Ad Valvas 1980-1981 - pagina 144

AD VALVAS — 7 NOVEMBER 1980

Zag je Freek de Jonge maandagavond in de W-aula op het RSAfeest jongleren met gijn Nederlandse moedertaal} Maar hij's ook geen student die meneer Burggraaf van de studentenadministratie een brief moet schrijven. Nee, gelukkig niet. Want creatief taalgebruik is in de ogen van dü bureauhoofd net so smetteloos arribtelijk-driedélig als het pak dat hij draagt. Dus: tip-taptop de juiste datum erop en niet 'datum poststempel' zoals het bureau zelf wel doet; maar daar sijn ze ook nooit student geweest, dus dat mag; en geen 'L.S.', want da's het voorrecht dat je <üs bureau nu eenmaal hebt; van de individuele student wordt een tikkeltje meer beleefdheid verwacht vamélfsprekend. En: een fatsoenlijk in alinea's ingedeel-

de inhoud - liefst getyjjt omdat je er dan een lineaaUje langs kunt leggen - met levende zinnen naar het door jarenlange toepassing geijkte bureauvoorbeeld- 'Bijgaande sttMcen worden u, op verzoek van dein de stukken genoemde, toegezonden door het Bureau Studentenadministratie van de Vrije Universiteit'. En ter afsluiting het vriendelijke 'Hoogachtend', door de superbegaafde student eventueel aan te vullen met 'uw dienstwiUende'. De studenten moeten immers het gevoel krijgen dat hun brieoen geen dode letters zijn, zegt meneer Bruggraaf. Terecht. Daarom getuigt liet ook van het juiste denkniveau als zij het bureau benaderen op A-4-formaat. Dat biedt de meeste kans op een plaatsje in de ordners. Daar kom je alleen in met Algemeen Beheerst Nederlands op hagelwit. Schande, dat non-creatieve taalgebruik. Een miskenning van de gewortelde bureaucratie en de ontembare angst voor beschreven toiletpapier. Of is die angst slechts minder welriekende schijn, omdat ze bij de studentenadministratie heus wel weten dat studenten gewoon zijn die

papiersoort woordeloos door te spoelen en hun andere boodschappen vanaf de prinsheerlijke eenpersoonsbrü op de VU-toüetdeuren slijten, waardoor het bureau studentenadministratie dus indirect de werkgelegenheid bevordert, omdat die boodschappen op een gegeven moment wel bekend zijn en dan weer weggepoetst moeten worden (door bovendien buitenlandse werknemers en derhalve ook een stukje ontwikkelingshulp betekenen), zodat ook andere middelmatig taalgeooe-' lige studenten er hun pisnijdige en frustratiegele eieren erop kwijt kunnen, omdat het vrijwel boven hun macht ligt te voldoen aan de door het bureau studentenadministratie vurig gewenste 'taalkundige flexibiliteit' van A-4-formaat, wat cU met al maar aangeeft dat het buro, sorry bureau, menslievend te werk gaat bij het restaureren van de vermoede 'ontaarde menselijke verhoudingen' en dat een spoedcursus Nederlands daarbij te perfectionistisch en procesverstorend zou werken, omdat de studentcTibrieven daardoor nog non^creatiever worden en dat wil het bureau toch immers voorkomen.

De correspondentie van doctor Degen Dr. F.M. Degen De Boelelaan 1105 Amsterdam

Aan: Drs. Prits Degen Instituut voor Germanistiek Rijksuniversiteit Leiden Amsterdam, 3 november 1980 Beste Prits, Natuurlijk hoor ik op de VU ook wel die gelulden over de afnemende taalvaardigheid van de studenten. Al moet ik wel zeggen dat zo'n soort plan als in jouw vakgroep, om de colleges 'Inleiding in de Duitse geschiedenis' te vervangen door 'Inleiding in de Nederlandse taal', hier nog niet geopperd is. Ik zou daar trouwens ook mordicus tegen zyn. Ik heb nu al last genoeg met de welbespraaktheid van de eerstejaars. Voordat ik ook maar één woord had gezegd op de eerstejaarscolleges van deze cursus kwamen er al een paar studentenvertegenwoordigers op me af om zich voor te stellen. Ze waren gekomen, zo deelden ze me mee, om mtj gedurende dit jaar kritisch te volgen. En ze gaven me al vast een lijstje met voorstellen voor alternatieve literatuur, omdat ze mtjn Ujst 'eenzijdig' vonden. Ieder jaar schiet ik weer minder snel op met mijn inleldingscolleges, omdat ik voortdurend word onderbroken door opmerkingen, vragen en kritiek. Mljn voorbeelden 'zijn sexistisch'. MtJn grapjes 'zlJn cynisch'. Mljn behandeling van verschillende wetenschapsopvattingen 'is verwarrend en verhult mijn eigen standpunt'. En ga zo maar door. En het ergste is dat ze tegenwoordig gewoon iets vragen als ze het niet snappen. Dat is natuurlijk oeverloos. Toen ik zelf eerstejaars was, durfden we helemaal niets te zeggen. De opmerkingen, vragen en kritiek kwamen toen van de kant van de docenten, die voor hedendaagse begrippen nog behoorUjk assertief waren. Als na een vraag van een professor de gebruikelijke doodse stilte intrad in de zaal, werd één van de studenten voor de klas geroepen en aldaar door zijn laffe collegastudenten hartelijk en opgelucht uitgelachen. Studenten minder taalvaardig tegenwoordig? Liaat me niet lachen. Ik herinner mlJ niet, dat ik ooit op eigen initiatief het woord heb gericht tot een docent vóór de borrel die ik gaf ter gelegenheid van myn kandidaats. En pas in myn doktoraaltyd heb ik van sommige colleges begrepen waar ze over gingen. Voor zover ik althans enige lyn kon ontdekken in de wirwar van onsamenhangende, kreterige, inconsistente zinnen en halfzinnen, die tn myn cahier voor collegedlktaat doorging. Het Bureau Studenten Administratie van de VU heeft de landelyke pers gehaald met een klacht over de slechte schrifteiyke taalvaardigheid van de huidige studenten. Hun brieven kunnen maar moeiiyk 'administratief verwerkt worden'. Een prachtig voorbeeld van burocratisch en ahistorisch denken! Burocratisch omdat men er kenneUjk vanuit gaat dat de studenten op deez' aarde bestaan ten gerieve van het BSA in plaats van andersom. En bovendien omdat de studenten door het BSA voomameiyk beschouwd worden als iets dat administratief verwerkt moet worden. ZakeUjke brieven, graag. Geen persooniyke ontboezemingen. Middenstandbanktaal, svp. Schrijfpapier met voorbedrukt briefhoofd. Anders wordt onze computer zo zenuwachtig. Hoe duf en doods kun je wel niet worden als je de hele dag op een groenig databankschermpje zit te loeren? Ahistorisch is dit te denken omdat het er ten onrechte van uitgaat, dat studenten vroeger wel met taal konden omgaan. Je hoorde toen immers nooit klachten? Nou, dat is heel simpel te verklaren. Toen ik kandidaatsstudent was, heb ik nooit één pen op papier hoeven zetten, behalve dan voor myn reeds genoemde Collegediktaten, en voor de kwynende liefdesbrieven die ik schreef aan het keukenhulpje In de mensa. Papers maken? We wisten niet eens wat dat waren. Schrif teUjke tentamens? Weineen! Je werd 's avonds uitgenodigd by de professor, die dan twee uur tegen je aan zat te lullen over zijn eigen stokpaardjes, alleen onderbroken door de thee met Mariakaakje, geserveerd door zyn echtgenote. EindeUjk kreeg je dan de fel begeerde 8^, en kon je je gaan bezatten In de sociëteit. Ik herinner me myn eerste inschrijving als student nog heel goed. Het BSA was toen nog gewoon een lieve juffrouw met een begrijpende glimlach, en een diep geworteld besef dat zy de dienstverlenende instantie was. De Inschrijving geschiedde met de hand, en wel de hare. Ik was doodsbang geweest dat ik zelf moest schrijven. Ten eerste omdat ik nog nooit een balpen In myn vingers h£id gehad. Op de Veluwe kenden we toen alleen die vulpennen met schildpadmontuurdop, en 13-karaats X-benen. Weet je nog? Ten tweede was ik heel bang om taalfouten of dialekt neer te schrijven, zodat die juffrouw zich gedwongen zou zien om me alsnog met een meewarige gUmlach de toegang tot de Alma Mater te ontzeggen. En ten derde was ik zo zenuwachtig dat ik niet eens meer wist hoe de handtekening emit zag, die Ik de vorige avond na veel oefenen en ontwerpen me eigen had gemaakt.

aantrok heel algemeen waren en te maken hadden met de man-vrouwverhouding. Kort geleden zijn we met een nieuw groepje bètavrouwen begonnen. We zijn nu met z'n achten en het loopt heel goed. We lezen nu literazen dat door mannen wordt gedo- tuur die speciaal gericht is op de rol mineerd. Maar ook om andere rede- van vrouwen in de bètawetennen vind ik het jammer dat ik zo schappen. Ik geloof absoluut niet In weinig vrouwelijke collega's en de opvatting dat mannen van natuleerlingen heb. Mannen, zoals ik re meer abstract redeneren dan het ervaar, houden werk en privé- vrouwen. Ik denk dat alles het gezaken strikt gescheiden. Ge- volg is van cultuur en opvoeding. sprekken gaan meestal over neuDoor de eeuwen heen is het voor trale dingen als voetballen of vrouwen ontzettend belangrijk geauto's. Als er meer vrouwen zouden weest om vrouweUjk te zljn in de zijn, zou dat anders liggen. Ik vind ogen van mannen. Want daarmee het plezierig om in gesprekken ook moest de vrouw zien haar kost te mijn privéleven naar voren te bren- verdienen. Daar komt by dat vrougen. Ik heb nu het gevoel dat ik één wen een geïsoleerd leven leiden als van de weinige ben die dat wil. Een ze thuis het huishouden doen. Ze andere eigenschap die in het alge- zlJn dan in hun eentje bezig en leven meen bij mannen sterker voorkomt niet zozeer in groepsverband als dan bij vrouwen Is het verbergen mannen die veel meer collega's om van onzekerheid. Als mannen er- zich heen hebben. Je komt er dan gens niet genoeg van weten hebben als vrouw niet zo gauw toe om voor ze de neiging om te bluffen (ik je rechten te strijden. spreek in grote Ujnen). Vrouwen Op de middelbare school is de maathebben eerder de neiging hun onze- schappelijke druk al zozeer aanwekerheid te demonstreren. Om je als zig dat meisjes eerder de A-kant vrouw in een mannenomgeving opgaan en de jongens de B-richting. staande te houden moetje meebluf- Meines die de bètarichting kiezen fen of je moet zeggen: ik vertik het, worden vaak voor onvrouwelijk Pas twee ä drie jaar geleden ben ik aangezien. En als ze hun keus doormti voor de vrouwenbeweging gaan zetten moeten ze vaak later afhainteresseren. Op de wc in ons ge- ken. Niet omdat ze te dom zijn voor bouw las ik op een stencil dat daar een exacte studie of dat ze niet hing dat de vrouwen van de bètafa- abstract genoeg kunnen denken. culteiten iets wilden gaan onderne- Nee, ze haken vaak af omdat de men. Vrouwelijke studenten en .sfeer hen niet bevalt. Je voelt je als stafleden werden voor een bijeen- vrouw vaak verloren en je moet komst uitgenodigd. Ik dacht met- voortdurend vechten. Bij natuureen: daar moet ik heen, als enig kundeproeven word je bijvoorbeeld vrouwelijk staflid van wiskunde. vaak het werk uit handen genomen. Uiteindelijk kwam ik in een over- Allemaal vriendelijk bedoeld maar leggroepje terecht met vijf è, zes stu- intussen... dentes. We gingen onze ervaringen uitwisselen en ik begon voor het Wiskunde vind Ik een heerlijk vak. eerst femlaistische lektuur te le- Op mljn 15e wist ik al zeker dat ik één ding in mijn leven wilde doen: zen. wiskunde studeren. Maar toen ik op 't Is inderdaad vrij laat dat ik bij de myn 17e eindexamen deed heeft vrouwenbeweging betrokken raak- mijn vader zo tegen mij aangepraat te. De tweede feministische golf is dat ik het niet ging doen. Dat was in de tweede helft van de zestiger niks voor een meisje. Dat was maar jaren begonnen en ik heb er in de egoïstisch (btj jongens wordt dat zeventiger jaren pas wat van ge- niet gezegd). Toen ben ik medicijmerkt. Ik heb een waanzinnig druk nen gaan studeren. Dat kon er nog leven geleid. wel mee door. Na mljn doctoraal - ik Ik ben vijftien jaar getrouwd ge- had meer afstand genomen van weest maar in de opvoeding van thuis - ben ik op mijn 24e alsnog mUn kinderen stond ik vaak alleen. wiskunde gaan studeren. Dat was Ik had weinig contact met de bui- lang niet gemakkelijk. Ik was de tenwereld. Mijn ex-man wilde dat enige vrouweUjke student. Nog alook liever niet. In die vijftien jaar tijd moet ik eraan denken dat de heb ik een opgesloten leven geleid professoren hun colleges begonnen en mlJ pas heel laat gerealiseerd dat met: "Mejuffrouw, mijne heproblemen die ik mij persoonlijk ren...".'^AM.;

Mensen van de VU Ik werk regelmatig met een terminal. Zo'n apparaat met een beeldscherm dat in verbinding staat met een computer. We hebben hier drie van die dingen staan. Op een gegeven moment doet één van die terminals het niet. Er zit een draadje los aan het modum, een toestelletje waar de stekkers in zitten. Komt er een prof bestaan. Hij wil achter het apparaat kijken om precies te zien wat er aan schort. Ik wil gewoon meekijken. (Thuis ben ik gewend om allerlei technische kluges op te knappen.) Zegt hy ineens op bitse toon: 'BUjf eraf. Ik mocht het niet aanraken. Nou, ik stond perplex. Ik

Jeanne Potters wiskundige Na eerst haar doctoraalexamen geneeskunde afgelegd te hebben, ging ze op haar 24e wiskunde studeren. Een lang gekoesterde wens ging zo eindelijk in vervulling. Na haar tweede studie afgerond te hébben gaf ze enige jaren les op een middelbare school. Van 1972-1976 was ze verbonden aan de afdeling statistiek van de medische faculteit van de VU. In 1976 werd zij door het Wiskundig Genootschap bekroond voor haar inzending voor de jaarlijkse prijsvraag. Vanaf 1976 is ze op een promotieplaats werkzaam als wetenschappelijk medewerkster aan de svbfac. wiskunde Jeanne Potters (44) is het enige vrouwelijke staflid aan deze subfaculteit temidden van een veertigtal mannelijke collega's. Het was onder meer deze eenzame positie die haar ertoe bracht actief deel uit te maken van het bèta-vrouwenoverleg aan de VU.

Galgala

Het zou wel eens goed zyn als al die docenten die hun mond vol hebben vaji 'de nieuwe taalarmoede' eens een stapje terug deden in het verleden, om te bekyken hoe 'goed' ze zeU ter tale waren. Het is allemaal laf gepraat, omdat ze doodsbang zyn van het feit dat studenten er tegenwoordig niet meer voor terugschrikken om hun bek open te trekken en hun kritiek op papier te zetten. De docenten proberen hun studenten weer terug in de schoolbanken te krijgen om het ABC erin te stampen. Maar dan zuUen ze stuiten op een degen in eigen kamp. Groetjes, Frans Degen

5|

Möér J€ ZiÉN, Atf NA e«w KWflRruK Dié HAp UiTi/eRKocHT is^ Hae Sit^réL D* MééJ-Téw UéiR. IN D€

'f Lut^/J wei AMe^iKM£Ar, 7

heb verder niets gezegd. Even later komt er een student natuurkunde binnen. Gingen ze samen verder kijken. Een willekeurige vreemde mocht er wel aankomen terwijl ik die dageUjks met die apparaten omga en technisch aardig onderlegd ben er van al moest bUJven. Kijk, dan word ik kwaad. Ik wil er dan wel iets van zeggen maar ben dan uitgeschakeld van woede. Zo'n voorval typeert toch wel de situatie waarin je als vrouw verkeert wanneer je een vak hebt geko-

i

h 1„

ÄÄI \ HAM ; (

4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen