Ad Valvas 1980-1981 - pagina 382

12

Enkel overdraagbaat stemmen hoe gaat dat nou eigenlijk Nu deze Ad Valvas gelijk of bijna gelijk met de stembiljetten wordt thuisbezorgd, kunnen we misschien meteen even doornemen hoe dat stemmen feitelijk in zijn werk gaat. Helemaal eenvoudig is dat namelijk niet op de VU. Het gehanteerde kiessysteem van de 'enkele overdraagbare stem' (EOS) heeft in ieder geval de reputatie menig kiezer in verwarring te brengen, en zelfs wel eens geheel op het verkeerde been te zetten. Het is evenwel het door de VU uitverkoren kiesstelsel, en dat heeft minder te maken met de ingewikkeldheden ervan, als wel met de filosofie die er uit spreekt. Het EOS systeem behoort namelijk, om met de deskundigen te spreken, tot de familie van kiesstelsels waarin op de eerste plaats op personen gestemd wordt. Dit dus in kontrast met het bij de Kamerverkiezingen gehanteerde lijstensysteem, waarbij de kiezer vooral op een partij met een programma stemt, en pas daarna beslist welke persoon binnen die lijst zijn/haar voorkeur krijgt. Of het nu bij verkiezingen vooral om personen, danwei om programma's moet gaan, is een diskussie die net zo oud is als de universiteitsraad zelf. De studentenfrakties, die (bijna) vanaf het begin in kiesverenigingen met programma's georganiseerd zijn geweest, hebben altijd ge-

pleit voo'r een lijstensysteem, en hebben dat ook - alléén voor de studentenzetels in de UR - gekregen. Andere geledingen voelen vanouds meer voor het stemmen op personen; het EOS systeem geldt dan ook voor alle niet-studentendistrikten van de UR, én voor alle andere kiesdistrikten binnen de universiteit, waar het gaat om verkiezingen voor (sub)fakulteitsraden en dergelijke. Natuurlijk sluit het EOS systeem programma-gericht stemmen niet uit. Dat is maar goed ook, omdat binnen (sub)fakulteiten de partijen en partijtjes welig tieren, en de UR in het DAK een kiesvereniging kent die net als die^van de studenten met een programma werkt. Om programma-gericht te stemmen is het binnen het EOS systeem alleen wel goed opletten geblazen. Niet zelden verstrekken de betrokken kiesverenigingen dan ook speciale richtlijnen, teneinde de stemmen in het eigen kamp te houden. De stemmen zijn namelijk onder bepaalde omstandigheden 'overdraagbaar' op andere kandidaten, en wie niet goed rekent loopt bij wijze van spreken de kans zijn minst favoriete persoon aan een zetel te helpen.

Gewipt Dit overdragen is in wezen een vorm van herstemmen. Herstemmen wordt nodig als niemand van de kandidaten in een distrikt meteen al genoeg stemmen verzamelt om de absolute meerderheid van de stemmen (is gelijk aan meer dan de helft van het aantal uitgebrachte stemmen) en daarmee de zetel van het distrikt te veroveren. Hoe meer

Margreet Onrust gegadigden er voor een zetel zijn, hoe groter deze mogelijkheid wordt. Een tweede ronde, waarbij de kandidaat met het minst aantal stemmen niet meer meedoet, moet dan worden georganiseerd. Net als by, bijvoorbeeld, de Franse presidentsverkiezingen, maar met een belangrijk verschil: mogen de Fransen na de eerste ronde een zondag later nóg eens naar de stembus om uit de overgebleven kandidaten de meest geschikte te kiezen, het EOS systeem handelt deze tweede ronde op papier af. Dat gebeurt op basis van het eenmalige stemgedrag van de kiezer, en wel alsvolgt. Stel, in de eerste ronde krijgen de drie kandidaten voor één zetel 35, 33 en 32 stemmen. Niemand heeft de absolute meerderheid, maar de kandidaat met de 32 stemmen valt af voor de tweede ronde. Die 32 kiezers bepalen echter méé wie er van de overgebleven kandidaten uiteindelijk wordt gekozen, omdat ze via het aangeven van een tweede voorkeur hebben uitgemaakt wat er met hun stem moet gebeuren als de 'eigen' kandidaat al gewipt is. Een andere vorm van herstemmen wordt nodig als er, bijvoorbeeld,

drie kandidaten zijn voor twee zetels, waarbij één de kiesdeler haalt en de andere twee niet. Voor die tweede zetel is dan een tweede ronde nodig tussen de twee overgebleven kandidaten. De kiezers van de al gekozen kandidaat mogen zich hiermee weer bemoeien, zij het dat hun stem 'gereduceerd' wordt. Alleen het deel van de stemmen dat teveel was voor de eigen kandidaat wordt overgedragen op de aangegeven tweede voorkeuren. Kreeg de al uitverkoren kandidaat dus zestig stemmen, terwijl hij of zij er maar 34 nodig had om de kiesdeler te halen, dan hebben zijn of haar 60 kiezers 26/60 stem in de tweede ronde. Zit u met uw EOS-stembiljet voor u, dan moet u zich dus afvragen op wie u zult gaan stemmen, op wie uw stem moet worden overgedragen, en hoe vaak zo'n overdracht mogelijk moet zijn. Dat laatste geeft u aan door middel van derde, vierde en meer voorkeuren, als dat van toepassing is in uw distrikt. Het aangeven van de in uw ogen meest geschikte kandidaat Is niet meer of minder moeilijk dan bij elk ander kiessysteem. U maakt het desbetreffende hokje zwart. Als er in uw distrikt maar één zetel te vergeven valt terwijl er twee kandidaten zijn, is hiermee alles in orde. Eén ronde zal voldoende zijn om een winnaar vast te stellen. Zijn er echter meer kandidaten voor die ene zetel in uw distrikt dan is de kans aanwezig dat er twee rondes moeten worden gehouden. Als u met een eventuele tweede ronde wilt meedoen, bepaalt u een tweede voorkeur. Heeft u daar geen zin in, dan is de enige juiste maatregel het niet aangeven van meer dan uw eerste voorkeur. Dat lijkt met name een goede taktiek als u alle andere kandidaten dan uw favoriet ongeschikt vindt, want alleen zo garandeert u dat hen geen splintertje van uw stem ten goede zal kunnen komen. Vindt u alle kandidaten wel geschikt, dan kunt u dat dus via een aflopende reeks voorkeuren aangeven. Het is echter wel zo dat het niet zeker is dat uw stem dan ook op die mensen zal worden overgedragen, ergens in de hele procedure. Zolang uw eerste kandidaat namelijk in de race is blijft uw stem bij hem of haar. Het aangeven van meerdere voorkeuren is dus vooral van belang als u denkt dat uw favoriet

In kader van verkiezingen

Onderwijsforum met progressieve partijen Op woensdag 6 mei wordt op de VU in de UB-zaal van het hoofdgebouw om 15.15 uur een forum gehouden over het universitaire onderwijs. Dit in het kader van fakultaire, universitaire en landelijke verkiezingen. De juridische fakulteitsvereniging QBD heeft in sa> menwerking met de PKV (progressieve kiesvereniging) vijf politici bereid gevonden om te komenspreken en diskussiëren over de twee-fasenstruktuur, de financiële' situatie van studenten en de bezuinigingen in het onderwijs. Dit zal gebeuren aan de hand van drie min of meer provocerende stelUnggen: 1. de twee-fasenstruktuur is rampzalig voor het wetenschappelijke onderwijs; in het nieuwe kabinet moet de wet twee-fasenstruktuur teruggedraaid en onverkort de herstrukturering '75 ingevoerd worden. Hierbij zal naast de inhoudelijke kritiek op de twee-fasenstruktuur de politieke kant ter sprake Jcomen; heeft Den Haag ziql) volledig jjeer-

gelegd bij de nieuwe wet of ziet men kans voor een links meerderheidskabinet dat nog iets achter de hand houdt. 2. is de slechte financiële positie van veel studenten echt onoplosbaar? Nu ook na het vijfde studiejaar kollegegeld en door iedereen ƒ 750,-i.p.v. ƒ 500,— betaald moet worden, biykt wel weer hoe belangrijk men de studenteninkomens vindt: hoogstens sluitpost op de begroting. Uit onderzoek blijkt b. v. dat 70 % van de studenten een bijbaantje nodig heeft. Vanaf 1974 is een goed studiefinancieringsstelsel beloofd maar nog steeds niet verwezenlijkt. Minister Pais heeft een stuk opgesteld, dat tot ongelofelijke schulden leidt en waarschijnlijk rechtstreeks de prullebak ingaat. Maar is er nog iets te verwachten uit Den Haag? 3. de recente bezuinigingen hebben onaanvaardbare gevolgen voor de kwaUteit van het w.o. De bezuinigingen kosten een behoorlijk aantal arbeidsplaatsen; de vraag blijft: moet je bezuinigen en zo ja, hoe en waarop? Hoe belang, rijk vindt men de kwaUteit vï^r^ het

heel weinig stemmen zal halen of juist heel veel. In beide gevallen is hij of zy dan geen deelnemer in verdere rondes. U kunt dat echter niet van te voren weten, want zoiets hangt natuurlijk vooral af van het stemgedrag van anderen.

Geen hoofdbrekens Bedenkt u zich overigens wel, alvorens het hoofd te gaan breken wie nu uw zevende of achtste voorkeur is, dat het overdragen in tweede en derde ronde veel meer effekt heeft dan in latere rondes. Uw stem bereikt uw derde voorkeur namelijk pas als uw eerste twee kandidaten zijn afgevallen. Zijn die eerste twee afgevallen omdat ze verkozen zijn, dan wordt dè reduktie van uw stem natuurlijk gaandeweg groter, en daarmee uw invloed kleiner. Zijn de eerste twee afgevallen wegens gebrek aan populariteit, dan gaat uw stem in zijn geheel over naar uw derde voorkeur. Maar is die ondertussen al door het toedoen van anderen verkozen, dan houdt het overdragen op._^In het algemeen is het dus zo dat het aangeven van een tweede voorkeur belangrijker is

dan een twaalfde - gesteld al dat er zoveel kandidaten in een distrikt geronseld zijn, maar we bespreken hier de theorie van het kiezen. Bent u onder de indruk van een bepaald programma, dan kunt u dat steunen door uw voorkeuren alleen in te vullen in de hokjes van kandidaten die daarachter staan en zich verenigd hebben in de bijbehorende kiesvereniging. Alleen dan kunt u er zeker van zijn dat uw stem steeds binnen die kiesvereniging wordt overgedragen en geen andersdenkenden ten goede kan komen. U bereikt dan met andere woorden het effekt van een lijstensysteem. Sukses.

Ruslige student licfiamelijke opvoeding (te A dam} vraagt

EEN KAMER in de buurt van de V U te beginnen eind aug 81 tel 08389-b439

yBKmsBARe

onderwijs; zijn grotere werkgroepen en minder begeleiding verantwoord? Dit alles en nog veel meer onder het motto: wat hebben de progressieve partijen het w.o. te bieden. Deelnemende partijen en sprekers zijn: P.v.d.A.; Kees van den Anker P.P.R.; Olaf Mc Daniël D'66 C.P,^N,; Ton van Hoek

P.S.P.; Alexander de Roo Het forum is bedoeld ter oriëntering op de komende verkiezingen, zowel op landelijk als op universiteir en fakultair nivo en om op een min of meer progressieve manier na te denken over het w.o. Het is de bedoeling dat na een korte inleiding door de forumleden er volop gelegenheid tot vragenstellen en diskussie is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen