amerikanen er in zullen slagen het momenteel byna onkwetsbare wapen, de onderzeeboot overal ter wereld te lokaliseren en te vernietigen Het vernietigen van het vhegtuigen- en rakettenarsenaal biedt nu al geen al te grote problemen meer Op het gebied van het onderwaterakoestiekonderzoek hebben de Amenkanen een grote voorsprong op de Russen Boeker schat dan ook dat de Russen hun first strike capability' een jaar of vyf later dan de V S zullen bereiken In die vyf jaar IS de situatie uiterst instabiel Maar ook daarna blyft de Sowjet Unie kwestbaardej- dan de Amerikanen vanwege zyn geografische ligging Het land heeft namelyk maar twee havens van waaruit onderzeeërs kunnen opereren en by allebei moet de duikboot na Ijet verlaten van de haven een ondiepte passeren Dit maakt het traceren ervan wel erg gemakkelyk

neren, ook al IS de helft ervan vernietigd Om het helemaal uit te schakelen is volledige vernietiging noodzakelyk, maar dat is naar de mening van Boeker m het thuisland van de vyand moeilyk te verkopen en biedt ook weinig voordelen 'Door zo de hele infrastructuur door te denken is het mogelyk een territoriale eenheid zo onkwetsbaar mogelyk te maken, ' aldus Boeker Hoe meer er van die eenheden zyn, hoe moeilyker het ook wordt om een bepaald gebied in zyn geheel te veroveren Als voorbeelden van landen met een met-nucleaire defensie noemt Boeker Zweden, Zwitserland, Joegoslavië en Roemenie Zweden en

de VS als de Sowjet Unie een first strike capability, waardoor de strategie van het afschrikwekkend evenwicht haar kracht verloren heeft en de mogelykheid om met het gebruik van kernwapens te dreigen toch een realiteit geworden

Weinig vreedzaam Boeker realiseert zich dat ook zyr alternatief defensiesysteem berust op militaire middelen en dus in feite weinig vreedzaam is Een met-militaire defensie leidt al snel naar het begrip sociale verdediging een combinatie van burgerlyke ongehoorzaamheid, niet-gewelddadig verzet en een infrastructuur van de

IS tussen een defensieve en een agressieve afkeer' Vooral op het gebied van research naar defensieve middelen ziet Boeker grote mogelykheden voor de Technische hogeschool. Praktisch alle disciplines kunnen ingescakeld worden by het doordenken van de infrastructuur, het verminderen van de kwetsbaarheid van het maatschappelyk systeem, het ontwapenen van defensieve vliegtmgjes met speciale specificaties, het vinden van middelen om wel tanks te vernietigen, maar de bemanmng te sparen (een omgekeerde neutronenbom zo gezegd) enz Boeker ziet hier meer heil in dan m het analyseren van technische ontwikkehngen Publikaties met dit laatste als uitgangspunt verschynen volgens Boeker al en het gevaar bestaat dat de werkzaamheden die m dat geval aan de TH Delft zouden worden verricht die van het Polemologisch Instituut van de Universiteit van Groningen en van de TH Twente gaan overlappen Hy pleit er dan ook voor dat de TH Delft zich by haar research vooral ncht op de ontwikkeling van alternatieve defensiesystemen en daarby samenwerking zoekt met de universiteit van Groningen en de TH Twente Binnen het onderwys aan de TH moet volgens hem aan de orde worden gesteld dat de wapenwedloop het risico van een wereldwyde catastrofe steeds groter maakt, dat die

Alternatieven Deze ontwikkeling, aldus Boeker, maakt het des te noodzakelyker de kemwapenwedloop zo snel mogelyk te doorbreken Wanneer je dit wildoen kunjemoeilykzeggen weg met de kernwapens uit Europa' Maar een kleine minderheid is werkelyk pacifistisch ' Maar zo heeft hy zich afgevraagd is er dan geen defensiestrategie te ontwikkelen waarby geen kernwapens worden gebruikt die met agressief is en die door de tegenpary ook met als agressief geïnterpreteerd kan worden' Naar zyn mening is dat mogelyk en samen met Frank Barnaby, (directeur van het Zweedse vredesmstituut SIPRI) die kortgeleden werd benoemd als buitengewoon hoogleraar in de polemologie aan de v u , IS hy de ideeën over alternatieve defensiesystemen aan het uitwerken De bedoeling IS dat er te zyner tyd een boek over verschynt Het basisidee van de alternatieve defensiesystemen is erg eenvoudig Boeker wil West-Europa m een aantal territoriale eenheden verdelen waarvan er een kan bestaan uit Nederland België en Luxemburg ledere eenheid moet omnngs worden door een elektronisch scherm van enkele kilometers diepte dat onmiddellyk waarschuwt wanneer vyandelyke tanks het land binnenvallen Die elektronisch gelocaliseerde tanks kunnen dan met betrekkelyk goedkope anti-tankwapens buiten gevecht gesteld worden Een vyand valt uiteraard niet alleen met tanks aan, maar ook met andere wapens zoals vliegtuigen Ook hiervoor moeten soortgelyke detectie- en uitschakelingsmiddelen ontwikkeld worden Een dergelyk defensiesysteem moet een potentiële aanvaller ervan overtuigen 3at het erg moeilyk zo met onmogelyk IS een dergelyke territoriale eenheid te veroveren Mocht hy daar toch in slagen dan moet hy, ervan overtuigd zyn dat een bezetting hem zeer veel zal kosten, zowel wat betreft geld als arbeidskracht Vooral dit laatste betekent dat de burgers van een land volledig bereid moeten zyn om het te verdedigen en dat daarby gebruik gemaakt moet kunnen worden van de bestaande infrastructuur In dit kader biedt by voorbeeld een volledig gedecentraliseerde energievoorziening grote voordelen boven een gecentraliseerde energievoorziening By etn dergelyke decentralisatie blyft een land functio-

Prof Egbert Boeker - derde van links - als voorsitter van een forum tijdens een studieconferentie over de kernbewa pening in april 1979 op de VU aan beide sijden geflankeerd door landspolüici (Lubbers en Den Uyl) Zwitserland zyn politiek en economisch wel aan het westen gebonden maar zy schuilen met onder de nucleaire paraplu van de NAVO Joegoslavië is geen lid van het Warschau-pact terwyl Roemenie daarin een tamelyk onafhankelyke positie inneemt De verdediging van beide landen berust op twee pnncipes de hele bevolking is erby betrokken (evenals in Zwitserland) en het land zal zich nooit overgeven

Ontmantelen Het opmerkelyke is dat Nederland of de Beneluxlanden wanneer zy besluiten over te schakelen op een dergelyke alternatieve defensie de NAVO met hoeven te verlaten omdat deze binnen de NAVO-strategie past Het doel van deze organisatie IS namelyk het bieden van wederzydse hulp en bystand m het geval van agressie een doel dat geintepreteerd kan worden als het helpen by het realiseren van op zichzelf staande territoriale eenheden Politiek gezien zou je je voor kunnen stellen dat ook binnen het Warschau-pact een dergelyke ontwikkeling op gang komt Op die manier ontmantelen NAVO en Warschaupact dan zichzelf aldus Boeker Een alternatief defensiesysteem, zoals Boeker dat voorstaat kan uiteraard met voorkomen dat -€en land zyn argumenten kracht by blyft jzetten met het dreigement kernwapens te gebruiken Sommigen zullen dit aanvoeren om ervoor te blyven pleiten een evenwicht in de kernbewapening m stand te houden Boeker vindt dit echter geen steekhoudend argument Over een jaar of tien bezitten namelyk zowel

samenleving die moeilyk te veroveren is Hier wil Boeker uiteindelyk ook naar toe Maar zegt hy daarvoor IS overeenstemming nodig over de waarden en doeleinden van een maatschappy en die overeenstemming IS momenteel ver te zoeken Daarom is volgens Boeker de Stap van een defensie gebaseerd op nucleaire afschrikking naar sociale verdediging te groot Het alternatieve defensiesysteem moet gezien worden als een tussenstap maar een tussenstap die de weg naar sociale verdediging met blokkeert Met dit alternatief schetsen wy een weg die begaanbaar IS Een weg die ook politiek bespreekbaar is omdat er met gesproken wordt over afschaffen van de NAVO,' aldus Boeker Hy beseft wel dat er een vry grote consensus nodig is om zyn voorstellen te kunnen realiseren Zyn eerste doel is dan ook zoveel mogelyk mensen voor het plan van een alternatieve verdediging te winnen

Research Daarna moet de verdere uitwerking, met name ook op technisch gebied met spoed ter hand worden genomen En daarvoor is mteraard heel wat research nodig Dit betekent dat Boeker ook zyn standpunt dat onderzoekers met mee moeten werken aan de onwikkelingen van militairmateneel heeft genuanceerd 'Ik zie dat dit toch niet binnen afzienbare tyd gebeurt Ik blyf afraden om aan agressieve militaire research mee te doen Defensieve research is dan te zien als een tussenstap Ik wil in ieder geval de stelling doorbreken dat er geen verschil

wedloop ten koste gaat van de hulp aan de Derde Wereld en dat de natuurwetenschappelyke en technische research in hoge mate de dry vende kracht aan de wapenwedloop IS

Overtuigen Boeker beseft terdege dat het heel wat moeite zal kosten om mensen te overtuigen van de haalbaarheid van zyn plannen Maar hy gelooft dat dat kan We moeten gebruik maken van onze kennis en van de mogelykheden om de mensen weer enthousiast te maken zegt hy Naar zyn mening zal de grootste weerstand tegen de alternatieve defensiesystemen uit de Sowjet Unie komen 'Wanneer de NAVO met agressief meer is heeft de Sowjet Unie geen reden meer om de bevolking te onderdrukken (GUPD Delft)

Denk eraan: mededelingen in tweevoud inleveren Houd uw mededelingen kort en bondig Mededelingen ^ inleveren vóór donderdag 10 uur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen