Ad Valvas 1980-1981 - pagina 430

ADVALVAS —5JUNI1981

Elk jaar, meestal in juni, dumpt Nederland zijn radioaktieve afval in de Atlantische Oceaan. Dat afval is afkomstig uit kerncentrales, ziekenhuizen, (universiteits)laboratoria - waaronder de VU - en wordt verzameld door het Energie Onderzoek Centrum Nederland (ECN) in Petten. Van daaruit wordt het via IJmuiden n a a r de stortingsplaats getransporteerd. De laatste jaren is daar fel tegen geprotesteerd door milieuorganisaties, waaronder Greenpeace en plaatselijke milieugroepen. Behalve demonstraties probeerden ze ook langs juridische weg de dumpingen een halt toe te roepen. Dit jaar met succes. De bezwaarschriften tegen het dumpen van radioaktief afval van deze organisaties moeten nu eerst behandeld worden voor er eventueel verder gedumpt mag worden. Dat gebeurt op basis van de wet algemene bepalingen milieuhygiëne. Deze wet is sinds een half jaar van kracht. Een deel van het te dumpen afval waar het hier over gaat is van de VU afkomstig. Aanleiding om eens naspeuringen n a a r de 'radioaktiviteit' op deze universiteit te doen. Hoe veilig is veilig, dat wil zeggen hoe veilig is het werken met radioaktieve stoffen hier en hoe veilig is het dumpen van het afval dat bij dit werk ontstaat? Weinigen weten precies wat er op de VU m e t radioaktieve stoffen gebeurt Voor de d a a r m e e s a m e n h a n g e n d e problemen is nauwelijks a a n d a c h t D a t blijkt bijvoorbeeld als je de laatste zes j a a r g a n g e n van Ad Valvas doorbladert Alleen m 1975 is er wat uitgebreider a a n dacht voor h e t afvalprobleem geweest Toen h e t ziekenhuis van de VU ging uitbreiden kwam m een artikel daarover ook de opslag van radioaktief afval a a n de orde In dat artikel stond onder meer Het - volgens een woordvoerder v a n de AZVU-afbreekbare radioaktieve afval wordt via de riolering afgevoerd (Ad Valvas 21 november 1975) D a a r m e e was een kleine rel geboren In de Buitenveldertse C o u r a n t verscheen een artikel onder de a l a r m e r e n d e kop Nuclidenc e n t r u m VU loost afval m Amstel Buitenveldertse C o u r a n t 4 dec 75)

Het hierbij afgedrukte artikel IS een coproduktie v a n een tient a l s t u d e n t e n v a n de VU e n de Universiteit v a n A m s t e r d a m , t e s a m e n de basisgroep ' N o m a d e n ' b i n n e n de A n t i - k e r n e n e r giebeweging Het z y n . K l a a s Booy, Paul B o n t k a n , F r a n s j e Dijt, H a n n e k e Lever, Lydia Lever, Els T i m m e r m a n , J a n t i n e V d. Waal, K l a a s Y k e m a (allen VU-studenten); en J a q u e l i n e K l e e m a n s , Koosje Lever en G e r r i t Vledder (allen UvA-studenten).

Hoe veilig is veilig?

mensen blootgesteld mogen worden Dit IS een r a a r begrip Het suggereert d a t er by een stralmgsdoses beneden h e t m a x i m u m geen gevaar aanwezig zou zyn In de p r a k t y k komen de n o r m e n voor radiologisch werkers door afweging van drie faktofen tot stand • welke stralmgsdoses geven welke effekten' • welke risico s voor radiologische werkers zyn m vergelyking m e t a n dere beroepen a a n v a a r d b a a r ' • wat is financieel h a a l b a a r ' W a n n e e r byvoorbeeld de n o r m e n voor radiologisch werkers a a n g e scherpt zouden worden r a k e n de kerncentrales m grote financiële moeilykheden H e t Amerikaanse Ministerie voor milieu wil de j a a r doses voor een individu sterk t e r u g brengen (tot 25 miUirem) De VUn a t u u r k u n d i g e prof E Boeker zegt in De Groene Amsterdammer' van 27 mei j 1 d a t voor h e m 30 miUirem h e t m a x i m u m is De n o r m e n die aangeven wat 'veilig' is s t a a n nogal ter diskussie De vraag n a a r hoe veihg veilig' is is dus ook n i e t zo gemakkelyk te beantwoorden Ext r a moeily k is h e t antwoord als m e n bedenkt d a t e r wat t e zeggen valt voor de m e n i n g d a t bepaalde risiko s a a n v a a r d b a a r zyn als h e t g a a t om onderzoek d a t in de toekomst iets op k a n leveren voor h e t welzyn van de m e n s e n D a t m a g echter geen k r i t e n u m zyn als h e t betekent d a t je h e t welzyn v a n m e n s e n n u opoffert Evenmin mag je n u iets moois onderzoeken m e t h e t oog op de toekomst en tegelyk toekomstige generaties m e t nieuwe onopgeloste en misschien onoplosbare problemen opzadelt

De meningen over de effekten van lage stralmgsdoses zyn verdeeld Volgens prof dr J A Goedkoop (ECN) IS er genoeg bekend over de effekten en zyn de wetenschappers h e t over de veiligheid van de huidige stralingsnormen eens Toch blijkt van deze eensgezindheid weinig als je de l i t e r a t u u r erop n a slaat Het is bekend dat straling schade k a n toebrengen a a n h e t erfelijk m a t e r i a a l a a n beenmerg en ooglens Volstrekt onbekend is echter by welke stralmgsdoses helemaal geen effekten optreden Sommige deskundigen beweren d a t elke s t r a lmgsdoses, hoe klein ook, schade k a n toebrengen T o c h wordt e r veelal van uitgegaan d a t lage stralmgsdoses geen kwaad k u n n e n De gevolgen d a a r v a n zouden zich best eens pas n a 50 j a a r k u n n e n openbar e n D a a r o m k u n je ook nogal wat vraagtekens zetten by de m a x i m a a l toelaatbare stralmgsdoses w a a r a a n

W a t ons duidely k is geworden is d a t op de VU al h e t mogelyke wordt gedaan a a n de veiligheid voor de mensen die werken m e t radioaktieve stoffen De veiligheidstechnieken (brandbeveiliging en ventilatie) zyn zeer verfynd en de veiligheidsmaatregelen zyn soms zo uitgebreid d a t byvoorbeeld voor h e t radionuclidencentrum (RNC) een heel boekwerk is samengesteld met veiligheidsmaatregelen Ook moeten de radiologische werkers a a n de VU voordat ze m een van de laboratoria mogen werken een k u r s u s volgen Dit geldt alleen n i e t voor h e t cyclotron Volgens dr R D Vis, s t r a Imgscommissans by h e t cyclotron, is dit een tekortkoming Alleen h e t technisch personeel d a a r k r y g t een cursus van d n e dagen Voor de rest wordt volstaan met een stencil m e t veiligheidsvoorschriften

Een week later kwam deze k r a n t hierop terug met reakties van onder meer de toenmalige wethouden Han Lammers ( geen straling aanwezig ) en drs G J S c h u t ten hoofd van de toenmalige straImgsbeschermingsdienst van de v u Deze laatste had in een a tikel m Ad Valvas (5 dec '75) uitvoerig stilgestaan by de lozingsproblematiek en m a a k t e duidelijk d a t de VU geen enkele regel overtrad In latere j a a r g a n g e n bleet de a a n dacht beperkt tot een a a n t a l artikelen over de k e e r m u u r bij h e t cyclotron de hoogte van deze m u u r zou h e t uitzicht bedreigen De a a n d a c h t die er is is vaak gericht op incidentele gevallen m a a r hoe zit h e t n u met de veiligheid van de mensen a a n de VU die werken met radioaktief m a t e r i a a l en hoe zit h e t met het afval d a t daarbij geproduceerd wordt Een uitgebreide discussie hierover op de VU zou geen kwaad k u n n e n Als we u i t g a a n van de bestaande n o r m e n moet gezegd worden dat n a a r ons beste weten de VU uiterst precies b i n n e n deze norm e n functioneert Sterker nog op een a a n t a l p u n t e n zijn de veiligheidsnormen van de VU scherper dan wettelijk vereist is Uitstekend zou je zeggen, m a a r deze n o r m e n s t a a n ter discussie

?,

Veiligheid aan de VU

Jaarlijks worden driehonderd vaten vief

Over het radioaktief afva De heer P de Lange stralingscomraissaris by h e t RNC zegt d a t de verschillende kursussen die er bes t a a n vervangen zullen worden door een k u r s u s voor alle radiologische werkers Een a a n t a l u i t s p r a k e n over de bes t a a n d e kursus van een a a n t a l van deze radiologische werkers Geen kursus k a n alle problemen voorzien de veiligheid h a n g t ook van de mensen zelf af' 'als h e t om veiligheid gaat is de k u r s u s voldoende bovendien doe je later wel ervaring op' de k u r s u s is voldoende en m h e t begin wordt er goed op je gelet Opvallend is h e t relativerende kar a k t e r van deze opmerkingen h e t volgen van een k u r s u s alleen is dus niet zaligmakend De kursus, de veiligheidsmaatregelen en de veiligheidstechnieken zyn n a t u u r l y k p r i m a m a a r je blyft om met de heer dr P J van der J a g t hoofd van de dienst Veiligheid en Milieu van de VU t e spreken voor 100% afhankelyk van de individuele onderzoekers In d a t licht is de opmerking van een geïnterviewde d a t m e n zich in h e t algemeen goed a a n de regels h o u d t m a a r m e t tot in detail de moeite van h e t n o e m e n waard Een ander veiligheidsaspekt is de kontrole op opgelopen straling door middel van zogenaamde badges, die elke radiologische werker d r a a g t D a t zyn stukjes film die 'zwarting' v e r t o n e n als e r straling op valt H e t vervelende van deze badges is echter d a t ze tussen O en 20 miUirem onvoldoende zwarting geven Hierdoor IS h e t mogelyk d a t m e n per j a a r 240 miUirem straling oploopt zonder d a t dit op de badges af te lezen is (Elke m a a n d worden de

badges afgelezen dus 12 X 20 = 240 millirem) De dienst veiligheid en milieu h o u d t lysten by waarop wordt geregistreerd welke radiologische werkers een afleesbare hoeveelheid straling hebben opgelopen Afgezet tegen de opmerkingen over lage strahngsdoses en de m a x i m a a l a a n iraardbare n o r m voor radiologische werkers van 500 millirem geeft dit toch wel te denken H e t blykt d a t per j a a r m a a r een p a a r van de meer d a n 500 radiologische werkers a a n de VU op deze lysten voorkomen De hoogste 'score' m 1980 was 460 millirem per j a a r m a a r wat moet je zeggen van al die m e n s e n die volgens de m e t i n g e n niets opgelopen hebben 'ledere dosis is te veel, m a a r als je onderzoek wilt doen moet je wel,' zei een van de medewerkers by h e t RNC waarby h y doelde op h e t a a n v a a r d e n van extra straling en een verhoogd risico I e m a n d die by h e t cyclotron werkt zei 'Er wordt gewerkt onder h e t m o t t o hoe vang ik zo weinig mogelyk straling '

Accepteren Veelal geldt voor de radiologische werkers d a t h e t een kwestie is van accepteren m e t daarby relativeringen als a u t o r y d e n is veel gevaarlyker, de achtergrondstraling is van dezelfde orde v a n grootte, de meeste ongelukken gebeuren in h e t h u i s houden Een geïnterviewde zei echter wel d a t hy b a n g was voor de inbouw v a n nucliden in h e t lic h a a m door inwendige besmetting Ongelukken gebeuren overal en zyn niet tegen te h o u d e n Heel concreet vonden we in h e t jaarverslag van 1979 van h e t RNC h e t getal van 36 besmettingen, w a a r v a n 10 persoonlyke besmettingen H e t is

moeilyk om m e t b e h u l p v a n het jaarverslag deze gegevens t e interpreteren, m a a r we hebben begrepen v a n de heer de Lange, (RNC) d a t daarby ' m e t s byzonders' zat De heer V a n der J a g t vertelde van een onderzoekje waarby twintig m e n s e n waren b e t r o k k e m 3 i e een half j a a r lang intensief gekontroleerd werden (ook u n n e , bloed, etc) By 'slechts een v a n deze mensen werd een duidelyk verhoogde aktiviteit in h e t l i c h a a m aangetroffen Een op de twintig is 5% m a a r afgezien d a a r v a n is h e t de vraag of je dit soort besmettingen af k u n t doen (zoals Van der J a g t wel deed) met de opmerking We k u n n e n achterhalen w a a r h e t door k w a m en hebben maatregelen genomen tegen herhaling ' We vragen ons af of j e n i e t by een a n d e r ondeizoekje opnieuw onvoorziene zaken tegen k o m t en daardoor ook weer dit soort besmettingspercentages In h e t RNC IS deze intensieve kontrole op inwendige besmetting geen regel H e t personeel v a n de afdeling nukleaire geneeskunde van het AZVU wordt wel iedere veertien dagen gekontroleerd D a t is nodig omd a t m e n d a a r w e r k t m e t vluchtige radioaktieve stoffen Als besmetting gekonstateerd is is er niets meer a a n te doen m a a r de kontrole bevordert zorgvuldig werken Mensen zyn zich soms niet bewust dat ze een gewoonte hebben waardoor ze een besmetting oplopen Zo was er op dit lab iemand die de gewoonte h a d h e t beschermdopje van een injektienaald m e t zyn t a n d e n t e verwyderen en die zo telkens een beetje besmetting opliep Badges kunnen op dezelfde m a n i e r een kontrolemiddel zyn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen