Ad Valvas 1980-1981 - pagina 287

AD VALVAS — 27 FEBRUARI 1981

Vandaag geeft hij zijn allerlaatste college na 23 VU­jaren

'Kinderkundige' prof. Stahlie: man van de praktijk, bestuurder, pacifist Hij loopt kaarsrecht, denkt flexibel, maar heeft zo z'n opvattingen. Hoogleraar, m a a r geen pure wetenschap­ per, een praktijkmens. Bestuurder ook. Iemand die steeds wist wat hij wilde, m a a r geen carrièreplanner. A ls je hem mag geloven hing zijn loopbaan grotendeels af van de toevallige vraag van anderen. Als krijgsgevange­ ne van de J a p a n n e r s in de Tweede Wereldoorlog o.a. werkzaam aan de Burma­spoorweg leerde hij een parool dat hij nooit kwijtraakte: 'Je moet je nooit ergens voor aanmelden, maar als je gestuurd wordt, dan ga je. Overal waar je terechtkomt, moet je je inrichten alsof je er nooit meer weggaat, maar er ergens rekening mee houden dat je binnen een kwartier moet opkrassen.' Professor T.D. Stahlie. Vanmiddag, vrijdag 27 februari, geeft hij zijn allerlaatste college als hoogleraar in de kindergenees­ kunde aan de VU in de aula in het hoofdgebouw. Een gesprek met een man die steeds van mening is geweest dat hoogleraren er in principe op 65­jarige leeftijd mee moeten stoppen en nu kort voor z'n 67e verjaardag ­ in maart ­ min of meer de daad bij het woord voegt. Na 23 VU­jaren. Lang geleden had hij in het college van dekanen al zijn standpunt over de pensionering van hoogleraren geventileerd. 'Maar daar werd ik op aangevallen. Ik bepleitte dat naar aanleiding van een rapport van de commissie­Overbeek van de Acade­ mische Raad over de carrièreplan­ ning van het wetenschappelijk per­ soneel aan de universiteit. Ik heb teveel ellende gezien van te lang aanblijven van hoogleraren. Je moet naar de "life­span" kijken. Als de vakgroep vindt dat ze iemand nog na z'n 65e kan gebruiken, maar dan voor specifieke taken, zou je telkens voor een jaar met een maxi­ mum van vijf jaar tot continuering kunnen besluiten.' Een gedachte, die tegenwoordig al veel meer in­ gang vindt. Maar nog steeds staat er voor het emeritaat van hoogge­ leerden 70 jaar in het A cademisch Statuut. ~ Tot 1 juni blijft prof. Stahlie nog waarnemend directeur medische zaken, onderwijs en onderzoek van het ziekenhuis, in welke funktie hij terechtkwam na zijn tijd als lid van het college van bestuur, van 1978­ '80. 'Ik ben gevraagd aan te blijven tot dr. Maats, die pas als directeur benoemd is, er is. Gelukkig is er nu een opvolger benoemd.'

Jan van der Veen zijn, verwachtte ik niet. Men was toen bezig aan de opbouw van het klinische gedeelte van de medische fakulteit, waarvoor al een internist, een psychiater, etcetera, waren aangetrokken. Een kinderarts hoorde er ter completering van het "tableau de la troupe" bij. Er was toen nog niks aan de VU, je keek in een diepe kuil, zoals nu bij de bouw van de nieuwe polikliniek.' Jammer voor de medische dekaan, want Stahlie had juist een baan bij de Wereld Gezondheidsorganisatie aanvaard. A ls adviseur voor moe­ derschapszorg en kinderhygiëne in Thailand. Zijn koffers stonden bij wijze van spreken al gepakt. Voor afzeggen voelde hij niet. De VU moest nog twee jaar wachten. Over deze Thaise periode zou hij in het najaar 1959 een proefschrift klaar hebben: 'Thai children under four'.

waarin hij een evaluatie van de me­ dische zorg voor de kleintjes daar gaf.

Platvoeten Thailand kende hij al. Van 1945­ 1946 was hij er als reserve­officier gezondheid gestationeerd. In 1947 werd hij dat in Batavia. Indonesië was ook geen onbekend terrein voor hem. Van 1939­1941 was hij als zen­ dingsarts bij de Salatigazending op Oost­Java betrokken. Een toevalli­ ge advertentie van de Neuklrche­ ner Mission en de aandrang van sommige Indonesische collegae in Leiden ('Dat zou iets voor jou zijn') hadden hem daar gebracht. 'Omdat ik naar Indonesië ging, kon ik hier voor de militaire dienst wor­ den afgekeurd wegens platvoeten. De keuringsdienst wist waarvoor ik onmiddellijk daarheen moest ver­ trekken ­ er heerste grote hongers­ nood ginds, waarom de Neukirche­ ner Mission een tweede arts vroeg. Die keuringsdienst deed toen niet moeiiyk.' 'Toen de Duitsers Nederland bin­ nenvielen, werd rijp en groen voor de dienst opgeroepen. Ik had een verklaring van het gouvernement dat ik ter plekke in Indonesië moest blijven als hoofd van een bloed­ transfusiedienst die ik had opge­ richt als chirurg. Toen moest ik naar Batavia als KNIL­reserve­of­ ficier op een soldij van een kwartje per dag . . . '

Naar mijn smaak zitje dan in akute situaties waarin mensen direkt me­ dische hulp nodig hebben, zonder onderscheid des persoons. We kre­ gen trouwens wel de gevaarlijkste posities, de "gewondennesten" aan het front.' Bent u pacifist? Nadenkend: 'Ik

denk dat je dat wel zo moet noe­ men.' Zegt dat hij, als hij niet toe­ vallig op vakantie was geweest, het manifest van Nederlandse artsen e.a. aan regering en parlement om

Vervolg op pag. 4

%­4<r «?.

Pacifist Van het krijgsbedrijf moest hij wei­ nig hebben. Stahlie: 'Ik heb in mijn leven geen zaak kunnen ontdekken die het waard is om er ook maar één persoon voor te doden, laat staan een heleboel tegelijk. Die platvoe­ ten kwamen me heel goed uit. Ik heb me overigens geen ogenblik verzet toen ik wist dat ik een f unk­ tie zou krijgen als non­combattant gesierd met een Rode Kruisband.

>o * '

v ^

.

^*v

f'^

' ! .

' ä

^^S^:;:^V;l^­

Middeninkomens met korting van maximaal vijf tientjes per maand meest aangepakt

Kinderkunde

VU­personeel met minder salaris naar huis

Heel bewustkoos hij indertijd­1947 ­ na zijn Leidse studie in de genees­ kunde voor het specialisme kinder­ geneeskunde. 'Bij kinderen heb je te maken met opgroeiende organis­ men. Als kinderarts word je^gewoon gedwongen je met gedragspatro­ nen, sociale achtergronden en zo bezig te houden. De rest van de geneeskunde is ­ maar dat is aan het veranderen ­ toegespitst op de individuele patient, los van zijn achtergronden. Een van de klach­ ten over de geneeskunde is dat. Bij de kindergeneeskunde kan je die fout eenvoudig niet maken. Ik heb hét vak eigenlijk altijd geïnterpre­ teerd als "kinderkunde", wat verder gaat dan je inlaten met speciale gevallen van ziekte als pathobiolo­ gische aberraties, dus het kind is ziek, hoe kijk je er tegen aan, hoe benader je ze.' Prof. Stahlie kwam 'toevallig' aan de VU in de jaren '50. Na een vijfja­ rige praktijk als kinderarts in Er­ melo, waar hij de zaak van de grond had geholpen en het toen min of meer wel gezien had daar, werd hij in 1956 door de VU gevraagd 'eens te komen praten'. Hij dacht dat de dekaan van de destijds nog piepklei­ ne medische fakulteit iets over zijn . Leidse ervaringen wilde horen. In Leiden had hij een tijdlang co­assi­ stenten opgeleid. 'Tot mijn verba­ zing vroegen ze me voor het docent­ schap kindergeneeskunde. Ze zou­ den "binnenkort" een polikliniek hebben en dan zou er iemand nodig zijn. Dat die pollkliniek er snel zou

Vrijwel alle VU­werkne­ mers gaan er met terug­ werkende kracht tot 1 ja­ nuari in salaris op achter­ uit. Procentueel de hoogste kortingen treffen de mid­ den­groepen, die maxi­ maal ongeveer ƒ 50,— netto per maand minder zullen ontvangen. De laagste inkomens blijven relatief gespaard. Die gaan in een oplopende lijn tot hoogstens circa ƒ15,— netto per maand n a a r beneden, wat overigens ook niet mis is. Een en ander is het gevolg van de kortgeleden genomen regeringsmaatregelen ten aanzien van de ambtenarensalarissen. De salarisverhoging die VU-personeelsleden in januari kregen is daarmee al weer snel aangetast. Die verhoging 0,8% met een minimum van zo'n ƒ15,— - wordt trouwens vooreerst al gekortwiekt door de zgn. vijfde korting in het kader van

Bestek '81, die varieert van 0,3 tot 0,7% over de salarissen, waardoor er weinig van de verhoging overblijft. De nieuwe maatregelen, de zgn. 'inhouding '81', kwamen tot stand na overleg tussen het ministerie van binnenlandse zaken en de ambtenarenbonden. De bonden wisten de extra schade slechts te beperken tot de iets verdeliger besnoeiing op de netto - in plaats van op de bruto salarissen. De aanvullende maatregel is getroffen om, zoals wordt gezegd, de ambtenarensalarissen meer m evenwicht met de inkomens in het bedrijfsleven te brengen. De inhouding '81 varieert van 0,1 tot 2,58%, waarbij de piek van het laatstgenoemde percentage ligt bij de inkomens van plm. ƒ 4500,— per maand (schaal 112, max.). Naar boven toe daalt het inhoudingspercentage tot 1,51% voor de topsalarissen (ongeveer ƒ 9500,— per maand). De dienst personeelszaken van de VU vindt verrekening van de kortingen over januari en februari op de salarisstroken van maart, wanneer die eerst mogelijk is, eigenlijk een te grote klap voor vele VUmedewerkers. De verrekening vindt echter wel plaats, maar be-

sloten is in maart tegelijkertijd een voorschot van / 50,— op het vakantiegeld te geven. De vakantie-uitkenng, die in mei over het voorgaande jaar wordt uitbetaald, zoals gebruikelijk, is echter ingaande dit jaar ook al verlaaga van 8 naar 7,5 % met een maximum van ƒ 5200,—. Door dit plafondbedrag, dat voordien niet bestond, worden hier vooral de hogere inkomens gepakt, globaal vanaf de wetenschappelijke hoofdmedewerkers ofwel jaarinkomens van circa / 70.000,— en hoger. De ambtenaren en daarmee geiykgestelden, zoals het universiteitspersoneel merendeels, hebben in een jaar tijds zo'n tien procent van hun koopkracht zien wegslinken. Bij elkaar wel een sene boodschappenmanden vol. De ambtenaren zal nog meer te wachten staan nu minister Pais van onderwijs nog steeds be^g is de gaten in de onderwijsbegroting te stoppen. Overigens zal de door de minister voorgestelde inkrimping van de tegemoetkoming in de ziektekosten (zgn. mterimregelmg) het vermoedelijk niet halen m de Tweede Kamer wegens verzet bij de regeringspartijen CDA en VVD. Bedoeling was de tegemoetkoming niet meer netto maar bruto uit te keren. Ook van andere zijde komen verde-

re kortingen in zicht. Vorige week heeft staatssecretaris J. de Graaf van sociale zaken de kamer een wetsontwerp aangeboden waarin wordt voorgesteld de kinderbijslag voortaan aan de direct voor het onderhoud van kinderen verantwoordelijken uit te betalen. In de meeste gevallen zal dit de niet werkende moeder zijn. Daardoor ziet de kostwinnende vader, die de kinderbijslag momenteel ontvangt, zyn inkomen dalen omdat er voor hem dan meteen ook een lagere vakantie-uitkering uit de bus rolt. In een gezin met dne kinderen bv. zou in feit plm. ƒ 330,— per jaar minder binnenkomen. De ambtenarenvakbond ABVA/KABO heeft deze week laten weten dat een-stevige besnoeiing van de hogere salarissen van het wetenschappelijk personeel op de lange duur 200 miljoen kan opleveren. Volgens een interne diskussienota van de vakbond zou die besparing echter moeten worden omgezet in extra banen aan de universiteiten. Jaarlijks zouden er drieduizend extra biJ kunnen komen. Uitgaande van de koppeling aan nieuwe banen zouden op korte termijn o.a. de faciliteitenregeling voor medici en tandartsen moeten worden afgeschaft en het afdragen van neveninkomsten aan de universiteit geregeld (J.v.dV.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen